Tài liệu: Factors affecting the application of performance based budgeting

Khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng mô hình ngân sách theo hiệu suất trong ngành bán lẻ tại Việt Nam qua nghiên cứu chuyên sâu.

• Tác giả: Le Quynh Chi
• Người hướng dẫn: Dr. Le Quang Dung
• Trường học: International School - Hanoi National University
• Chuyên ngành: Financial Management
• Đề tài: Factors Affecting the Application of Performance-Based Budgeting Model: Case in Retail Sector in Vietnam
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khái niệm về Mô hình Lập Ngân sách Dựa trên Hiệu suất

Mô hình lập ngân sách dựa trên hiệu suất (Performance-Based Budgeting - PBB) là một hệ thống quản lý tài chính hiện đại, tập trung vào kết quả và hiệu quả hoạt động thay vì chỉ quản lý chi phí. Trong lĩnh vực bán lẻ, PBB giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và nâng cao năng suất kinh doanh. Mô hình này liên kết trực tiếp giữa ngân sách chi tiêu và các chỉ tiêu hiệu suất cụ thể, tạo động lực cho nhân viên đạt mục tiêu. Ứng dụng PBB trong lĩnh vực bán lẻ Việt Nam đã chứng minh tác dụng trong việc cải thiện quản trị chiến lược và quyết định đầu tư.

1.1. Quy trình chung của mô hình lập ngân sách

Quy trình lập ngân sách dựa trên hiệu suất bao gồm các bước xác định mục tiêu, phân bổ tài nguyên, giám sát hiệu suất và đánh giá kết quả. Mỗi bước được thiết kế để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình cao. Các doanh nghiệp bán lẻ áp dụng quy trình này để theo dõi hiệu quả từng bộ phận và cải thiện liên tục.

1.2. Lợi ích chính của mô hình PBB

Ứng dụng mô hình PBB mang lại nhiều lợi ích như tối ưu hóa chi phí hoạt động, nâng cao hiệu suất công việc, cải thiện quản lý tài chính và tăng khả năng cạnh tranh. Các doanh nghiệp bán lẻ sử dụng PBB thường đạt tỷ suất lợi nhuận cao hơn và phân bổ ngân sách hiệu quả hơn so với các mô hình truyền thống.

II. Các Yếu tố Ảnh hưởng đến Ứng dụng PBB trong Bán lẻ

Việc ứng dụng thành công mô hình lập ngân sách dựa trên hiệu suất phụ thuộc vào nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy bốn yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định áp dụng PBB trong các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam: lợi thế tương đối được cảm nhận, chi phí chuyển đổi, sự hỗ trợ của tổ chức và sự ủy quyền của cơ quan quản lý. Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố khác nhau tùy theo bối cảnh và đặc điểm riêng của từng doanh nghiệp. Hiểu rõ những yếu tố này giúp lãnh đạo doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác hơn.

2.1. Lợi thế tương đối được cảm nhận của PBB

Lợi thế tương đối là mức độ mà các nhà quản lý cảm nhận rằng PBB tốt hơn các phương pháp hiện tại. Nếu doanh nghiệp nhận thấy mô hình PBB giúp cải thiện hiệu suất đáng kể, họ sẽ chủ động áp dụng. Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực bán lẻ nơi cạnh tranh rất gay gắt.

2.2. Chi phí chuyển đổi và hỗ trợ tổ chức

Chi phí chuyển đổi bao gồm chi phí đào tạo, triển khai hệ thống mới và thay đổi quy trình. Sự hỗ trợ tổ chức từ lãnh đạo cấp cao là yếu tố then chốt để vượt qua những chướng ngại này. Doanh nghiệp bán lẻ cần có kế hoạch rõ ràng và cam kết từ cấp quản lý để thành công.

III. Thực trạng Ứng dụng PBB trong Lĩnh vực Bán lẻ Việt Nam

Ứng dụng mô hình lập ngân sách dựa trên hiệu suất trong lĩnh vực bán lẻ Việt Nam vẫn còn ở giai đoạn phát triển ban đầu. Nhiều doanh nghiệp bán lẻ lớn bắt đầu nhận thức được tầm quan trọng của PBB nhưng vẫn gặp nhiều thách thức trong triển khai thực tế. Các vấn đề chính bao gồm thiếu hiểu biết về mô hình, chi phí triển khai cao, sự kháng cự từ nhân viên và hạn chế về hệ thống công nghệ thông tin. Dữ liệu thực nghiệm từ các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam cho thấy cần có sự hỗ trợ chính sách từ nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp để tăng tốc độ áp dụng.

3.1. Những thách thức hiện tại

Thách thức chính khi áp dụng PBB là thiếu chuẩn bị kỹ thuật, chi phí cao và sự chống đối từ tổ chức. Các doanh nghiệp bán lẻ cần đầu tư vào đào tạo nhân sự và hệ thống công nghệ để triển khai thành công mô hình này.

3.2. Cơ hội phát triển trong tương lai

Mô hình PBB có tiềm năng lớn trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng của lĩnh vực bán lẻ Việt Nam. Với sự phát triển của công nghệ và nhận thức ngày càng tăng, ngày càng nhiều doanh nghiệp sẽ áp dụng mô hình này để nâng cao hiệu quả kinh doanh.

IV. Khuyến nghị Nâng cao Hiệu quả Ứng dụng PBB

Để tăng cường ứng dụng mô hình lập ngân sách dựa trên hiệu suất trong bán lẻ Việt Nam, cần thực hiện một loạt biện pháp toàn diện. Trước tiên, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược triển khai PBB rõ ràng với sự tham gia của tất cả các bộ phận. Thứ hai, đầu tư mạnh vào đào tạo và phát triển năng lực nhân sự để họ hiểu và chấp nhận mô hình mới. Thứ ba, cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu hiệu suất phù hợp với đặc điểm của ngành bán lẻ. Cuối cùng, các nhà hoạch định chính sách cần tạo môi trường thuận lợi thông qua các ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật để các doanh nghiệp dễ dàng áp dụng mô hình này.

4.1. Chiến lược triển khai hiệu quả

Chiến lược triển khai PBB cần có giai đoạn rõ ràng: chuẩn bị, thí điểm, mở rộng và ổn định. Mỗi giai đoạn cần có chỉ tiêu hiệu suất cụ thể để đánh giá tiến độ. Sự lãnh đạo mạnh mẽ từ cấp quản lý là chìa khóa thành công.

4.2. Vai trò của hỗ trợ chính sách và công nghệ

Chính sách hỗ trợ từ nhà nước và công nghệ thông tin tiên tiến đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy áp dụng mô hình PBB. Các doanh nghiệp bán lẻ cần tiếp cận các công cụ quản lý hiện đại để triển khai hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với quy mô doanh thu năm 2020 vượt mốc 5.000 nghìn tỷ đồng, trong đó doanh thu bán lẻ hàng hóa chiếm khoảng 79% (tương đương gần 4.000 nghìn tỷ đồng) và tăng trưởng 6,8% so với cùng kỳ. Động lực số hóa cũng ghi nhận bước tiến lớn khi phân khúc bán lẻ trực tuyến đạt gần 12 tỷ USD trong cùng năm, chiếm khoảng 5,5% tổng mức bán lẻ toàn quốc. Tuy nhiên, trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn đa quốc gia và biến động kinh tế hậu đại dịch, phương pháp lập dự toán ngân sách truyền thống dựa trên số liệu lịch sử và kiểm soát chi phí đầu vào đang bộc lộ nhiều hạn chế, không phản ánh được mối liên kết giữa nguồn lực đầu tư và kết quả đầu ra thực tế.

Nghiên cứu của tác giả Lê Quỳnh Chi được thực hiện nhằm mục tiêu xác định và đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định áp dụng mô hình lập ngân sách dựa trên kết quả thực hiện (Performance-Based Budgeting - PBB) tại các doanh nghiệp bán lẻ tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 18 doanh nghiệp bán lẻ tiêu biểu có dữ liệu công bố minh bạch trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2023, kết hợp khảo sát trực tiếp từ tháng 04/2023. Ý nghĩa cốt lõi của đề tài là xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá chuẩn mực, giúp các nhà quản trị chuyển đổi tư duy phân bổ vốn hướng đến mục tiêu sinh lời dài hạn, nâng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) toàn ngành từ mức trung bình 3,37% lên mức tiêu chuẩn trên 5,00%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu kế thừa và phát triển từ hai nền tảng lý thuyết quản trị cốt lõi:

Thứ nhất, Khung quản trị hiệu quả của Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh Quốc (ACCA) và Chu trình Lập kế hoạch - Kiểm soát 7 bước (Planning and Control Cycle). Chu trình này định hình quy trình từ việc xác định mục tiêu chiến lược, đánh giá vị thế nội tại, xây dựng ngân sách tài chính ngắn hạn (thường là 1 năm), đo lường kết quả thực tế đến việc điều chỉnh sai lệch nhằm tối ưu hóa chi phí và nâng cao trách nhiệm giải trình.

Thứ hai, Lý thuyết phổ quát đổi mới (Diffusion of Innovations) của Everett Rogers kết hợp Thuyết thể chế (Institutional Theory) của Andrews và Foltin. Khung lý thuyết này giải thích hành vi chấp nhận đổi mới của tổ chức dựa trên mô hình 3A: Thẩm quyền (Authority), Sự chấp nhận (Acceptance) và Năng lực thực thi (Ability).

Ba khái niệm học thuật trọng tâm trong mô hình PBB bao gồm: Tính kinh tế (Economy - giảm thiểu chi phí nguồn lực đầu vào), Tính hiệu quả (Efficiency - tối đa hóa sản lượng đầu ra từ một mức đầu vào xác định) và Tính hiệu lực (Effectiveness - mức độ hoàn thành các mục tiêu chiến lược đề ra).

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (Mixed Methods) kết hợp định tính và định lượng:

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ 18 doanh nghiệp bán lẻ niêm yết trên cổng thông tin Vietstock trong giai đoạn 5 năm liên tục từ 2018 đến 2022 (bao gồm các mã cổ phiếu lớn như MWG, PNJ, FRT, COM, HAX, SVC). Đồng thời, dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bằng bảng hỏi thiết kế theo thang đo Likert đối với các chuyên viên tài chính, kế toán trưởng và giám đốc điều hành trực tiếp tham gia chu trình lập ngân sách.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này xuất phát từ đặc thù bảo mật của công tác lập ngân sách doanh nghiệp. Việc kết hợp phân tích tài chính vĩ mô từ báo cáo tài chính kiểm toán và phân tích hồi quy đa biến từ dữ liệu khảo sát giúp kiểm định toàn diện cả hiệu quả vận hành thực tế lẫn các rào cản tâm lý, chi phí chuyển đổi và năng lực thích ứng của tổ chức khi chuyển giao sang mô hình quản trị PBB.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả phân tích tài chính của 18 doanh nghiệp bán lẻ cho thấy sự phân hóa rõ rệt về hiệu quả sinh lời. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) bình quân 5 năm của toàn ngành đạt 3,37%. Trong đó, nhóm dẫn đầu ghi nhận tỷ suất vượt trội như MWG đạt bình quân 9,42% và COM đạt khoảng 8,15%. Ngược lại, nhóm doanh nghiệp kém hiệu quả như VTL và VTJ có mức ROA âm sâu, xuống mức xấp xỉ -3,20%, phản ánh tình trạng bào mòn giá trị tài sản do quản trị chi phí chưa tối ưu.

Thứ hai, hiệu suất quản lý tài sản cố định (Fixed Asset Turnover) toàn ngành năm 2022 đạt mức trung bình 55 lần. Đáng chú ý, một số doanh nghiệp ghi nhận sự suy giảm mạnh trong hiệu suất vận hành, đơn cử như COM sụt giảm vòng quay tài sản cố định từ mức 432 lần năm 2018 xuống còn 84 lần vào năm 2022.

Thứ ba, mô hình hồi quy định lượng chỉ ra 4 nhóm yếu tố then chốt tác động đến quyết định áp dụng PBB: Nhận thức về lợi ích tương đối của PBB, Chi phí chuyển đổi và rào cản hệ thống, Năng lực nội tại của nhân sự và Sự hỗ trợ từ lãnh đạo tổ chức. Mặc dù các yếu tố giải thích được phần lớn sự biến thiên của biến phụ thuộc, mức ý nghĩa thống kê của một số biến thành phần (p > 0,05) cho thấy quá trình chuyển dịch sang PBB tại các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam hiện vẫn mang tính tự phát và phân tán.

Thảo luận kết quả

Khảo sát từ Vietnam Report chỉ ra rằng gần 42% doanh nghiệp bán lẻ chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các đợt gián đoạn chuỗi cung ứng và suy giảm sức mua, 50% chịu tác động ở mức độ vừa phải và chỉ hơn 8% ít chịu ảnh hưởng. Bối cảnh này lý giải vì sao các nhà quản lý thường có xu hướng ngần ngại áp dụng PBB do lo ngại chi phí chuyển đổi phần mềm, nhu cầu đào tạo lại nhân sự và khối lượng công việc kế toán gia tăng trong ngắn hạn.

Dữ liệu thực nghiệm của luận văn có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua hai dạng biểu đồ và bảng: Biểu đồ cột phân nhóm thể hiện khoảng cách ROA giữa nhóm doanh nghiệp hiệu quả (ROA trên 5,00%) và nhóm kém hiệu quả (ROA dưới 0,00%), cùng Bảng ma trận chuẩn đối sánh (Performance Benchmark) phân loại các ngưỡng vòng quay hàng tồn kho và kỳ thu tiền bình quân. So với các nghiên cứu tại các quốc gia thuộc OECD, nơi PBB đã được chuẩn hóa qua đạo luật CFO Act và GPRA, các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam vẫn thiếu vắng một khung hướng dẫn hạch toán chi phí chuẩn hóa, dẫn đến sự thiếu đồng bộ giữa dữ liệu kế toán tài chính và kế toán quản trị.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp mang tính hành động cao được đề xuất nhằm thúc đẩy áp dụng mô hình PBB:

1. Thiết lập hệ thống chuẩn đối sánh hiệu suất (Performance Benchmark System): Ban Điều hành và Giám đốc Tài chính (CFO) cần chủ trì xây dựng bộ chỉ số KPI tài chính định lượng, đặt mục tiêu duy trì tỷ suất ROA tối thiểu 5,00% và vòng quay tài sản cố định đạt trên 55 lần trong vòng 12 đến 18 tháng tới, nhằm làm căn cứ phân bổ hạn mức chi phí cho từng bộ phận kinh doanh.
2. Tối ưu hóa chi phí chuyển đổi và hạ tầng công nghệ: Phòng Công nghệ thông tin phối hợp với Khối Tài chính Kế toán tích hợp các module báo cáo quản trị PBB vào hệ thống ERP hiện hữu trong thời hạn 6 đến 9 tháng, giảm thiểu 30% thao tác thủ công và hạn chế tối đa việc đầu tư phần mềm rời rạc gây lãng phí.
3. Nâng cao năng lực chuyên môn và gia tăng hỗ trợ tổ chức: Ban Lãnh đạo doanh nghiệp cần cam kết ngân sách đào tạo định kỳ, tổ chức các khóa tập huấn phương pháp lập dự toán hiện đại theo chuẩn ACCA cho 100% nhân sự phòng kế hoạch và tài chính trong lộ trình 6 tháng, gắn liền quyền lợi của nhân viên với kết quả tiết kiệm chi phí đầu ra.
4. Tăng cường kiểm soát ngân sách và kiểm toán nội bộ: Ủy ban Kiểm toán trực thuộc Hội đồng Quản trị cần thực hiện kiểm tra, rà soát định kỳ hàng quý quy trình phân bổ và giải ngân ngân sách, duy trì độ lệch chi phí thực tế so với kế hoạch dưới ngưỡng sai số 5,00% trong năm tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và mô hình phân tích của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Giám đốc điều hành (CEO) và Giám đốc Tài chính (CFO) ngành bán lẻ: Cung cấp công cụ chuyển đổi phương pháp lập ngân sách truyền thống sang quản trị theo mục tiêu, tối ưu hóa việc phân bổ dòng tiền và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản trong môi trường kinh doanh đa kênh.
2. Kế toán trưởng và Chuyên viên kiểm soát tài chính (Financial Controllers): Hướng dẫn chi tiết cách vận dụng Chu trình Lập kế hoạch 7 bước và thiết kế bảng ma trận chỉ số tài chính phục vụ công tác kiểm soát chi phí thực tế tại từng cửa hàng hoặc chi nhánh.
3. Các hiệp hội ngành nghề và cơ quan quản lý nhà nước: Đóng vai trò làm tài liệu tham khảo thực tiễn giúp Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam và các cơ quan hoạch định chính sách xây dựng cẩm nang hướng dẫn quản trị rủi ro tài chính cho khối doanh nghiệp thương mại.
4. Giảng viên và học viên sau đại học chuyên ngành Tài chính - Kế toán: Cung cấp khung phân tích thực nghiệm, nguồn dữ liệu 18 doanh nghiệp niêm yết và phương pháp tiếp cận kinh tế lượng về hành vi chấp nhận đổi mới trong quản trị tài chính.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình PBB khác biệt căn bản như thế nào so với lập ngân sách truyền thống?

Ngân sách truyền thống phân bổ vốn dựa trên chi phí quá khứ và tập trung kiểm soát đầu vào, trong khi PBB phân bổ nguồn lực dựa trên kết quả đầu ra và mục tiêu chiến lược. Thực tế tại các doanh nghiệp bán lẻ hàng đầu cho thấy PBB giúp giảm thiểu lãng phí chi phí vận hành và liên kết chặt chẽ trách nhiệm giải trình của từng trưởng bộ phận với hiệu quả tài chính.

Rào cản lớn nhất khi doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam chuyển đổi sang PBB là gì?

Rào cản lớn nhất là chi phí chuyển đổi hệ thống thông tin và tâm lý ngại thay đổi của nhân sự. Khảo sát ngành cho thấy hơn 40% doanh nghiệp gặp khó khăn khi thiếu hụt nhân sự có kỹ năng phân tích định lượng chuyên sâu và hệ thống phần mềm quản trị chưa đủ khả năng đồng bộ dữ liệu chi phí theo thời gian thực.

Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) đóng vai trò gì trong mô hình PBB?

ROA là chỉ báo trung tâm phản ánh hiệu quả sử dụng tổng tài sản để tạo ra lợi nhuận ròng. Nghiên cứu thực nghiệm xác định ngưỡng ROA tiêu chuẩn 5,00% là mốc phân định giữa nhóm doanh nghiệp bán lẻ vận hành hiệu quả (như MWG đạt 9,42%) và nhóm doanh nghiệp cần tái cấu trúc ngân sách khẩn cấp để tránh thâm hụt vốn.

Doanh nghiệp bán lẻ quy mô vừa và nhỏ (SMEs) có thể áp dụng PBB không?

Hoàn toàn có thể áp dụng theo lộ trình phân kỳ. Thay vì triển khai toàn diện trên quy mô lớn, các doanh nghiệp bán lẻ vừa và nhỏ nên bắt đầu thí điểm PBB trên các danh mục hàng hóa có tỷ trọng chi phí chiếm trên 70% tổng giá vốn, trước khi mở rộng ra toàn bộ hệ thống bán lẻ.

Kiểm toán nội bộ đóng góp vai trò gì trong việc duy trì hiệu lực của PBB?

Kiểm toán nội bộ đóng vai trò độc lập trong việc xác minh tính chính xác của dữ liệu hiệu suất và giám sát độ lệch giữa ngân sách phê duyệt với chi phí thực tế phát sinh. Việc duy trì cơ chế đánh giá định kỳ hàng quý giúp ngăn chặn hành vi khai khống số liệu và đảm bảo tính kinh tế của nguồn lực tài chính.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về mô hình lập ngân sách dựa trên kết quả thực hiện (PBB) và Chu trình Lập kế hoạch - Kiểm soát trong bối cảnh ngành bán lẻ.
• Đánh giá thực nghiệm hiệu quả tài chính của 18 doanh nghiệp bán lẻ niêm yết tại Việt Nam, chỉ ra mức ROA trung bình đạt 3,37% cùng sự phân hóa lớn giữa các nhóm doanh nghiệp.
• Nhận diện các yếu tố tác động đến quá trình chuyển đổi PBB, bao gồm lợi ích nhận thức, chi phí chuyển đổi, năng lực nội tại và thẩm quyền tổ chức.
• Xây dựng hệ thống chuẩn đối sánh hiệu suất (Performance Benchmark) với các chỉ tiêu định lượng cụ thể về vòng quay tài sản và tỷ suất sinh lời.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ 4 điểm giúp các nhà quản trị tài chính thực thi hiệu quả mô hình PBB trong giai đoạn 2024–2026.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là cung cấp bằng chứng thực nghiệm tiên phong về hành vi áp dụng PBB trong lĩnh vực thương mại bán lẻ tại Việt Nam. Để nâng cao năng lực cạnh tranh và kiểm soát chi phí bền vững, các doanh nghiệp bán lẻ cần chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi số trong quản trị tài chính ngay từ quý tới, lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo chuẩn mực cho mọi quyết định phân bổ nguồn lực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MASTER IN FINANCIAL MANAGEMENT THESIS Factors Affecting the Application of Performance-Based Budgeting Model: Case in Retail Sector in Vietnam Author’s full name: Le Quynh Chi Author’s ID: 21075052 Class: MFM4 HANOI, 2023 ABSTRACT This thesis was conducted to identify factors affecting the application of the performance- based budgeting model in retail enterprises in Viet Nam. To accomplish research objectives, I had identified required contents of PBB, problems facing retail enterprises in following PBB policy. Previous studies on this field were reviewed to build a relevant analytical framework. The quantitative model output shows that factors included in the model can explain a large part of the changes in the PBB application decision in a retail firm, however, the impact magnitude of each factors are by random (p>5%), thus there has not enough statistic evidence showing that those factors affecting user‟s behavior related to changing to PBB.

This study has provided empire evidence on identifying and measuring the relationship of factors affecting the application of PBB model in retail enterprises in Viet Nam. In the context of different countries, the factors as well as the level of impact of each factor on the application of PBB model are also different, so for the context of research in retail entities in Vietnam, provided empirical evidence on the impact of four factors including the perceived relative advantages of PBB, switching cost, organizational support and authority. The survey results contribute to adding to the empirical literature on factors affecting the application of PBB model. i ACKNOWLEDGMENTS In this arduous journey of researching and completing my master's thesis, I would like to express my sincere thanks to all the individuals and organizations who have supported me during this time.

During the process of working on my dissertation, without their valuable guidance, encouragement and support, I would not have been able to complete this master's thesis. I would like to dedicate this section to expressing my deep gratitude and gratitude to those who have been by my side, supported and devoted me in my research journey and thesis writing. First of all, I would like to express my special gratitude to Dr. Le Quang Dung.

Thanks to his knowledge and dedicated support and guidance, I had the opportunity to complete my thesis. He is not only a mentor, but also a great encouragement, always making me feel strong and confident in the face of academic and research challenges. His sincere advice and insightful guidance not only helped me complete my thesis excellently, but also made for a memorable learning journey. I will always remember and cherish your valuable contributions.

I would also like to express my sincere thanks to the lecturers and friends at the International School - Hanoi National University. The knowledge and lessons learned at school and from peers are important help and support in the development and completion of this thesis. I also express my deep gratitude to my family and friends who have always been by my side, encouraging and sharing with me throughout this process. Their words of unconditional encouragement and support have played an important role in carrying me through difficulties and challenges.

Finally, I would like to say a big thank you to everyone who has supported, contributed and shared my knowledge to help me complete this thesis. Thank you to everyone and I am very proud of the thesis I have researched and completed along with the support from everyone. ii iii TABLES OF CONTENTS ABSTRACT. ii TABLES OF CONTENTS.

iv LIST OF TABLES .viii LIST OF FIGURES/ GRAPHS. ix LIST OF ABBREVIATIONS .1 The rationale of the thesis .2 Research objectives and questions .4 Scope of research .5 The structure of the thesis. LITERATURE REVIEW OF PERFORMANCE-BASED BUDGETING 5 2.1 Concepts used in the thesis .2 Business capital planning.3 Objectives of budgetary systems .1 Models of retail firms .2 Characteristics of retail firms .3 Performance-based budgeting .1 General process of the budgeting model.2 Key benefits of performance-based budgeting .3 Key challenges of PBB .4 Pros and cons of the model .4 Stages of development of the performance-based planning model in the retail industry .2 From the 1990s to the present .5 Factors affecting application performance-based planning model in the retail industry .6 Principles of the application of performance-based planning in the retail industry .7 Performance-based budgeting model in the retail industry .1 Structure of performance management .2 The planning and control cycle .8 Factors influencing the adoption of a performance-based planning model in the retail industry.1 Perception of PBB's relative advantage .3 Internal factors for change .4 The support of the organization. METHODOLOGY AND DATA .2 Model and analytical framework .1 Performance indicators in the Retail sector .2 Factor application of Performance-based budgeting .3 Survey questionnaire design and target respondent .4 Data collection and sources.

RESEARCH RESULTS ON PERFORMANCE-BASED BUDGETING MODELS IN VIETNAM'S RETAIL INDUSTRIES .1 An overview of Vietnam's retail industry .1 Overview of the retail market in Vietnam.2 Some trends in the development of Vietnam's retail industry .2 Comparative performance of firms in the Retail industry .2 Liquidity Management performance .3 Managing Efficiency performance .1 Description of responses .2 Perception of the impact of factors relating to the process and design of budgeting .3 Impact of social, environmental, and legislative factors on performance- based budgeting .4 The degrees the retails firms using performance-based budgeting.4 Results of budget planning based on performance in Vietnam's retail industries.1 Results drawn from qualitative research.2 Results of the Regression analysis .1 Establishing Performance Benchmark system to rate the firm‟s performance 60 vi 5.2 General conclusion of the application of the performance-based budgeting model in retail enterprises in Vietnam .3 Recommendations on solutions to promote the application of performance- based budgeting model in Vietnam's retail industries.2 Minimize barriers and conversion costs .3 The supplier capacity for change .4 Increase support from the organization.5 Improve application authority.7 Promoting stronger Internal Auditing activities to promote performance .8 Improving Budgetary control.4 Limitations of study. 70 vii LIST OF TABLES Table 3-1: Model of factors affecting PBB. 29 Table 4-1: Comparative profitability of firms in the Retail sector. 39 Table 4-2: Sector comparative performance regarding Fixed Asset turnover.

39 Table 4-3: Sector comparative performance regarding Total Asset Turnover. 40 Table 4-4: Sector comparative performance regarding Days of inventory on hand. 41 Table 4-5: Sector comparative performance regarding Receivables turnover. 41 Table 4-6: Sector comparative performance regarding Payables turnover.

42 Table 4-7: Cross-Sector comparative performance regarding Return on Assets. 43 Table 4-8: Sector comparative performance regarding ROA. 43 Table 4-9: Sector comparative performance regarding Net revenue. 44 Table 4-10: Sector comparative performance regarding Gross profit margin.

45 Table 4-11: Sector comparative performance regarding Regarding Net profit margin. 46 Table 4-12: Fixed asset turnover. 46 Table 4-13: Inventory turnover. 46 Table 4-14: Regarding Days of sales outstanding.

47 Table 4-15: Sector comparative performance regarding Cost of goods sold/Net revenue. 49 Table 4-16: Sector comparative performance regarding Selling expenses/Net revenue. 49 Table 4-17: Sector comparative performance regarding Inventory turnover. 50 Table 4-18: Responses of factors affecting performance-based budgeting.

53 Table 4-19: Perceived the impact of social, environmental, and legislative factors on performance-based budgeting. 54 Table 4-20: The degree of using the Performance-based Budgeting in a retailor. 54 Table 4-21: Quality of the Performance-based Budgeting. 55 Table 4-22: Regression Statistics.

59 Table 5-1: Proposed Performance benchmark. 61 viii LIST OF FIGURES/ GRAPHS Figure 2-1: Contents of Model of Performance-based Management. 6 Figure 2-2: Basic process of PBB. 10 Figure 2-3: The Planning and Control cycle.

22 Figure 2-4: Factors affecting PBB. 27 Figure 3-1: Performance analytical framework. 29 Figure 3-2: Factors affecting Budget. 31 Figure 3-3: Survey design part 1.

33 Figure 3-4: Survey design part 2. 34 Figure 3-5: Survey design part 3. 34 ix LIST OF ABBREVIATIONS No. ABBREVIATION DESCRIPTION 1 CEO Chief Executive Officer 2 IPSAS International Public Accounting Standards 4 MFM Master of Financial Management Program 5 OECD Organization for Economic Co-operation and Development 6 PBB Performance-based budgeting 7 VNU Vietnam National University, Hanoi 8 VNUIS VNU International School x CHAPTER 1.1 The rationale of the thesis Budget planning is an important stage, the role in and efficiency of the business.

Forecasting, calculating expenses, helping businesses stay on track, avoiding excessive spending. It is the balance of departments for the next implementation plan and also the expectations and goals of the whole enterprise. In countries around the world, especially developing nations, there is a need for businesses to control costs and maximize cost efficiency. Therefore, to prevent and detect losses, businesses have implemented new methods and research new methods aimed at effective cost control.

At the same time, this issue has become problematic for researchers in accounting and corporate financial management, including researches on improving accounting systems to practice accounting based on accrual principles and researches on the application of new management accounting techniques such as modern budgeting Performance-based budgeting is a budgeting approach that focuses on allocating funds based on the results achieved by the programs and the users of budgets. Instead of simply attribute money based on what was spent in the past business periods, performance-based budgeting looks at how effective a program is at meeting its goals. This can be used by governments, businesses, and other organizations. In Vietnam, budgeting and financial management have made great strides, especially in developing more effective business cost methods.

At the same time, the current effective and effective planning model is the Performance-based budgeting (PBB) model. This model has become the dominant model in many countries, the PBB model aims to innovate the entire payment system (HTTT) managed to focus on performance (QQ), in which business management information is used in the whole process of planning and allocating resources (Budding, Grossi, & Tagesson, 2014). Meanwhile, in Vietnam, the traditional estimating model at enterprises is no longer suitable, because this model is more about controlling expenditures, allocating resources focusing on inputs, not building links 1 between inputs and outputs, so it does not show how to use resources effectively and measure operational efficiency. The PBB model being widely adopted is not simple, requiring ways of budgeting, operating the plan; and a management culture that ensures performance-based accountability.

Moreover, for methodological change decisions, innovation is a process carried out by every individual, so considering the perception of the implementer is very important in adopting any change, which contributes to the success of that change (Ehsein, 2014). Therefore, in addition to changes in budgeting methods at enterprises, it is necessary to identify which factors will influence the application of PBB model by planners in enterprises in Vietnam, so that managers can make appropriate decisions affecting those factors, contribute to motivating planners to quickly adopt PBBs effectively. Budget planning is a measure for implementation, comparing reality with the plan to detect abnormalities and promptly handle and adjust accordingly. The research on PBB is quite diverse, has been carried out in many different countries around the world and has different environmental conditions compared to Vietnam.

Moreover, these researches have focused only on PBB planning techniques, not on human behavior related to PBB application, and so far no research has been found in Vietnam. Therefore, the research of the topic "Factors affecting the application of performance-based budgeting model: case in retail sector in Vietnam" is necessary, theoretical and practical.2 Research objectives and questions General objective of this thesis is to identify factors affecting the applicability of PBB model in retail enterprises in Vietnam.3 Research questions The thesis will answer the following questions:  What is the business context in which the retail firms are making business? How this context affects the performance-based budgeting (PBB)?  What are the impact factors identified by previous literatures? 2  What is the application and the applicability of the PBB model as perceived in the retail enterprises in Vietnam?