Luận văn thạc sĩ lập dự toán thu ngân sách theo khuôn khổ trung hạn trên địa bàn tỉnh đồng nai

Luận văn thạc sĩ toán học phân tích lập dự toán thu ngân sách theo khuôn khổ trung hạn trên địa bàn tỉnh đồng nai, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Võ Thế Vỹ
• Người hướng dẫn: GS.TS Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng (Tài chính công)
• Đề tài: Lập Dự Toán Thu Ngân Sách Theo Khuôn Khổ Trung Hạn Trên Địa Bàn Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài ở trong và ngoài nước
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Ngân sách nhà nước
• 2.2. Hệ thống ngân sách nhà nước
• 2.3. Thu ngân sách nhà nước
• 2.4. Thu ngân sách địa phương
• 2.5. Khuôn khổ chi tiêu trung hạn
• 2.6. Tổng quan lý thuyết về dự toán thu ngân sách nhà nước
• 2.7. Nguyên tắc xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước
• 2.8. Tiêu chí và phương pháp lập dự toán thu ngân sách nhà nước
• 2.9. Quy trình lập dự toán thu Ngân sách nhà nước
• 2.10. Các nhân tố ảnh hưởng đến lập dự toán thu NSNN
• 2.11. Lược khảo các nghiên cứu có liên quan đến công tác lập dự toán thu Ngân sách nhà nước trung hạn
• 2.12. Các nghiên cứu về lập dự toán thu ngân sách nhà nước
• 2.13. Các nghiên cứu về lập dự toán thu ngân sách nhà nước trung hạn
• 2.14. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XÂY DỰNG DỰ TOÁN THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.1. Tình hình kinh tế xã hội tỉnh Đồng Nai
• 3.2. Đặc điểm tự nhiên
• 3.3. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2014-2018
• 3.4. Thực trạng công tác xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước tại tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2014-2018
• 3.5. Các bước lập dự toán thu ngân sách nhà nước
• 3.6. Đánh giá hoạt động xây dựng dự toán thu ngân sách trung hạn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 3.7. Những vấn đề đặt ra từ thực trạng công tác xây dựng dự toán thu NSNN tại Đồng Nai
• 3.8. Kết quả đạt được
• 3.9. Những tồn tại, hạn chế
• 3.10. Nguyên nhân những tồn tại, hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XÂY DỰNG DỰ TOÁN THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO KHUÔN KHỔ TRUNG HẠN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI
• 4.1. Quan điểm hoàn thiện quá trình xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước theo khuôn khổ trung hạn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 4.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN THU NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI
• 4.2.1. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý tài chính phục vụ cho lập dự toán thu ngân sách nhà nước trung hạn
• 4.2.2. Phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan trong hoạt động xây dựng dự toán thu ngân sách trung hạn
• 4.2.3. Bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ lập dự toán ngân sách nhà nước
• 4.2.4. Thử nghiệm mô hình dự báo thu ngân sách nhà nước phục vụ cho việc lập dự toán thu ngân sách trung hạn
• 4.2.5. Các giải pháp về quản lý thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 4.2.6. Các giải pháp tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra tài chính ngân trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 4.2.7. Nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ quản lý điều hành ngân sách nhà nước
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của đề tài nghiên cứu
• 5.2. Khuyến nghị về công tác xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước tại Đồng Nai
• 5.2.1. Tăng cường công tác xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước qua việc tiếp tục xây dựng kế hoạch ngân sách trung hạn
• 5.2.2. Tăng cường sự gắn kết giữa lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và lập dự toán thu ngân sách trung hạn
• 5.2.3. Xây dựng hệ thống lập ngân sách theo hiệu quả hoạt động
• 5.2.4. Khuyến nghị về các yếu tố liên quan đến chính sách, cơ chế quản lý nhà nước về công tác xây dựng dự toán ngân sách nhà nước
• 5.2.5. Công khai ngân sách và tăng cường công tác thanh tra, kiểm toán
• 5.2.6. Tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong lập dự toán ngân sách nhà nước
• 5.2.7. Bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác lập dự toán thu ngân sách nhà nước
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mới trong tương lai
• 5.3.1. Hạn chế của đề tài
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dự toán thu ngân sách trung hạn tỉnh Đồng Nai

Dự toán thu ngân sách trung hạn là một phần quan trọng trong quản lý tài chính công tại tỉnh Đồng Nai. Việc lập dự toán này không chỉ giúp đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động phát triển kinh tế xã hội mà còn tạo điều kiện cho sự minh bạch và hiệu quả trong sử dụng ngân sách. Trong bối cảnh kinh tế đang có nhiều biến động, việc áp dụng mô hình dự toán trung hạn trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Khái niệm và vai trò của dự toán thu ngân sách

Dự toán thu ngân sách là kế hoạch tài chính được lập để dự đoán nguồn thu của ngân sách nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định. Vai trò của nó là rất quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định tài chính và phát triển bền vững cho tỉnh Đồng Nai.

1.2. Lịch sử phát triển dự toán thu ngân sách tại Đồng Nai

Tỉnh Đồng Nai đã có những bước tiến trong việc lập dự toán thu ngân sách, đặc biệt là từ khi áp dụng mô hình trung hạn. Những thay đổi này đã giúp cải thiện chất lượng dự báo và sử dụng ngân sách hiệu quả hơn.

II. Những thách thức trong lập dự toán thu ngân sách tại Đồng Nai

Mặc dù đã có những cải tiến, nhưng công tác lập dự toán thu ngân sách tại Đồng Nai vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu thông tin chính xác, sự gắn kết giữa dự toán và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội chưa chặt chẽ, và sự phụ thuộc vào nguồn thu từ đất đai là những yếu tố cần được khắc phục.

2.1. Thiếu thông tin và dữ liệu chính xác

Việc thiếu thông tin chính xác về tình hình kinh tế xã hội đã ảnh hưởng đến chất lượng dự báo thu ngân sách. Điều này dẫn đến việc lập dự toán không phản ánh đúng thực tế.

2.2. Sự gắn kết giữa dự toán và kế hoạch phát triển

Sự thiếu gắn kết giữa lập dự toán thu ngân sách và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội đã dẫn đến tình trạng ngân sách không được phân bổ hợp lý, gây lãng phí nguồn lực.

III. Phương pháp lập dự toán thu ngân sách trung hạn hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả lập dự toán thu ngân sách, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc sử dụng các mô hình dự báo hiện đại và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan là rất cần thiết.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong lập dự toán

Công nghệ thông tin có thể giúp cải thiện quy trình lập dự toán thu ngân sách, từ việc thu thập dữ liệu đến phân tích và dự báo.

3.2. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan như Cục thuế, Kho bạc Nhà nước và Sở Tài chính là rất quan trọng để đảm bảo thông tin chính xác và kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Đồng Nai

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng mô hình dự toán thu ngân sách trung hạn đã mang lại nhiều lợi ích cho tỉnh Đồng Nai. Các số liệu cho thấy sự cải thiện trong việc thu ngân sách và phân bổ nguồn lực.

4.1. Kết quả thu ngân sách trong giai đoạn 2014 2019

Trong giai đoạn này, tỉnh Đồng Nai đã đạt được nhiều thành tựu trong việc thu ngân sách, mặc dù vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn lập dự toán thu ngân sách tại Đồng Nai có thể được áp dụng cho các địa phương khác, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của dự toán thu ngân sách

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc lập dự toán thu ngân sách trung hạn là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho tỉnh Đồng Nai. Hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc cải thiện quy trình lập dự toán và tăng cường sự minh bạch trong quản lý ngân sách.

5.1. Đề xuất giải pháp cải thiện quy trình lập dự toán

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện quy trình lập dự toán, từ việc thu thập dữ liệu đến phân tích và dự báo.

5.2. Tăng cường sự minh bạch trong quản lý ngân sách

Sự minh bạch trong quản lý ngân sách sẽ giúp tăng cường niềm tin của người dân và các nhà đầu tư vào chính quyền địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh quản lý tài chính công ngày càng được chú trọng, việc lập dự toán thu ngân sách nhà nước (NSNN) theo khuôn khổ trung hạn trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia. Tỉnh Đồng Nai, với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân trên 12% giai đoạn 2014-2018, là một trong những địa phương trọng điểm của vùng kinh tế phía Nam, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, thực trạng lập dự toán thu NSNN tại Đồng Nai còn nhiều hạn chế, như việc dự toán thu không sát với thực tế, cơ cấu thu chưa hợp lý, dẫn đến hụt thu và thiếu cân đối ngân sách. Ví dụ, năm 2017-2018, tỉnh hụt thu NSNN, chỉ đến năm 2019 mới đạt và vượt chỉ tiêu 8%, nhưng phần lớn thu từ các khoản thu tiền đất, trong khi thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh lại thấp hơn nhiều so với dự toán.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng dự báo và lập dự toán thu NSNN theo khuôn khổ trung hạn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 2014-2019, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 11 huyện, thành phố, thị xã của tỉnh Đồng Nai, sử dụng số liệu thu thập từ các cơ quan như Cục Thuế, Kho bạc Nhà nước, Sở Tài chính và các báo cáo của UBND, HĐND tỉnh. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện công tác quản lý tài chính công, giúp địa phương chủ động hơn trong huy động và sử dụng nguồn lực tài chính, đồng thời tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong dự toán ngân sách.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết trọng tâm: lý thuyết về khuôn khổ chi tiêu trung hạn (Medium Term Expenditure Framework - MTEF) và các quy định pháp luật về ngân sách nhà nước (Luật NSNN năm 2015). MTEF là mô hình lập dự toán ngân sách trong khoảng thời gian trung hạn (3-5 năm), giúp liên kết chặt chẽ giữa chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và nguồn lực tài chính, đồng thời tăng tính minh bạch và kỷ luật tài chính. Theo mô hình này, lập dự toán thu NSNN gồm ba giai đoạn chính: ước tính nguồn lực chính phủ, xác định giới hạn nguồn lực theo khu vực và lập kế hoạch trung hạn cho từng địa phương.

Các khái niệm chính bao gồm: ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương, dự toán thu ngân sách nhà nước, nguyên tắc xây dựng dự toán thu NSNN, tiêu chí và phương pháp lập dự toán, cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến công tác lập dự toán như điều kiện kinh tế - xã hội, chính sách và thể chế kinh tế, cơ chế quản lý ngân sách, nguồn nhân lực và hệ thống thông tin quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu thứ cấp từ các báo cáo, văn bản pháp luật, số liệu thu NSNN của tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2014-2019. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu thu chi ngân sách của 11 huyện, thành phố, thị xã trong tỉnh. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp huyện có liên quan trực tiếp đến công tác lập dự toán thu NSNN.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm giữa dự toán và thực thu, đánh giá xu hướng tăng trưởng kinh tế và thu NSNN. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2014 đến năm 2019, trong đó dữ liệu thu thập và phân tích tập trung vào các năm 2014-2018 và dự báo năm 2019. Kết quả phân tích được đối chiếu với các lý thuyết và mô hình MTEF để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế và thu NSNN: GDP bình quân đầu người tỉnh Đồng Nai tăng trưởng ổn định với mức trên 12%/năm giai đoạn 2014-2018, cao hơn 1,7 lần so với mức tăng trưởng cả nước. Tuy nhiên, tỷ lệ thu NSNN so với dự toán chỉ đạt khoảng 90-92% trong các năm 2017-2018, cho thấy sự hụt thu đáng kể.

2. Cơ cấu thu ngân sách chưa hợp lý: Thu từ các khoản tiền đất như thu tiền thuê đất đạt 220%, thu tiền sử dụng đất đạt 333%, trong khi thu từ doanh nghiệp nhà nước trung ương và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chỉ đạt khoảng 79-88%. Điều này làm giảm nguồn thu điều tiết cho ngân sách địa phương.

3. Quy trình lập dự toán thu NSNN: Quy trình được thực hiện theo các bước từ giao dự toán, đánh giá kết quả thu năm trước, dự thảo kế hoạch thu, trình HĐND tỉnh và giao dự toán, đảm bảo thời gian và quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc dự báo thu NSNN chủ yếu dựa trên ước lượng tăng trưởng so với năm trước, thiếu sự gắn kết chặt chẽ với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và các biến động thực tế.

4. Hạn chế trong công tác lập dự toán: Thông tin dự báo còn mang tính hình thức, thiếu tính thực tiễn và linh hoạt. Việc lập dự toán chưa phản ánh đúng tình hình phát triển kinh tế địa phương, dẫn đến phân bổ nguồn lực không trọng tâm, các dự án trọng điểm thường bị thiếu vốn hoặc kéo dài thời gian thực hiện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do phương pháp lập dự toán thu NSNN truyền thống dựa trên dự báo ngắn hạn, thiếu tầm nhìn trung hạn và chưa áp dụng đầy đủ mô hình MTEF. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác và các quốc gia áp dụng MTEF, Đồng Nai còn thiếu hệ thống thông tin quản lý tài chính hiện đại và đội ngũ cán bộ có năng lực chuyên môn cao trong lĩnh vực lập dự toán ngân sách.

Việc cơ cấu thu ngân sách lệ thuộc nhiều vào các khoản thu tiền đất tạo ra sự không ổn định và thiếu bền vững, nhất là khi các nguồn thu từ sản xuất kinh doanh không đạt dự toán. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cân đối ngân sách và thực hiện các nhiệm vụ chi tiêu công. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ thực thu so với dự toán từng khoản thu, cũng như bảng phân tích cơ cấu thu NSNN giai đoạn 2014-2019 để minh họa rõ hơn thực trạng.

Kết quả nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng khuôn khổ chi tiêu trung hạn trong lập dự toán thu NSNN nhằm nâng cao tính chính xác, linh hoạt và hiệu quả sử dụng ngân sách. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý tài chính và các đơn vị liên quan để đảm bảo dự toán sát với thực tế và phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý tài chính hiện đại: Triển khai hệ thống CNTT tích hợp phục vụ công tác lập dự toán thu NSNN trung hạn, giúp thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu chính xác, kịp thời. Chủ thể thực hiện là Sở Tài chính phối hợp với các cơ quan liên quan, hoàn thành trong vòng 1-2 năm.

2. Phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan: Tăng cường liên kết giữa Cục Thuế, Kho bạc Nhà nước, Sở Tài chính và UBND các cấp trong việc xây dựng dự toán thu NSNN, đảm bảo dự báo dựa trên dữ liệu thực tế và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội. Thời gian thực hiện liên tục hàng năm, có đánh giá định kỳ.

3. Nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ lập dự toán: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng phân tích, dự báo và lập kế hoạch tài chính công theo mô hình MTEF cho đội ngũ cán bộ tài chính công tại tỉnh Đồng Nai. Chủ thể là Sở Tài chính phối hợp với các trường đại học, hoàn thành trong 1 năm.

4. Thử nghiệm và áp dụng mô hình dự báo thu NSNN trung hạn: Xây dựng mô hình dự báo thu ngân sách dựa trên các chỉ số kinh tế vĩ mô, cơ cấu kinh tế địa phương và các yếu tố ảnh hưởng khác, nhằm nâng cao độ chính xác và tính linh hoạt của dự toán. Chủ thể là Sở Tài chính và các chuyên gia kinh tế, triển khai thí điểm trong 1-2 năm.

5. Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra tài chính ngân sách: Đẩy mạnh kiểm tra, giám sát việc thực hiện dự toán thu NSNN, phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách. Chủ thể là các cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước, thực hiện thường xuyên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý tài chính công tại địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn giúp nâng cao hiệu quả công tác lập dự toán thu NSNN, hỗ trợ ra quyết định chính sách tài chính phù hợp với đặc thù địa phương.

2. Cán bộ làm công tác lập dự toán ngân sách: Tài liệu tham khảo hữu ích về quy trình, phương pháp và mô hình lập dự toán thu NSNN theo khuôn khổ trung hạn, giúp cải thiện kỹ năng và nâng cao chất lượng dự toán.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành tài chính công: Luận văn tổng hợp các lý thuyết, mô hình và thực trạng công tác lập dự toán thu NSNN, đồng thời phân tích sâu về mô hình MTEF, phù hợp cho nghiên cứu và học tập chuyên sâu.

4. Các cơ quan hoạch định chính sách tài chính: Cung cấp thông tin và phân tích thực trạng, từ đó hỗ trợ xây dựng các chính sách tài khóa, cải cách quản lý ngân sách nhà nước hiệu quả hơn, đặc biệt trong bối cảnh áp dụng mô hình dự toán trung hạn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần lập dự toán thu ngân sách theo khuôn khổ trung hạn?
   Lập dự toán theo khuôn khổ trung hạn giúp dự báo chính xác hơn, tăng tính linh hoạt và hiệu quả trong phân bổ nguồn lực tài chính, đồng thời gắn kết chặt chẽ với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, tránh tình trạng hụt thu và bội chi ngân sách.

2. Mô hình MTEF có ưu điểm gì so với phương pháp lập dự toán truyền thống?
   MTEF cho phép lập dự toán trong khoảng thời gian 3-5 năm, giúp liên kết chính sách với nguồn lực tài chính, tăng tính minh bạch và kỷ luật tài chính, đồng thời hỗ trợ điều chỉnh linh hoạt khi có biến động kinh tế.

3. Những khó khăn chính trong công tác lập dự toán thu NSNN tại Đồng Nai là gì?
   Khó khăn gồm dự báo thu NSNN còn mang tính hình thức, thiếu dữ liệu chính xác, cơ cấu thu chưa hợp lý, phụ thuộc nhiều vào các khoản thu tiền đất, và thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực cán bộ lập dự toán ngân sách?
   Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phân tích, dự báo, áp dụng mô hình MTEF, đồng thời cập nhật kiến thức về chính sách tài chính công và công nghệ thông tin hỗ trợ quản lý ngân sách.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin có vai trò như thế nào trong lập dự toán thu NSNN?
   CNTT giúp thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu nhanh chóng, chính xác, hỗ trợ xây dựng hệ thống thông tin quản lý tài chính hiện đại, từ đó nâng cao chất lượng dự toán và hiệu quả quản lý ngân sách.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa lý thuyết về lập dự toán thu NSNN theo khuôn khổ trung hạn và mô hình MTEF, đồng thời đánh giá thực trạng công tác lập dự toán thu NSNN tại tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2014-2019.
• Phát hiện chính là sự hụt thu ngân sách, cơ cấu thu chưa hợp lý và quy trình lập dự toán còn mang tính hình thức, thiếu sự gắn kết với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm xây dựng hệ thống thông tin quản lý tài chính hiện đại, nâng cao năng lực cán bộ, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan và áp dụng mô hình dự báo thu NSNN trung hạn.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công tại Đồng Nai và các địa phương tương tự.
• Các bước tiếp theo là triển khai thí điểm các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả và mở rộng áp dụng trên phạm vi toàn tỉnh, đồng thời tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện mô hình dự toán thu NSNN phù hợp với đặc thù địa phương.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tại địa phương bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu (giới thiệu đề tài) Chương 2: Tổng quan lý thuyết Chương 3: Thực trạng công tác xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Đồng Nai Chương 4: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước theo khuôn khổ trung hạn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai Chương 5: Kết luận và khuyến nghị TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2. Ngân sách nhà nước Theo Luật NSNN năm 2002 giải thích: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Luật NSNN năm 2015 đã đưa ra định nghĩa về NSNN như sau: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Như vậy, có thể hiểu NSNN là một tài liệu được soạn thảo và thông qua bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, dự đoán các khoản thu và đề xuất những khoản chi cho 1 năm tài chính.

Thông thường tại các quốc gia, NSNN được cơ quan lập pháp cao nhất (Hạ viện, Quốc hội) thông qua. NSNN được sử dụng cho các chương trình hoạt động của chính phủ, cũng như là nguồn tài chính chủ yếu cho hoạt động của bộ máy nhà nước. Hai yếu tố cơ bản của bất kỳ NS nào là doanh thu và chi phí. Với NSNN, khoản thu chủ yếu được lấy từ thuế và bản chất của NSNN là phân bổ các nguồn lực tài chính cho các mục tiêu phát triển một cách hiệu quả và bền vững.

Hệ thống ngân sách nhà nước Hệ thống NSNN là tổng thể ngân sách của một quốc gia được sắp xếp theo đơn vị hành chính từ trung ương xuống địa phương. Chính vì vậy, tổ chức hệ thống NSNN mang những đặc trưng của phân cấp lãnh thổ hành chính của mỗi nước. Dù với cơ cấu tổ chức như thế nào, một hệ thống NSNN đều phải đảm bảo tính thống nhất, tính tập trung dân chủ và tính hiệu quả trong tổ chức và quản lý. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Mô hình hệ thống NSNN được hầu hết các quốc gia trên thế giới xây dựng là phân chia NSNN thành NS trung ương và NS địa phương.

Có thể nghiên cứu và so sánh mô hình hệ thống NSNN một số quốc gia với mô hình hệ thống NSNN tại Việt Nam để thấy những điểm chung cũng như đặc thù hệ thống NSNN mỗi quốc gia. Tại Hoa Kỳ, mô hình NS được tổ chức là mô hình phân tán, tức các bang có NS độc lập so với NS liên bang. Hệ thống NSNN được tổ chức thành 3 cấp: NS liên bang, NS bang (50 bang) và NS cấp dưới bang (90.056 đơn vị NS chia theo đơn vị hành chính cấp quận, thành phố, thị trấn). Mỗi cấp NS (hay mỗi bang) có quyền xác định và xây dựng cơ cấu nguồn thu trên địa bàn quản lý một cách phù hợp phục vụ cho các nhiệm vụ chi của bộ máy bang.

Tổ chức hệ thống NS của các bang được điều chỉnh bởi Hiến pháp hoặc Luật Ngân sách của bang nên có những điểm đặc thù khác nhau. Hệ thống NSNN của Hoa Kỳ được thể hiện qua Hình 2. Hệ thống ngân sách Hoa Kỳ Ngân sách nhà nước NS liên bang NS bang NS địa phương Nguồn: https://www.gov/budget TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Tại Trung Quốc, tổ chức bộ máy hành chính trên cơ sở nguyên tắc tập quyền, quyền lực tập trung vào cơ quan nhà nước ở trung ương, do vậy, hệ thống NSNN gồm có NS trung ương và NS địa phương, mỗi cấp chính quyền có NS riêng do cơ quan đại biểu nhân dân cấp đó quyết định hàng năm. Như vậy, hệ thống NSNN tại Trung Quốc gồm 5 cấp: Trung ương; tỉnh (khu tự trị, thành phố trực thuộc); thành phố thuộc khu (châu tự trị); huyện (huyện tự trị, thành phố không thuộc khu, khu trực thuộc thành phố); xã (xã dân tộc, thị trấn).

Thu NS được chia thành thu NS trung ương, thu NS địa phương và các khoản thu được phân chia giữa NS trung ương và NS địa phương. Dự toán NSNN cũng được Quốc hội phê chuẩn và hàng năm, địa phương phải báo cáo tình hình thực hiện NS trung ương và NS địa phương. Hệ thống ngân sách Trung Quốc NS Trung ương NS tỉnh Ngân sách nhà NS thành phố thuộc Khu nước NS huyện NS xã Nguồn: https://www.com/budget/china/chinas-system.html TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Tại Việt Nam, cũng giống như Trung Quốc, mô hình nhà nước thống nhất có phân công, phân cấp nhiệm vụ thể hiện mối quan hệ giữa cấp trên với cấp dưới, giữa các ngành trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước nên hệ thống NSNN cũng được tổ chức theo mô hình này. Mô hình NS nhà nước thống nhất bao gồm NSTW và NSĐP với 63 đơn vị hành chính.

Tổ chức này cho phép tổ chức NSNN theo hướng lồng ghép, chính phủ chỉ đạo quản lý chung về NSNN và phân bổ thu chi giữa các bộ, ngành, địa phương cũng như thống nhất về phân cấp quản lý, dự toán, quyết toán, thực hiện chu trình NSNN cùng theo niên độ NSNN và được quy định chung trong Luật NSNN. Cụ thể hệ thống NSNN ở Việt Nam thể hiện qua Hình 2.3 sau đây: Hình 2. Hệ thống NSNN Việt Nam NS trung ương Ngân sách Nhà nước NS địa phương NS cấp tỉnh NS cấp huyện NS cấp xã Nguồn: Luật Ngân sách nhà nước năm 2002, 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 Theo mô hình tổ chức NSNN nêu trên và những quy định của pháp luật, cơ quan đại biểu nhân dân ở địa phương (Hội đồng nhân dân) cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định và phân cấp nguồn thu cho chính quyền cấp dưới trong dự toán phân cấp khoản thu theo quy định với Quốc hội. Việc thống nhất, tập trung trong quản lý NSNN ở nước ta có những ưu điểm nhất định khi các chính sách, chế độ NS được thực hiện một cách thống nhất, công bằng.

Việc điều tiết NS giữa các địa phương, các nhiệm vụ chi cũng giúp hỗ trợ những địa phương khó khăn hay các vùng trọng điểm kinh tế, các dự án trọng điểm, qua đó phát triển một cách đồng đều và đảm bảo an ninh xã hội, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo. Tuy nhiên, bên cạnh ưu điểm này, cơ chế lồng ghép ngân sách cũng có những hạn chế, bất cập như gây ra sự phụ thuộc lớn vào NSNN, các địa phương thụ động trong dự toán các khoản thu và chi tiêu công kém hiệu quả, dễ phát sinh tiêu cực, thủ tục hành chính rườm rà do quá nhiều khâu quản lý, phê duyệt. Bên cạnh đó, thông tin về NSNN còn thiếu minh bạch, báo cáo NS nặng về hình thức và chưa thực sự thể hiện đúng nhu cầu của xã hội. Ngân sách địa phương Là một bộ phận của NSNN, NSĐP là khoản tài chính gắn với hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương.

NSĐP là cơ sở, nguồn lực cho địa phương thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước cũng như các hoạt động khác nhằm đảm bảo sinh xã hội, phát triển kinh tế. Cùng với NS trung ương, NSĐP là nguồn lực cho xây dựng cơ sở hạ tầng, thúc đẩy nền kinh tế đất nước và các thành phần kinh tế cùng phát triển. Điều 4 Luật NSNN năm 2015 định nghĩa: “NSĐP là các khoản thu NSNN phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ NSTW cho NSĐP và các khoản chi NSNN thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương”. Qua khái niệm có thể thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa NSĐP và NS trung ương, cũng như quan hệ giữa địa phương với các cá nhân, tổ chức đóng thuế trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng NSĐP.

Đây là sự cân đối giữa lợi ích kinh tế với nhiệm TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 vụ quản lý nhà nước, khi nguồn thu chủ yếu của NSĐP từ thuế của doanh nghiệp, cá nhân. NSĐP cũng được sử dụng trước tiên phục vụ hoạt động của bộ máy nhà nước ử địa phương, là một bộ phận cấu thành của NSNN nên những thay đổi, tính hiệu của trong thu chi NSĐP cũng ảnh hưởng không nhỏ tới sự ổn định, bền vững của tài chính quốc gia. Thu ngân sách nhà nước Thu NSNN được hiểu là việc tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia để hình thành một ngân quỹ được sử dụng cho các mục đích, nhu cầu của nhà nước. Để làm được việc này, chính phủ dùng quyền lực nhà nước của mình để tác động vào quá trình phân phối một bộ phận của cải xã hội, tập trung nó vào tay mình dưới hình thức tiền tệ.

Nguồn tài chính này hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, hay còn gọi là NSNN. Đây là một quỹ được hình thành rất đa dạng, ngoài nguồn chủ yếu là các loại thuế, phí và lệ phí được quy định bởi nhà nước với các cá nhân, tổ chức, còn được tạo nên bởi nhiều nguồn khác nhau như các khoản viện trợ, các khoản đóng góp khác của công dân, các khoản thu từ đầu tư của nhà nước, nguồn tiền vay bù đắp bội chi NSNN. Đây đều là những khoản thu được đưa vào dự toán thu NS hàng năm (Luật NSNN 2015). Về bản chất, thu NSNN chính là quá trình phân phối các giá trị nảy sinh trong quá trình Nhà nước quản lý xã hội, sử dụng quyền lực chính trị chỉ nhà nước mới có để thực hiện việc tập trung tài chính quốc gia, hình thành nên quỹ NSNN.

Chỉ có Nhà nước, cơ quan đặc biệt được trao quyền quản lý xã hội mới có đủ chức năng, quyền hạn thực hiện việc điều phối nguồn tài chính giữa Nhà nước và các chủ thể xã hội thông qua quyết định hành chính. Thu NSNN phản ánh những mối quan hệ kinh tế, sự cân đối lợi ích kinh tế giữa nhà nước và các chủ thể trên cơ sở luật định. Mặt khác, thu NSNN cũng thể hiện thực trạng phát triển kinh tế của quốc gia thông qua chỉ số GDP – tổng sản phẩm quốc nội. Bởi quá trình dự toán thu phải căn cứ vào tình hình TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 kinh tế của quốc gia để xác định các khoản thu, mức thu và hình thức thu NSNN sao cho phù hợp.

Thu ngân sách địa phương Phân cấp nguồn thu là tất yếu bởi trung ương và địa phương có những nhiệm vụ chi khác nhau.