CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ BÁO TĂNG TRƯỞNG XUẤT KHẨU MẶT HÀNG CÀ PHÊ VÀ MÔ HÌNH MIDAS 1. Tổng quan hoạt động xuất khẩu 1. Khái niệm hoạt động xuất khẩu Theo Luật Thương mại tại Điều 28 quy định: Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Theo đó, các hoạt động xuất khẩu được diễn ra trên cơ sở thanh toán bằng tiền tệ của một trong hai quốc gia, hoặc lấy đồng tiền của một bên thứ ba làm căn cứ.
Chẳng hạn, khi Việt Nam xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ và sử dụng đồng tiền thanh toán là USD. Với trường hợp này, đồng USD là ngoại tệ đối với Việt Nam và là nội tệ đối với Mỹ. Ngược lại, khi Việt Nam xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc và thanh toán bằng đồng USD thì đồng USD là đồng ngoại tệ đối với cả hai quốc gia xuất khẩu và nhập khẩu. Xuất khẩu tựu chung là buôn bán hàng hóa lưu thông qua lãnh thổ, quốc gia khác, tuy nhiên có nhiều cách thức xuất khẩu khác nhau.
Ngày nay xuất khẩu được hình thành dưới 6 hình thức xuất khẩu chủ yếu bao gồm: xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu gián tiếp, gia công xuất khẩu, xuất khẩu tại chỗ, buôn bán đối lưu, tạm nhập tái xuất. Xuất khẩu là hoạt động thương mại quốc tế chịu tác động của nhiều yếu tố không chỉ trên lãnh thổ của quốc gia thực hiện xuất khẩu mà còn trên phạm vi toàn cầu. Do đó hoạt động dự báo xuất khẩu rất cần thiết nhằm hỗ trợ chính phủ và doanh nghiệp đưa ra các quyết định kịp thời, tạo ra những cơ hội và giảm thiểu những rủi ro trong tương lai gần, từ đó thúc đẩy hoạt động xuất khẩu nói riêng và thương mại quốc tế nói chung. Các hình thức xuất khẩu hàng hóa Ngày nay xuất khẩu được hình thành dưới 6 hình thức xuất khẩu chủ yếu như sau: a.
Xuất khẩu trực tiếp Xuất khẩu trực tiếp là hình thức mà người bán và người mua trực tiếp hợp tác, ký kết nên hợp đồng. Hàng hóa được xuất khẩu sẽ được bên bán toàn bộ thực hiện các thủ tục hải quan, đứng tên, bán hàng,. - Trường hợp áp dụng Người bán cần tham khảo, nghiên cứu, xem xét thị trường có đủ các yếu tố cần thiết, thuận lợi trước khi thực hiện quy trình xuất khẩu để đạt được lợi nhuận mong muốn. Đây 10 là yếu tố quan trọng nhất để thực hiện được quy trình xuất khẩu.
Khi thực hiện quá trình xuất khẩu cần đảm bảo yếu tố nguồn lực khi thực hiện hoạt động xuất khẩu trong và ngoài nước. Và cần có đủ khả năng quản lý để điều hành quá trình xuất khẩu một cách trơn tru và thuận lợi nhất. - Các hình thức tiến hành Doanh nghiệp có thể dựa trên các hình thức sau để thực hiện quy trình xuất khẩu: + Nhằm mở rộng quy mô kinh doanh doanh nghiệp có thể phát triển nhiều cửa hiệu, thương hiệu cũng như chi nhánh ở các nước khác + Xuất khẩu từ nước thứ ba - Ưu điểm Do xuất khẩu trực tiếp là doanh nghiệp tự mình thâm nhập vào thị trường nên sẽ có sự am hiểu diễn biến của thị trường, biết thị trường biến động như thế nào, xu hướng của người tiêu dùng cần gì, muốn gì. Khi có bất cứ sự thay đổi thị hiếu thì doanh nghiệp sẽ cải biến, đưa ra từng phương án phù hợp để phát triển kinh doanh hiệu quả.
- Nhược điểm Kinh doanh quốc tế nên việc xảy ra sai sót, rủi ro do khoảng cách của về mặt ngôn ngữ, văn hóa, truyền thống… của người bán và người mua là việc không thể tránh khỏi. Những sai sót, rủi ro đó có thể là do người bán chưa hiểu hết về sản phẩm, con người hay phong tục tập quán của họ. Trong xuất khẩu trực tiếp nếu người bán chưa có sự hiểu biết về thị trường hay thị hiếu của người tiêu dùng, có thể trong nước với chiến lược mặt hàng đang kinh doanh là thuận lợi nhưng khi ở nước ngoài việc kinh doanh đó không được suôn sẻ thì đó cũng là một hạn chế của xuất khẩu trực tiếp. Chi phí vận chuyển hay rất nhiều các chi phí đi kèm thì cũng là một vấn đề quan trọng của xuất khẩu trực tiếp.
Do đó một đơn hàng được thực hiện khi số lượng hàng hóa là rất lớn. Không những thế kiến thức kinh doanh cũng là một trong những mặt hạn chế của việc kinh doanh ở nước ngoài. Xuất khẩu gián tiếp (Xuất khẩu ủy thác) Xuất khẩu gián tiếp là hình thức xuất khẩu mà có một bên thứ ba đứng ra đảm bảo, nhận thực hiện tất cả các thủ tục cho người bán. Bên xuất khẩu sẽ thanh toán cho bên được ủy thác theo hợp đồng và các điều lệ do bên nhận ủy thác nêu ra.
- Trường hợp áp dụng Thông thường doanh nghiệp lựa chọn phương thức xuất khẩu gián tiếp là do doanh nghiệp chưa có đầy đủ các tin tức của thị trường, còn có nhiều trở ngại về mặt con người, 11 phong tục, tập quán cũng như thị hiếu của khách hàng, người tiêu dùng mà doanh nghiệp đang thị hướng đến. Bên cạnh việc chưa có đầy đủ thông tin thì việc mới mẻ đối với trường do tiếp xúc với thị trường còn quá ít, thâm nhập thị trường lần đầu và quy mô còn quá nhỏ để xuất khẩu trực tiếp. Nên đây là một trong số những yếu tố dẫn đến quyết định xuất khẩu gián tiếp của doanh nghiệp. - Các hình thức tiến hành Doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong số các hình thức sau để tiến hành xuất khẩu: Doanh nghiệp lựa chọn một công ty thương mại hay nhà xuất khẩu chuyên doanh để xuất hàng qua nước ngoài.
Hoặc cũng có thể là một tổ chức mua gom hàng để xuất khẩu… Có rất nhiều cách để lựa chọn xuất khẩu gián tiếp, do đó doanh nghiệp thường linh hoạt lựa chọn một trong số các hình thức trên phù hợp với từng mục đích kinh doanh của doanh nghiệp nhất có thể. - Ưu điểm Xuất khẩu gián tiếp là hình thức xuất khẩu có một bên được ủy thác đứng ra đại diện cho nhà sản xuất nên doanh nghiệp việc phát triển tốt công ty hay hàng hóa được buôn bán thuận lợi ở nước ngoài là điều đương nhiên. Do bên được ủy thác là người rất am hiểu về các thủ tục xuất nhập khẩu, thông quan và cũng như là con người, phong tục, tập quán của thị trường nhắm đến. Đối với hình thức xuất khẩu gián tiếp này thì doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ là doanh nghiệp ưa chuộng hình thức này hơn do họ còn khá mới trên thị trường chưa có nhiều vốn, kinh nghiệm, nhân lực để có thể thực hiện các thủ tục cũng như việc kinh doanh nên việc dựa vào một bên thứ ba có kinh nghiệm là việc an toàn hơn.
- Nhược điểm Bên cạnh các ưu điểm thì nó cũng có các nhược điểm sau: Nhà sản xuất sẽ phải rất khó trong việc bắt kịp xu thế, thị hiếu của người tiêu dùng do người thực hiện buôn bán là một bên trung gian và họ còn phải phụ thuộc vào các yêu cầu của bên trung gian. Và lợi nhuận của nhà sản xuất chắc chắn là sẽ bị giảm đi một phần do các chi phí thủ tục thông quan nhập cảnh ở bên phía trung gian thực hiện. Gia công hàng xuất khẩu Gia công xuất khẩu là hình thức bên đặt hàng sẽ gửi nguyên vật liệu sang các nước gia công và họ sẽ có nhiệm vụ gia công hàng hóa theo hợp đồng đồng thời sẽ xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài theo yêu cầu của bên đặt hàng. 12 - Trường hợp áp dụng Các quốc gia thực hiện gia công hàng xuất khẩu thường là các thị trường tiêu thụ có sẵn không phải mất thêm phí xuất khẩu cũng như là quốc gia có nguồn lao động dồi dào và đồng lương rất rẻ.
Bên cạnh đó ở phần khoa học công nghệ ở nước họ chưa thực sự phát triển nên đây sẽ là cơ hội học hỏi và tiếp thu thêm nhiều kiến thức hơn. - Các hình thức tiến hành + Căn cứ vào cơ cấu kinh tế có 2 loại chủ yếu là: Gia công sản phẩm công nghiệp xuất khẩu (thường là các sản phẩm như: chế biến, sản xuất, các đồ gia dụng, hóa chất tiêu dùng hàng ngày như xăng, dầu, nước rửa tay…). Gia công sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu (các sản liên quan đến chăn nuôi, trồng trọt) + Căn cứ vào mức độ chuyển giao nguyên vật liệu của bên đặt hàng được chia ra thành 3 loại: Bên đặt hàng sẽ giao cho bên gia công toàn bộ nguyên liệu và cũng có cả chuyên gia hướng dẫn. Hoặc bên đặt hàng sẽ giao nguyên liệu mà không có chuyên gia hướng dẫn cho bên gia công.
Hoặc bên đặt hàng chỉ giao cho bên gia công một phần nguyên liệu phần còn lại sẽ do bên gia công có sẵn hay tự tìm kiếm mà hoàn thành sản phẩm cho bên đặt hàng. - Ưu điểm Giúp cho đất nước gia công giải quyết được vấn đề việc làm, thất nghiệp cho người dân không những thế mà còn giúp tăng thu nhập quốc gia. Trong nước có nhiều điều kiện được thúc đẩy phát triển về cơ sở sản xuất, được thực hành nhiều hơn chạy theo xu hướng quốc tế. Cải thiện được nhiều khó khăn trong tình trạng thiếu hụt nguyên liệu sản xuất hàng hóa xuất khẩu, ở các nhóm ngành cơ khí đặc biệt là công nghiệp nhẹ.
- Nhược điểm Do bên được nhận đơn hàng gia công thường là các quốc gia có nền kinh tế yếu kém, ít phát triển về mọi mặt nên mức giá lương thường rất thấp. Các quốc gia đặt gia công thường là ở phương tây do có sự khác biệt về văn hóa trong lao động. Họ thường lao động với năng suất rất cao và hay cắt giảm tất cả các đãi ngộ nên việc dẫn đến mâu thuẫn đổ vỡ rất thường xuyên. Xuất khẩu tại chỗ Xuất khẩu tại chỗ là hình thức mà công ty xuất khẩu sẽ ký hợp đồng với một công ty ở ngoài khác và công ty đó sẽ đàm phán với công ty nhập khẩu ở cùng nước với công ty xuất khẩu.
Họ sẽ gửi thông tin của công ty nhập khẩu cho người bán, người bán sẽ thực hiện các thủ tục hải quan còn lại. 13 - Ưu điểm Với hình thức xuất khẩu tại chỗ này thì việc tiết kiệm chi phí vận chuyển cho nhà sản xuất và nhập khẩu.