CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SỰ HÌNH THÀNH CỦA GIÁ VÀNG 1. Các khái niệm liên quan đến giá vàng 1. Vai trò của vàng Vàng là kim loại quý trong ngành trang sức, điêu khắc và trang trí kể từ khi được xuất hiện trong lịch sử. Nó xuất hiện dưới dạng quặng vàng hoặc dạng hạt nằm trong đá, mạch và mỏ sa khoáng và là một trong những kim loại được đúc tiền và hình thành nên cơ sở cho hệ thống bản vị vàng Bretton Woods trước khi nó sụp đổ vào năm 1971.
Cho đến nay, vàng vẫn là kim loại duy nhất được con người sử dụng lâu dài từ thời tiền sử đến nay, có 2 vai trò cụ thể: Thứ nhất: Vàng đóng vai trò là nguyên liệu để sản xuất thành hàng hóa, được mua – bán và có giá trị sử dụng. Là kim loại dễ dát mỏng và dễ uốn nhất được biết : chỉ 1 gram vàng có thể dát mỏng thành 1 tấm 1m2, hoặc 1 ounce vàng có thể dát mỏng đến 300 feet vuông. Có tính dẫn nhiệt, dẫn điện tốt và phản ánh tia hồng ngoại rất mạnh. Không bị ảnh hưởng bởi không khí, hơi ẩm và thuốc thử ăn mòn mạnh nhất, ngoại trừ một số chất đặc biệt như thủy ngân, … Vàng tạo ra hợp chất với nhiều kim loại khác.
Các hợp chất này được tạo ra để đảm bảo độ cứng và các đặc tính luyện kim khác, để kiểm soát điểm tan chảy hoặc để tạo ra màu sắc đẹp Vàng nguyên chất có màu vàng nhạt sáng đẹp. Do những lý do đó mà vàng rát được ưa chuộng và rất phù hợp được sử dụng để làm trang sức và được sử dụng trong nhiều ngành hiện đại như nha khoa và điện tử. Nguồn: Wikipedia, 2011 Thứ hai: Vàng đóng vai trò là một loại tiền tệ đặc biệt với đầy đủ các chức năng của tiền: Thước đo giá trị, phương tiện lưu thông, phương tiện thanh toán, 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com phương tiện cất trữ và tiền tệ quốc tế. Đơn vị đo lường và cách niêm yết giá vàng Trên thị trường thế giới, vàng thường được tính theo đơn vị là ounce hay troy ounce.
1 ounce tương đương 31. Thường được niêm yết như sau: o Đơn vị yết giá (thông thường): USD/ounce o 1 ounce = 1 troy ounce = 0.20556 ounce Trong ngành kim hoàn ở Việt Nam, khối lượng của vàng được tính theo đơn vị là cây (lượng hay lạng) hoặc là chỉ. Một cây vàng nặng 37,50 gram. Một chỉ bằng 1/10 cây vàng.
Được niêm yết như sau: o Đơn vị yết giá: VND/lượng o Công thức quy đổi giá vàng từ đơn vị tính USD/Oz thành đơn vị tính VND/lượng: PVN= (PTG+ phí vận chuyển ) * 1.20556 * (1 + Thuế NK) * Tỷ giá + phí gia công. PVN : Giá vàng thành phẩm khi nhập khẩu về Việt Nam (VND/lượng) PTG : Giá vàng thế giới (USD/oz) Phí vận chuyển : Phí vận chuyển về đến Việt Nam (USD/oz) Tỷ giá : Tỷ giá quy đổi giữa USD và VND Thuế NK : Thuế nhập khẩu vàng do chính phủ Việt Nam quy định (%) Phí gia công : Phí gia công vàng nguyên liệu thành vàng thành phẩm (VND/lượng) Nguồn: ACB, 2008 Đây là công thức đơn giản để quy đổi giá vàng tính theo USD/oz thành giá vàng tính theo đồng/lượng, điều nảy cho thấy: giá vàng trong nước dao động và chịu ảnh hưởng bởi giá vàng thế giới. Tuy nhiên, công thức trên chỉ tính đến giá vàng thế giới có tác động đến giá vàng trong nước mà chưa tính đến cung cầu của thị trường vàng trong nước và một số yếu tố chi phối khác nên công thức trên chỉ có thể dùng để tính giá vàng quy đổi 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com – một cách tính để hỗ trợ cho việc tính toán giá vàng trong nước dựa theo giá vàng thế giới. Lý thuyết cung cầu thị trường: Lê Bảo Lâm (2010) diễn giải mô hình thị trường như sau: Người tiêu dùng có nhu cầu mua sắm các hàng hóa và dịch vụ cụ thể.
Các công ty kinh doanh đáp ứng bằng cách sản xuất những hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu thụ cần. Những số lượng mà tất cả những người tiêu thụ muốn mua và có khả năng mua ở các mức giá khác nhau, tạo nên cầu thị trường. Những số lượng mà tất cả các công ty kinh doanh muốn bán và có khả năng bán ở các mức giá khác nhau tạo nên cung thị trường. Sự kết hợp giữa cung và cầu thị trường đối với một hàng hóa hay dịch vụ cụ thể, hình thành nên một mô hình thị trường.
Cầu thị trường: Biểu thị số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người tiêu dùng sẵn sàng mua với các mức giá khác nhau tại một thời điểm xác định và trong điều kiện các yếu tố khác không đổi. Một số yếu tố có thể tạo nên sự thay đổi cầu thị trường: - Thu nhập: Thu nhập là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến các quyết định của những người tiêu dùng. Tùy theo tính chất hàng hóa, hành vi tiêu dùng được phân biệt như sau: • Hàng hoá thông thường là các loại hàng hóa khi thu nhập của người tiêu dùng tăng lên thì cầu về hàng hoá cũng sẽ tăng. • Hàng hoá thứ cấp: là các loại hàng hóa khi thu nhập tăng lên người tiêu dùng không muốn tiếp tục sử dụng làm cho cầu về hàng hóa bị sụt giảm.
- Sở thích: phản ánh thái độ của người tiêu dùng đối với hàng hóa. Khi một hàng hoá được người tiêu dùng ưa chuộng hơn trước, cầu về nó trên thị trường sẽ tăng lên và ngược lại. - Giá cả của các hàng hoá khác có liên quan: được coi là một yếu tố nằm trong cụm từ “các yếu tố khác không đổi”. Khi loại giá cả này thay đổi, đường cầu 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com về hàng hoá mà ta đang phân tích sẽ thay đổi và dịch chuyển tùy theo phân loại sau: • Hàng hóa thay thế: bao gồm các loại hàng hóa khi giá của hàng hóa này tăng lên sẽ làm giảm lượng cầu của nó và dẫn đến tăng lượng cầu của hàng hóa kia và ngược lại.
• Hàng hóa bổ sung: bao gồm các loại hàng hóa khi giá của hàng hóa này tăng lên sẽ làm tăng lượng cầu của nó và đồng thời thúc đẩy làm cho lượng cầu của hàng hóa kia cũng tăng theo và ngược lại. - Giá kỳ vọng: Khi mức giá kỳ vọng thay đổi, cầu về hàng hoá hay lượng cầu của người tiêu dùng ở mỗi mức giá hiện hành sẽ thay đổi. Khi những người tiêu dùng kỳ vọng rằng giá hàng hoá sẽ còn gia tăng mạnh trong tương lai, họ sẽ cố gắng đi mua hàng ngay từ hôm nay nhằm có thể mua được nhiều hàng hoá hơn trong lúc giá của nó còn thấp khiến cho cầu về hàng hóa tăng và ngược lại. - Quy mô tiêu thụ của thị trường: đường cầu thị trường được hình thành trên cơ sở tổng hợp các đường cầu cá nhân.
Do đó, càng có nhiều người tiêu dùng cá nhân tham gia vào thị trường, khi các yếu tố khác là không thay đổi thì cầu thị trường của loại hàng hoá càng cao. Cung thị trường Biểu thị số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người sản xuất sẵn sàng bán với các mức giá khác nhau tại một thời điểm xác định và trong điều kiện các yếu tố khác không đổi. Một số yếu tố có thể tạo nên sự thay đổi cung: - Chi phí sản xuất: Ẩn sau mỗi đường cung là chi phí sản xuất để tạo ra hàng hoá ở mỗi điểm sản lượng. Khi chi phí sản xuất tăng, nhà sản xuất buộc phải so sánh giữa chi phí và lợi ích khi quyết định số lượng hàng hoá cần sản xuất.
Khi chi phí sản xuất tăng, nhà sản xuất thường có khuyên hướng điều chỉnh giảm lượng cung hàng hóa và ngược lại. - Trình độ công nghệ: Những thay đổi về công nghệ và kỹ thuật sản xuất luôn 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tác động mạnh đến chi phí sản xuất của một loại hàng hoá. Trong quá trình phát triển, con người luôn luôn tìm tòi, sáng tạo và đưa ra các phương pháp giúp nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí đầu vào để tạo ra lợi nhuận tốt nhất. Do đó, khi có tiến bộ trong khoa học, công nghệ, chi phí sản xuất giảm, khuyến khích nhà sản xuất tăng sản lượng khiến lượng cung tăng.
- Chính sách nhà nước: Chính sách của nhà nước có ảnh hưởng to lớn đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Bằng chính sách của mình, nhà nước có thể điều chỉnh hành vi và tác động đến các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp. Khi mà các doanh nghiệp có thể tiến hành sản xuất trong những môi trường dễ dàng hay thuận lợi hơn, chi phí sản xuất của chúng thường hạ và cung về hàng hoá sẽ tăng. Ngược lại, những quy định chính sách khiến cho các quá trình sản xuất trở nên tốn kém hơn, ít thuận lợi hơn, chi phí sản xuất của các doanh nghiệp sẽ tăng lên và cung về hàng hoá sẽ giảm.
Tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất của các doanh nghiệp là chính sách thuế của nhà nước. Khi nhà nước tăng thuế đánh vào một loại hàng hoá, chi phí toàn bộ của việc sản xuất hàng hoá tăng theo. Cung về hàng hoá trong trường hợp này sẽ giảm và ngược lại. Ngoài chính sách thuế, hạn ngạch và các quy định khác nhau của nhà nước về tiêu chuẩn môi trường, tiêu chuẩn an toàn sản xuất và tiêu dùng, về thông tin sản phẩm v.v… đều ảnh hưởng đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp.
Nghiên cứu có liên quan đến giá vàng Theo Đặng Thị Tường Vân (2008) “Các giải pháp phát triển kinh doanh vàng tại Việt Nam" của tác giả với phương pháp phân tích, thống kê mô tả đã đưa ra các nhân tố tác động đến giá vàng như: cung vàng, cầu vàng, ảnh hưởng của giá dầu, chu kỳ lễ hội, tình hình kinh tế của các cường quốc như Mỹ và Châu Âu, lạm phát và ảnh hưởng của các chính sách tài chính – tiền tệ, … cùng với một số nhân tố tác động đặc trưng khiến cho giá vàng bị ảnh hưởng không tương ứng với giá vàng thế giới, … Kết luận từ mục 1.2: 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.