Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Thương mại điện tử Việt Nam giai đoạn 2023–2024 ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ với sự dịch chuyển rõ nét trong hành vi mua sắm đa kênh của người tiêu dùng. Theo Báo cáo thường niên Repota 2023, 78% người tiêu dùng Việt Nam lựa chọn mua sắm qua các sàn thương mại điện tử (TMĐT) và 42% thực hiện giao dịch qua các mạng xã hội. Báo cáo thị trường của Metric.vn chỉ ra rằng trong quý III/2023, doanh thu TMĐT Việt Nam đạt 63.000 tỷ đồng, tăng 54,42% so với cùng kỳ năm 2022. Trong đó, ngành hàng thời trang nữ luôn duy trì vị thế trong top 3 lĩnh vực có doanh thu cao nhất trên các sàn (đạt 4.755 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm 2023). Cùng với sự thay đổi nhân khẩu học khi nữ giới chiếm 50,1% dân số cả nước (theo Tổng cục Thống kê năm 2023) và sự lên ngôi của phong cách tối giản (Minimalism) cùng xu hướng "Back to basic", cơ hội gia nhập thị trường dành cho các thương hiệu thời trang nữ trực tuyến quy mô vừa và nhỏ trở nên rộng mở. Xuất phát từ bối cảnh đó, khóa luận tốt nghiệp ngành Thương mại điện tử của nhóm tác giả Thái Mỹ Sang và Võ Trần Thanh Trúc (Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM) thực hiện đề tài "Xây dựng và phát triển dự án kinh doanh online đa kênh thời trang nữ Sienus".
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:
- Nghiên cứu thực trạng thị trường, thói quen tiêu dùng và hành vi mua sắm thời trang nữ trực tuyến thông qua việc thu thập dữ liệu thứ cấp và tiến hành khảo sát thực nghiệm.
- Xây dựng kế hoạch kinh doanh và thiết lập hệ thống vận hành đa kênh (Omnichannel) cho thương hiệu thời trang nữ Sienus trên 5 nền tảng: Website thương mại điện tử độc quyền, Shopee, TikTok Shop, Facebook Fanpage và Instagram.
- Thiết kế, cấu hình kỹ thuật và triển khai hoàn thiện website thương mại điện tử
sienusclothing.com trên nền tảng WordPress/WooCommerce, tích hợp đầy đủ các chức năng quản lý danh mục, xử lý đơn hàng, cổng thanh toán và bảo mật SSL.
- Triển khai các chiến dịch tiếp thị số (SEO, tiếp thị nội dung, quảng cáo trả phí, livestream) và đánh giá kết quả thực thi kinh doanh, quản trị tài chính, nhận diện rủi ro cùng các giải pháp phát triển bền vững.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Quy trình xây dựng, triển khai và vận hành mô hình kinh doanh bán lẻ thời trang nữ trực tuyến đa kênh; hệ thống công nghệ thông tin phục vụ thương mại điện tử.
- Phạm vi không gian: Dự án đặt trụ sở hoạt động tại phường Hiệp Bình Chánh, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh; khảo sát thị trường tập trung vào nhóm khách hàng tại khu vực TP.HCM; phạm vi kinh doanh phân phối trực tuyến phủ sóng trên toàn quốc thông qua các đơn vị vận chuyển trung gian.
- Phạm vi thời gian: Đề tài được chuẩn bị và nghiên cứu từ tháng 11/2023, chính thức vận hành thử nghiệm và ghi nhận số liệu từ ngày 01/01/2024 đến tháng 04/2024.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận kết hợp đồng bộ các mô hình lý thuyết kinh tế, khung quản trị tiếp thị và phương pháp luận kỹ thuật phần mềm:
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1. Tổng quan đề tài
Chương này trình bày cơ sở hình thành dự án khởi nghiệp Sienus Clothing. Doanh nghiệp bắt đầu vận hành chính thức từ ngày 01/01/2024 tại Hiệp Bình Chánh, thành phố Thủ Đức với nguồn vốn tự có 10.000.000 đồng do 2 thành viên sáng lập đóng góp. Sứ mệnh của dự án là truyền tải thông điệp tự tin ngoại hình thông qua trang phục thường nhật tối giản, đồng thời giải quyết rào cản chọn kích cỡ của nữ giới bằng cách định hướng cung cấp kích cỡ từ S đến XL (mở rộng hướng đến XS – 2XL). Tiến độ dự án được quản trị bằng biểu đồ Gantt từ ngày 12/11/2023 đến 30/04/2024, chia thành 4 giai đoạn: Chuẩn bị (20 ngày), Triển khai giai đoạn 1 (66 ngày), Triển khai giai đoạn 2 (120 ngày), Theo dõi đo lường và đánh giá (111 ngày). Quá trình thiết kế website diễn ra song song trong 40 ngày (từ 30/01/2024 đến 10/03/2024).
Dự án phân loại danh mục sản phẩm thành 4 nhóm SKU chính với chất liệu và giá bán cụ thể:
| Nhóm sản phẩm |
Phân loại chi tiết |
Chất liệu chủ đạo |
Mức giá bán (VNĐ) |
| Áo |
Áo thun |
Cotton khô, thun 4 chiều |
100.000 |
|
Áo babytee |
Thun 2 chiều, thun 4 chiều |
100.000 |
| Đầm |
Đầm ngắn |
Vải voan, vải taffa |
140.000 |
|
Đầm dài |
Nhung tăm, đũi thô |
185.000 |
| Váy |
Chân váy ngắn |
Jean, nhung tăm |
70.000 |
| Bộ quần áo |
Bộ theo mùa (Tết) |
Nhung, lụa, voan |
Định giá theo mẫu |
|
Bộ thông thường |
Thun cotton, vải nỉ |
110.000 |
Mạng lưới nguồn hàng sỉ ban đầu được thiết lập qua 5 đối tác cung ứng tại TP.HCM gồm: Xưởng sỉ áo thun Dư Tú Lệ, Xưởng chuyên sỉ Darcy, Xưởng may Blapink, Xưởng may Minh Khang (chợ Hạnh Thông Tây) và Tổng kho sỉ quần áo Gồ Hạnh Thông Tây.
Chương 2. Phân tích thị trường
Tác giả vận dụng mô hình PESTLE làm rõ cơ hội từ nền kinh tế phục hồi (tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2023 của Việt Nam đạt 6.231,8 nghìn tỷ đồng, tăng 9,6%), tỷ lệ người dùng Internet đạt 79,1% (77,93 triệu người) và khoảng 59–62 triệu người tham gia mua sắm trực tuyến. Phân tích 5 áp lực cạnh tranh của Porter cho thấy áp lực từ sản phẩm thay thế (đồ may đo thủ công, thời trang bền vững giá cao) là không đáng kể đối với phân khúc thời trang nhanh bình dân, trong khi áp lực từ đối thủ trực tiếp và khách hàng là rất lớn.
Khảo sát đối thủ cạnh tranh trực tiếp được lượng hóa cụ thể giữa Sienus và 3 thương hiệu cùng phân khúc:
| Tiêu chí so sánh |
Chibest |
Miều |
Mix-Shop HCM |
Sienus Clothing |
| Mức giá sản phẩm |
Từ 70.000 VNĐ |
Từ 120.000 VNĐ |
Từ 100.000 VNĐ |
70.000 – 185.000 VNĐ |
| Số lượng mã hàng (SKU) |
100 – 150 sản phẩm |
200 – 300 sản phẩm |
200 – 300 sản phẩm |
Dưới 50 sản phẩm chủ lực |
| Nguồn hàng |
Tự thiết kế và sản xuất |
Nhập từ xưởng may |
Tự thiết kế và sản xuất |
Nhập từ các xưởng sỉ |
| Tình trạng website |
Có website riêng |
Có website riêng |
Không có website riêng |
Website sienusclothing.com |
| Tốc độ tải trang web |
Khoảng 3 giây |
Tải trang chậm |
Không áp dụng |
Tối ưu hóa dưới 3 giây |
| Kênh bán hàng |
Facebook, Shopee, IG |
Online + 2 shop offline |
Online + 7 shop offline |
Đa kênh online (5 kênh) |
Kết quả khảo sát định lượng thị trường trên 180 đối tượng tại khu vực TP.HCM mang lại các dữ liệu nhân khẩu học và hành vi cốt lõi:
- Về giới tính: Nữ giới chiếm 53,3% (96 người), nam giới chiếm 45,6% (82 người), không công bố chiếm 1,1% (2 người).
- Về độ tuổi: Nhóm tuổi 18–25 tuổi chiếm tỷ trọng áp đảo với 73,9% (133 người); độ tuổi 23–35 chiếm 15% (27 người); nhóm dưới 18 tuổi chiếm 5% (9 người).
- Về nghề nghiệp: Học sinh – sinh viên chiếm 59,4% (107 người); nhân viên văn phòng chiếm 21,1% (38 người); các ngành nghề khác chiếm 19,5%.
- Về thu nhập bình quân: Thu nhập dưới 5 triệu đồng/tháng chiếm 49,4%; thu nhập 5–15 triệu đồng/tháng chiếm 23,9%; thu nhập 16–25 triệu đồng/tháng chiếm 20,6%; trên 25 triệu đồng/tháng chiếm 6,1%.
- Về mức chi tiêu cho quần áo hàng tháng: Chi dưới 1 triệu đồng/tháng chiếm tỷ lệ cao nhất với 65,0%; mức 1–2 triệu đồng/tháng chiếm 23,9%; mức 2–3 triệu đồng/tháng chiếm 7,2%; chi trên 3 triệu đồng/tháng chiếm 3,9%.
Từ phân tích khảo sát và ma trận SWOT, Sienus xác định tập trung vào lợi thế chi phí vận hành thấp do hoạt động thuần trực tuyến, tận dụng không gian cá nhân làm kho hàng và phòng livestream, khắc phục điểm yếu thương hiệu mới bằng dịch vụ khách hàng và kiểm định sản phẩm nghiêm ngặt.
Chương 3. Kế hoạch kinh doanh dự án Sienus Clothing
Chương này cụ thể hóa các giải pháp kinh doanh thông qua Marketing 4Ps và quản trị chuỗi giá trị:
Chương 4. Đặc tả hệ thống công nghệ thông tin
Chương này tập trung chi tiết vào phần mềm và hạ tầng kỹ thuật xây dựng website thương mại điện tử sienusclothing.com. Tác giả thiết lập hệ thống máy chủ, quản trị cơ sở dữ liệu, mô hình hóa các yêu cầu chức năng, phi chức năng, xây dựng các biểu đồ phân tích UML và triển khai các giải pháp an toàn thông tin mạng.
Thiết kế và triển khai hệ thống thương mại điện tử
Do dự án thuộc chuyên ngành Thương mại điện tử và có cấu phần xây dựng giải pháp phần mềm website trực tiếp phục vụ bán hàng, hệ thống công nghệ thông tin của Sienus Clothing được đặc tả và triển khai với các thông số kỹ thuật có trong văn bản:
-
Hạ tầng phần mềm và lưu trữ:
- Tên miền và máy chủ: Sử dụng tên miền chính thức
sienusclothing.com, vận hành trên nền tảng lưu trữ Web Hosting quản trị qua bảng điều khiển cPanel; tích hợp tính năng sao lưu dữ liệu (Backup) định kỳ các tệp tin nguồn và CSDL.
- Nền tảng hệ thống: Hệ quản trị nội dung mã nguồn mở WordPress kết hợp giải pháp thương mại điện tử WooCommerce.
- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu: Cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL quản lý qua phpMyAdmin trên cPanel, tổ chức cấu trúc bảng lưu trữ thông tin sản phẩm, thuộc tính kích cỡ, màu sắc, đơn hàng, khách hàng và nhật ký giao dịch.
- Bảo mật mạng: Tích hợp chứng chỉ bảo mật số SSL (Secure Sockets Layer), cấu hình toàn bộ hệ thống hoạt động trên giao thức truyền tải bảo mật HTTPS, phân cấp quyền truy cập tài khoản người dùng và thiết lập cơ chế đặt lại mật khẩu an toàn.
-
Đặc tả phân tích chức năng và thiết kế hệ thống (UML & ERD):
- Tác nhân hệ thống (Actors): Bao gồm Khách hàng vãng lai (Guest), Khách hàng thành viên đã đăng ký (Customer) và Quản trị viên hệ thống (Administrator).
- Mô hình Use Case và Class Diagram: Mô hình hóa các ca sử dụng chính như Tìm kiếm sản phẩm theo tên, Bộ lọc thuộc tính sản phẩm (kích thước, tầm giá, màu sắc), Xem nhanh sản phẩm (Quick View), Trang thông tin chi tiết sản phẩm, Giỏ hàng tạm tính, Áp dụng mã khuyến mãi (Voucher), Đặt hàng và gửi thông báo đơn hàng mới.
- Biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram): Thiết lập 4 kịch bản luồng tương tác tuần tự gồm: Đăng ký tài khoản, Quy trình mua hàng và thanh toán (2 giai đoạn), và Quy trình quản lý/cập nhật trạng thái đơn hàng của quản trị viên.
- Mô hình ER Diagram: Mô tả mối quan hệ giữa các thực thể người dùng, đơn hàng, mặt hàng trong đơn, sản phẩm và danh mục.
-
Tối ưu hóa vận hành và tích hợp tiện ích:
- Cổng thanh toán: Thiết lập phương thức thanh toán chuyển khoản ngân hàng qua mã quét QR và ví điện tử MoMo bên cạnh hình thức thanh toán khi nhận hàng (COD).
- Hệ thống giao tiếp khách hàng: Tích hợp tính năng tự động gửi email xác nhận trạng thái đơn hàng cho khách qua WooCommerce; nhúng tiện ích Chatbox kết nối trực tiếp với Meta Business Suite để tư vấn khách hàng ngay trên giao diện web.
- Tối ưu hóa SEO: Sử dụng plugin Rank Math SEO để phân tích điểm chuẩn SEO của bài viết blog, kiểm tra độ dễ đọc (Readability), tối ưu hóa từ khóa và thẻ mô tả sản phẩm.
- Tối ưu hóa tốc độ trang: Tiến hành đo lường hiệu suất tải trang trên cả phiên bản máy tính để bàn (Desktop) và thiết bị di động (Mobile) trước và sau khi kích hoạt các plugin nén hình ảnh và bộ nhớ đệm (Cache).
- Theo dõi dữ liệu: Cài đặt và kích hoạt mã theo dõi Google Analytics để ghi nhận lưu lượng truy cập và hành vi duyệt web của người tiêu dùng.
Kết quả và đóng góp
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Giá trị tham khảo
Câu hỏi thường gặp
1. Số vốn đầu tư ban đầu của dự án Sienus Clothing là bao nhiêu và do những nguồn nào tài trợ?
Theo công bố trong khóa luận, dự án Sienus Clothing có số vốn đầu tư ban đầu là 10.000.000 đồng. Toàn bộ số vốn này do 2 thành viên sáng lập dự án (sinh viên Thái Mỹ Sang và Võ Trần Thanh Trúc) cùng đóng góp tự túc, không huy động vốn từ các nhà đầu tư bên ngoài. Nguồn vốn này được phân bổ để chi trả cho các khoản chi phí nhập hàng mẫu ban đầu, mua tên miền, dịch vụ lưu trữ web (hosting) và một số công cụ hỗ trợ vận hành.
2. Sienus Clothing lựa chọn nhập hàng từ các đơn vị cung cấp cụ thể nào?
Dự án thiết lập mạng lưới nhập hàng thông qua 5 nhà cung cấp sỉ chính tại khu vực TP.HCM gồm: Xưởng sỉ áo thun Dư Tú Lệ (chuyên các mẫu áo thun và babytee xu hướng), Xưởng chuyên sỉ Darcy (cung cấp sỉ và nhận đặt may áo thun/babytee theo yêu cầu), Xưởng may Blapink (chuyên sản xuất đầm, váy phong cách Hàn Quốc), Xưởng may Minh Khang tại chợ Hạnh Thông Tây (sản xuất đa dạng thời trang nữ Quảng Châu) và Tổng kho sỉ quần áo Gồ Hạnh Thông Tây (chuyên sỉ và lẻ thời trang nữ nhiều phong cách).
3. Quy mô và kết quả nổi bật nhất từ cuộc khảo sát thị trường của đề tài là gì?
Đề tài thực hiện khảo sát trên mẫu gồm $n = 180$ người tiêu dùng tại TP.HCM qua biểu mẫu trực tuyến với 13 câu hỏi. Kết quả khảo sát cho thấy nhóm khách hàng tiềm năng cốt lõi nằm trong độ tuổi 18–25 tuổi (chiếm 73,9%) và phần lớn là học sinh – sinh viên (chiếm 59,4%). Về khả năng tài chính, 49,4% đối tượng có mức thu nhập bình quân dưới 5 triệu đồng/tháng và 65,0% chỉ chi tiêu dưới 1 triệu đồng/tháng cho nhu cầu mua sắm quần áo.
4. Hệ thống website sienusclothing.com sử dụng nền tảng công nghệ gì và được bảo mật như thế nào?
Website của dự án được triển khai trên nền tảng quản trị nội dung mã nguồn mở WordPress kết hợp giải pháp thương mại điện tử WooCommerce, lưu trữ trên hệ thống máy chủ quản lý qua bảng điều khiển cPanel và sử dụng cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL. Website được tích hợp chứng chỉ số bảo mật SSL, vận hành hoàn toàn trên giao thức mã hóa HTTPS, cài đặt công cụ đo lường Google Analytics, sử dụng plugin Rank Math để tối ưu hóa SEO và nhúng chatbox kết nối trực tiếp với Meta Business Suite.
5. Chính sách hoàn và đổi trả sản phẩm của Sienus Clothing được quy định cụ thể ra sao?
Cửa hàng quy định chính sách đổi trả sản phẩm do lỗi từ nhà sản xuất (giao sai kích cỡ, sản phẩm rách hỏng) trong thời hạn 3 ngày tính từ thời điểm đơn hàng được giao thành công, với điều kiện bắt buộc là khách hàng phải cung cấp video clip quay lại quá trình mở gói hàng. Sau thời hạn 3 ngày, cửa hàng chỉ chấp nhận hỗ trợ đổi sang sản phẩm có giá trị ngang bằng hoặc cao hơn (khách thanh toán 100% phần chênh lệch) khi sản phẩm chưa qua sử dụng, còn nguyên tem mác, không bị dính bẩn và khách hàng phải tự thanh toán chi phí vận chuyển phát sinh.
Kết luận
Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng và phát triển dự án kinh doanh online đa kênh thời trang nữ Sienus" của sinh viên Thái Mỹ Sang và Võ Trần Thanh Trúc (khoa Kinh tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM) là một công trình nghiên cứu ứng dụng hoàn chỉnh về khởi sự kinh doanh thương mại điện tử quy mô vốn nhỏ. Tác giả đã kết hợp chặt chẽ giữa các mô hình phân tích chiến lược kinh doanh (PESTLE, Porter, STP, SWOT, Marketing 4Ps) với việc trực tiếp thiết kế, triển khai website thương mại điện tử độc quyền trên nền tảng WordPress/WooCommerce và vận hành đồng bộ trên các kênh mạng xã hội, sàn TMĐT. Dù còn một số hạn chế về thời gian kiểm nghiệm thực tế và phạm vi dải kích cỡ hàng hóa do giới hạn ngân sách ban đầu, đề tài đã cung cấp một bức tranh toàn diện, giàu số liệu thực chứng và mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các nghiên cứu, đồ án khởi nghiệp thương mại điện tử tiếp theo.