Luận văn thạc sĩ về đổi mới lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở tỉnh Hà Tĩnh

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại tỉnh Hà Tĩnh, góp phần đổi mới và phát triển.

• Tác giả: Bùi Nhân Sâm
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Hải
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Tiếp Tục Đổi Mới Sự Lãnh Đạo Của Đảng Đối Với Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam Qua Nghiên Cứu Thực Tiễn Ở Tỉnh Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tình hình nghiên cứu
• 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
• 6. Đóng góp của Luận văn
• 7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
• 1.1. Sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam trong HTCT
• 1.1.1. Vai trò, vị trí của Đảng và MTTQ Việt Nam trong HTCT
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG ĐỔI MỚI SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI MTTQ VIỆT NAM Ở TỈNH HÀ TĨNH
• 2.1. Thực trạng sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam ở Hà Tĩnh trong sự nghiệp đổi mới từ ngày tái lập tỉnh đến nay
• 2.1.1. Đặc điểm chung về tỉnh Hà Tĩnh
• 2.1.2. Tình hình, kết quả sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam ở tỉnh Hà Tĩnh trong thời kỳ đổi mới từ ngày tái lập tỉnh đến nay
• 2.2. Tính tất yếu và yêu cầu thực tiễn cần phải tiếp tục đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam ở tỉnh Hà Tĩnh
• 2.3. Những nhân tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam ở tỉnh Hà Tĩnh
• 2.4. Nội dung, yêu cầu tiếp tục đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam ở tỉnh Hà Tĩnh
• 2.5. Những vấn đề đặt ra cho việc hoàn thiện sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam ở tỉnh Hà Tĩnh
• 2.6. Một số khuyến nghị về đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam
• 2.6.1. Đổi mới tư duy, nhận thức về vai trò, vị trí, sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam
• 2.6.2. Đổi mới về nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam
• 2.6.3. Giải quyết tốt mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo với nâng cao vai trò, vị trí của MTTQ Việt Nam trong HTCT
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
• LỜI CAM ĐOAN

Tóm tắt

I. Tổng quan về đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại Hà Tĩnh là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh chính trị hiện nay. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đóng vai trò là cầu nối giữa Đảng và nhân dân, góp phần vào việc thực hiện các chính sách của Đảng. Việc đổi mới này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả lãnh đạo mà còn tạo điều kiện cho Mặt trận thực hiện tốt hơn vai trò của mình trong hệ thống chính trị.

1.1. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội quan trọng, có vai trò kết nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Mặt trận không chỉ đại diện cho quyền lợi của các tầng lớp nhân dân mà còn là nơi thể hiện ý chí và nguyện vọng của họ trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

1.2. Tính cấp thiết của việc đổi mới lãnh đạo Đảng

Việc đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cần thiết để thích ứng với những thay đổi trong bối cảnh quốc tế và trong nước. Điều này giúp nâng cao tính hiệu quả trong công tác lãnh đạo, đồng thời phát huy vai trò của Mặt trận trong việc giám sát và phản biện xã hội.

II. Những thách thức trong đổi mới lãnh đạo Đảng tại Hà Tĩnh

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những thách thức này bao gồm sự thiếu đồng bộ trong các chính sách, sự chưa rõ ràng trong vai trò của Mặt trận, và sự cần thiết phải nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ.

2.1. Thiếu đồng bộ trong các chính sách lãnh đạo

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong các chính sách lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận. Điều này dẫn đến việc Mặt trận gặp khó khăn trong việc thực hiện các nhiệm vụ được giao.

2.2. Vai trò chưa rõ ràng của Mặt trận Tổ quốc

Mặc dù Mặt trận Tổ quốc có vai trò quan trọng, nhưng vai trò này đôi khi chưa được xác định rõ ràng trong các văn bản chính sách, dẫn đến sự khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ.

III. Phương pháp đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc

Để thực hiện việc đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những phương pháp này bao gồm việc tăng cường sự phối hợp giữa các cấp lãnh đạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, và cải tiến các hình thức hoạt động của Mặt trận.

3.1. Tăng cường sự phối hợp giữa các cấp lãnh đạo

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp lãnh đạo Đảng và Mặt trận là rất quan trọng. Điều này giúp đảm bảo rằng các chính sách được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

3.2. Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ

Để Mặt trận Tổ quốc hoạt động hiệu quả, cần phải nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ. Điều này bao gồm việc đào tạo, bồi dưỡng và tạo điều kiện cho cán bộ thực hiện nhiệm vụ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hà Tĩnh

Nghiên cứu thực tiễn tại Hà Tĩnh cho thấy rằng việc đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua sự phát triển của Mặt trận mà còn qua sự gắn kết chặt chẽ giữa Đảng và nhân dân.

4.1. Kết quả đạt được từ việc đổi mới lãnh đạo

Việc đổi mới lãnh đạo Đảng đã giúp Mặt trận Tổ quốc hoạt động hiệu quả hơn, từ đó nâng cao sự gắn kết giữa Đảng và nhân dân. Các chương trình, chính sách được thực hiện đã nhận được sự đồng thuận cao từ phía nhân dân.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ Hà Tĩnh

Từ thực tiễn tại Hà Tĩnh, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong việc đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc. Những bài học này có thể áp dụng cho các địa phương khác trong cả nước.

V. Kết luận và tương lai của đổi mới lãnh đạo Đảng

Kết luận, việc đổi mới lãnh đạo Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại Hà Tĩnh là một quá trình cần thiết và liên tục. Tương lai của sự đổi mới này sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải tiến của cả Đảng và Mặt trận trong bối cảnh mới.

5.1. Tương lai của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò của mình trong việc kết nối Đảng và nhân dân, đồng thời cần có những cải cách để đáp ứng yêu cầu mới của thời đại.

5.2. Định hướng cho sự đổi mới lãnh đạo Đảng

Định hướng cho sự đổi mới lãnh đạo Đảng cần phải được xác định rõ ràng, với các mục tiêu cụ thể và các phương pháp thực hiện hiệu quả, nhằm nâng cao vai trò của Mặt trận trong hệ thống chính trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một đòi hỏi cấp thiết nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và hoàn thiện hệ thống chính trị trong thời kỳ đổi mới. Trong suốt hơn 25 năm đổi mới kể từ năm 1986 và chặng đường 22 năm tái lập tỉnh Hà Tĩnh từ năm 1991 đến năm 2013, mối quan hệ giữa Đảng và Mặt trận Tổ quốc luôn giữ vị trí chiến lược hàng đầu. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo toàn diện của Đảng với việc tôn trọng tính độc lập, tự chủ và nguyên tắc hiệp thương dân chủ của Mặt trận Tổ quốc trong thực tiễn địa phương.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận chính trị học về sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng lãnh đạo của các cấp ủy Đảng tại tỉnh Hà Tĩnh trên địa bàn 12 huyện, thị xã, thành phố với 262 xã, phường, thị trấn trong giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2013. Từ thực tiễn đó, công trình chỉ rõ những thành tựu, các điểm nghẽn về tổ chức cán bộ, sự lúng túng trong hoạt động giám sát, phản biện xã hội và tình trạng hành chính hóa bộ máy. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc xây dựng hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao, hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ đồng thuận xã hội trên 90%, nâng cao chỉ số tín nhiệm của nhân dân đối với cấp ủy và chính quyền, đồng thời tạo tiền đề khoa học vững chắc để chuẩn hóa cơ chế phối hợp công tác giữa Đảng, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc các cấp trong giai đoạn phát triển mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính đảng vô sản kiểu mới, về liên minh giai cấp và vai trò lịch sử của Mặt trận Dân tộc Thống nhất. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và Mặt trận: Đảng không thể tách rời Mặt trận và Mặt trận không thể thiếu sự lãnh đạo của Đảng. Đồng thời, nghiên cứu dựa trên lý thuyết thể chế chính trị và mô hình tổng thể hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trong đó xác định rõ cơ chế vận hành: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ.

Các khái niệm chính được làm rõ và chuẩn hóa trong luận văn bao gồm:

• Phương thức lãnh đạo của Đảng: Toàn bộ các hình thức, phương pháp, quy trình, quy chế và phong cách công tác mà Đảng sử dụng để định hướng, tổ chức và kiểm tra hoạt động của hệ thống chính trị nhằm thực hiện thắng lợi cương lĩnh chính trị.
• Tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện: Bản chất pháp lý và chính trị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam theo quy định tại Khoản 1 Điều 1 Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 1999 và Điều 4 Hiến pháp năm 1992, nơi quy tụ các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam ở nước ngoài.
• Vai trò kép của Đảng: Tư cách vừa là người lãnh đạo duy nhất đối với Mặt trận, vừa là một tổ chức thành viên bình đẳng, gương mẫu và chịu sự giám sát của nhân dân.
• Giám sát và phản biện xã hội: Cơ chế để Mặt trận và các đoàn thể nhân dân tham gia xây dựng Đảng, giám sát cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử và phản biện các dự thảo chính sách theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X và lần thứ XI của Đảng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hệ thống văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc từ khóa VI đến khóa XI, các nghị quyết chuyên đề như Nghị quyết số 8B-NQ/TW năm 1990, Nghị quyết số 07-NQ/TW năm 1993, Nghị quyết Trung ương 7 khóa IX năm 2003, Nghị quyết số 15-NQ/TW năm 2007 và Thông báo Kết luận số 62-KL/TW năm 2009 của Bộ Chính trị. Dữ liệu thực tiễn bao gồm hơn 50 báo cáo tổng kết nhiệm kỳ của Tỉnh ủy Hà Tĩnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Hà Tĩnh và số liệu thống kê hành chính giai đoạn 1991 - 2013.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu liên ngành chính trị học:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp logic - lịch sử: Giúp tái hiện quá trình phát triển đường lối lãnh đạo của Đảng qua 22 năm đổi mới tại Hà Tĩnh.
• Phương pháp điều tra xã hội học và thống kê định lượng: Tác giả đã tiến hành khảo sát chọn mẫu định ngạch và phân tầng với quy mô mẫu là 350 phiếu khảo sát đối với cán bộ lãnh đạo cấp ủy, chính quyền và cán bộ chuyên trách Mặt trận tại 12 huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Phương pháp chọn mẫu này bảo đảm tính đại diện cao cho cả 3 vùng sinh thái của tỉnh gồm đồng bằng, miền núi và ven biển.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc kết hợp định tính và định lượng cho phép lượng hóa chính xác mức độ hiệu quả của các quyết định lãnh đạo, đánh giá đúng năng lực đội ngũ cán bộ Mặt trận và phát hiện các rào cản thể chế từ cơ sở trong mốc thời gian hoàn thành nghiên cứu vào tháng 10 năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu thực tiễn sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc tại tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 1991 - 2013 đã chỉ ra bốn phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, nhận thức và phương thức ban hành chủ trương của cấp ủy Đảng các cấp có bước tiến rõ rệt. Tỉnh ủy Hà Tĩnh đã ban hành hơn 15 chỉ thị, nghị quyết và đề án chuyên đề nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và kiện toàn tổ chức Mặt trận. Tỷ lệ cấp ủy viên cấp huyện trực tiếp tham gia Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp đạt 100%, bảo đảm sự chỉ đạo trực tiếp và thông suốt từ cấp ủy đến bộ máy Mặt trận.

Thứ hai, kết quả vận động quần chúng và thực hiện các phong trào thi đua yêu nước đạt nhiều bước đột phá. Cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư" đã huy động được trên 85% thôn, xóm, khối phố đăng ký thực hiện nếp sống văn minh; Quỹ "Vì người nghèo" toàn tỉnh vận động được hàng trăm tỷ đồng, hỗ trợ xóa nhà tạm bợ dột nát cho hơn 12.000 hộ nghèo trên địa bàn toàn tỉnh trong hơn hai thập kỷ.

Thứ ba, công tác cán bộ Mặt trận bộc lộ những bất cập kéo dài. Số liệu khảo sát thực tế cho thấy có khoảng 40% cán bộ Mặt trận cấp xã và cơ sở là cán bộ kiêm nhiệm hoặc cán bộ cao tuổi chờ nghỉ hưu. Tỷ lệ cán bộ chuyên trách Mặt trận cấp cơ sở có trình độ đại học chuyên môn chỉ đạt khoảng 32%, trong khi tỷ lệ có trình độ lý luận chính trị cao cấp và cử nhân ở cấp huyện chỉ đạt dưới 28%, dẫn đến hạn chế lớn trong khả năng tham mưu chiến lược.

Thứ tư, hiệu quả thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội còn ở mức thấp. Khảo sát chỉ ra rằng chỉ có khoảng 25% ý kiến, kiến nghị sau giám sát của Mặt trận được các cơ quan công quyền phản hồi và giải quyết triệt để bằng văn bản hành chính; 75% còn lại rơi vào tình trạng chậm xử lý hoặc chỉ giải quyết mang tính hình thức do thiếu chế tài pháp lý bắt buộc.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ sự chậm đổi mới tư duy chính trị tại một số cấp ủy cơ sở, nơi vẫn tồn tại thói quen coi công tác Mặt trận là nhiệm vụ thứ yếu, mang tính hành chính phong trào thay vì là một trụ cột quyền lực nhân dân. Nhiều cấp ủy chỉ chú trọng thực hiện vai trò "người lãnh đạo" bằng mệnh lệnh hành chính mà xem nhẹ vai trò "thành viên Mặt trận", chưa gương mẫu thực hiện các chương trình phối hợp hành động chung đã được hiệp thương dân chủ.

So sánh với các công trình nghiên cứu của các chuyên gia đầu ngành về hệ thống chính trị Việt Nam, kết quả nghiên cứu tại Hà Tĩnh hoàn toàn tương đồng về thực trạng hành chính hóa cơ quan Mặt trận và sự chồng chéo chức năng giữa Ban Dân vận cấp ủy với Đảng đoàn Mặt trận.

Để minh họa trực quan các kết quả này, dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn qua bảng cơ cấu trình độ cán bộ Mặt trận 3 cấp (tỉnh, huyện, xã) và biểu đồ cột kép so sánh mức độ tham gia giám sát của Mặt trận giai đoạn 1991 - 2000 (đạt mức tham gia xử lý khoảng 18% vụ việc) và giai đoạn 2001 - 2013 (tăng lên mức 45% vụ việc). Ý nghĩa của các thảo luận này chỉ ra rằng việc nâng cấp thể chế và đổi mới công tác cán bộ chính là chìa khóa để Mặt trận Tổ quốc thoát khỏi xu hướng hành chính hóa, phát huy đúng vị thế là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn tại tỉnh Hà Tĩnh, luận văn đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tiếp tục đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam:

1. Đổi mới tư duy và quy trình ban hành nghị quyết của cấp ủy: Ban Thường vụ Tỉnh ủy và các cấp ủy trực thuộc cần chuyển từ phương thức ban hành chỉ thị hành chính sang phương thức lãnh đạo thông qua định hướng chiến lược và phát huy vai trò của Đảng đoàn Mặt trận. Thiết lập quy chế đối thoại trực tiếp định kỳ tối thiểu 2 lần mỗi năm giữa Thường trực cấp ủy với đại diện các tầng lớp nhân dân, phấn đấu đạt 100% cán bộ, đảng viên hoàn thành việc quán triệt quan điểm đại đoàn kết toàn dân tộc trước năm 2015. (Chủ thể thực hiện: Ban Thường vụ Tỉnh ủy và các huyện, thị, thành ủy).

2. Quy hoạch, chuẩn hóa và luân chuyển đội ngũ cán bộ Mặt trận: Ban Tổ chức Tỉnh ủy phối hợp với Đảng đoàn Mặt trận tỉnh xây dựng đề án luân chuyển cán bộ hai chiều giữa các cơ quan Đảng, chính quyền sang cơ quan Mặt trận. Đặt mục tiêu đến năm 2020 có 100% cán bộ chuyên trách Mặt trận cấp tỉnh, 80% cấp huyện đạt trình độ đại học chuyên môn phù hợp và trên 70% có trình độ trung cấp lý luận chính trị trở lên, chấm dứt hoàn toàn tình trạng bố trí cán bộ năng lực yếu kém hoặc sắp nghỉ hưu sang công tác Mặt trận. (Chủ thể thực hiện: Ban Tổ chức Tỉnh ủy, Sở Nội vụ và Đảng đoàn Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh).

3. Thể chế hóa cơ chế giám sát và phản biện xã hội: Cụ thể hóa các quy định của Đảng và Nhà nước thành quy chế phối hợp liên ngành có tính pháp lý bắt buộc. Quy định rõ các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương phải có văn bản trả lời, tiếp thu giải trình 100% các kiến nghị phản biện xã hội của Mặt trận trong thời hạn tối đa 30 ngày kể từ ngày nhận văn bản. (Chủ thể thực hiện: Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Hà Tĩnh).

4. Bảo đảm nguồn lực và hiện đại hóa điều kiện hoạt động: Hằng năm Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh cần cân đối ngân sách, nâng mức hỗ trợ kinh phí hoạt động thường xuyên cho Mặt trận Tổ quốc cấp xã và Ban công tác Mặt trận ở thôn, khối phố tăng từ 20% đến 30% mỗi năm. Triển khai lộ trình hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin tại toàn bộ 262 trụ sở Mặt trận cấp xã trong giai đoạn 2014 - 2018. (Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh và Sở Tài chính Hà Tĩnh).

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu khoa học hữu ích cho 4 nhóm đối tượng chính với các ứng dụng thực tế sau:

• Cán bộ lãnh đạo cấp ủy và cơ quan tham mưu của Đảng: Giúp các cấp ủy Đảng nắm vững phương pháp lãnh đạo Mặt trận khoa học, tránh khuynh hướng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng lãnh đạo; cung cấp mô hình thực nghiệm về cơ chế phân công cấp ủy viên phụ trách công tác Mặt trận tại 12 đơn vị hành chính cấp huyện.
• Đội ngũ cán bộ chuyên trách Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội: Cung cấp khung hướng dẫn nghiệp vụ về quy trình hiệp thương dân chủ, kỹ năng tổ chức các cuộc giám sát chuyên đề và kỹ năng xây dựng bản kiến nghị phản biện xã hội bảo đảm chuẩn mực pháp lý và chính trị.
• Lãnh đạo cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Giúp các cơ quan hành chính hoàn thiện quy chế phối hợp công tác với Mặt trận, tối ưu hóa quy trình lấy ý kiến cử tri và thiết lập kênh tiếp nhận phản biện xã hội hiệu quả trong quản lý kinh tế - xã hội.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng: Cung cấp nguồn số liệu thực tiễn phong phú, hệ thống hóa toàn diện các văn bản pháp luật, văn kiện Đảng qua 22 năm đổi mới tại một địa bàn đặc thù vùng Bắc Trung Bộ để làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu mở rộng.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là người lãnh đạo vừa là thành viên của Mặt trận Tổ quốc? Đảng là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội theo quy định tại Điều 4 Hiến pháp năm 1992 nhằm bảo đảm định hướng chính trị xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, Đảng xuất phát từ lòng dân, đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, do đó Đảng tham gia Mặt trận với tư cách thành viên bình đẳng, chịu sự giám sát của nhân dân và hiệp thương dân chủ với các tổ chức thành viên khác.

2. Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác cán bộ Mặt trận tại Hà Tĩnh giai đoạn 1991 - 2013 là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là tình trạng xem nhẹ công tác cán bộ Mặt trận, dẫn đến việc khoảng 40% cán bộ cơ sở mang tính kiêm nhiệm hoặc bố trí cán bộ uy tín thấp, năng lực chuyên môn chưa đạt chuẩn. Luận văn đã chứng minh tỷ lệ cán bộ Mặt trận có bằng đại học chính quy ở cấp xã thời kỳ này chỉ đạt xấp xỉ 32%, gây cản trở lớn đến hiệu quả công tác vận động quần chúng.

3. Nguyên tắc hiệp thương dân chủ trong Mặt trận khác nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng như thế nào? Tập trung dân chủ trong Đảng quy định thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên. Ngược lại, nguyên tắc hiệp thương dân chủ trong Mặt trận đòi hỏi mọi quyết định phối hợp hành động đều phải được tất cả các tổ chức thành viên bàn bạc công khai, tôn trọng sự độc lập về tổ chức và đi đến đồng thuận tự nguyện, tuyệt đối không sử dụng quyền lực áp đặt số đông.

4. Mặt trận Tổ quốc tỉnh Hà Tĩnh thể hiện vai trò cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân qua những hoạt động nào? Mặt trận thực hiện vai trò này thông qua việc chủ trì tổ chức các hội nghị tiếp xúc cử tri, tham gia hiệp thương giới thiệu người ứng cử Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp với tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu đạt trên 98%, đồng thời vận động nhân dân đóng góp hàng ngàn ý kiến xây dựng chính sách pháp luật của Nhà nước.

5. Giải pháp đột phá nào giúp nâng cao hiệu lực phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc? Giải pháp đột phá là bắt buộc thể chế hóa quy trình xử lý văn bản kiến nghị sau phản biện, kèm theo chế tài hành chính cụ thể đối với cơ quan nhà nước. Theo đó, 100% cơ quan nhận phản biện phải có văn bản phản hồi chính thức trong thời hạn tối đa 30 ngày, bảo đảm các ý kiến của Mặt trận không bị rơi vào quên lãng.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận chính trị học về vai trò lãnh đạo tất yếu, khách quan của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc trong điều kiện một đảng duy nhất cầm quyền.
• Nghiên cứu định vị rõ ràng bản chất mối quan hệ hai tư cách của Đảng: giữ vững vai trò hạt nhân lãnh đạo chính trị toàn diện, đồng thời là một tổ chức thành viên bình đẳng, gương mẫu nhất trong Mặt trận.
• Tổng kết toàn diện bức tranh thực tiễn 22 năm đổi mới (1991 - 2013) tại tỉnh Hà Tĩnh, chỉ ra những thành tựu nổi bật trong xây dựng khối đại đoàn kết và những điểm nghẽn về chất lượng cán bộ cũng như cơ chế phản biện xã hội.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính khả thi cao, gắn liền với các mốc lộ trình cụ thể đến năm 2020 nhằm chuẩn hóa đội ngũ cán bộ và nâng cao năng lực giám sát của Mặt trận.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho công tác xây dựng Đảng và đổi mới hệ thống chính trị tại các địa phương trên phạm vi cả nước.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cấp ủy Đảng và cơ quan quản lý cần khẩn trương hoàn thiện thể chế phối hợp công tác, tăng cường ngân sách và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ chuyên trách để Mặt trận Tổ quốc thực sự phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Các nhà nghiên cứu, cán bộ lãnh đạo và học viên có thể khai thác toàn bộ hệ thống dữ liệu và giải pháp chi tiết của luận văn để ứng dụng vào công tác thực tiễn và phát triển các công trình khoa học tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM 1. Sự lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ Việt Nam trong HTCT 1. Vai trò, vị trí của Đảng và MTTQ Việt Nam trong HTCT 1. Khái niệm, vai trò, vị trí của ĐCS Việt Nam trong HTCT HTCT nước ta hiện nay về mặt tổ chức bao gồm ba bộ phận cấu thành: ĐCS Việt Nam, Nhà nước và MTTQ Việt Nam và các tổ chức CTXH.

Trong HTCT, các thành viên đó có địa vị pháp lý vững chắc, được khẳng định trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam. Việc xác định rõ vị trí, vai trò, chức năng của từng thành tố trong HTCT Việt Nam sẽ giúp chúng ta hiểu rõ và giải quyết tốt mối quan hệ giữa các thành viên trong HTCT đó, bảo đảm cho cả HTCT của nước ta tồn tại, vận động và phát triển. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin, Đảng chính trị là bộ phận ưu tú, tích cực nhất của một giai cấp, hoặc một tầng lớp nào đó, được tổ chức chặt chẽ và được hình thành bởi mục tiêu giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước. Đảng chính trị là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng xã hội, là hình thức tổ chức cao nhất của giai cấp nhưng không phải là tổ chức quyền lực có những phương tiện cưỡng chế, mà Đảng chính trị chỉ đề ra chủ trương, đường lối, vận động, thuyết phục, truyền bá những quan điểm của mình, tập hợp những người cùng chí hướng nhằm thực hiện mục tiêu, lý tưởng của tổ chức mình.

Khi giai cấp có ý thức tự giác về bản thân mình, về vị trí, thân phận và sứ mệnh lịch sử của mình, thì giai cấp sẽ tổ chức ra đảng, tập hợp những thành viên ưu tú của tổ chức mình để đảm đương sứ mệnh lịch sử đó. ĐCS là kết quả của sự kết hợp giữa lý luận cộng sản với phong trào công nhân; là đội tiên phong có tổ chức của GCCN và các lực lượng cách mạng. Đảng cần tiên 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phong cả về ý thức cách mạng, tinh thần cách mạng và cả về trí tuệ để lãnh đạo xoá bỏ chế độ cũ, xây dựng chế độ mới. Kế tục Mác - Ăngghen, V.I Lênin cho rằng: ĐCS là đội tiên phong chính trị có tổ chức và là đội ngũ có tổ chức chặt chẽ nhất, cách mạng nhất và giác ngộ nhất của GCCN.

Vai trò tiên phong của Đảng thể hiện trên lĩnh vực lý luận, về mặt tổ chức và hành động gương mẫu của đảng viên trong thực tiễn.I Lênin đã đưa ra một số luận điểm: “chỉ đảng nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò người chiến sĩ tiền phong”. Đảng phải là “trí tuệ, danh dự và lương tâm của thời đại chúng ta”. Phát triển sáng tạo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về Đảng chính trị, Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện ĐCS Việt Nam đã rất coi trọng nhiệm vụ xây dựng Đảng của GCCN Việt Nam. Người cho rằng, đây là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng, có tính chất quyết định trước hết đối với mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Theo Nguyễn Ái Quốc: “Cách mệnh trước hết phải có cái gì? Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi. Đảng có vững mạnh thì cách mạng mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy. Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy”[44; tr. Theo Hồ Chí Minh, ĐCS Việt Nam được xây dựng trên nguyên tắc về đảng vô sản kiểu mới, lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng.

Với đặc thù của một nước thuộc địa nửa phong kiến như Việt Nam, Người đã khái quát được "quyền lợi của GCCN và NDLĐ và của cả dân tộc là một" [45; tr. Chính vì vậy, ĐCS Việt Nam mang bản chất của GCCN, là Đảng của GCCN nhưng cũng đồng thời là Đảng của dân tộc Việt Nam. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đại hội lần thứ XI của Đảng (tháng 01/2011) đã thông qua Điều lệ của Đảng (sửa đổi) – trong đó, phần giới thiệu về Đảng đã xác định rõ: “ ĐCS Việt Nam là đội tiên phong của GCCN, đồng thời là đội tiên phong của của NDLĐ và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của GCCN, NDLĐ và của cả dân tộc. Mục đích của Đảng là xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ, giàu mạnh, xã hội công bằng, văn minh, không còn người bóc lột người, thực hiện thành công CNXH và cuối cùng là CNCS.

Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa trí tuệ của nhân loại, nắm vững quy luật khách quan, xu thế thời đại và thực tiễn của đất nước để đề ra CLCT, đường lối cách mạng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân. ĐCS Việt Nam là đảng cầm quyền, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân; dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng; đoàn kết và lãnh đạo nhân dân tiến hành sự nghiệp cách mạng. Đảng lãnh đạo HTCT, đồng thời là một bộ phận của HTCT ấy. Đảng lãnh đạo, tôn trọng và phát huy vai trò của Nhà nước, MTTQ Việt Nam và các đoàn thể CTXH.

Đảng kết hợp chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng của GCCN, góp phần tích cực vào sự nghiệp hoà bình, ĐLDT, dân chủ và tiến bộ xã hội của nhân dân thế giới. ĐCS Việt Nam được xây dựng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, sức chiến đấu và năng lực lãnh đạo cách mạng của Đảng”. Vai trò, vị trí của ĐCS Việt Nam đã được khẳng định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011): “ĐCS Việt Nam là đội tiên phong của GCCN, đồng thời là đội tiên phong của NDLĐ và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] GCCN, NDLĐ và của dân tộc. Đảng lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản… ĐCS Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội.

Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra, giám sát và bằng hành động gương mẫu của đảng viên. Đảng phải thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của HTCT. Đảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của HTCT, tăng cường chế độ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu. Đảng thường xuyên nâng cao năng lực cầm quyền và hiệu quả lãnh đạo, đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò, tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của các tổ chức khác trong HTCT.

Đảng lãnh đạo HTCT, đồng thời là bộ phận của hệ thống ấy. Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Để đảm đương được vai trò lãnh đạo, Đảng phải vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, ra sức nâng cao trình độ trí tuệ, bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực lãnh đạo. Giữ vững truyền thống đoàn kết thống nhất trong Đảng, tăng cường dân chủ và kỷ luật trong hoạt động của Đảng.

Thường xuyên tự phê bình và phê bình, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơ hội, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí và mọi hành động chia rẽ, bè phái. Đảng chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong sạch, có phẩm chất, năng lực, có sức chiến đấu cao theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; quan tâm bồi dưỡng, đào tạo lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc”[22; tr. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thực tiễn cách mạng nước ta đã chứng minh sự lãnh đạo của Đảng đối với xã hội là một tất yếu khách quan. Ngay từ khi mới ra đời, ĐCS Việt Nam đã là người duy nhất lãnh đạo cách mạng.ngoài lợi ích của giai cấp công nhân và NDLĐ, Đảng ta không có lợi ích nào khác”; bởi đó là Đảng của dân, do dân, dựa vào dân và vì dân.

Nhờ đó Đảng đã phát huy được sức mạnh to lớn của nhân dân để làm nên những chiến công vĩ đại, đưa đất nước Việt Nam từ một dân tộc thuộc địa nửa phong kiến đã anh dũng đấu tranh giành ĐLDT, đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược thống nhất Tổ quốc, toàn vẹn lãnh thổ và xây dựng đất nước vươn lên ngang tầm thời đại, vai trò vị thế trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao. Từ lý luận và thực tiễn, có thể khẳng định rằng: ĐCS Việt Nam là đảng chính trị duy nhất hợp hiến của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, là lực lượng tinh tú nhất của GCCN Việt Nam, là đại biểu trung thành quyền lợi của GCCN và của NDLĐ và của cả dân tộc. ĐCS Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam cho mọi hành động cách mạng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội thực hiện công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN. ĐCS Việt Nam là đội tiên phong chính trị của toàn xã hội, là hạt nhân lãnh đạo HTCT.