Đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận Nam Từ Liêm, Hà Nội

Luận văn phân tích đổi mới hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

• Tác giả: Lê Mạnh Hà
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Đường
• Trường học: Học viện hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Luật hiến pháp và luật hành chính
• Đề tài: Đổi mới hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN
• 1.1. Vị trí, vai trò, chức năng, tổ chức, hoạt động Hội đồng nhân dân quận
• 1.2. Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận – Một số vấn đề lý luận và cơ sở pháp lý cơ bản
• 1.3. Quan điểm về đổi mới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN NAM TỪ LIÊM
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
• 2.2. Kết quả đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN
• 3.1. Phương hướng tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận Nam Từ Liêm
• 3.2. Các giải pháp tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đổi mới hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND) quận Nam Từ Liêm đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của chính quyền địa phương. Đổi mới hoạt động giám sát không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Việc thực hiện chức năng giám sát của HĐND giúp phát hiện kịp thời những vấn đề bức xúc của cử tri, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp. Đổi mới hoạt động giám sát cần được thực hiện đồng bộ và có hệ thống, từ việc nâng cao nhận thức đến cải cách quy trình giám sát.

1.1. Vai trò của HĐND trong hoạt động giám sát

HĐND quận Nam Từ Liêm có vai trò là cầu nối giữa chính quyền và nhân dân. Hoạt động giám sát của HĐND không chỉ giúp kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết mà còn đảm bảo quyền lợi của người dân. HĐND thực hiện giám sát thông qua nhiều hình thức khác nhau, từ việc xem xét báo cáo đến chất vấn các cơ quan chức năng.

1.2. Lý do cần đổi mới hoạt động giám sát

Đổi mới hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Những tồn tại trong hoạt động giám sát hiện tại như hình thức, thiếu sâu sắc và chưa đi vào các vấn đề bức xúc cần được khắc phục. Việc đổi mới sẽ giúp HĐND thực hiện tốt hơn chức năng giám sát, từ đó nâng cao niềm tin của nhân dân.

II. Thách thức trong hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm

Hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm hiện đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như thiếu thông tin, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan, và sự hạn chế về kỹ năng của đại biểu HĐND đã làm giảm hiệu quả giám sát. Ngoài ra, việc giám sát còn mang tính thời vụ, chưa thực sự đi vào chiều sâu các vấn đề quan trọng.

2.1. Thiếu thông tin và dữ liệu trong giám sát

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu thông tin và dữ liệu cần thiết để thực hiện giám sát. HĐND cần có hệ thống thông tin minh bạch và kịp thời để phục vụ cho công tác giám sát hiệu quả.

2.2. Sự phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ

Sự phối hợp giữa HĐND và các cơ quan chức năng còn hạn chế, dẫn đến việc giám sát không đạt hiệu quả cao. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng và hiệu quả hơn để nâng cao chất lượng giám sát.

III. Phương pháp đổi mới hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm

Để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, HĐND quận Nam Từ Liêm cần áp dụng các phương pháp đổi mới. Việc xây dựng quy trình giám sát chặt chẽ, tăng cường đào tạo kỹ năng cho đại biểu HĐND, và áp dụng công nghệ thông tin trong giám sát là những giải pháp quan trọng.

3.1. Xây dựng quy trình giám sát chặt chẽ

Quy trình giám sát cần được xây dựng rõ ràng, từ khâu lập kế hoạch đến thực hiện và đánh giá. Điều này sẽ giúp HĐND thực hiện giám sát một cách có hệ thống và hiệu quả hơn.

3.2. Tăng cường đào tạo kỹ năng cho đại biểu HĐND

Đào tạo kỹ năng cho đại biểu HĐND là rất cần thiết để nâng cao chất lượng giám sát. Các khóa đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng như phân tích dữ liệu, chất vấn và giao tiếp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm

Việc áp dụng các phương pháp đổi mới trong hoạt động giám sát đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều vấn đề bức xúc của cử tri đã được HĐND quan tâm và giải quyết kịp thời. Sự tham gia của nhân dân vào hoạt động giám sát cũng ngày càng tăng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động giám sát

Hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm đã đạt được nhiều kết quả tích cực, như việc giải quyết các kiến nghị của cử tri và nâng cao niềm tin của nhân dân vào chính quyền.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn hoạt động giám sát, HĐND quận Nam Từ Liêm đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, giúp cải thiện quy trình và phương pháp giám sát trong tương lai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm

Hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm cần tiếp tục được đổi mới và hoàn thiện. Việc áp dụng các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả giám sát, từ đó đảm bảo quyền lợi của nhân dân và xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh. HĐND cần tiếp tục phát huy vai trò của mình trong việc giám sát và phản ánh ý kiến của cử tri.

5.1. Định hướng phát triển hoạt động giám sát

HĐND quận Nam Từ Liêm cần xác định rõ định hướng phát triển hoạt động giám sát trong thời gian tới, tập trung vào các vấn đề bức xúc của nhân dân.

5.2. Tăng cường sự tham gia của nhân dân vào giám sát

Cần có các cơ chế khuyến khích sự tham gia của nhân dân vào hoạt động giám sát, từ đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của chính quyền địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND) quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương. Từ khi thành lập quận Nam Từ Liêm năm 2014 với dân số khoảng 230.000 người và diện tích 32,27 km², hoạt động giám sát của HĐND quận đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh, đồng thời nâng cao đời sống nhân dân. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân giai đoạn 2014-2018 đạt 15,7%, thu ngân sách nhà nước tăng bình quân 36,4%/năm, cho thấy sự phát triển nhanh và bền vững của quận.

Tuy nhiên, hoạt động giám sát của HĐND quận vẫn còn tồn tại những hạn chế như tính hình thức, chưa sâu sát, thiếu phương pháp tổ chức chặt chẽ, nội dung giám sát dàn trải và chưa tập trung vào các vấn đề bức xúc. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm trong giai đoạn 2016-2019, từ đó đề xuất các giải pháp đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả giám sát, góp phần xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban HĐND, tổ đại biểu và đại biểu HĐND quận Nam Từ Liêm trong nửa đầu nhiệm kỳ 2016-2021. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện hoạt động giám sát, đồng thời góp phần nâng cao vai trò của HĐND trong quản lý nhà nước địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước về công tác giám sát của HĐND. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về quyền lực nhà nước và vai trò của cơ quan dân cử: HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, thực hiện quyền làm chủ của nhân dân thông qua chức năng quyết định và giám sát. Lý thuyết này giúp làm rõ vị trí pháp lý, chức năng và nhiệm vụ của HĐND quận trong hệ thống chính quyền địa phương.

2. Lý thuyết về hoạt động giám sát và kiểm soát quyền lực: Giám sát là hoạt động theo dõi, kiểm tra việc thực thi pháp luật và nghị quyết nhằm đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả của bộ máy nhà nước. Lý thuyết này phân biệt rõ giám sát với kiểm tra, thanh tra, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giám sát như năng lực đại biểu, chương trình kế hoạch, điều kiện vật chất.

Các khái niệm chính bao gồm: giám sát, hiệu quả giám sát, chủ thể và đối tượng giám sát, hình thức giám sát, nội dung giám sát, tiêu chí đánh giá hiệu quả giám sát.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp phân tích định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Tài liệu pháp luật (Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND 2015), báo cáo hoạt động của HĐND quận Nam Từ Liêm, số liệu thống kê kinh tế - xã hội quận giai đoạn 2014-2018, kết quả khảo sát, phỏng vấn đại biểu HĐND và cán bộ liên quan.

• Phương pháp phân tích: Phân tích nội dung tài liệu, thống kê mô tả số liệu về hoạt động giám sát, so sánh tỷ lệ các hình thức giám sát được áp dụng, đánh giá hiệu quả dựa trên tiêu chí định tính và định lượng.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát khoảng 50 đại biểu HĐND và cán bộ tham gia hoạt động giám sát tại quận Nam Từ Liêm, chọn mẫu theo phương pháp phi xác suất thuận tiện nhằm thu thập ý kiến chuyên sâu.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích hoạt động giám sát trong giai đoạn từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2019, tương ứng nửa đầu nhiệm kỳ 2016-2021 của HĐND quận.

Phương pháp luận được xây dựng trên cơ sở lý luận Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp các phương pháp thu thập, xử lý thông tin, thống kê, so sánh và quan sát nhằm đảm bảo tính khách quan, toàn diện và sâu sắc của nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng cường hoạt động giám sát nhưng còn hình thức: Trong giai đoạn 2016-2019, HĐND quận Nam Từ Liêm đã tổ chức khoảng 15 đoàn giám sát chuyên đề, tăng 25% so với nhiệm kỳ trước. Tuy nhiên, 40% các cuộc giám sát còn mang tính hình thức, chưa đi sâu vào các vấn đề bức xúc của cử tri.

2. Nội dung giám sát dàn trải, chưa trọng tâm: Khoảng 60% nội dung giám sát tập trung vào lĩnh vực kinh tế - xã hội, trong khi các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và quản lý văn bản quy phạm pháp luật chưa được quan tâm đúng mức. Việc lựa chọn nội dung giám sát chưa phản ánh đầy đủ các vấn đề nổi cộm tại địa phương.

3. Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn còn hạn chế: Tỷ lệ phiên chất vấn tại các kỳ họp chỉ chiếm khoảng 30% tổng số kỳ họp, trong đó phần lớn câu hỏi chất vấn chưa được chuẩn bị kỹ lưỡng, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Hoạt động trả lời chất vấn chưa sôi nổi, thiếu sự cam kết rõ ràng từ người bị chất vấn.

4. Năng lực đại biểu và phối hợp còn yếu: Khoảng 45% đại biểu HĐND quận chưa có đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện chức năng giám sát hiệu quả. Sự phối hợp giữa Thường trực HĐND, các Ban và tổ đại biểu còn thiếu chặt chẽ, ảnh hưởng đến tính liên tục và hiệu quả của hoạt động giám sát.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Chủ quan gồm nhận thức chưa đầy đủ về vai trò giám sát, năng lực đại biểu hạn chế, thiếu kỹ năng tổ chức và thực hiện giám sát. Khách quan là do cơ sở pháp lý chưa hoàn thiện, thiếu quy trình cụ thể cho các hình thức giám sát, nguồn lực vật chất và kinh phí cho hoạt động giám sát còn hạn chế.

So sánh với các nghiên cứu tại các địa phương khác, như quận huyện tại Hà Nội và các tỉnh thành, tình trạng giám sát mang tính hình thức và thiếu trọng tâm là phổ biến. Tuy nhiên, quận Nam Từ Liêm có sự phát triển kinh tế nhanh, do đó nhu cầu đổi mới hoạt động giám sát càng cấp thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện số lượng đoàn giám sát theo năm, biểu đồ tròn phân bổ nội dung giám sát theo lĩnh vực, và bảng tổng hợp tỷ lệ đại biểu có năng lực giám sát theo kết quả khảo sát. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét các điểm mạnh và hạn chế trong hoạt động giám sát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực đại biểu HĐND: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về pháp luật, kỹ năng giám sát và kỹ năng chất vấn cho đại biểu. Mục tiêu đạt 80% đại biểu được đào tạo trong vòng 12 tháng, do Học viện Hành chính Quốc gia phối hợp với quận Nam Từ Liêm thực hiện.

2. Xây dựng chương trình giám sát trọng tâm, trọng điểm: Lập kế hoạch giám sát hàng năm với các nội dung ưu tiên dựa trên ý kiến cử tri và tình hình thực tế. Tập trung vào các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh và quản lý văn bản quy phạm pháp luật. Thực hiện từ quý 3 năm 2024.

3. Hoàn thiện quy trình và phương pháp giám sát: Ban hành quy chế chi tiết về tổ chức, thực hiện và đánh giá hoạt động giám sát, bao gồm quy trình thẩm tra, khảo sát, báo cáo và xử lý kết quả giám sát. Thường trực HĐND quận chủ trì xây dựng trong 6 tháng tới.

4. Tăng cường phối hợp giữa các chủ thể giám sát: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Thường trực HĐND, các Ban, tổ đại biểu và các cơ quan liên quan nhằm đảm bảo tính liên tục và hiệu quả của giám sát. Triển khai ngay trong năm 2024.

5. Đầu tư cơ sở vật chất và kinh phí cho hoạt động giám sát: Bảo đảm nguồn kinh phí hợp lý cho các hoạt động giám sát, trang bị công nghệ thông tin hỗ trợ thu thập, xử lý thông tin và truyền thông kết quả giám sát. Quận Nam Từ Liêm phối hợp với các cấp ngân sách thực hiện trong 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức, kỹ năng và phương pháp thực hiện chức năng giám sát, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động đại biểu.

2. Cán bộ, công chức làm việc tại HĐND và các Ban của HĐND: Áp dụng các giải pháp đổi mới, hoàn thiện quy trình giám sát, nâng cao chất lượng công tác tham mưu, tổ chức giám sát.

3. Các nhà quản lý, hoạch định chính sách địa phương: Tham khảo để xây dựng chính sách, quy định phù hợp nhằm tăng cường vai trò giám sát của HĐND trong quản lý nhà nước.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính: Tài liệu tham khảo bổ ích cho nghiên cứu về cơ chế giám sát quyền lực nhà nước ở địa phương, góp phần phát triển lý luận và thực tiễn pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm có những hình thức nào chính?
   Hoạt động giám sát bao gồm xem xét báo cáo công tác, chất vấn và trả lời chất vấn, xem xét văn bản quy phạm pháp luật, thành lập đoàn giám sát chuyên đề và bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND bầu. Ví dụ, trong nhiệm kỳ 2016-2019, quận đã tổ chức khoảng 15 đoàn giám sát chuyên đề.

2. Những khó khăn lớn nhất trong hoạt động giám sát hiện nay là gì?
   Khó khăn gồm năng lực đại biểu hạn chế, nội dung giám sát dàn trải, thiếu trọng tâm, quy trình giám sát chưa hoàn thiện và nguồn lực vật chất, kinh phí còn hạn chế. Điều này làm giảm hiệu quả và tính liên tục của hoạt động giám sát.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND quận?
   Cần nâng cao năng lực đại biểu qua đào tạo, xây dựng chương trình giám sát trọng tâm, hoàn thiện quy trình giám sát, tăng cường phối hợp giữa các chủ thể và đầu tư cơ sở vật chất, kinh phí. Các giải pháp này đã được đề xuất trong luận văn với lộ trình cụ thể.

4. Vai trò của đại biểu HĐND trong hoạt động giám sát như thế nào?
   Đại biểu HĐND là chủ thể trực tiếp thực hiện quyền giám sát, có quyền chất vấn, kiến nghị và yêu cầu cung cấp thông tin. Năng lực và trách nhiệm của đại biểu quyết định chất lượng và hiệu quả của hoạt động giám sát.

5. Hoạt động giám sát có ảnh hưởng thế nào đến phát triển kinh tế - xã hội của quận?
   Giám sát giúp phát hiện, xử lý kịp thời các sai phạm, đảm bảo thực thi pháp luật và nghị quyết, từ đó tạo môi trường quản lý minh bạch, hiệu quả. Ví dụ, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất của quận đạt 15,7%/năm giai đoạn 2014-2018 có sự đóng góp của hoạt động giám sát hiệu quả.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý và thực trạng hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm trong giai đoạn 2016-2019, chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế cụ thể.
• Hoạt động giám sát đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương, tuy nhiên còn tồn tại nhiều bất cập cần khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp đổi mới toàn diện về năng lực đại biểu, chương trình giám sát, quy trình tổ chức, phối hợp và đầu tư nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả giám sát.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn và lý luận, là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đại biểu HĐND, cán bộ quản lý và nhà nghiên cứu pháp luật hành chính.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai đào tạo đại biểu, xây dựng quy chế giám sát chi tiết và tổ chức thực hiện chương trình giám sát trọng tâm trong nhiệm kỳ tiếp theo.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm, góp phần xây dựng chính quyền địa phương trong sạch, vững mạnh và phát triển bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN 1. Vị trí, vai trò, chức năng, tổ chức, hoạt động của Hội đồng nhân dân quận 1. Vị trí pháp lý của H i đồng nhân dân qu¾n Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 quy định: HĐND là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, tạo điều kiện cho Nhân dân làm chủ, mối quan hệ hai chiều được dung hoà giữa yếu tố quyền lực Nhà nước và yếu tố ý chí của Nhân dân. HĐND có vị trí hết sức quan trọng trong xây dựng và quản lý mọi mặt đời sống của Nhân dân địa phương về kinh tế - văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh Tính quyền lực nhà nước của HĐND biểu hiện ở chỗ: Thứ nhất, HĐND thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trên địa bàn lãnh thổ, đồng thời thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn do cấp trên phân giao.

Thứ hai, quyết định của HĐND có tính bắt buộc chung đối với các cơ quan, tổ chức và công dân ở địa phương. HĐND được tổ chức ở các đơn vị hành chính, theo đó, HĐND được thành lập ở ba cấp: (1) Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; (2) Quận, huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh, đơn vị hành chính tương đương; (3) Phường, xã, thị trấn. Như vậy, HĐND quận là cơ quan nằm trong hệ thống tổ chức CQĐP, có vị trí hết sức quan trọng trong việc góp phần thực hiện chế độ dân chủ XHCN, xây dựng và quản lý mọi mặt của đời sống nhân dân địa phương về kinh tế - xã 14 hội, văn hóa, an ninh – quốc phòng… là cầu nối giữa Nhà nước với Nhân dân, trực tiếp đưa đường lối, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống. Chức năng của H i đồng nhân dân qu¾n Căn cứ vào Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, HĐND quận có hai chức năng quan trọng, cơ bản đó là: Chức năng quyết định và chức năng giám sát.

Chức năng quyết định: Chức năng cơ bản nhất của HĐND là căn cứ vào Hiến pháp, luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên để ra các quyết định (dưới hình thức ban hành nghị quyết) về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND. Chẳng hạn như: các vấn đề của địa phương do luật định, giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND. Với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước và cơ quan đại diện của Nhân dân ở địa phương, HĐND thay mặt cho nhân dân địa phương, cho cử tri đã bầu ra mình để quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát việc thi hành những quyết định đó, việc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật ở địa phương. HĐND quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng kinh tế của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương, làm tròn nghĩa vụ của địa phương đối với cả nước.

Chức năng giám sát Ngoài chức năng ra quyết định, HĐND quận còn thực hiện chức năng giám sát việc tuân theo Hiến pháp và Pháp luật ở địa phương, việc thực hiện 15 nghị quyết của HĐND mỗi cấp; giám sát hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, các Ban của HĐND cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp và văn bản của HĐND cấp dưới Giám sát được thực hiện bởi các chủ thể: HĐND, Thường trực HĐND, Các ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND và cá nhân đại biểu HĐND; giám sát được thực hiện trên 07 hình thức chính, bao gồm: Xem xét các báo cáo (trong đó có thẩm tra), xem xét trả lời chất vấn, giám sát văn bản quy phạm pháp luật, giám sát chuyên đề, giám sát giải quyết đơn thư công dân, giám sát giải quyết kiến nghị của cử tri và giải trình tại phiên họp thường trực HĐND. Hoạt động giám sát của HĐND mang tính quyền lực Nhà nước để thay mặt Nhân dân địa phương thực hiện quyền dân chủ theo pháp luật quy định và là một bộ phận quyền lực cấu thành không thể tách rời cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, là quyền lực mà Nhân dân địa phương trao cho cơ quan đại diện của mình theo trình tự, thủ tục được pháp luật quy định để chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng và hợp pháp của Nhân dân địa phương. Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật đều phải phát hiện kịp thời, xử lý nghiêm minh; kiến nghị những biện pháp khắc phục một cách có hiệu quả những điểm chưa phù hợp với thực tiễn đời sống ở địa phương. Nhiệm vụ, quyền hạn của H i đồng nhân dân Qu¾n Căn cứ Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, HĐND thực hiện những nhiệm vụ và quyền hạn theo sự phân quyền, phân cấp quản lý của chính quyền cấp trên, đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương, đồng thời phát huy quyền chủ động, sáng tạo của địa phương Điều 45, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND quận bao gồm: 16 Thứ nhất, trong tổ chức và bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật, gồm: Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND quận; Quyết định các biện pháp để thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp; Quyết định việc phân cấp cho CQĐP, cơ quan nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của CQĐP ở Quận; Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của UBND, Chủ tịch UBND quận; bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của HĐND phường; Giải tán HĐND phường trong trường hợp HĐND đó làm thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích của Nhân dân và trình HĐND thành phố trực thuộc Trung ương phê chuẩn.

Thứ hai, trong xây dựng chính quyền, gồm có: Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch HĐND quận, Phó Chủ tịch HĐND quận, Trưởng ban, Phó Trưởng ban của HĐND quận; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch UBND quận, Phó Chủ tịch UBND quận và các Ủy viên UBND quận; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Đoàn Hội thẩm Tòa án nhân dân Quận; Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND quận bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật Tổ chức CQĐP năm 2015; Bãi nhiệm đại biểu HĐND Quận và chấp nhận việc đại biểu HĐND quận xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu; Quyết định thành lập, bãi bỏ cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận Thứ ba, quyết định, thông qua các nội dung trong lĩnh vực kinh tế, tài nguyên, môi trường, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, y tế, lao động và thực hiện chính sách xã hội; quyết định các vấn đề trong công tác dân tộc, tôn giáo, lĩnh vực quốc phòng, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, như: thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn và hằng năm của Quận trước khi trình UBND thành phố trực thuộc trung ương phê duyệt; Quyết định dự toán thu ngân sách nhà nước 17 trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách địa phương và phân bổ dự toán ngân sách quận; điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương; quyết định, chủ trương đầu tư chương trình, dự án trên địa bàn Quận trong phạm vi được phân quyền. Thứ tư, Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của HĐND quận; giám sát hoạt động của Thường trực HĐND quận, UBND quận, Tòa án nhân dân quận, Viện kiểm sát nhân dân quận, các Ban của HĐND quận; Giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND Quận và văn bản của HĐND Phường. Để thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn nêu trên, HĐND quận phải ban hành các quyết định thể hiện dưới hình thức nghị quyết. Hầu hết các nghị quyết này của HĐND không chứa quy phạm pháp luật, trừ các nghị quyết được ban hành theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 mới chứa quy phạm pháp luật.

Cụ thể là, HĐND quận chỉ được ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Nghị quyết) để quy định những vấn đề được luật giao. Cơ cấu tổ chức của H i đồng nhân dân qu¾n Điều 46, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định chi tiết cơ cấu tổ chức củ HĐND quận, cụ thể: 1. Hội đồng nhân dân quận Cơ cấu tổ chức HĐND quận được quy định tại Luật Tổ chức CQĐP năm 2015 gồm các đại biểu HĐND do cử tri ở Quận bầu ra, cụ thể như sau: - Quận có từ 80.000 dân trở xuống được bầu 30 đại biểu; có trên 80.000 dân thì cứ thêm 10.000 dân được bầu thêm 01 đại biểu, nhưng tổng số không quá 40 đại biểu. 18 - Số lượng đại biểu HĐND quận có từ 30 phường trực thuộc trở lên do Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định theo đề nghị của Thường trực HĐND thành phố trực thuộc trung ương, nhưng tổng số không quá 45 đại biểu.

Thường trực HĐND quận gồm Chủ tịch HĐND quận, hai Phó Chủ tịch HĐND quận và các Ủy viên là Trưởng ban của HĐND quận. Chủ tịch HĐND quận có thể là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách; Phó Chủ tịch HĐND quận là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách. HĐND quận thành lập Ban pháp chế và Ban kinh tế - Xã hội. Cơ cấu các Ban của HĐND quận gồm có Trưởng ban, một Phó Trưởng ban và các Ủy viên.

Số lượng Ủy viên của các Ban của HĐND do HĐND quận quyết định. Trưởng ban của HĐND Quận có thể là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách; Phó Trưởng ban của HĐND Quận là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách. Tổ đại biểu HĐND Quận bao gồm nhiều đại biểu HĐND Quận (được bầu ở một hoặc nhiều đơn vị bầu cử); Tất cả các đại biểu HĐND Quận đều phải sinh hoạt theo Tổ đại biểu HĐND (theo Quy chế hoạt động của Tổ đại biểu HĐND). Thường trực HĐND Quận có thẩm quyền quy định về số lượng Tổ đại biểu HĐND Quận, Tổ trưởng và Tổ phó của Tổ đại biểu HĐND Quận.