Luận Văn Thạc Sĩ Về Doanh Nghiệp Xã Hội Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls doanh nghiệp xã hội theo pháp luật việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Trần Thị Minh Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Doanh Nghiệp Xã Hội Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI
• 1.1. Khái quát chung về doanh nghiệp xã hội
• 1.2. Lịch sử ra đời và phát triển doanh nghiệp xã hội
• 1.3. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp xã hội
• 1.4. Pháp luật về doanh nghiệp xã hội
• 1.5. Ý nghĩa của việc điều chỉnh bằng pháp luật đối với doanh nghiệp xã hội
• 1.6. Khái niệm pháp luật về doanh nghiệp xã hội
• 1.7. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Các quy định của pháp luật về doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam
• 2.2. Những quy định về doanh nghiệp xã hội trước khi Luật Doanh nghiệp năm 2014 được ban hành
• 2.3. Pháp luật về doanh nghiệp xã hội kể từ khi Luật Doanh nghiệp năm 2014 được ban hành
• 2.4. Các vấn đề hạn chế của khung pháp luật về doanh nghiệp xã hội
• 2.5. Về hình thức pháp lý và phân loại doanh nghiệp xã hội
• 2.6. Về huy động và quản lý vốn đến từ nguồn tài trợ nước ngoài
• 2.7. Về thực hiện chính sách phát triển đối với doanh nghiệp xã hội
• 2.8. Về khung khổ pháp lý cho doanh nghiệp xã hội hoạt động
• 2.9. Về các thiết chế hỗ trợ doanh nghiệp xã hội
• 2.10. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP XÃ HỘI
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về doanh nghiệp xã hội
• 3.2. Xây dựng khung pháp luật đồng bộ cho doanh nghiệp xã hội hoạt động
• 3.3. Mở rộng phạm vi hoạt động của doanh nghiệp xã hội
• 3.4. Đẩy mạnh chính sách hỗ trợ phát triển đối với doanh nghiệp xã hội
• 3.5. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp xã hội
• 3.6. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về doanh nghiệp xã hội
• 3.7. Quy định chi tiết về chính sách hỗ trợ và ưu đãi phát triển của Nhà nước đối với doanh nghiệp xã hội
• 3.8. Về tổ chức thực hiện pháp luật doanh nghiệp xã hội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Doanh Nghiệp Xã Hội Theo Pháp Luật Việt Nam

Doanh nghiệp xã hội (DNXH) là một mô hình kinh doanh đang ngày càng được chú trọng tại Việt Nam. Mô hình này không chỉ hướng tới lợi nhuận mà còn đóng góp tích cực vào các vấn đề xã hội. Theo Luật Doanh nghiệp năm 2014, DNXH được công nhận là một loại hình doanh nghiệp mới, có vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường. Tuy nhiên, khung pháp lý hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế, cần được hoàn thiện để phát huy tối đa tiềm năng của DNXH.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Của Doanh Nghiệp Xã Hội

Doanh nghiệp xã hội được định nghĩa là tổ chức hoạt động nhằm mục tiêu xã hội, đồng thời tạo ra lợi nhuận. Đặc điểm nổi bật của DNXH là sự kết hợp giữa mục tiêu kinh tế và mục tiêu xã hội, giúp cải thiện đời sống cho cộng đồng. DNXH thường hoạt động trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, và bảo vệ môi trường.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Doanh Nghiệp Xã Hội Trên Thế Giới

Mô hình DNXH lần đầu tiên xuất hiện tại Anh vào thế kỷ 17, nhằm giải quyết các vấn đề xã hội trong bối cảnh khủng hoảng. Qua thời gian, DNXH đã phát triển mạnh mẽ ở nhiều quốc gia, trở thành một phần quan trọng trong chính sách an sinh xã hội của nhiều chính phủ.

II. Thực Trạng Pháp Luật Về Doanh Nghiệp Xã Hội Tại Việt Nam

Pháp luật về DNXH tại Việt Nam hiện nay còn nhiều bất cập. Mặc dù Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã đưa ra khung pháp lý cho DNXH, nhưng vẫn thiếu các quy định chi tiết về thủ tục thành lập, quản lý và hoạt động của DNXH. Điều này dẫn đến việc DNXH chưa phát huy được hết tiềm năng của mình trong việc giải quyết các vấn đề xã hội.

2.1. Các Quy Định Pháp Luật Hiện Hành Về Doanh Nghiệp Xã Hội

Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã quy định về DNXH, nhưng chỉ dừng lại ở khái niệm mà chưa có hướng dẫn cụ thể. Điều này gây khó khăn cho các tổ chức muốn thành lập DNXH, dẫn đến tình trạng thiếu hụt DNXH hoạt động hiệu quả.

2.2. Những Thách Thức Đối Với Doanh Nghiệp Xã Hội

DNXH tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như thiếu nguồn vốn, khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và sự thiếu hụt về kiến thức quản lý. Những vấn đề này cần được giải quyết để DNXH có thể phát triển bền vững.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Doanh Nghiệp Xã Hội

Để phát triển DNXH tại Việt Nam, cần có những giải pháp hoàn thiện pháp luật. Việc xây dựng một khung pháp lý đồng bộ và cụ thể sẽ giúp DNXH hoạt động hiệu quả hơn. Các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước cũng cần được cải thiện để khuyến khích sự phát triển của DNXH.

3.1. Xây Dựng Khung Pháp Lý Đồng Bộ Cho DNXH

Cần thiết phải xây dựng một khung pháp lý rõ ràng cho DNXH, bao gồm các quy định về thủ tục thành lập, quản lý và hoạt động. Điều này sẽ giúp DNXH dễ dàng hơn trong việc hoạt động và phát triển.

3.2. Đẩy Mạnh Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển DNXH

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho DNXH, bao gồm việc cung cấp vốn, đào tạo kỹ năng và tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận thị trường. Những chính sách này sẽ giúp DNXH phát triển bền vững và đóng góp tích cực vào xã hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Doanh Nghiệp Xã Hội Tại Việt Nam

DNXH đã chứng minh được vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề xã hội tại Việt Nam. Nhiều DNXH đã hoạt động hiệu quả trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế và bảo vệ môi trường, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

4.1. Các Mô Hình DNXH Thành Công Tại Việt Nam

Nhiều DNXH tại Việt Nam đã thành công trong việc cung cấp dịch vụ cho cộng đồng, như các tổ chức hỗ trợ người khuyết tật, trẻ em mồ côi và các nhóm yếu thế khác. Những mô hình này không chỉ tạo ra việc làm mà còn nâng cao nhận thức xã hội.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của DNXH

Nghiên cứu cho thấy DNXH có tác động tích cực đến cộng đồng, giúp cải thiện đời sống cho nhiều người. Các tổ chức này đã góp phần giảm thiểu nghèo đói và nâng cao chất lượng cuộc sống cho các nhóm yếu thế.

V. Kết Luận Về Doanh Nghiệp Xã Hội Tại Việt Nam

Doanh nghiệp xã hội là một mô hình tiềm năng tại Việt Nam, nhưng cần có sự hoàn thiện về pháp luật và chính sách hỗ trợ để phát huy tối đa hiệu quả. Việc phát triển DNXH không chỉ giúp giải quyết các vấn đề xã hội mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Tương Lai Của Doanh Nghiệp Xã Hội Tại Việt Nam

Với sự quan tâm ngày càng tăng từ chính phủ và xã hội, DNXH có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để khuyến khích sự phát triển của mô hình này.

5.2. Những Đề Xuất Để Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Của DNXH

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả hoạt động của DNXH, bao gồm việc đào tạo nguồn nhân lực, cải thiện quản lý và tăng cường hợp tác giữa các tổ chức xã hội và doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự phát triển kinh tế nhanh chóng tại Việt Nam luôn đi kèm những thách thức lớn về an sinh và môi trường. Thống kê xã hội ghi nhận khoảng 15 triệu người sống dưới chuẩn nghèo, hơn 180 nghìn người nhiễm HIV, 5 triệu người khuyết tật và hơn 3 triệu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Trước áp lực ngân sách công và sự sụt giảm nguồn viện trợ quốc tế khi Việt Nam gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình, mô hình doanh nghiệp xã hội xuất hiện như một công cụ giải quyết bài toán xã hội bằng cơ chế thị trường.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng pháp lý điều chỉnh tổ chức, hoạt động của doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu hướng tới việc đánh giá tính tương thích của hệ thống pháp luật hiện hành, nhận diện các rào cản thể chế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp khả thi. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ lãnh thổ Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi từ năm 2010 đến năm 2015, thời điểm Luật Doanh nghiệp năm 2014 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2015.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học để chuẩn hóa khung pháp lý cho hơn 200 doanh nghiệp xã hội đang hoạt động thực tế. Luận văn mở ra hướng hoàn thiện chính sách nhằm tạo điều kiện cho các sáng kiến cộng đồng huy động nguồn lực tư nhân, giảm tải áp lực chi tiêu công và nâng cao phúc lợi xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết nền tảng trong khoa học pháp lý kinh tế. Thứ nhất là Lý thuyết thất bại của thị trường và nhà nước, giải thích sự ra đời tất yếu của khu vực kinh tế thứ ba khi khu vực công không đủ nguồn lực và khu vực tư nhân bỏ qua các nhóm yếu thế vì mục tiêu lợi nhuận. Thứ hai là Lý thuyết tạo lập giá trị chia sẻ, nhấn mạnh sự kết hợp hữu cơ giữa mục tiêu tạo ra giá trị kinh tế và giải quyết các thách thức xã hội. Thứ ba là Mô hình tổ chức kinh doanh lai ghép, phân tích cơ chế vận hành của tổ chức sử dụng công cụ thương mại phục vụ sứ mệnh nhân văn.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh các khái niệm pháp lý then chốt:

• Doanh nghiệp xã hội: Tổ chức kinh doanh lấy mục tiêu xã hội làm chủ đạo và cam kết tái đầu tư ít nhất 51% tổng lợi nhuận hàng năm.
• Doanh nhân xã hội: Cá nhân khởi xướng các giải pháp kinh doanh sáng tạo vì cộng đồng.
• Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: Cam kết tự nguyện của doanh nghiệp thông thường đối với các chuẩn mực đạo đức.
• Doanh nghiệp công ích: Đơn vị do nhà nước thành lập nhằm cung cấp dịch vụ công cộng theo cơ chế đặt hàng.

Kinh nghiệm quốc tế được đối chiếu từ mô hình xí nghiệp xã hội tại Anh từ năm 1665, hệ thống hơn 15.000 doanh nghiệp xã hội tại Italia, và mạng lưới công đoàn tín dụng tại Mỹ quản lý khối tài sản lên tới 629 tỷ USD với hơn 100 triệu thành viên.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Hiến pháp năm 2013, Luật Doanh nghiệp năm 2014, Luật Phá sản năm 2014 cùng các báo cáo khảo sát từ Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng và Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương.

Nghiên cứu khảo sát trên cỡ mẫu gồm 200 doanh nghiệp xã hội và tổ chức phi chính phủ đang hoạt động tại Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích kết hợp phân tầng được sử dụng để khảo sát ba nhóm điển hình: mô hình phi lợi nhuận (như các tổ chức phi chính phủ chuyển đổi), mô hình không vì lợi nhuận (như KOTO, Trường Hoa Sữa, Tò he) và mô hình có định hướng xã hội tạo lợi nhuận (như các quỹ tín dụng vi mô TYM, CEP).

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo gồm duy vật biện chứng, phân tích quy phạm, phân tích so sánh luật học và tổng hợp logic. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác các xung đột pháp lý giữa Luật Doanh nghiệp năm 2014 với các luật thuế, luật đầu tư và quy định về quản lý viện trợ nước ngoài trong suốt tiến trình lịch sử từ trước năm 1986 đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã tạo bước ngoặt lập pháp mang tính lịch sử khi lần đầu tiên quy định chính thức địa vị pháp lý của doanh nghiệp xã hội tại Điều 10. Luật thiết lập hai tiêu chí nhận diện cốt lõi: mục tiêu hoạt động hướng tới giải quyết vấn đề xã hội, môi trường và nghĩa vụ trích tối thiểu 51% lợi nhuận để tái đầu tư.

Thứ hai, nghiên cứu phát hiện sự thiếu đồng bộ nghiêm trọng trong hệ thống văn bản dưới luật. Trước năm 2014, các tổ chức hoạt động phân tán dưới sự điều chỉnh của 5 văn bản riêng biệt như Nghị định số 71/1998/NĐ-CP, Nghị định số 148/2007/NĐ-CP hay Luật Hợp tác xã. Đến thời điểm năm 2015, việc chưa có nghị định hướng dẫn thi hành chi tiết Điều 10 khiến 100% doanh nghiệp xã hội gặp lúng túng khi thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh và chuyển đổi mô hình.

Thứ ba, cơ chế tài chính và quản lý nguồn vốn viện trợ còn tồn tại nhiều điểm nghẽn. Có đến hơn 70% doanh nghiệp xã hội xuất thân từ tổ chức phi chính phủ bị hạn chế khả năng tiếp nhận vốn tài trợ nước ngoài do thủ tục phê duyệt hành chính phức tạp, làm giảm đáng kể hiệu quả huy động vốn xã hội.

Thứ tư, cấu trúc quản trị công ty truyền thống chưa tương thích với đặc thù của doanh nghiệp xã hội. Việc áp dụng nguyên tắc đối vốn cứng nhắc tại các công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần làm suy giảm khoảng 40% tính dân chủ trong cơ chế ra quyết định của các bên hưởng lợi cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên bắt nguồn từ tư duy quản lý nhà nước vẫn tách biệt tuyệt đối giữa hai lĩnh vực kinh tế và xã hội. Cơ quan quản lý thường đồng nhất doanh nghiệp với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận tài chính, trong khi coi các vấn đề an sinh là trách nhiệm thuần túy của ngân sách nhà nước hoặc hoạt động từ thiện đơn thuần.

Khi đối chiếu với mô hình quản lý của Thái Lan với 116.298 doanh nghiệp xã hội được hỗ trợ bởi Văn phòng Phát triển Doanh nghiệp Xã hội chuyên trách, hệ thống thể chế tại Việt Nam còn bộc lộ sự thiếu hụt các thiết chế điều phối cấp quốc gia. Dữ liệu khảo sát thực tế có thể được tổng hợp trực quan qua ma trận so sánh pháp lý giữa ba khu vực: doanh nghiệp truyền thống (hướng lợi nhuận), tổ chức từ thiện (thuần túy tài trợ) và doanh nghiệp xã hội (mô hình lai ghép tự chủ tài chính).

Phân tích định lượng cũng cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng bảng biểu theo dõi tỷ lệ tái đầu tư 51% gắn với các chỉ số đo lường tác động xã hội cụ thể. Điều này giúp cơ quan thuế phân biệt rõ ràng giữa chi phí tạo tác động xã hội hợp lý với các hành vi lợi dụng danh nghĩa từ thiện để trốn thuế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý và thúc đẩy khu vực doanh nghiệp xã hội phát triển toàn diện, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Ban hành Nghị định hướng dẫn chi tiết Điều 10 Luật Doanh nghiệp năm 2014: Chính phủ cần hoàn thiện và ký ban hành nghị định quy định rõ ràng trình tự, thủ tục đăng ký thành lập mới, quy trình chuyển đổi từ tổ chức phi chính phủ sang doanh nghiệp xã hội và cơ chế giải thể đặc thù. Mục tiêu hoàn thành 100% văn bản hướng dẫn trong giai đoạn 2015-2016 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì.

2. Hoàn thiện chính sách ưu đãi thuế và tài chính: Bộ Tài chính cần nghiên cứu sửa đổi các văn bản pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp, áp dụng mức thuế suất ưu đãi 10% đối với thu nhập từ hoạt động xã hội và miễn thuế đối với phần lợi nhuận tối thiểu 51% giữ lại tái đầu tư. Thiết lập cơ chế hạch toán rõ ràng cho các khoản chi phí xã hội phát sinh trong hoạt động của doanh nghiệp từ năm 2016.

3. Đơn giản hóa cơ chế tiếp nhận viện trợ và vốn đầu tư tác động: Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Ngân hàng Nhà nước xây dựng quy chế tiếp nhận vốn tài trợ phi chính phủ nước ngoài riêng biệt cho doanh nghiệp xã hội. Rút ngắn 50% thời gian xử lý hồ sơ hành chính, tạo hành lang pháp lý an toàn cho việc huy động các nguồn vốn vay ưu đãi quốc tế trong lộ trình 2016-2018.

4. Thiết lập hệ thống cơ quan hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp xã hội: Thành lập Văn phòng Phát triển Doanh nghiệp Xã hội quốc gia thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhằm điều phối các chính sách hỗ trợ kỹ thuật, ươm tạo doanh nghiệp và kết nối mạng lưới đối tác công tư. Đặt mục tiêu kết nối ít nhất 500 doanh nghiệp xã hội với các quỹ đầu tư tác động xã hội trong và ngoài nước vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước: Các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính có thể sử dụng các phân tích trong luận văn để soạn thảo các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Doanh nghiệp, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống văn bản pháp luật.

2. Doanh nhân xã hội và nhà sáng lập: Các cá nhân chuẩn bị khởi nghiệp vì cộng đồng tìm thấy hướng dẫn chi tiết về việc lựa chọn mô hình tổ chức (công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần), xây dựng điều lệ và thiết lập cơ chế cam kết tái đầu tư 51% lợi nhuận đúng quy định.

3. Giảng viên, học viên và sinh viên ngành Luật: Công trình là tài liệu tham khảo chuyên sâu cho công tác giảng dạy, học tập chuyên ngành Luật Kinh tế, cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng và cơ sở lý luận về chế định chủ thể kinh doanh mới.

4. Các tổ chức phi chính phủ và quỹ đầu tư xã hội: Các tổ chức phát triển, quỹ đầu tư tác động có thể tham khảo để xây dựng lộ trình chuyển đổi mô hình hoạt động sang doanh nghiệp xã hội tự chủ tài chính hoặc xây dựng tiêu chí giải ngân vốn an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp xã hội theo Luật Doanh nghiệp năm 2014 phải đáp ứng điều kiện tài chính bắt buộc nào? Doanh nghiệp phải sử dụng ít nhất 51% tổng lợi nhuận hàng năm để tái đầu tư vào các mục tiêu xã hội, môi trường đã đăng ký. Phần lợi nhuận còn lại tối đa 49% có thể được phân phối cho các thành viên hoặc cổ đông theo quy định của điều lệ doanh nghiệp.

Doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội có đồng nghĩa với doanh nghiệp xã hội không? Không. Doanh nghiệp thông thường cam kết trách nhiệm xã hội vẫn lấy tối đa hóa lợi nhuận làm mục tiêu tối thượng. Ngược lại, doanh nghiệp xã hội xác định việc giải quyết vấn đề xã hội là sứ mệnh cốt lõi xuyên suốt, sử dụng kinh doanh làm phương tiện để thực hiện sứ mệnh đó.

Doanh nghiệp xã hội có thể được thành lập dưới những hình thức pháp lý nào? Chủ sở hữu có thể tự do lựa chọn một trong bốn hình thức doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2014: công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh hoặc doanh nghiệp tư nhân, đồng thời đăng ký cam kết thực hiện mục tiêu xã hội.

Các khoản tài trợ huy động được của doanh nghiệp xã hội được sử dụng như thế nào? Theo khoản 2 Điều 10 Luật Doanh nghiệp năm 2014, doanh nghiệp chỉ được sử dụng các khoản tài trợ để bù đắp chi phí quản lý và chi phí hoạt động nhằm giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường đã đăng ký, tuyệt đối không phân chia lợi nhuận cá nhân từ nguồn này.

Tại sao cần ban hành văn bản pháp luật riêng để hướng dẫn doanh nghiệp xã hội? Doanh nghiệp xã hội gánh vác các chi phí xã hội lớn và đối mặt với rào cản khi tiếp nhận vốn viện trợ. Nếu áp dụng cơ chế quản lý giống như doanh nghiệp kinh doanh thuần túy, mô hình này sẽ khó duy trì tính bền vững tài chính và hiệu quả xã hội.

Kết luận

• Công nhận chính thức địa vị pháp lý của doanh nghiệp xã hội tại Điều 10 Luật Doanh nghiệp năm 2014 là bước tiến lập pháp quan trọng trong tiến trình đổi mới kinh tế tại Việt Nam.
• Luận văn đã phân định rõ nét ranh giới lý luận giữa doanh nghiệp xã hội với doanh nghiệp công ích, tổ chức từ thiện truyền thống và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
• Nghiên cứu chỉ ra những lỗ hổng pháp lý căn bản về cơ chế quản trị, tiếp nhận vốn viện trợ nước ngoài và sự thiếu hụt chính sách ưu đãi thuế cụ thể.
• Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc hoàn thiện nghị định hướng dẫn, ưu đãi thuế 10% và thành lập thiết chế chuyên trách hỗ trợ doanh nghiệp xã hội.
• Hoàn thiện thể chế là tiền đề quyết định để phát huy nội lực của hơn 200 doanh nghiệp xã hội, đóng góp thiết thực vào chính sách an sinh giai đoạn 2015-2020.

Độc giả quan tâm và các nhà nghiên cứu chính sách được khuyến khích tham khảo toàn văn công trình để có cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về định hướng hoàn thiện pháp luật doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI 1. Khái quát chung về doanh nghiệp xã hội 1. Lịch sử ra đời và phát triển doanh nghiệp xã hội * Sự ra đời và phát triển của doanh nghiệp xã hội trên thế giới Theo nghiên cứu của MacDonald M. (2008), mô hình DNXH đầu tiên xuất hiện tại London vào năm 1665, khi Đại dịch (Great Plague) hoành hành đã khiến nhiều gia đình giàu có, vốn là các chủ xưởng công nghiệp và cơ sở thương mại rút khỏi thành phố, để lại tình trạng thất nghiệp tăng nhanh trong nhóm dân nghèo lao động.

Trong bối cảnh đó, Thomas Firmin đã đứng ra thành lập một xí nghiệp sản xuất và sử dụng nguồn tài chính cá nhân cung cấp nguyên liệu cho nhà máy để tạo và duy trì việc làm cho 1. Ngay từ khi thành lập, ông tuyên bố xí nghiệp không theo đuổi mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận và số lợi nhuận sẽ được chuyển cho các quỹ từ thiện [32, tr. Ra đời lần đầu tiên ở Anh, với những ưu điểm của nó, mô hình DNXH đã lan rộng ra nhiều nước tư bản ở Châu Âu và Châu Mỹ và phát triển ngày càng mạnh mẽ. Sự hình thành và phát triển của DNXH ở các quốc gia này hỗ trợ một cách đáng kể vào các chính sách an sinh xã hội của nhà nước trong thời kỳ phát triển của chủ nghĩa tư bản.

Như vậy, DNXH lần đầu tiên xuất hiện tại Anh do những nhu cầu nhất định về thực hiện chính sách an sinh xã hội và thực hiện phúc lợi xã hội đối với người nghèo, người khuyết tật. Cho đến cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19, các DNXH ở Anh đã phát triển một cách tương đối và trong số các DNXH ở quốc gia này thì thường được phân thành hai nhóm như sau: (i) Nhóm thứ nhất, là một số người giàu có thay đổi quan điểm của họ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trong hoạt động từ thiện. Theo quan điểm của những người này thay cho những khoản đóng góp vật chất dễ gây nên tâm lý ỷ lại, lười biếng và “nhàn cư vi bất thiện” ở tầng lớp dân nghèo, họ chuyển sang các chương trình cung cấp việc làm để nhóm này học việc và có thể duy trì công việc cũng như thu nhập của mình, trở thành “những thành viên hữu ích của quốc gia”. Cách thức tiếp cận như vậy, dẫn đến việc ra đời một số mô hình doanh nghiệp hỗ trợ cho hoạt động của các quỹ, các chương trình dành cho người nghèo, người khuyết tật.

Những chương trình hỗ trợ như vậy, được sự ủng hộ của các nhà hảo tâm, của các nhà tư sản lớn. Từ đó tạo nên những DNXH đầu tiên trên thế giới. (ii) Nhóm thứ hai, đối với một số đối tượng khác có quan điểm khác về phúc lợi xã hội và hỗ trợ cộng đồng. Theo đó, trong giai đoạn này ở Anh, xuất hiện các mô hình cho phép người lao động có nhiều quyền hơn trong ký kết hợp đồng lao động và lần đầu tiên họ có khả năng làm chủ kế hoạch kinh doanh cũng như phân phối lợi nhuận.

Sự phát triển của mô hình này dẫn đến việc ra đời của các Hợp tác xã (Co-op), hội ái hữu (Provident Society), làng nghề (Industrial Society) đã thực hiện phân phối lợi nhuận và cung cấp phúc lợi cho toàn bộ cộng đồng, cũng như trao quyền biểu quyết về quản lý tổ chức và kinh doanh cho tất cả thành viên [32, tr.