Doanh Nghiệp Việt Nam với Lộ Trình Tiếp Cận Cách Mạng Công Nghiệp 4.0

Khám phá cách mạng công nghiệp 4.0 và lộ trình tiếp cận cho doanh nghiệp, giúp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

• Tác giả: Hà Minh Hiệp
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Quang Dũng
• Trường học: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật
• Chuyên ngành: Cách mạng công nghiệp 4.0
• Đề tài: Doanh Nghiệp Việt Nam và Cách Mạng Công Nghiệp 4.0: Lộ Trình Tiếp Cận Hiệu Quả
• Loại tài liệu: sách
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NHÀ XUẤT BẢN
• LỜI TÁC GIẢ
• LỜI GIỚI THIỆU CỦA TIẾN SĨ ACHMAD KURNIA PRAWIRA MOCHTAN
• LỜI GIỚI THIỆU CỦA TIẾN SĨ SANGSU CHOI
• LỜI GIỚI THIỆU CỦA TIẾN SĨ ANDREAS HAUSER VÀ JACKIE TAN
• 1. CHƯƠNG 1: Cách mạng công nghiệp 4.0
• 1.1. Khái quát về Cách mạng công nghiệp 4.0
• 1.2. Tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0
• 1.3. Hệ sinh thái Cách mạng công nghiệp 4.0 và mô hình chuyển đổi Cách mạng công nghiệp 4.0
• 2. CHƯƠNG 2: Chỉ số sẵn sàng tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0
• 2.1. Tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0
• 2.2. Xác định Chỉ số sẵn sàng tiếp cận Cách mạng công nghiệp của doanh nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan về Doanh Nghiệp Việt Nam và Cách Mạng Công Nghiệp 4

Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế Việt Nam. Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang đứng trước cơ hội và thách thức lớn trong việc áp dụng các công nghệ mới. Việc hiểu rõ về Cách mạng công nghiệp 4.0 và những tác động của nó là rất quan trọng để doanh nghiệp có thể phát triển bền vững.

1.1. Cách mạng công nghiệp 4.0 và tác động đến doanh nghiệp

Cách mạng công nghiệp 4.0 không chỉ là sự chuyển đổi công nghệ mà còn là sự thay đổi trong cách thức hoạt động của doanh nghiệp. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật (IoT) đang tạo ra những cơ hội mới cho doanh nghiệp trong việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.2. Doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu

Doanh nghiệp Việt Nam cần phải nắm bắt xu hướng toàn cầu để không bị bỏ lại phía sau. Việc tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu là một thách thức lớn, nhưng cũng là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

II. Thách thức mà Doanh Nghiệp Việt Nam phải đối mặt trong Cách Mạng Công Nghiệp 4

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng doanh nghiệp Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc áp dụng Cách mạng công nghiệp 4.0. Những thách thức này bao gồm thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin chưa phát triển đồng bộ và sự chậm trễ trong việc chuyển đổi số.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực và kỹ năng

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng phù hợp với yêu cầu của Cách mạng công nghiệp 4.0. Doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân viên để đáp ứng nhu cầu công việc mới.

2.2. Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin yếu kém

Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng áp dụng các công nghệ mới. Doanh nghiệp cần có sự hỗ trợ từ chính phủ để cải thiện cơ sở hạ tầng này.

III. Phương pháp chuyển đổi số cho Doanh Nghiệp Việt Nam

Để tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình chuyển đổi số rõ ràng. Việc áp dụng các công nghệ như tự động hóa và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

3.1. Xây dựng lộ trình chuyển đổi số

Doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu và lộ trình chuyển đổi số để có thể áp dụng các công nghệ mới một cách hiệu quả. Việc này bao gồm việc đánh giá hiện trạng và xác định các bước cần thiết để thực hiện chuyển đổi.

3.2. Tối ưu hóa quy trình sản xuất

Sử dụng các công nghệ như sản xuất thông minh và IoT sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Cách Mạng Công Nghiệp 4

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu áp dụng các công nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0 và đạt được những kết quả tích cực. Việc áp dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

4.1. Các mô hình sản xuất thông minh

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng mô hình nhà máy thông minh để tối ưu hóa quy trình sản xuất. Mô hình này cho phép kết nối và tự động hóa các quy trình, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng Cách mạng công nghiệp 4.0 đã giúp nhiều doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu và cải thiện khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết luận và Tương lai của Doanh Nghiệp Việt Nam trong Cách Mạng Công Nghiệp 4

Tương lai của doanh nghiệp Việt Nam trong Cách mạng công nghiệp 4.0 phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới. Doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và phát triển nguồn nhân lực để không bị bỏ lại phía sau.

5.1. Tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo

Đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0. Doanh nghiệp cần khuyến khích văn hóa đổi mới và sáng tạo trong tổ chức.

5.2. Hướng đi tương lai cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược dài hạn để tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0, từ đó tạo ra giá trị bền vững cho cả doanh nghiệp và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu học thuật Doanh nghiệp với lộ trình tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0 do TS. Hà Minh Hiệp (Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng - Bộ Khoa học và Công nghệ, Chuyên gia tư vấn Tổ chức Năng suất châu Á - APO) biên soạn, được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản năm 2020. Trong chương trình đào tạo bậc đại học và sau đại học, tài liệu này giữ vị trí giáo trình chuyên đề và tài liệu tham khảo trọng tâm cho các học phần: Quản trị sản xuất và tác nghiệp, Quản lý công nghệ và đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số trong doanh nghiệp, Hệ thống thông tin quản lý thuộc các khối ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế công nghiệp và Quỹ đạo công nghệ kỹ thuật.

Mục tiêu học tập của giáo trình nhằm trang bị cho người học:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, phân tích sự dịch chuyển từ mô hình sản xuất tập trung truyền thống sang sản xuất thông minh phi tập trung.
• Nắm vững phương pháp luận và các công cụ đo lường mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của tổ chức.
• Làm chủ kỹ năng xây dựng lộ trình tiếp cận công nghệ mới và vận hành mô hình nhà máy thông minh trên cơ sở tối ưu hóa nguồn lực sẵn có.

Cấu trúc tài liệu được thiết kế theo tiến trình logic từ tổng quan lý luận, công cụ đo lường, nguyên tắc tối ưu hóa đến khung lộ trình thực thi và mô hình ứng dụng. Điểm đặc sắc của giáo trình là việc kết hợp chuẩn mực quốc tế (các mô hình từ APO, TÜV SÜD Singapore, DIH của Liên minh châu Âu, iBench 4.0 của Đài Loan) với kết quả điều tra thực nghiệm tại 215 doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam, mang lại góc nhìn thực chứng cho nghiên cứu học thuật.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

• Chương 1: Cách mạng công nghiệp 4.0: Khái quát lịch sử 4 cuộc cách mạng công nghiệp; phân tích đặc trưng cốt lõi gồm Internet kết nối vạn vật (IoT), Internet kết nối dịch vụ (IoS), Dữ liệu lớn (Big Data), Trí tuệ nhân tạo (AI), Điện toán đám mây (Cloud Computing), Sản xuất bồi đắp (In 3D), Robot tự động, Bản sao kỹ thuật số (Digital Twins), Mô phỏng (Simulation), Thực tế tăng cường (AR/VR) và An ninh mạng. Trình bày 6 đặc tính theo Nghị viện châu Âu: Tính tương tác, Tính ảo hóa, Tính phân cấp, Tính liên tục, Tính môđun và Tính định hướng dịch vụ. Phân tích chi tiết sự hội tụ giữa Công nghệ vận hành (OT: PLC, SCADA, DCS, CNC) và Công nghệ thông tin (IT: PLM, ERP, SOA). Đánh giá tác động đến quốc gia, xã hội, tổ chức, người lao động; mở rộng sang lĩnh vực Nông nghiệp 4.0, Dịch vụ hậu cần 4.0 và mô hình Trung tâm đổi mới kỹ thuật số (DIH).
• Chương 2: Chỉ số sẵn sàng tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0: Phân tích phương pháp xác định hiện trạng công nghệ và quản trị; cấu trúc các trụ cột và tham số đánh giá mức độ sẵn sàng; hướng dẫn doanh nghiệp định vị điểm khởi đầu cho các sáng kiến số hóa.
• Chương 3: Tăng cường mức độ tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0: Trình bày nguyên tắc tối ưu hệ thống nhằm giải quyết khoảng cách từ nhận thức đến hành động thực tế; phương pháp xác định các lĩnh vực trọng tâm tạo giá trị lớn nhất; cơ chế phân bổ nguồn lực và tích hợp các chỉ số KPI phù hợp.
• Chương 4: Xây dựng lộ trình tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0 của doanh nghiệp: Thiết lập cấu trúc khung lộ trình chuyển đổi bao gồm việc xác định tầm nhìn, chiến lược công nghệ, hạ tầng cần thiết, hoạt động hỗ trợ sản xuất, dịch vụ và vai trò đồng hành của chính sách nhà nước.
• Chương 5: Nhà máy thông minh - Phương thức sản xuất mới của doanh nghiệp trong Cách mạng công nghiệp 4.0: Khảo sát khái niệm, các cấu phần chính của nhà máy thông minh dựa trên giao tiếp máy - máy (M2M) và nền tảng IoT; phân tích ưu - nhược điểm của 3 mô hình tiếp cận chuyển đổi nhà máy; tổng hợp các lợi ích định lượng và các điểm cân nhắc then chốt (Key Considerations).
• Hệ thống Phụ lục chuyên đề:
  • Phụ lục 1: Khung chỉ số đánh giá năng suất iBench 4.0 của Đài Loan và Chỉ số đổi mới kỹ thuật số của Đức.
  • Phụ lục 2: Phân tích tiến trình chuyển dịch của một nhà máy đến trạng thái thông minh.
  • Phụ lục 3: Báo cáo số liệu khảo sát hiện trạng và khả năng ứng dụng sản xuất thông minh tại 215 doanh nghiệp Việt Nam.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết chuyển dịch mô hình sản xuất: Phân tích sự thay đổi từ thiết kế phục vụ sản xuất sang thiết kế không giới hạn; từ sản xuất hàng loạt sang sản xuất linh hoạt; từ chuỗi cung ứng tuyến tính toàn cầu sang mạng lưới cung ứng linh hoạt và mô hình nhà máy siêu nhỏ.
• Lý thuyết hội tụ IT và OT: Nghiên cứu cơ chế tích hợp luồng dữ liệu từ tầng điều hành thiết bị vật lý (cảm biến, PLC, SCADA) lên tầng quản trị quy trình kinh doanh và chuỗi giá trị (MES, ERP, PLM).
• Hệ thống thực - ảo (CPS) và Digital Twins: Mô hình hóa mối liên kết giữa hệ thống vật lý thực tế và bản sao ảo trong môi trường mạng phục vụ giám sát, mô phỏng và ra quyết định theo thời gian thực.
• Mô hình Trung tâm Đổi mới Kỹ thuật số (DIH): Nghiên cứu cấu trúc vận hành một cửa hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi số theo chuẩn châu Âu và định hướng tiêu chuẩn ISO về quản lý đổi mới sáng tạo.

Kỹ năng phát triển cho người học

• Kỹ năng kỹ thuật: Đọc hiểu danh mục 38 thuật ngữ kỹ thuật tiêu chuẩn (AI, CPS, DCS, HMI, IIoT, PLC, RAMI 4.0, SCADA, SOA...); phân tích sơ đồ kiến trúc tích hợp hệ thống sản xuất.
• Kỹ năng phân tích: Khả năng ứng dụng các bộ chỉ số (Readiness Index, iBench 4.0) để định lượng mức độ trưởng thành số; phân tích tác động tài chính từ việc áp dụng công nghệ mới (giảm 30-40% chi phí tồn kho, giảm 10-20% chi phí sản xuất, giảm 20-30% chi phí bảo trì).
• Kỹ năng thực tiễn: Năng lực lập kế hoạch hành động và xây dựng khung lộ trình chuyển đổi số theo từng giai đoạn thích ứng với điều kiện hạn chế về nguồn lực của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được biên soạn phục vụ các phương pháp tiếp cận sư phạm hiện đại:

• Phương pháp tiếp cận theo hệ thống (Systems Approach): Giảng viên hướng dẫn người học nhìn nhận doanh nghiệp như một hệ sinh thái mở, trong đó công nghệ chỉ là một cấu phần bên cạnh quy trình, tổ chức và con người. Việc chuyển đổi số không thực hiện cục bộ mà gắn liền với việc tối ưu hóa toàn bộ chuỗi giá trị từ nhà cung cấp đến khách hàng.
• Phương pháp học qua tình huống thực chứng (Case-based Learning): Giáo trình cung cấp các bài học điển hình cụ thể, như mô hình trung tâm đổi mới MADE tại Copenhagen (Đan Mạch) với dữ liệu hoạt động thực tế (hơn 4.000 người tham gia, 17 hội nghị đổi mới, 35 dự án trình diễn cho doanh nghiệp nhỏ); mô hình chuyển đổi Nông nghiệp 4.0 và Dịch vụ hậu cần 4.0 (Logistics 4.0).
• Bài tập thực hành và dự án: Người học vận dụng bảng chỉ số iBench 4.0 và thang đo mức độ sẵn sàng tại Chương 2 để thực hiện bài tập đánh giá hiện trạng một dây chuyền sản xuất cụ thể; lập bản đồ lộ trình chuyển đổi công nghệ theo cấu trúc được hướng dẫn tại Chương 4.
• Phương pháp kiểm tra, đánh giá: Đánh giá kết quả học tập thông qua hai hình thức:
  • Đánh giá lý thuyết: Kiểm tra mức độ thông hiểu các khái niệm, cơ chế tương tác CPS, sự hội tụ IT-OT và các đặc tính của Công nghiệp 4.0.
  • Đánh giá ứng dụng: Xây dựng đề án nhóm phân tích thực trạng chuyển đổi số dựa trên dữ liệu mẫu khảo sát 215 doanh nghiệp Việt Nam từ Phụ lục 3.
• Hướng dẫn tự học: Người học cần nghiên cứu danh mục thuật ngữ viết tắt trước khi đi vào từng chương; đối chiếu song song nội dung lý thuyết Chương 2 với Phụ lục 1 và Chương 5 với Phụ lục 2 để nắm vững tính ứng dụng của từng mô hình.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Kế thừa và mở rộng công trình nghiên cứu trước đó: Tài liệu là bước phát triển tiếp theo của công trình Sản xuất thông minh trong Cách mạng công nghiệp 4.0 (xuất bản tháng 6/2019) của TS. Hà Minh Hiệp, nâng tầm từ phạm vi kỹ thuật sản xuất sang tầm nhìn chiến lược bao quát về lộ trình chuyển đổi cho toàn bộ tổ chức kinh doanh.
• Tích hợp các xu hướng công nghệ tiên tiến: Đưa vào nội dung giảng dạy các khái niệm then chốt như Internet kết nối dịch vụ (IoS), Kiến trúc hướng dịch vụ (SOA), Kiến trúc tham chiếu RAMI 4.0, giải pháp mã nguồn mở và nền tảng giao tiếp máy - máy (M2M).
• Giải pháp chuyển tiếp phù hợp với doanh nghiệp đang phát triển: Thay vì khuyến nghị thay thế ồ ạt toàn bộ dây chuyền công nghệ, giáo trình phân tích giải pháp kết hợp các công cụ quản trị năng suất truyền thống (Lean, Kaizen, 5S, TPM) với công nghệ số, giúp các quốc gia đang phát triển tránh nguy cơ dịch chuyển chậm.
• Dữ liệu thực nghiệm quy mô quốc gia: Kết quả khảo sát trực tiếp 215 doanh nghiệp tại các tỉnh, thành phố của Việt Nam cung cấp cơ sở dữ liệu chính xác về nhận thức, rào cản và nhu cầu đào tạo nhân lực cho sản xuất thông minh tại thị trường trong nước.
• Tham vấn chuyên gia quốc tế: Giáo trình có sự tham gia đóng góp chuyên môn và lời giới thiệu từ các chuyên gia hàng đầu trong khu vực: TS. Achmad Kurnia Prawira Mochtan (Tổng Thư ký APO), TS. Sangsu Choi (Chủ tịch Công ty IGI - Hàn Quốc), TS. Andreas Hauser và Jackie Tan (TÜV SÜD Singapore).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học và học viên cao học: Phù hợp cho sinh viên từ năm thứ ba trở lên và học viên thạc sĩ các ngành: Quản trị kinh doanh, Quản lý công nghiệp, Hệ thống thông tin quản lý, Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Kỹ thuật cơ điện tử, Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần cơ sở về Quản trị học đại cương, Quản trị sản xuất, Nhập môn công nghệ thông tin và Thống kê ứng dụng.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Sử dụng làm đề cương tham chiếu chuẩn để xây dựng bài giảng, bài tập tình huống cho các môn học chuyên ngành; khai thác số liệu thống kê tại Phụ lục 3 cho các công trình nghiên cứu về thực trạng công nghiệp hóa tại Việt Nam.
• Cán bộ quản trị và chuyên gia tư vấn: Các giám đốc điều hành (CEO), kỹ sư trưởng, cán bộ quản lý chất lượng và chuyên gia năng suất sử dụng làm tài liệu tham chiếu để thiết kế kế hoạch chuyển đổi số và tối ưu hóa hệ thống nhà máy theo tiêu chuẩn công nghiệp 4.0.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên năm cuối, học viên cao học khối ngành kinh tế, quản trị và kỹ thuật công nghiệp; đồng thời phục vụ các giảng viên, nhà nghiên cứu, lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách cần tài liệu nghiên cứu có hệ thống về Công nghiệp 4.0.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng gì trước khi đọc tài liệu?

Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản về quản trị sản xuất, cơ cấu tổ chức doanh nghiệp, các nguyên lý quản lý chất lượng và các khái niệm cơ bản về công nghệ thông tin truyền thông.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu thuần túy về kỹ thuật công nghệ thông tin là gì?

Tài liệu không thuần túy mô tả công nghệ phần mềm mà tập trung vào sự tích hợp giữa Công nghệ vận hành (OT) và Công nghệ thông tin (IT); đồng thời cung cấp phương pháp luận quản trị, công cụ lượng hóa mức độ sẵn sàng và khung lộ trình triển khai chi tiết cho doanh nghiệp.

4. Làm thế nào để tự học và nghiên cứu giáo trình hiệu quả?

Người học nên tiếp cận theo trình tự: nắm vững danh mục 38 từ viết tắt kỹ thuật $\rightarrow$ nghiên cứu lý thuyết nền tảng tại Chương 1 và Chương 2 $\rightarrow$ thực hành áp dụng phương pháp tối ưu hệ thống tại Chương 3 $\rightarrow$ nghiên cứu khung lộ trình và nhà máy thông minh tại Chương 4, Chương 5 $\rightarrow$ đối chiếu với dữ liệu thực tế tại 3 phụ lục.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ và công cụ thực hành nào đi kèm?

Giáo trình tích hợp sẵn hệ thống bảng thuật ngữ viết tắt chuẩn quốc tế, 3 phụ lục chuyên sâu về công cụ đánh giá iBench 4.0 (Đài Loan), Chỉ số đổi mới kỹ thuật số (Đức), tiến trình chuyển đổi nhà máy thông minh và bộ dữ liệu khảo sát 215 doanh nghiệp Việt Nam.

---

Kết luận

Giáo trình Doanh nghiệp với lộ trình tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0 cung cấp hệ thống tri thức học thuật chuẩn xác về mặt lý luận và có giá trị ứng dụng thực tiễn cao. Nội dung tác phẩm định hình một lộ trình học tập logic: từ nhận diện bản chất công nghệ, đo lường năng lực sẵn sàng, tối ưu hóa hệ thống hiện hữu đến thiết kế mô hình nhà máy thông minh. Cùng với hệ thống phụ lục thực chứng phong phú và các chuẩn mực quốc tế được tích hợp, tài liệu là nguồn học liệu giá trị phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu và thực thi chuyển đổi số trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 - Cách mạng công nghiệp 4.0 23 mới và mô hình kinh doanh hoàn toàn mới. Việc tạo ra các dịch vụ này được hỗ trợ bởi một nền tảng mở và kiến trúc giao diện như Kiến trúc hướng dịch vụ doanh nghiệp (Enterprise Service- Oriented Architecture, SOA của doanh nghiệp). IoS đưa cách tiếp cận SOA của doanh nghiệp lên một “tầm cao mới” bằng cách đơn giản hóa các dịch vụ và giao dịch. Kết hợp với các công nghệ Web 2.0, IoS được kỳ vọng sẽ là công nghệ mang lại sự đổi mới trong dịch vụ.

Mô hình Cách mạng công nghiệp 4.0 được đưa ra với mục tiêu ban đầu là cải tiến (tự động hóa), tối ưu hóa quy trình sản xuất để nâng cao năng suất. Mục tiêu dài hạn của Cách mạng công nghiệp 4.0 là giúp thực hiện các hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi sang các mô hình kinh doanh (với doanh thu cao hơn) dựa trên nền tảng là thông tin và dịch vụ số. Đặc trưng của Cách mạng công nghiệp 4.0 Đặc trưng của Cách mạng công nghiệp 4.0 là sự hội tụ và ứng dụng của các công nghệ kỹ thuật số mới nổi trong đó, tiêu chuẩn được xem là nền tảng quan trọng nhất (xem Hình 1. Một số xu hướng công nghệ trong Cách mạng công nghiệp 4.0 gồm: - Dữ liệu lớn (Big Data): cho phép phân tích, tính toán để xác định các xu hướng xảy ra.

Đồng thời, dữ liệu lớn là điều kiện tiên quyết của Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence, AI). - Robot tự động (Autonomous Robots): là sự phát triển các máy móc để thay thế cho hoạt động của con người trong các hoạt động liên quan đến tư duy, đa chức năng và các kỹ năng vận động tinh xảo. - Điện toán đám mây (Cloud computing): là việc thực hiện việc lưu trữ, quản lý và xử lý dữ liệu trên Internet thông qua hệ thống các máy chủ từ xa (thay vì việc sử dụng một hệ thống các máy chủ cục bộ hoặc máy tính cá nhân). 24 Doanh nghiệp với lộ trình tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0 - Công nghệ in 3D (hay còn gọi là Sản xuất bồi đắp, Additive Manufacturing): là việc sử dụng một loạt các vật liệu (đặc biệt là vật liệu sinh học) và phương pháp tiến bộ để thực hiện “in” vật thể 3 chiều.2: Một số công nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0 - Internet kết nối vạn vật (IoT): là việc kết nối, theo dõi và quản lý các sản phẩm, hệ thống.

từ xa thông qua các cảm biến được nối mạng. - Tích hợp hệ thống (System Integration): là việc tích hợp dữ liệu khác nhau của doanh nghiệp dựa trên các tiêu chuẩn truyền dữ liệu. - Mô phỏng (Simulation): là việc tối ưu hóa các mạng giá trị từ các hệ thống thông minh dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. - Công nghệ thực tế ảo tăng cường (Augmented Reality): là việc tạo giao diện tương tác giữa con người và máy tính trong môi trường ảo thông qua nhận diện hình ba chiều và “thực - ảo”.

- An ninh mạng (Cybersecurity): là việc bảo vệ các hệ thống kết nối Internet (bao gồm phần cứng, phần mềm và dữ liệu) khỏi các cuộc tấn công mạng theo tốc độ phát triển của công nghệ. Chương 1 - Cách mạng công nghiệp 4.0 25 Các ứng dụng công nghệ mới nêu trên đã góp phần quan trọng hình thành các đặc điểm của Cách mạng công nghiệp 4. Theo Nghị viện châu Âu (European Parliament), một số đặc điểm chính của Cách mạng công nghiệp 4.0 bao gồm: - Tính tương tác: khả năng kết nối, liên lạc và trao đổi thông tin, dữ liệu giữa con người và các nhà máy thông minh (Smart Factory) thông qua hệ thống thực - ảo (Cyber-Physical System, CPS).