lời mở đầu, kết luận, nội dung chuyên đề gồm 3 chương: Chương l1: Cơ sở lý luận về đô thị, đô thị hóa và giao thông đô thị Chương 2: Ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa tới sự phát triển của giao thông đô thị trên địa bàn Quận Hoàng Mai Chương 3: Định hướng và các giải pháp phát triển giao thông đô thị trên địa bàn Quận Hoàng Mai SVTH: Lê Thị Thúy Lớp: Kinh tế và quản lý đô thị K52 Chuyên dé thực tập tốt nghiệp GVHD: Ts. Nguyễn Thi Thanh Huyễn LỜI CÁM ƠN Trong quá trình nghiên cứu, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của ác thầy cô giáo trong Khoa Môi trường và Đô thi, cũng như các cô chú, anh chi đang làm việc tại Phong Quản lý D6 thị - UBND Quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội. Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền, người đã dành nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp của mình.
Tôi xin chân thành cảm ơn TS. Nguyễn Hữu Đoàn, TS. Nguyễn Kim Hoàng cùng các thầy cô trong tập thé Khoa Môi trường và Đô thị đã trang bị cho tôi những kiến thức quý báu giúp tôi hoàn thành chuyên đề nghiên cứu này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo UBND Quận Hoàng Mai, đã tạo điều kiện thuận lợi dé tôi thực tập tại Phòng Quản lý Đô thị - UBND Quận Hoàng Mai.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến anh Lê Hữu Vĩnh, chuyên viên Phòng Quản lý Đô thị - UBND Quận Hoàng Mai đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thu thập tài liệu, số liệu liên quan đến đề tài. Việc nghiên cứu về ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa tới sự phát triển giao thông đô thị là một van dé mới, tôi đã cố gắng cao nhất dé hoàn thành chuyên dé này. Tuy nhiên do những hạn chế về mặt thời gian cũng như trình độ của bản thân nên bài nghiên cứu không thé tránh được sai sót. Tôi rất mong nhận được những góp ý quý báu của các thầy cô giáo dé tôi có thé tiếp tục bé sung, hoàn thiện bài nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm on! Lời cam đoan: "Tôi xin cam đoan nội dung báo cáo đã viết là do bản thân thực hiện, không sao chép, cắt ghép các báo cáo hoặc luận văn của người khác; nếu sai phạm tôi xin chịu kỷ luật với Nhà trường ”. Hà Nội, ngày. năm 2014 Sinh viên thực hiện Lê Thị Thúy SVTH: Lê Thị Thúy Lớp: Kinh tế và quản lý đô thị K52 Chuyên dé thực tập tốt nghiệp 1 GVHD: Ts. Nguyễn Thi Thanh Huyễn CHUONG 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VE ĐÔ THỊ, ĐÔ THỊ HOA VÀ GIAO THONG ĐÔ THỊ 1. NHUNG VAN DE LÝ LUẬN CƠ BAN VE ĐÔ THỊ 1. Khái niệm chung về đô thị Đô thị là khu vực tập trung dân cư sinh sống có mật độ cao và chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực kinh tế phi nông nghiệp, là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa hoặc chuyên ngành, có vai trò thúc day sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia hoặc một vùng lãnh thd, một địa phương bao gồm nội thành, ngoại thành của thành phó; nội thị, ngoại thị của thị xã; thị tran. (Luật Quy hoạch đô thị, ngày 17/6/2009) Đồng thời, theo Nghị định số 42/2009/NĐ-CP, một đơn vị hành chính để được phân loại là đô thị thì phải có các tiêu chuẩn cơ bản như sau: e Có chức năng đô thị.
© Quy mô dân số toàn đô thị đạt 4 nghìn người trở lên. e Mật độ dân số phù hợp với quy mô, tính chất và đặc điểm của từng loại đô thị và được tính trong phạm vi nội thành, nội thị, riêng đối với thị trấn thì căn cứ theo các khu phố xây dựng tập trung. e Ty lệ lao động phi nông nghiệp (tính trong phạm vi ranh giới nội thành, nội thi, khu vực xây dựng tập trung) phải đạt tối thiểu 65% so với tổng số lao động. e Đạt được các yêu cầu về hệ thống công trình hạ tầng đô thị (gồm hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật).
e Đạt được các yêu cầu về kiến trúc, cảnh quan đô thị. Đặc điểm đô thị Đô thị là nơi tập trung nhiều van đề có tính toàn cầu Van đề môi trường: tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa tăng quá nhanh đã dẫn đến sự phá hủy một phần hệ thống môi trường sinh thái, gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, việc khắc phục những sự cô này rat chậm chap, không day đủ và kém hiệu quả vì nhiều nguyên nhân mà nguyên nhân quan trọng là tài chính hạn chế cũng như nhận thức chưa đầy đủ. Vẫn đề dân số: đô thị phải đối mặt với việc dân số tăng lên nhanh chóng.
Hai hướng chuyên dịch dân cư diễn ra song song. Hướng thứ nhất là theo chiều rộng: từ nông thôn ra thành thị, từ đô thị nhỏ vào đô thị lớn, từ nước kém phát triển đến nước phát triển, từ SVTH: Lê Thị Thúy Lớp: Kinh tế và quản lý đô thị K52 Chuyên dé thực tập tốt nghiệp 2 GVHD: Ts. Nguyễn Thi Thanh Huyễn thành thị ra ngoại thành. Hướng thứ hai là theo chiều sâu: chuyền dịch cơ cấu lao động, từ hoạt động nông nghiệp ngay trong lòng nông thôn.
Van đề tổ chức không gian và môi trường: mật độ dân số đô thị cao, dân số tập trung quá lớn so với trình độ quản lí còn hạn chế, dẫn đến không điều hòa nổi, gây bế tắc trong tổ chức môi trường sống đô thị. Quan hệ thành thị và nông thôn luôn tôn tại, ngày càng trở nên nghiêm trọng Chúng ta sẽ không thể hiểu được hoạt động của thành phố nếu không biết đến những ảnh hưởng qua lại giữa khu vực thành phố và khu vực nông thôn khi hệ thống địa giới hành chính được hình thành. Do vậy, muốn tìm hiểu hoạt động của thành phó, chúng ta phải nghiên cứu cả vùng nông thôn. Hệ thống thị trường đô thị có những đặc trưng riêng Đô thị là nơi tập trung đông dân với hoạt động sản xuất phát triển, nên nhu cầu cung cấp trao đổi hàng hóa, hay tiêu dùng cũng rất cao.
Thị trường đô thị là hệ thống hoặc địa điểm mà ở đó diễn ra việc mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ Những thị trường chủ yếu của đô thị bao gồm: thị trường lao động, thị trường đất và bất động sản, thi trường giao thông, thi trường ha tang đô thị, thi trường dich vụ, thị trường tài chính. Cung và cầu của khu vực đô thị gặp nhau trên thị trường đô thị. Sự bố trí, sắp xếp hệ thong dich vu, thuong mai trong thanh phố là vẫn đề quan trọng dé phuc vu san xuat và đời sống người dan đô thị. Lao động trong đô thị được chuyên môn hóa cao, do đó giá cả sức lao động ở đô thị cũng cao hơn ở nông thôn.
Hầu hết ở đô thị khả năng cung cấp đất cho phát triển nhà ở là không đầy đủ. Vì vậy, phương thức hoạt động của thị trường đất đô thị có tác động rất lớn đến giá cả, nguồn thu và giá trị của đất. Những yếu tố đầu vào quan trọng của quá trình sản xuất là: đất, lao động, vốn. Do đó, thị trường dat, vốn đầu tư cũng là những thị trường của đô thị.
Mỗi thị trường có những đặc điểm khác nhau. Tương tự vậy, các thị trường giao thông, cơ sở hạ tầng, dịch vụ ở đô thị cũng mang những đặc thù riêng của nó. Đô thị là một nền kinh tế quốc dân Đô thị được giới hạn về mặt hành chính, hoạt động của nó có tính độc lập tương đối. Do đó có thể xem kinh tế đô thị như là một nền kinh tế quốc dân.
Khi nghiên cứu các vấn đề kinh tế đô thị về mặt địa lí, nguoi ta tién hanh phan tích những mối quan hệ SVTH: Lê Thị Thúy Lớp: Kinh tế và quản lý đô thị K52 Chuyên dé thực tập tốt nghiệp 3 GVHD: Ts. Nguyễn Thi Thanh Huyễn giữa các thành phố song song với việc phân tích những hoạt động kinh tế của một hoặc từng thành phố. Phân loại đô thị Theo chức năng kinh tế - xã hội, đô thị được chia thành: đô thị công nghiệp, đô thị thương mại, đô thị hành chính, đô thị du lịch, đô thị cảnh quan. Theo quy mô dân số, đô thị có thé chia thành 5 loại sau: Bảng 1.
Phân loại đô thị theo quy mô dân số Đô thị với quy mô dân sô rất lớn Lớn hơn 1.000 dân Đô thị với quy mô dân số lớn 350.000 Đô thị với quy mô dân số trung bình 100.000 Đô thị với quy mô dân sé trung bình nhỏ 30.000 Đô thị với quy mô dân số nhỏ Nhỏ hơn 30.000 Nguồn: Giáo trình Kinh tế đô thị, 2000 Theo tinh chất hành chính, chính trị: Thủ đô, thành phó, thị xã, thị tran. Theo không gian: Nội thành, ngoại thành; nội thị, ngoại thi. Theo Nghị định số 42/2009/NĐ-CP, tiêu chuan phân loại đô thị dựa trên 6 tiêu chí là: 1) Chức năng đô thị ii) Quy mô dân số 11) Mat độ dân số khu vực nội thành 1v) Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp v) Hệ thống các công trình hạ tầng đô thị và kiến trúc cảnh quan đô thị. Đô thị được phân thành 6 loại là: Đô thị loại đặc biệt, Đô thị loại I, Đô thị loại II, Đô thị loại III, Đô thị loại IV, Đô thị loại V, trong đó: - Đô thị loại đặc biệt là thành phố trực thuộc Trung ương bao gồm các quận nội thành, huyện ngoại thành và các đô thị trực thuộc.
- Đô thị loại I, loại II là thành phố trực thuộc Trung ương bao gồm các quận nội thành, một số huyện ngoại thành và đô thị trực thuộc (nếu có); hoặc là thành phố thuộc tỉnh bao gồm các phường nội thành và một số xã ngoại thành. SVTH: Lê Thị Thúy Lớp: Kinh tế và quản lý đô thị K52 Chuyên dé thực tập tốt nghiệp 4 GVHD: Ts. Nguyễn Thi Thanh Huyễn - Đô thị loại III là thành phố hay thị xã trực thuộc tỉnh bao gồm các phường nội thành, nội thị và một số xã ngoại thành, ngoại thỊ. - Đô thị loại IV là thị xã thuộc tỉnh bao gồm các phường nội thị và một số xã ngoại thị.
- Đô thị loại IV, đô thị loại V là thị trấn thuộc huyện với các khu phố được xây dựng tập trung và có thé có các điểm dân cư nông thôn xung quanh. NHUNG VAN DE LÝ LUẬN CƠ BAN VE ĐÔ THỊ HÓA 1.