Luận Văn Thạc Sĩ: Đo Lường Sự Dai Dẳng Trong Lạm Phát Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh đo lường sự dai dẳng trong lạm phát ở việt nam luận văn thạc sĩ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy Nga
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TPHCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Đo Lường Sự Dai Dẳng Trong Lạm Phát Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CỞ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SỰ DAI DẲNG TRONG LẠM PHÁT
• 1.1. Nguồn gốc hình thành nên sự dai dẳng trong lạm phát
• 1.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 2. PHƯƠNG PHÁP, MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Phương pháp đơn biến
• 2.1.2. Tổng các hệ số tự hồi quy – sum of the autoregressive coefficients
• 2.1.3. Chỉ số bán chu kỳ - the half-life (HL)
• 2.1.4. Phương pháp đa biến
• 2.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.2.1. Mô hình tự hồi quy (AR)
• 2.2.2. Mô hình moment tổng quát (GMM)
• 2.3. Cơ sở dữ liệu
• 3. CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả ước lượng theo phương pháp đơn biến
• 3.2. Kết quả ước lượng mô hình cấu trúc theo phương pháp đa biến
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đo Lường Sự Dai Dẳng Trong Lạm Phát Tại Việt Nam

Lạm phát tại Việt Nam đã trở thành một vấn đề kinh tế quan trọng trong những năm qua. Đặc biệt, sự dai dẳng của lạm phát không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế mà còn tác động đến đời sống của người dân. Việc đo lường sự dai dẳng trong lạm phát giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn rõ hơn về tình hình kinh tế và đưa ra các biện pháp phù hợp. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc phân tích các phương pháp đo lường và kết quả đạt được từ các nghiên cứu trước đây.

1.1. Khái Niệm Về Sự Dai Dẳng Trong Lạm Phát

Sự dai dẳng trong lạm phát được định nghĩa là khả năng lạm phát duy trì ở mức cao trong một khoảng thời gian dài. Theo Gregory Gadzinski & Fabrice Orlandi (2004), sự dai dẳng này phản ánh tốc độ quay trở lại mức lạm phát cân bằng sau một cú sốc. Điều này có nghĩa là lạm phát không chỉ đơn thuần là một hiện tượng ngắn hạn mà còn có thể kéo dài và ảnh hưởng đến nền kinh tế.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Đo Lường Sự Dai Dẳng

Việc đo lường sự dai dẳng trong lạm phát là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về các yếu tố tác động đến lạm phát. Nó giúp các nhà kinh tế dự đoán xu hướng lạm phát trong tương lai và từ đó đưa ra các chính sách tiền tệ phù hợp. Nghiên cứu này sẽ sử dụng các phương pháp như mô hình tự hồi quy AR(p) và chỉ số bán chu kỳ để đo lường mức độ dai dẳng của lạm phát tại Việt Nam.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Liên Quan Đến Lạm Phát Tại Việt Nam

Lạm phát tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, từ siêu lạm phát vào năm 1986 đến những năm gần đây khi lạm phát có xu hướng ổn định hơn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc kiểm soát lạm phát, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động. Các yếu tố như giá dầu, chính sách tiền tệ và kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng đều có thể tác động đến sự dai dẳng của lạm phát.

2.1. Các Yếu Tố Tác Động Đến Lạm Phát

Các yếu tố như giá dầu, lương thực và chính sách tiền tệ đều có ảnh hưởng lớn đến lạm phát. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Trang (2012), sự biến động của giá dầu thế giới có thể dẫn đến sự gia tăng chi phí sản xuất, từ đó làm tăng lạm phát. Ngoài ra, chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát.

2.2. Thách Thức Trong Việc Kiểm Soát Lạm Phát

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc kiểm soát lạm phát là sự không ổn định của nền kinh tế toàn cầu. Các cú sốc từ bên ngoài như khủng hoảng tài chính hay biến động giá cả có thể làm gia tăng áp lực lạm phát trong nước. Điều này đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phải có những biện pháp linh hoạt và hiệu quả để ứng phó với các tình huống bất ngờ.

III. Phương Pháp Đo Lường Sự Dai Dẳng Trong Lạm Phát Tại Việt Nam

Để đo lường sự dai dẳng trong lạm phát, nghiên cứu này sẽ áp dụng hai phương pháp chính: phương pháp đơn biến và phương pháp đa biến. Phương pháp đơn biến sử dụng mô hình tự hồi quy AR(p) để xác định mức độ dai dẳng, trong khi phương pháp đa biến sẽ xem xét các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động đến lạm phát.

3.1. Phương Pháp Đơn Biến Mô Hình Tự Hồi Quy AR p

Mô hình tự hồi quy AR(p) là một trong những phương pháp phổ biến để đo lường sự dai dẳng trong lạm phát. Phương pháp này giả định rằng lạm phát hiện tại phụ thuộc vào các giá trị lạm phát trong quá khứ. Kết quả từ mô hình này sẽ cho thấy mức độ ảnh hưởng của lạm phát trước đó đến lạm phát hiện tại.

3.2. Phương Pháp Đa Biến Đường Cong Phillips

Phương pháp đa biến sử dụng đường cong Phillips để xác định mối quan hệ giữa lạm phát và các yếu tố kinh tế khác như lỗ hổng sản lượng và kỳ vọng lạm phát. Nghiên cứu này sẽ phân tích cách mà các yếu tố này tác động đến sự dai dẳng của lạm phát tại Việt Nam, từ đó đưa ra những kết luận quan trọng cho chính sách kinh tế.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Sự Dai Dẳng Trong Lạm Phát Tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ dai dẳng của lạm phát tại Việt Nam là khá cao. Điều này chủ yếu do tác động của chính sách tiền tệ và các cú sốc từ bên ngoài. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lạm phát có xu hướng phản ứng chậm với các cú sốc, dẫn đến sự duy trì của lạm phát ở mức cao trong thời gian dài.

4.1. Mức Độ Dai Dẳng Của Lạm Phát

Kết quả từ mô hình AR(p) cho thấy tổng các hệ số tự hồi quy cho lạm phát tại Việt Nam là cao, cho thấy sự dai dẳng của lạm phát. Điều này có nghĩa là lạm phát không chỉ đơn thuần là một hiện tượng ngắn hạn mà còn có thể kéo dài và ảnh hưởng đến nền kinh tế trong thời gian dài.

4.2. Tác Động Của Chính Sách Tiền Tệ

Chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương có ảnh hưởng lớn đến sự dai dẳng của lạm phát. Nghiên cứu cho thấy rằng các biện pháp kiểm soát lạm phát cần phải được thực hiện một cách linh hoạt và hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Lạm Phát Tại Việt Nam

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng sự dai dẳng trong lạm phát tại Việt Nam là một vấn đề cần được quan tâm. Các nhà hoạch định chính sách cần phải có những biện pháp hiệu quả để kiểm soát lạm phát, đồng thời cần theo dõi sát sao các yếu tố tác động đến lạm phát trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động. Tương lai của lạm phát tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng ứng phó của chính phủ với các cú sốc từ bên ngoài và sự điều chỉnh chính sách tiền tệ.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Kiểm Soát Lạm Phát

Để kiểm soát lạm phát hiệu quả, các nhà hoạch định chính sách cần phải xem xét các biện pháp như điều chỉnh lãi suất, kiểm soát cung tiền và theo dõi sát sao các yếu tố tác động đến lạm phát. Việc áp dụng các biện pháp này sẽ giúp duy trì sự ổn định của nền kinh tế và giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống của người dân.

5.2. Tương Lai Của Lạm Phát Tại Việt Nam

Tương lai của lạm phát tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình hình kinh tế toàn cầu, chính sách tiền tệ và các yếu tố nội tại của nền kinh tế. Việc theo dõi và phân tích các yếu tố này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định đúng đắn nhằm kiểm soát lạm phát trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lạm phát tại Việt Nam giai đoạn 2004 – 2013 duy trì ở mức cao với tỷ lệ bình quân hàng năm đạt 10,31%, ghi nhận hai đỉnh sóng biến động mạnh vào tháng 08/2008 ở mức 28,31% và tháng 08/2011 ở mức 23,02%. Nhìn lại tiến trình lịch sử kinh tế, Việt Nam từng đối mặt với các giai đoạn siêu lạm phát năm 1986 lên tới 453,5% và năm 1988 đạt 374,4%, sau đó là giai đoạn giảm phát trong khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Vấn đề trọng tâm đặt ra cho các nhà hoạch định kinh tế vĩ mô không chỉ là xác định tỷ lệ lạm phát tối ưu, mà cốt lõi là nhận diện và đo lường sự dai dẳng của lạm phát (inflation persistence) – tức tốc độ và thời gian lạm phát quay trở lại mức cân bằng sau các cú sốc kinh tế.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc lượng hóa mức độ dai dẳng của chuỗi lạm phát tại Việt Nam và xác định các căn nguyên cấu trúc thúc đẩy tính quán tính này. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ nền kinh tế Việt Nam với chuỗi dữ liệu chu kỳ tháng kéo dài từ tháng 01/2004 đến tháng 02/2013 (tổng cộng 110 tháng quan sát). Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp hệ số đo lường quán tính lạm phát tiệm cận 1 và chỉ số bán chu kỳ (half-life) theo đơn vị thời gian cụ thể. Đây là cơ sở định lượng quan trọng giúp Ngân hàng Nhà nước thiết lập các kịch bản can thiệp tiền tệ chính xác, kiểm soát kỳ vọng thị trường và tối ưu hóa chi phí điều tiết vĩ mô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết định giá Calvo và mô hình đường cong Phillips theo trường phái Keynes mới (NKPC) dạng lai do Jordi Gali và Mark Gertler phát triển. Khung phân tích làm rõ ba nguồn gốc cốt lõi tạo nên tính dai dẳng của lạm phát: dai dẳng nội tại (hình thành từ sự phụ thuộc vào quán tính giá cả trong quá khứ), dai dẳng ngoại lai (phát sinh từ dao động liên tục của các biến số tổng cầu, chi phí biên, giá dầu và lương thực thế giới), và dai dẳng dựa trên kỳ vọng (xuất phát từ cách thức công chúng và doanh nghiệp dự báo tương lai).

Mô hình cấu trúc tích hợp hai nhóm hành vi định giá của doanh nghiệp trong nền kinh tế cạnh tranh độc quyền:

1. Nhóm định giá hướng tới tương lai (forward-looking): Tối ưu hóa mức giá dựa trên toàn bộ thông tin chi phí biên kỳ vọng trong tương lai và xác suất điều chỉnh giá.
2. Nhóm định giá dựa theo kinh nghiệm quá khứ (backward-looking): Thiết lập giá bán dựa trên quy tắc quán tính lạm phát của kỳ trước.

Mô hình thiết lập phương trình liên hệ giữa lạm phát hiện tại với lạm phát trễ kỳ trước, kỳ vọng lạm phát kỳ sau và biến đại diện chi phí biên thực tế thông qua lỗ hổng sản lượng (output gap).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đồng bộ từ Cơ sở Dữ liệu Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO). Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 110 quan sát hàng tháng liên tục từ tháng 01/2004 đến tháng 02/2013, trong đó có 102 quan sát hiệu dụng được đưa vào ước lượng sau khi xử lý độ trễ bậc 3 của mô hình tự hồi quy. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ chuỗi thời gian liên tục sẵn có giúp phản ánh trọn vẹn các giai đoạn thắt chặt và nới lỏng tiền tệ trong chu kỳ kinh tế.

Quy trình phân tích kết hợp hai phương pháp:

• Phương pháp đơn biến: Kiểm định tính dừng bằng kiểm định nghiệm đơn vị ADF (Augmented Dickey-Fuller) với tiêu chuẩn thông tin Schwarz (SIC). Mô hình tự hồi quy bậc p (AR(p)) được triển khai để ước lượng tổng các hệ số tự hồi quy và chỉ số bán chu kỳ theo công thức xấp xỉ của Rossi. Kỹ thuật lọc Hodrick-Prescott (HP) với tham số làm mịn lambda bằng 14400 được áp dụng để bóc tách giá trị trung bình lạm phát và xác định sản lượng tiềm năng. Kiểm định điểm gãy cấu trúc Andrews-Quandt kết hợp kiểm định Chow được sử dụng để phát hiện sự thay đổi trong cơ chế chính sách tiền tệ.
• Phương pháp đa biến: Mô hình ước lượng Moment Tổng quát (GMM) được lựa chọn thay thế cho phương pháp bình phương bé nhất thông thường (OLS). Lý do lựa chọn GMM là nhằm khắc phục triệt để hiện tượng nội sinh phát sinh từ mối tương quan giữa biến kỳ vọng lạm phát tương lai với phần dư, đồng thời xử lý hiệu quả hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi bằng ma trận trọng số tối ưu. Các biến công cụ được kiểm định tính ngoại sinh chặt chẽ qua kiểm định J-statistic (Sargan) và kiểm định C-test.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, phân tích đơn biến trên toàn bộ chuỗi dữ liệu 102 quan sát khi giả định giá trị trung bình lạm phát không đổi cho thấy tổng các hệ số tự hồi quy đạt mức 0,942395. Đi kèm với hệ số này, chỉ số bán chu kỳ được xác định ở mức 11,68 tháng. Kết quả này chứng minh lạm phát tại Việt Nam có tính dai dẳng rất cao, cần gần 12 tháng để nền kinh tế tự hấp thụ được 50% độ lệch của một cú sốc ban đầu.

Thứ hai, khi xem xét sự biến động của giá trị trung bình theo thời gian bằng cách đo lường độ lệch lạm phát qua bộ lọc Hodrick-Prescott, tổng hệ số tự hồi quy vẫn duy trì ở mức cao là 0,909979. Điều này khẳng định quán tính lạm phát không phải là hiện tượng ngẫu nhiên mà mang tính quy luật cấu trúc vững chắc.

Thứ ba, kiểm định điểm gãy Andrews-Quandt và kiểm định Chow đã định vị chính xác điểm gãy cấu trúc xảy ra vào tháng 07/2008 (thời điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng nổ và Việt Nam bắt đầu chu kỳ siết chặt tiền tệ). Khi phân tách mẫu:

• Giai đoạn trước điểm gãy (01/2004 – 07/2008): Tổng hệ số tự hồi quy chỉ ở mức vừa phải là 0,646256 với chỉ số bán chu kỳ là 1,58 tháng.
• Giai đoạn sau điểm gãy (08/2008 – 02/2013): Tổng hệ số tự hồi quy tăng vọt lên 0,918375 và chỉ số bán chu kỳ kéo dài lên 8,14 tháng (thời gian hấp thụ cú sốc tăng hơn 415% so với giai đoạn trước).

Thứ tư, kết quả ước lượng mô hình cấu trúc GMM khẳng định cung tiền M2 (với giá trị trung bình mẫu là 1.553.393 tỷ đồng) và biến lạm phát quá khứ là hai yếu tố chi phối mạnh mẽ nhất đến sự dai dẳng của lạm phát. Trong khi đó, các biến ngoại lai như giá dầu thô thế giới (trung bình 75,55 USD/thùng) và chỉ số giá lương thực thế giới (trung bình 137,35%) đóng vai trò là các cú sốc chi phí đẩy kích hoạt vòng xoáy lạm phát ban đầu.

Thảo luận kết quả

Quá trình phân tích thực nghiệm cho thấy mức độ phù hợp vượt trội giữa chuỗi giá trị lạm phát thực tế và giá trị ước lượng từ mô hình cấu trúc. Trong thực tế phân tích định lượng, sự tương thích này có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ đường bám sát giữa giá trị thực tế và giá trị dự báo, cùng với bảng ma trận thống kê so sánh sự phân kỳ của chỉ số bán chu kỳ qua các giai đoạn trước và sau tháng 07/2008.

Nguyên nhân căn bản khiến mức độ dai dẳng tăng vọt sau năm 2008 bắt nguồn từ sự thiếu hiệu quả trong phân bổ dòng vốn tín dụng và độ trễ trong điều chỉnh kỳ vọng thị trường. Khi các gói kích thích kinh tế và nới lỏng cung tiền M2 được bơm ra thị trường nhưng hiệu quả sử dụng vốn thấp, lượng hàng hóa sản xuất không tăng trưởng kịp với mức tăng thanh khoản, dẫn đến áp lực tăng giá liên tục và kéo dài.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức độ dai dẳng lạm phát tại Việt Nam (0,94) cao hơn nhiều so với khu vực đồng Euro (khoảng 0,45 đến 0,60) và vượt trội hơn so với thị trường Mỹ (nơi chỉ số bán chu kỳ sau năm 2000 chỉ dao động từ một nửa đến một quý). Kết quả này tương đồng với các phát hiện về thị trường tài chính Việt Nam giai đoạn trước, đồng thời củng cố luận điểm cho rằng cơ chế chính sách tiền tệ thụ động chạy theo kiểm soát mục tiêu tăng trưởng sản lượng chính là tác nhân nuôi dưỡng tính dai dẳng của lạm phát.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuyển đổi lộ trình điều hành chính sách tiền tệ sang khuôn khổ lạm phát mục tiêu (Inflation Targeting). Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần xây dựng chỉ tiêu lạm phát mục tiêu cụ thể và định hướng kiểm soát tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 hàng năm ở mức cân bằng khoảng 12% đến 14%, thực hiện trong lộ trình 3 đến 5 năm nhằm triệt tiêu nguồn gốc dai dẳng xuất phát từ kênh tiền tệ.

Thứ hai, neo giữ kỳ vọng lạm phát của thị trường thông qua nâng cao tính minh bạch thông tin. Ngân hàng Nhà nước cần định kỳ công bố các báo cáo lạm phát, báo cáo phân tích vĩ mô và định hướng lãi suất. Hành động này giúp gia tăng tỷ trọng các doanh nghiệp định giá hướng tới tương lai, giảm bớt thói quen định giá theo quán tính quá khứ, hướng tới mục tiêu rút ngắn chỉ số bán chu kỳ của cú sốc lạm phát xuống dưới 6 tháng.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả phân bổ vốn đầu tư công và kiểm soát chi phí sản xuất. Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần giám sát chặt chẽ hiệu suất sử dụng vốn (hệ số ICOR), ưu tiên nguồn vốn tín dụng cho các ngành sản xuất thực tế nhằm thu hẹp lỗ hổng sản lượng trong thời gian 2 năm tới, tránh tình trạng thanh khoản dư thừa không đi kèm tăng trưởng năng lực cung ứng.

Thứ tư, vận hành hệ thống dự báo sớm và cơ chế đệm đối với các cú sốc chi phí đẩy quốc tế. Bộ Công Thương phối hợp với các cơ quan quản lý giá sử dụng hiệu quả quỹ bình ổn giá xăng dầu và hàng hóa chiến lược nhằm hấp thu các biến động bất thường từ giá dầu thô và giá lương thực thế giới trước khi các cú sốc này lan truyền vào chỉ số CPI nội địa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính. Luận văn cung cấp mô hình lượng hóa độ trễ phản ứng của lạm phát theo đơn vị tháng, giúp các chuyên gia thiết kế thời điểm và liều lượng can thiệp chính sách tiền tệ phù hợp khi nền kinh tế xuất hiện các cú sốc vĩ mô.

Thứ hai, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học khối ngành Kinh tế, Tài chính – Ngân hàng. Tài liệu là nguồn tham khảo mẫu mực về kỹ thuật ứng dụng kinh tế lượng chuỗi thời gian chuyên sâu, từ phương pháp đơn biến AR(p), bộ lọc Hodrick-Prescott đến ước lượng mô hình cấu trúc đa biến GMM cho đường cong Phillips lai.

Thứ ba, chuyên gia phân tích kinh tế vĩ mô và chiến lược đầu tư tại các tổ chức tài chính, ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư. Kết quả về chu kỳ hấp thụ lạm phát 12 tháng là tham số đầu vào giá trị để xây dựng mô hình dự báo lãi suất, quản trị rủi ro kỳ hạn và cơ cấu danh mục tài sản sinh lời.

Thứ tư, ban giám đốc và các nhà quản trị tài chính tại các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Luận văn giúp doanh nghiệp thấu hiểu cơ chế lan truyền chi phí đầu vào và quy luật định giá thị trường, từ đó xây dựng kế hoạch dự trữ nguyên vật liệu và chiến lược giá bán linh hoạt ứng phó với chu kỳ lạm phát.

Câu hỏi thường gặp

Sự dai dẳng của lạm phát (inflation persistence) được hiểu chính xác là gì?
Sự dai dẳng của lạm phát phản ánh tốc độ và khoảng thời gian cần thiết để lạm phát quay trở lại mức cân bằng hoặc mục tiêu sau một cú sốc kinh tế. Khi độ dai dẳng cao, lạm phát phản ứng chậm chạp và duy trì trạng thái tăng hoặc giảm trong thời gian dài.

Tại sao lạm phát tại Việt Nam lại có độ dai dẳng cao sau điểm gãy tháng 07/2008?
Sau khủng hoảng 2008, chính sách kích cầu và gia tăng cung tiền nhanh chóng trong bối cảnh hiệu quả sử dụng vốn thấp đã làm tăng thanh khoản mà không tăng sản lượng tương ứng. Điều này kết hợp với quán tính định giá theo quá khứ đã đẩy hệ số dai dẳng lên mức 0,918375.

Chỉ số bán chu kỳ (half-life) 11,68 tháng mang ý nghĩa thực tiễn như thế nào?
Chỉ số này biểu thị rằng khi có một cú sốc làm lạm phát lệch khỏi mức cân bằng, nền kinh tế cần khoảng 11,68 tháng (gần một năm) để hấp thu và triệt tiêu được 50% độ lệch đó, đòi hỏi chính sách can thiệp phải có tầm nhìn trung hạn.

Vì sao mô hình GMM lại được ưu tiên lựa chọn thay vì phương pháp OLS truyền thống?
Mô hình đường cong Phillips chứa biến kỳ vọng lạm phát tương lai dễ dẫn đến hiện tượng nội sinh do tương quan với phần dư. GMM sử dụng các biến công cụ ngoại sinh và ma trận trọng số tối ưu để xử lý triệt để hiện tượng này cùng phương sai sai số thay đổi.

Doanh nghiệp có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu này vào hoạt động kinh doanh ra sao?
Doanh nghiệp có thể sử dụng mốc thời gian bán chu kỳ cú sốc để điều chỉnh kỳ hạn hợp đồng cung ứng, chủ động đàm phán giá đầu vào dài hạn và tránh điều chỉnh giá bán quá vội vã theo các biến động giá ngắn hạn trên thị trường.

Kết luận

• Luận văn đã đo lường toàn diện và chứng minh tính dai dẳng của lạm phát tại Việt Nam ở mức rất cao với tổng hệ số tự hồi quy đạt 0,942395.
• Chỉ số bán chu kỳ được lượng hóa cụ thể ở mức 11,68 tháng, phản ánh quán tính điều chỉnh giá cả rất chậm chạp của nền kinh tế trước các cú sốc vĩ mô.
• Nghiên cứu đã kiểm định và xác lập điểm gãy cấu trúc quan trọng vào tháng 07/2008, giai đoạn mà chỉ số bán chu kỳ tăng mạnh từ 1,58 tháng lên 8,14 tháng.
• Mô hình cấu trúc GMM đã bóc tách thành công nguyên nhân cốt lõi, khẳng định cung tiền M2 và thói quen định giá dựa trên quá khứ là hai động lực chính duy trì sự dai dẳng.
• Đóng góp học thuật nổi bật của công trình là thiết lập khung phân tích định lượng chuẩn mực kết hợp giữa phương pháp đơn biến AR(p) và mô hình đa biến đường cong Phillips trường phái Keynes mới tại thị trường mới nổi.

Trong giai đoạn 1 đến 2 năm tới, các cơ quan quản lý cần ưu tiên triển khai cơ chế neo giữ kỳ vọng lạm phát và tái cấu trúc hệ thống dữ liệu kinh tế vĩ mô. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và chuyên viên phân tích chính sách hãy khai thác ngay nguồn cơ sở dữ liệu và khung mô hình kinh tế lượng trong luận văn này để ứng dụng vào công tác hoạch định chiến lược và phân tích dự báo thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TPHCM ---------------- NGUYỄN THỊ THÚY NGA ĐO LƯỜNG SỰ DAI DẲNG TRONG LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TPHCM ---------------- NGUYỄN THỊ THÚY NGA ĐO LƯỜNG SỰ DAI DẲNG TRONG LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Đo lường sự dai dẳng trong lạm phát ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu của chính tôi dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo. Ngoài những tài liệu tham khảo đã được trích dẫn trong luận văn, tôi cam đoan rằng mọi số liệu và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng dưới bất cứ hình thức nào.

Hồ Chí Minh, ngày 11 tháng 10 năm 2013 Tác giả Nguyễn Thị Thúy Nga LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC .i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. ii DANH MỤC BẢNG BIỂU. iii DANH MỤC HÌNH VẼ. CỞ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SỰ DAI DẲNG TRONG LẠM PHÁT.

Nguồn gốc hình thành nên sự dai dẳng trong lạm phát. Các phương pháp nghiên cứu. Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây. PHƯƠNG PHÁP, MÔ HÌNH VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp đơn biến. Tổng các hệ số tự hồi quy – sum of the autoregressive coefficients. Chỉ số bán chu kỳ - the half-life (HL).

Phương pháp đa biến. Mô hình nghiên cứu. Mô hình tự hồi quy (AR). Mô hình moment tổng quát (GMM).

Cơ sở dữ liệu. CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả ước lượng theo phương pháp đơn biến. Kết quả ước lượng mô hình cấu trúc theo phương pháp đa biến.

50 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT AR(p) : Mô hình tự hồi quy bậc p CIR : Hàm phản ứng xung tích lũy CPI : Chỉ số giá tiêu dùng ECB : Ngân hàng trung ương Châu Âu GDP : Tổng sản phẩm quốc nội GMM : Mô hình moment tổng quát HICP : Chỉ số giá dùng cho khu vực Châu Âu HL : Chỉ số bán chu kỳ HP : Kỹ thuật lọc Hodrick Prescott IIP : Chỉ số sản xuất công nghiệp IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế IRF : Hàm phản ứng xung MM : Mô hình moment truyền thống NKPC : Đường cong Phillips theo trường phái Keynes mới Backwark looking : Định giá theo mức giá trong quá khứ bằng quy tắc kinh nghiệm Forward looking : Định giá bằng cách chuyển các kỳ vọng trong tương lai vào mức giá hiện tại LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1 – Thống kê mô tả mẫu dữ liệu .1 – Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị .2 – Lựa chọn giá trị trễ cho mô hình AR(p) .3 – Ước lượng mức dai dẳng trong lạm phát ở Việt Nam theo giả định giá trị trung bình của lạm phát là một số không đổi .4 – Ước lượng mức dai dẳng trong lạm phát ở Việt Nam khi có tính đến sự thay đổi trong giá trị trung bình .5 – Kết quả kiểm định Andrews-Quandt .6a – Kết quả kiểm định Chow ở điểm gãy 07/2008 .6b – Kết quả kiểm định Chow ở điểm gãy 04/2010 .7a – Ước lượng mức dai dẳng lạm phát khi xem xét điểm gãy trong chuỗi thời gian– Điểm gãy 07/2008 .7b – Ước lượng mức dai dẳng lạm phát khi xem xét điểm gãy trong chuỗi thời gian– Điểm gãy 04/2010 .7c – Ước lượng mức dai dẳng lạm phát khi xem xét điểm gãy trong chuỗi thời gian– Lấy cả 2 điểm gãy và tách thành 3 thời kỳ con .8 – Bảng kết quả kiểm định tính dừng .9 – Kết quả ước lượng mô hình cấu trúc .10 – Kiểm định 𝐶 − 𝑡𝑒𝑠𝑡 cho từng biến công cụ .46 DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1.1 – Lạm phát Việt Nam giai đoạn 1980 – 2012 .2 – Lạm phát Việt Nam giai đoạn 01/2004 – 02/2013 .1 – Mức độ phù hợp giữa mô hình ước lượng và giá trị thực tế .39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 ĐO LƯỜNG SỰ DAI DẲNG TRONG LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM Tóm tắt Lạm phát hiện nay không chỉ là vấn đề đáng quan tâm tại Việt Nam mà còn ở rất nhiều nơi trên thế giới. Mức độ ảnh hưởng của nó đến nền kinh tế tức thời và nhanh chóng tác động đến các hoạt động khác trong nền kinh tế vĩ mô lẫn vi mô. Đã có rất nhiều nghiên cứu cả trong và ngoài nước nghiên cứu về mức độ ảnh hưởng của lạm phát đến nền kinh tế và các nhân tố tác động đến lạm phát.

Tuy nhiên, có một vấn đề tuy đã được đề cập khá nhiều và từ lâu đã xuất hiện trong các bài nghiên cứu kinh tế (ví dụ của Thomas M.Humphrey, 1979, “The Persistence of Inflation”) đó là sự dai dẳng của lạm phát. Tuy nhiên, ở Việt Nam, đề tài này còn tương đối mới và chỉ có một số nhà nghiên cứu quan tâm đến nó. Vì vậy, bài nghiên cứu này đã dựa trên các nghiên cứu trước đây về sự dai dẳng của lạm phát để áp dụng nghiên cứu vấn đề này tại Việt Nam. Người viết tiến hành thực hiện đo lường sự dai dẳng của lạm phát thông qua mô hình tự hồi quy AR(p) để xác định mức dai dẳng bằng cách đo lường tổng các hệ số tự hồi quy (sum of the autoregressive coefficients).

Ngoài ra, người viết còn dùng thêm phương pháp chỉ số bán chu kỳ (half-life) để xác định thời gian mà một nửa cú sốc được hấp thụ. Sau đó, phương pháp đa biến được dùng để xác định xem các nhân tố kinh tế vĩ mô đã tác động như thế nào đến sự dai dẳng của lạm phát dựa trên mô hình đường cong Phillips theo trường phái Keynes mới. Chuỗi dữ liệu theo tháng được sử dụng bao gồm: lạm phát (được tính từ chỉ số giá tiêu dùng CPI), lỗ hổng sản lượng, giá dầu thô trên thế giới, chỉ số giá lương thực thế giới và cung tiền M2. Kết quả cho thấy mức độ dai dẳng ở Việt Nam khá cao, và phần lớn là do tác động của chính sách tiền tệ của quốc gia.

Từ khóa: sự dai dẳng của lạm phát, đường cong Phillips theo trường phái Keynes mới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU Nền kinh tế của Việt Nam sau gần 30 năm đổi mới, chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường, đã có nhiều bước ngoặt kinh tế đáng kể nhưng cũng gặp không ít những khó khăn. Đặc biệt, lạm phát là một trong những nhân tố vĩ mô được quan tâm nhiều nhất. Lạm phát với những mốc quan trọng như siêu lạm phát vào năm 1986 với mức lạm phát ba chữ số là 453,5% (xem thêm bài nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Trang (2012)) do cải cách giá cả, tiền lương, và sự kiện đổi tiền vào tháng 09/1986.

Năm 1988, lạm phát chi phí đẩy xảy ra khi dân chúng tích trữ hàng hóa, lương thực, vàng và đôla do lo sợ đồng Việt Nam mất giá dẫn đến tỉ lệ lạm phát lên đến 374,4%. Từ sau năm 1993, cùng với việc đầu tư nước ngoài tăng cao là việc các công ty nước ngoài chuyển lợi nhuận về nước. Điều này làm cho cán cân thương mại được cải thiện, cùng với các biện pháp kiểm soát kinh tế, lạm phát đã giảm xuống đáng kể. Cuộc khủng hoảng tài chính – tiền tệ Châu Á bắt đầu từ tháng 07/1997, nền kinh tế đã xuất hiện hiện tượng giảm giá liên tục, sức mua giảm sút, đầu tư nước ngoài và xuất khẩu có dấu hiệu suy giảm, sản xuất trong nước rơi vào tình trạng trì trệ, hàng hóa ứ đọng nhiều, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, nền kinh tế xuất hiện các biểu hiện của giảm phát.1 – Lạm phát Việt Nam giai đoạn 1980 – 2012 Lạm phát hàng năm từ 1980 - 2012 500 400 300 200 INF 100 0 -100 Nguồn: Cơ sở dữ liệu IFS của Quỹ tiền tệ quốc tế IMF LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Từ năm 2002, tình hình trở nên ổn định hơn khi lạm phát tăng trở lại.

Và từ năm 2004 đến đầu năm 2013 lạm phát luôn ở mức khá, với lạm phát trung bình năm là 11%. So với các nước trong khu vực, lạm phát ở Việt Nam luôn cao hơn, kéo dài, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất, đời sống của người dân và đem lại bất ổn cho xã hội, đặc biệt là giai đoạn cuộc khủng hoảng tài chính thế giới bắt đầu từ Mỹ cuối năm 2007. Đáng chú ý là hai mốc lạm phát hai chữ số trong giai đoạn cuối năm 2008 và cuối năm 2011, với tháng 08/2008 lạm phát là 28,31% và tháng 08/2011 là 23,02%, tạo nhiều áp lực cho các nhà hoạch định chính sách trong việc kiềm chế lạm phát, duy trì ổn định kinh tế tăng trưởng và phát triển.2 – Lạm phát Việt Nam giai đoạn 01/2004 – 02/2013 Tỉ lệ lạm phát hàng tháng từ 01/2004 đến 02/2013 (%) 30.00 - 2006 Dec 2008 Feb 2008 Sep 2009 Nov 2009 Apr 2004 Aug 2011 Aug 2005 Mar 2006 May 2012 Mar 2005 Oct 2007 Jul 2012 Oct 2010 Jun 2004 Jan 2011 Jan Nguồn: Cơ sở dữ liệu IFS của Quỹ tiền tệ quốc tế IMF Qua phần sơ lược tình hình lạm phát ở Việt Nam, vấn đề đặt ra là mức lạm phát như thế nào là tốt, khi cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á diễn ra thì xuất hiện tình trạng giảm phát, rồi đến cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008 làm lạm phát gia tăng, mà cả giảm phát và lạm phát đều gây những bất ổn, làm suy yếu nền kinh tế. Đây là một vấn đề khá nhức nhối cho các nhà hoạch định chính sách khi phải cố gắng kiểm soát nền kinh tế thị trường.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Tuy nhiên, ở bài nghiên cứu này, người viết không đi sâu vào tìm mức lạm phát tối ưu cho nền kinh tế, mà mục tiêu là đo lường và xác định được thời gian là sau bao lâu thì lạm phát sẽ tăng lên sau khi bị giảm phát hoặc lạm phát sẽ giảm xuống sau khi ở mức lạm phát cao. Điều được nói đến ở đây chính là “Sự dai dẳng của lạm phát (Inflation persistence)”.