Nghiên cứu đo lường hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích đo lường hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán việt nam luận văn thạc sĩ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Ngô Thanh Tuyền
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Khoa Nguyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Đo Lường Hành Vi Bầy Đàn Trên Thị Trường Chứng Khoán
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. LỜI CAM ĐOAN
• 1.2. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1.3. DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• 1.4. TÓM TẮT
• 1.5. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.6. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.7. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.9. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
• 2. KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. LÝ THUYẾT THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ VÀ LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH HÀNH VI
• 2.2. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ HÀNH VI BẦY ĐÀN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 2.3. NGHIÊN CỨU VỀ MẶT LÝ THUYẾT
• 2.4. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. LỰA CHỌN MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG HÀNH VI BẦY ĐÀN TRÊN TTCK VIỆT NAM
• 3.2. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG
• 3.3. MÔ TẢ MẪU
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP ĐO LƯỜNG
• 3.5. MÔ HÌNH HỒI QUY NGHIÊN CỨU
• 3.6. MÔ HÌNH KIỂM ĐỊNH SỰ TỒN TẠI CỦA HÀNH VI BẦY ĐÀN
• 3.7. ƯỚC LƯỢNG MỨC ĐỘ CỦA HÀNH VI BẦY ĐÀN TRONG CÁC ĐIỀU KIỆN THỊ TRƯỜNG
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.2. KIỂM ĐỊNH TÍNH DỪNG
• 4.3. KẾT QUẢ HỒI QUY
• 4.4. KIỂM ĐỊNH SỰ TỒN TẠI CỦA HÀNH VI BẦY ĐÀN
• 4.5. HÀNH VI BẦY ĐÀN TRONG THỊ TRƯỜNG TĂNG VÀ GIẢM
• 4.6. HÀNH VI BẦY ĐÀN VÀ SỰ BIẾN ĐỘNG CỦA TSSL
• 4.7. HÀNH VI BẦY ĐÀN VÀ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH
• 5. ƯỚC LƯỢNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP HỒI QUY PHÂN VỊ
• 5.1. PHƯƠNG PHÁP HỒI QUY PHÂN VỊ
• 5.2. KẾT QUẢ HỒI QUY PHÂN VỊ
• 5.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.4. NHỮNG HÀM Ý VỀ HÀNH VI BẦY ĐÀN TRÊN TTCK VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán

Hành vi bầy đàn là một hiện tượng phổ biến trong thị trường chứng khoán, nơi mà các nhà đầu tư thường có xu hướng bắt chước hành động của nhau. Hiện tượng này không chỉ xảy ra ở các thị trường phát triển mà còn phổ biến ở các thị trường đang phát triển như Việt Nam. Nghiên cứu về hành vi bầy đàn giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về tâm lý thị trường, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn.

1.1. Định nghĩa hành vi bầy đàn trong đầu tư

Hành vi bầy đàn được định nghĩa là sự bắt chước hành động của các nhà đầu tư khác, dẫn đến những quyết định đầu tư không dựa trên phân tích cá nhân mà theo xu hướng chung. Điều này có thể dẫn đến sự biến động giá cổ phiếu không hợp lý.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu hành vi bầy đàn

Nghiên cứu hành vi bầy đàn giúp các nhà đầu tư nhận diện được các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Điều này có thể giúp họ tránh được những sai lầm do tâm lý đám đông gây ra.

II. Vấn đề và thách thức trong việc đo lường hành vi bầy đàn

Việc đo lường hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán gặp nhiều thách thức. Các nhà nghiên cứu phải đối mặt với việc thu thập dữ liệu chính xác và phân tích các yếu tố tâm lý phức tạp. Ngoài ra, sự biến động của thị trường cũng làm cho việc đo lường trở nên khó khăn hơn.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Dữ liệu về hành vi đầu tư thường không đầy đủ và khó xác định. Các nhà nghiên cứu cần phải sử dụng các phương pháp thống kê phức tạp để phân tích dữ liệu này.

2.2. Tác động của tâm lý đến quyết định đầu tư

Tâm lý bầy đàn có thể dẫn đến những quyết định đầu tư sai lầm, gây ra sự biến động lớn trên thị trường. Việc hiểu rõ tâm lý này là rất quan trọng để đưa ra các chiến lược đầu tư hiệu quả.

III. Phương pháp đo lường hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán

Để đo lường hành vi bầy đàn, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các mô hình hồi quy và phân tích thống kê. Các phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa hành vi đầu tư và biến động giá cổ phiếu.

3.1. Mô hình hồi quy phân vị trong nghiên cứu

Mô hình hồi quy phân vị là một công cụ hữu ích để phân tích hành vi bầy đàn. Phương pháp này cho phép các nhà nghiên cứu đánh giá mức độ ảnh hưởng của hành vi bầy đàn trong các điều kiện thị trường khác nhau.

3.2. Phân tích độ phân tán trong tỷ suất sinh lợi

Phân tích độ phân tán giúp xác định mức độ biến động của giá cổ phiếu so với tỷ suất sinh lợi của thị trường. Điều này giúp nhận diện hành vi bầy đàn trong các giai đoạn khác nhau của thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu hành vi bầy đàn

Nghiên cứu hành vi bầy đàn có thể giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn. Bằng cách hiểu rõ tâm lý thị trường, nhà đầu tư có thể tránh được những sai lầm do tâm lý đám đông gây ra.

4.1. Chiến lược đầu tư dựa trên hành vi bầy đàn

Các nhà đầu tư có thể áp dụng các chiến lược đầu tư dựa trên việc nhận diện hành vi bầy đàn. Điều này giúp họ tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy hành vi bầy đàn có ảnh hưởng lớn đến sự biến động của thị trường chứng khoán. Các nhà đầu tư cần phải nhận thức được điều này để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu hành vi bầy đàn

Nghiên cứu hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã chỉ ra rằng hiện tượng này tồn tại và có ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục mở rộng để tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến hành vi đầu tư.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính cho thấy hành vi bầy đàn có thể dẫn đến sự biến động lớn trên thị trường. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu tâm lý đầu tư.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các mô hình dự đoán hành vi bầy đàn và ứng dụng của chúng trong thực tiễn đầu tư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---------- NGÔ THANH TUYỀN ĐO LƢỜNG HÀNH VI BẦY ĐÀN TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---------- NGÔ THANH TUYỀN ĐO LƢỜNG HÀNH VI BẦY ĐÀN TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. LÊ THỊ KHOA NGUYÊN TP. Hồ Chí Minh - 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Lê Thị Khoa Nguyên. Các số liệu trong luận văn là trung thực, chính xác và được thu thập từ những nguồn chính thống và đáng tin cậy. Các nội dung và kết quả trong luận văn chưa được công bố trên bất kỳ một công trình nghiên cứu nào. Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2014 Học viên thực hiện Ngô Thanh Tuyền TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU TÓM TẮT 1. Mục tiêu nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Kết cấu của luận văn. KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM . Lý thuyết thị trường hiệu quả và lý thuyết tài chính hành vi . Các nghiên cứu về hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán . Nghiên cứu về mặt lý thuyết: . Nghiên cứu thực nghiệm: . PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Lựa chọn mô hình đo lường hành vi bầy đàn trên TTCK Việt Nam . Dữ liệu và phương pháp đo lường: . Mô tả mẫu . Phương pháp đo lường: . 25 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mô hình hồi quy nghiên cứu . Mô hình kiểm định sự tồn tại của hành vi bầy đàn. Uớc lượng mức độ của hành vi bầy đàn trong các điều kiện thị trường. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả . Kiểm định tính dừng . Kết quả hồi quy . Kiểm định sự tồn tại của hành vi bầy đàn: . Hành vi bầy đàn trong thị trường tăng và giảm. Hành vi bầy đàn và sự biến động của TSSL . Hành vi bầy đàn và khủng hoảng tài chính . ƢỚC LƢỢNG BẰNG PHƢƠNG PHÁP HỒI QUY PHÂN VỊ .1 Phương pháp hồi quy phân vị .2 Kết quả hồi quy phân vị .1 Kết quả nghiên cứu: .2 Những hàm ý về hành vi bầy đàn trên TTCK Việt Nam . 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO .62 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT HSX : Sở giao dịch chứng khoán thành phố HCM UBCK : Ủy ban chứng khoán TTCK : Thị trường chứng khoán TSSL : Tỷ suất sinh lợi CSAD : Giá trị tuyệt đối của độ phân tán TSSL OLS : Phương pháp bình phương tối thiểu CAPM : Mô hình định giá tài sản vốn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Danh mục bảng Bảng 3.1: Tóm tắt về dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu .2: Bảng tóm tắt các giả thuyết nghiên cứu .1: Bảng thống kê mô tả CSAD và 𝑅𝑚 .2: Bảng kết quả kiểm định tính dừng của các biến .3: Bảng kết quả kiểm định sự tồn tại của hành vi bầy đàn .4: Bảng kết quả kiểm định tự tương quan của phương trình (1).5: Bảng kết quả kiểm định phương sai thay đổi của phương trình (1).6: Bảng kết quả kiểm định sự tồn tại của hành vi bầy đàn sau khi khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi.7: Bảng kết quả kiểm định phương sai thay đổi sau khi khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi .8: Bảng kết quả kiểm định hành vi bầy đàn trong thị trường tăng và giảm .9: Bảng kết quả kiểm định hành vi bầy đàn và sự biến động của TSSL .10: Bảng kết quả kiểm định hành vi bầy đàn và khủng hoảng tài chính .1 Bảng kết quả hồi quy phân vị kiểm định hành vi bầy đàn trong thị trường tăng và giảm .2 Bảng kết quả hồi quy phân vị kiểm định hành vi bầy đàn và sự biến động của TSSL .3: Bảng tóm tắt các kết quả nghiên cứu. 41 Danh mục biểu đồ Biểu đồ 4.1: Đồ thị phân bổ của biến CSAD trong 2002 – 08/2013 .2: Đồ thị phân bổ của biến CSAD trong 2002 – 2007 .3: Đồ thị phân bổ của biến CSAD trong 2008 – 08/2013 . 31 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TÓM TẮT Hành vi bầy đàn là một hiện tượng phổ biến trong thị trường tài chính nói chung – thị trường chứng khoán nói riêng, trong cả thị trường phát triển hay đang phát triển. Hành vi bầy đàn được xem là một trong những nguyên nhân góp phần làm giảm tính hiệu quả của thị trường, và trong nhiều trường hợp dẫn đến những phản ứng quá mức, làm mất sự ổn định của thị trường. Việc nghiên cứu về hành vi này giúp nhà đầu tư có một cái nhìn khách quan hơn, từ đó đưa ra những chiến lược thích hợp. Luận văn này thực hiện kiểm định sự tồn tại của hành vi bầy đàn và những đặc tính bất đối xứng của hành vi này trong các điều kiện khác nhau của thị trường. Nghiên cứu sẽ thực hiện trên mẫu dữ liệu là các cổ phiếu niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM trong giai đoạn từ năm 2002 đến tháng 08/2013. Sử dụng phương pháp ước lượng bình phương tối thiểu (OLS) và phương pháp hồi quy phân vị (QR), luận văn tìm thấy bằng chứng thực nghiệm về sự tồn tại của hành vi bầy đàn trên TTCK Việt Nam, cũng như bằng chứng cho thấy hành vi bầy đàn trong các điều kiện thị trường khác nhau sẽ thể hiện những mức độ khác nhau (có ý nghĩa về mặt thống kê). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đặt vấn đề Trải qua 13 năm hình thành và phát triển, TTCK Việt Nam đến nay đã có những bước phát triển đáng kể cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Nếu so với lịch sử phát triển hàng trăm năm của các TTCK lớn trên thế giới thì 13 năm hoạt động của TTCK Việt Nam không phải là khoảng thời gian dài, tuy nhiên, TTCK Việt Nam đã và đang chứng tỏ được vai trò là một thị trường vốn quan trọng trong nền kinh tế. Theo thống kê của UBCKNN, trong 13 năm hoạt động của mình (20/7/2000 - 20/7/2013), tổng số vốn đã huy động được qua thị trường này khoảng 1.000 tỷ đồng, góp phần không nhỏ vào quá trình phát triển lớn mạnh của nhiều doanh nghiệp. Tuy nhiên, bên cạnh đó, TTCK Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như quy mô thị trường còn nhỏ, tình trạng không minh bạch thông tin và tính thanh khoản thấp. Chính vì vậy, vấn đề được đặt ra là phải tiếp tục phát triển một thị trường lành mạnh, ổn định nhằm thu hút được đông đảo nhà đầu tư và doanh nghiệp tham gia thị trường. TTCK Việt Nam là một trong những thị trường có mức tăng trưởng cũng như mức biến động mạnh nhất trên thế giới. Đỉnh điểm của thị trường là giai đoạn 2006 – 2007 khi mà chỉ số giá chứng khoán VN-Index ở mức trên 1.100 điểm, với mức tăng trưởng trong năm 2006 là 145% và đầu năm 2007 là 46%. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn khủng hoảng kinh tế thế giới, TTCK Việt Nam đã giảm rất mạnh và tạo đáy vào thời điểm tháng 02/2009 khi VN-Index chỉ còn ở mức 235 điểm. Rất nhiều lý do được đưa ra để giải thích cho sự phát triển mãnh liệt này, nhưng phần lớn ý kiến cho rằng, một trong những nguyên nhân chính là do tâm lý đầu tư bầy đàn, đầu tư theo phong trào của các nhà đầu tư trong nước khi mà các lý thuyết, mô hình của thị trường hiệu quả dường như không còn chính xác đối với TTCK Việt Nam. Trên thực tế, nếu thực hiện quan sát một cách tổng quát, chúng ta thấy có những phiên giao dịch chỉ số VN-Index tăng mạnh mặc dù không có một thông tin tốt nào về nền kinh tế cũng như tình hình kinh doanh của doanh nghiệp được công bố, và cũng có nhiều phiên VN-Index giảm mạnh dù không có thông tin xấu nào được đưa ra. Như TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 vậy, có thể nhận thấy, nhà đầu tư có xu hướng không dựa vào những phân tích của cá nhân mình mà lại chạy theo hành động của các nhà đầu tư khác trên thị trường, hay nói cách khác, tâm lý bầy đàn đang tồn tại một cách mạnh mẽ trên TTCK Việt Nam. Hiệu ứng đàn bầy là thuật ngữ dùng để chỉ cách mà con người bị ảnh hưởng bởi những người xung quanh trong việc đưa ra những lựa chọn. Trên thị trường chứng khoán, theo Bikhchandani, S và Sharma, S (2001), hành vi bầy đàn hay tâm lý bầy đàn là hành vi của một nhà đầu tư bắt chước hành động của các nhà đầu tư khác hoặc tuân theo các chuyển động của thị trường thay vì dựa trên nguồn thông tin và chiến lược của chính nhà đầu tư hay nói cách khác, nhà đầu tư được coi là hành động theo bầy đàn khi họ thay đổi quyết định đầu tư trên cơ sở dựa theo hành động các nhà đầu tư khác (Ferruz và Yargas, 2007). Hành vi bầy đàn là một dạng tâm lý vốn có của con người nhưng nó sẽ trở nên mạnh hơn khi con người phải ra quyết định trong môi trường thông tin không đầy đủ, độ tin cậy của thông tin thấp và tồn tại nhiều hạn chế trong vấn đề minh bạch thông tin. Một khi nhà đầu tư không tin vào chất lượng và tính minh bạch của thông tin, kết hợp với khả năng phân tích thông tin bị hạn chế thì họ thường có xu hướng bắt chước hành động của những nhà đầu tư khác trên thị trường. Trong suốt thập kỷ qua, việc nghiên cứu về hành vi bầy đàn nhận được nhiều sự chú ý từ các nhà khoa học cũng như những nhà nghiên cứu thực nghiệm. Một số lượng lớn các mô hình lý thuyết đã được phát triển và nghiên cứu thực nghiệm được tiến hành để điều tra sự hình thành và nguyên nhân của hiện tượng này trên thị trường tài chính. Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này tin rằng sự tồn tại của hành vi bầy đàn có tác động đến các kết quả của mô hình định giá tài sản vì nó có tác động đến sự biến động của giá cổ phiếu, tương ứng với đó là tác động đến lợi nhuận và rủi ro của chứng khoán (Tân và cộng sự, 2008;. Seetharaman và Raj, 2011). Cũng giống như đầu cơ, hành vi bầy đàn có thể hợp lý hoặc bất hợp lý.