CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ra những hướng phát triển cho đề tài. BỘ MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP – Y SINH 4 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương 2.1 GIỚI THIỆU VỀ HỆ THỐNG CÂN ĐỊNH LƯỢNG 2.1 Các hệ thống cân định lượng hiện nay Việc đo lường và kiểm soát khối lượng trong nhà máy và xí nghiệp luôn là một bước quan trọng trong quá trình sản xuất.
Việc đo lường chính xác sẽ giúp cho các nhà máy hoạt động một cách liên tục và hiệu quả hơn, đồng thời tạo ra các sản phẩm tốt hơn. Trước đây, để định lượng nguyên vật liệu trong các bồn chứa và phễu chứa trong quá trình sản xuất, người ta thường sử dụng các phương pháp đo lường bằng thể tích, đo mức, đo bằng lưu lượng hoặc đo cơ học. Tuy nhiên, các phương pháp này thường rất cồng kềnh và độ chính xác không cao. Hiện nay, các hệ thống sản xuất hiện đại đòi hỏi độ chính xác và năng suất cao, cùng với khả năng kết nối với các thiết bị khác trong hệ thống.
Để đáp ứng nhu cầu này, các hệ thống cân điện tử đo lường đã được phát triển, sử dụng các cảm biến khối lượng để đo lường chính xác các khối lượng trong quá trình sản xuất. Sử dụng các hệ thống cân điện tử giúp tiết kiệm chi phí tiêu hao nguyên liệu, tăng năng suất và quản lý được chi phí sản xuất. Các hệ thống đo lường sử dụng cảm biến khối lượng thường được áp dụng trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau, bao gồm các loại cân như cân bồn, cân phễu, cân băng tải, cân dạng cơ và nhiều loại khác [3] như hình 2. Mỗi loại cân có ứng dụng riêng biệt và được sử dụng dựa trên nhu cầu đo lường cụ thể của từng quá trình sản xuất.
BỘ MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP – Y SINH 5 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT Hình 2. 1 Các hệ thống cân sử dụng cảm biến khối lượng 2.2 Băng tải cân định lượng 2.1 Cấu tạo Băng tải cân định lượng là một thiết bị chuyên dụng được thiết kế để đo lượng khối lượng của vật phẩm khi chúng di chuyển qua băng tải. Thiết bị này có cấu tạo đơn giản như hình 2.2, với các thành phần chính là băng tải, cảm biến tải trọng, khung cân, bộ điều khiển và xử lý, thiết bị hiển thị và thiết bị điều khiển [4].
2 Cấu tạo chung của một hệ thống băng tải cân định lượng Băng tải: BỘ MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP – Y SINH 6 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT Đây là thành phần chính của băng tải cân định lượng, nơi vật phẩm sẽ được di chuyển qua. Băng tải thường được làm bằng các chất liệu chịu lực như cao su, nhựa hoặc kim loại. Cảm biến tải trọng: Cảm biến tải trọng là thành phần quan trọng nhất của băng tải cân định lượng.
Nó được lắp đặt dưới băng tải và được sử dụng để đo lượng tải trọng của vật phẩm khi chúng di chuyển qua. Cảm biến tải trọng thông thường sẽ có một thanh cân bằng, một thanh biến dạng và một strain gauge. Khung cân: Khung cân là thành phần hỗ trợ và giữ cảm biến tải trọng trong vị trí cố định. Khung cân thường được làm bằng thép, và được thiết kế sao cho đủ chắc chắn để chịu tải trọng của vật phẩm khi chúng di chuyển qua.
Bộ điều khiển và xử lý: Bộ điều khiển và xử lý là thành phần được sử dụng để xử lý tín hiệu từ cảm biến tải trọng và tính toán lượng khối lượng của vật phẩm. Bộ điều khiển và xử lý thông thường được tích hợp trên một bo mạch điện tử và có thể được kết nối với các thiết bị hiển thị hoặc thiết bị điều khiển khác. Thiết bị hiển thị: Thiết bị hiển thị được sử dụng để hiển thị lượng khối lượng của vật phẩm. Thiết bị hiển thị có thể là một màn hình LED hoặc LCD và thường được đặt gần băng tải để người dùng có thể dễ dàng theo dõi.
Thiết bị điều khiển: Thiết bị điều khiển được sử dụng để điều khiển hoạt động của băng tải cân định lượng. Thiết bị điều khiển có thể là một bộ điều khiển từ xa hoặc một bộ điều khiển tích hợp trên băng tải.2 Nguyên lý hoạt động của băng tải cân định lượng Băng tải cân định lượng là một thiết bị dùng để đo lượng khối lượng của các vật phẩm khi chúng di chuyển trên băng tải. Nguyên lý hoạt động của băng tải cân BỘ MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP – Y SINH 7 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT định lượng dựa trên cơ chế đo lường tải trọng của cảm biến tải trọng được lắp đặt trên băng tải.
Cụ thể, băng tải cân định lượng có một cảm biến tải trọng được lắp đặt dưới băng tải nơi mà vật phẩm sẽ di chuyển qua. Khi vật phẩm di chuyển qua cảm biến, nó sẽ tạo ra một lực tác động lên cảm biến và gây biến dạng. Cảm biến tải trọng sử dụng nguyên lý cơ học để đo lường lực tác động của vật phẩm và chuyển đổi nó thành tín hiệu điện tử tương ứng [5]. Các tín hiệu điện tử này được chuyển đến bộ điều khiển và xử lý để tính toán lượng khối lượng của vật phẩm.
Bộ điều khiển và xử lý sử dụng một phương pháp xác định khối lượng bằng cách so sánh tín hiệu từ cảm biến tải trọng với các giá trị được cấu hình trước đó. Sau đó, bộ điều khiển và xử lý sẽ hiển thị lượng khối lượng của vật phẩm trên màn hình hoặc gửi đến thiết bị điều khiển khác [5]. Do đó, nguyên lý hoạt động của băng tải cân định lượng là dựa trên việc đo lường lực tác động của vật phẩm lên cảm biến tải trọng để tính toán lượng khối lượng của vật phẩm đó.2 PHƯƠNG PHÁP ĐO KHỐI LƯỢNG SỬ DỤNG STRAIN GAUGE 2.1 Giới thiệu chung Strain gauge là một cảm biến được sử dụng rộng rãi trong kỹ thuật đo lường để đo các biến dạng cơ học như biến dạng cơ học, áp suất, nhiệt độ, tải trọng, và các biến dạng khác. Strain gauge hoạt động dựa trên hiệu ứng cơ học của các vật liệu dẫn điện, khi chúng bị biến dạng thì trở kháng của chúng sẽ thay đổi.
Khi một vật bị biến dạng, đường kính của vật sẽ thay đổi và bề mặt của vật bị kéo dãn hoặc co lại. Strain gauge được gắn lên bề mặt vật để đo lường các thay đổi trong đường kính và độ dài của vật, và sản sinh ra một tín hiệu điện tử tương ứng với biến dạng của vật. Các ứng dụng của Strain gauge trong kỹ thuật đo lường rất đa dạng, bao gồm: Đo lường tải trọng, đo lường áp suất, đo lường nhiệt độ, đo lường biến dạng cơ học, đo lường dao động và một số ứng dụng khác.2 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của Strain gauge BỘ MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP – Y SINH 8 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT Strain gauge là một cảm biến có kích thước rất nhỏ và mỏng, được thiết kế với nhiều hình dạng và kích thước khác nhau để phù hợp với từng ứng dụng đo lường cụ thể.
Strain gauge là bộ phận quan trọng nhất trong cấu trúc của cảm biến lực (loadcell). Một Loadcell có thể bao gồm nhiều Strain gauge để tăng độ chính xác của quá trình đo lường lực. 3 Cấu tạo Strain gauge Mỗi Strain gauge được cấu tạo cơ bản như hình 2.3, bao gồm một lá kim loại (1) được cách điện bởi một lớp chất nền dẻo (2) (được biểu thị bằng màu vàng trong hình 2.3), cấu trúc này còn được gọi là lá điện trở. Hai dây dẫn (3) ở cuối lá điện trở truyền dòng điện về máy đo.
Khi bề mặt của cảm biến bị nén hoặc căng, sự thay đổi trong điện trở sẽ được ghi lại và truyền đến máy đo [6]. Nguyên lý hoạt động dựa trên sự thay đổi của điện trở theo độ biến dạng [6]: 𝜌𝐿 𝑅= 𝑆 Trong đó, R: Điện trở Strain gauge (Ω) L: Chiều dài của sợi dây kim loại Strain gauge (m) S: Tiết diện sợi kim loại Strain gauge (m2 ) 𝜌: Điện trở xuất (phụ thuộc vào chất liệu kim loại Strain gauge) BỘ MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP – Y SINH 9 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT Hình 2. 4 Nguyên lý hoạt động của Strain gauge Khi vật liệu bị căng hoặc nén, tấm mỏng của Strain gauge bị biến dạng theo hướng đó và điện trở của nó sẽ thay đổi theo cùng hướng.
Khi dây bị nén, chiều dài của Strain gauge giảm dẫn đến giảm điện trở. Khi dây bị kéo dãn, chiều dài của Strain gauge tăng dẫn đến tăng điện trở. Từ đó, ta có thể xác định được mức độ biến dạng của vật liệu dựa trên sự thay đổi của điện trở. Các thay đổi này có tỷ lệ tương đối với lực tác động lên nó [6].3 Ứng dụng của Strain gauge trong đo lường Một trong những ứng dụng chính của Strain gauge là cảm biến tải trọng.
Cấu tạo chính của cảm biến tải trọng bao gồm các điện trở Strain gauge R1, R2, R3, R4 kết nối thành một cầu điện trở Wheatstone [7] như hình 2. 5 Mạch cầu Wheatstone sử dụng strain gauge Một điện áp kích thích được cấp vào ngõ vào ở góc 2 và 3 của mạch cầu Wheatstone và điện áp đầu ra được đo ở góc 1 và 4. Ở trạng thái không tải, điện áp đầu ra có giá trị bằng 0. Khi cảm biến tải trọng bị tải hoặc chịu lực tác động, nó thay đổi hình dạng, dẫn đến thay đổi giá trị của điện trở Strain gauge và điều này sẽ ảnh hưởng đến giá trị của điện áp đầu ra [7] như hình 2.6 BỘ MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP – Y SINH 10 CHƯƠNG 2.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT Hình 2. 6 Cảm biến tải trọng bị lực tác động Điện áp ngõ ra của cảm biến tải trọng được tính theo hình 2.6 như sau: Đối với nhánh nối tiếp thứ nhất: 2,1,3 𝑅2 𝑉1 = × 𝑉𝑖 (*) 𝑅1 +𝑅2 Đối với nhánh nối tiếp thứ 2: 2,4,5 𝑅3 𝑉4 = × 𝑉𝑖 (**) 𝑅3 +𝑅4 Từ (*) và (**), suy ra: 𝑉0 = 𝑉1 − 𝑉4 2.3 GIỚI THIỆU VỀ CÁC CHUẨN GIAO TIẾP 2.1 Chuẩn giao tiếp UART - Giới thiệu: UART là một vi mạch được tích hợp trong một số vi điều khiển, không giống như các giao thức truyền thông như I2C và SPI. Chức năng chính của UART là truyền dữ liệu theo chuỗi liên tục. Trong UART, giao tiếp giữa hai thiết bị có thể được thực hiện theo hai cách: giao tiếp dữ liệu nối tiếp (serial) và giao tiếp dữ liệu song song (parallel).
BỘ MÔN ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP – Y SINH 11 CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT Hình 2. 7 Giao tiếp UART Trong giao tiếp dữ liệu nối tiếp như hình 2.