Định hướng Giá Trị Nghề Nghiệp của Nữ Học Sinh Trung Học Phổ Thông

Luận án nghiên cứu về định hướng giá trị nghề nghiệp cho nữ sinh THPT. Phân tích yếu tố ảnh hưởng, thực trạng và giải pháp giúp các em lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.

• Tác giả: Ngô Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Văn Nhân
• Trường học: Viện Khoa Học Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Giả thuyết khoa học
• 0.5. Phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.7. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 0.7.1. Cách tiếp cận nghiên cứu
• 0.7.2. Tiếp cận hoạt động
• 0.7.3. Tiếp cận phát triển tâm lý
• 0.7.4. Tiếp cận hệ thống - cấu trúc nhân cách
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ NGHỀ NGHIỆP CỦA NỮ HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu về định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh
• 1.2. Một số lí thuyết và mô hình tâm lý trong nghiên cứu về định hướng giá trị nghề nghiệp
• 1.3. Các nghiên cứu về biểu hiện trong định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh Trung học phổ thông
• 1.4. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh Trung học phổ thông
• 1.5. Một số khái niệm cơ bản
• 1.5.1. Giá trị nghề nghiệp
• 1.5.2. Định hướng giá trị
• 1.5.3. Định hướng giá trị nghề nghiệp
• 1.6. Cơ sở tâm sinh lý – xã hội trong định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh Trung học phổ thông
• 1.6.1. Đặc điểm về tâm sinh lý của nữ học sinh Trung học phổ thông
• 1.6.2. Đặc điểm về sự phát triển nhận thức liên quan tới giá trị nghề nghiệp
• 1.6.3. Sự phát triển tự ý thức và tự ý thức nghề nghiệp
• 1.6.4. Sự hình thành thế giới quan và thái độ tích cực xã hội
• 1.7. Vai trò của nữ giới trong thế giới nghề nghiệp
• 1.8. Các mặt biểu hiện định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh Trung học phổ thông
• 1.8.1. Định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông thể hiện qua nhận thức các giá trị nghề nghiệp
• 1.8.2. Định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông biểu hiện qua thái độ hướng tới các giá trị nghề nghiệp
• 1.8.3. Định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông biểu hiện qua hành động khám phá các giá trị nghề nghiệp
• 1.9. Quá trình hình thành định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh Trung học phổ thông
• 1.10. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh Trung học phổ thông
• 1.10.1. Những yếu tố chủ quan
• 1.10.2. Những yếu tố khách quan
• 1.11. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ NGHỀ NGHIỆP CỦA NỮ HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Tổ chức nghiên cứu
• 2.1.1. Giai đoạn nghiên cứu lí luận
• 2.1.2. Giai đoạn nghiên cứu thực trạng
• 2.1.3. Giai đoạn thực nghiệm tác động
• 2.2. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 2.2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
• 2.2.2. Đặc điểm của khách thể nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
• 2.3.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
• 2.3.3. Phương pháp phỏng vấn/ thảo luận nhóm tập trung
• 2.3.4. Phương pháp chuyên gia
• 2.3.5. Phương pháp nghiên cứu trường hợp
• 2.3.6. Phương pháp quan sát
• 2.3.7. Phương pháp thực nghiệm
• 2.3.8. Phương pháp trắc nghiệm tâm lý
• 2.3.9. Phương pháp xử lý số liệu thống kê
• 2.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ NGHỀ NGHIỆP CỦA NỮ HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 3.1. Thực trạng định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.1.1. Nhận thức các giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.1.2. Thái độ hướng tới các giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.1.3. Hành động khám phá nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.1.4. Mối quan hệ giữa các mặt biểu hiện trong định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.1.5. Tương quan giữa các mặt biểu hiện định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông theo kết quả học tập, lớp và vùng/miền
• 3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.2.1. Ảnh hưởng của các yếu tố khách quan tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.2.2. Ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.2.3. Xu hướng tác động của các yếu tố ảnh hưởng tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông
• 3.3. Kết quả thực nghiệm tác động
• 3.4. Đánh giá chung về định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông qua nhận biết và phân loại nghề
• 3.5. Đánh giá chung về định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông qua trắc nghiệm của J
• 3.6. Đánh giá chung về sự thay đổi định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh Trung học phổ thông sau thực nghiệm
• 3.7. Phân tích chân dung tâm lý về định hướng giá trị nghề nghiệp của các trường hợp điển hình
• 3.8. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• appendix.1. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• appendix.2. DANH MỤC CÁC BẢNG
• appendix.3. DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tầm Quan Trọng Định Hướng Nghề Nghiệp Nữ Sinh 55

Thế giới đang thay đổi nhanh chóng, đặc biệt với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Vai trò của phụ nữ trong xã hội và thị trường lao động cũng có những biến chuyển lớn. Nữ giới ngày càng có nhiều cơ hội học tập và tham gia vào các vị trí quan trọng. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những bất bình đẳng và định kiến giới trong lựa chọn nghề nghiệp. Nghiên cứu chỉ ra rằng, phụ nữ thường tập trung vào các ngành nghề dễ bị tổn thương và ít có cơ hội thăng tiến. Do đó, việc định hướng nghề nghiệp đúng đắn cho nữ sinh THPT là vô cùng quan trọng. Nó giúp các em xác định giá trị nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và nhu cầu của xã hội. Nghiên cứu này tập trung vào định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ sinh THPT, góp phần giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan.

1.1. Vai Trò của Giáo Dục Hướng Nghiệp THPT

Giáo dục hướng nghiệp THPT đóng vai trò then chốt trong việc giúp nữ sinh khám phá bản thân và thế giới nghề nghiệp. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, các em có thể nhận diện năng lực tiềm ẩn, tìm hiểu môi trường làm việc thực tế và xây dựng kế hoạch chuẩn bị cho tương lai. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nhấn mạnh tầm quan trọng của giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp trong suốt ba năm học THPT. Việc lồng ghép các vấn đề giới tính và vai trò giới trong nghề nghiệp giúp nữ sinh tự tin vượt qua những định kiến và quan niệm truyền thống, từ đó đưa ra lựa chọn nghề nghiệp sáng suốt.

1.2. Ảnh Hưởng Của Thị Trường Lao Động Nữ Tại Việt Nam

Báo cáo "Giới và thị trường lao động ở Việt Nam" cho thấy tỉ lệ nữ giới tham gia thị trường lao động khá cao, nhưng chất lượng công việc và cơ hội thu nhập còn hạn chế. Nhiều nữ sinh phải đối mặt với những thách thức do trình độ kỹ năng chưa đáp ứng yêu cầu của các ngành nghề có thu nhập tốt. Theo ILO, việc xóa bỏ bất bình đẳng trong đào tạo là yếu tố then chốt để cải thiện vị thế của nữ giới trên thị trường lao động. Do đó, cần tập trung vào việc định hướng cho nữ sinh những ngành nghề tiềm năng và có cơ hội phát triển trong tương lai, giúp các em chuẩn bị tốt nhất cho thị trường lao động nữ đầy cạnh tranh.

II. Thách Thức Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Lựa Chọn Nghề Nghiệp Nữ 58

Định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ sinh THPT chịu tác động của nhiều yếu tố phức tạp. Các yếu tố chủ quan như cảm xúc cá nhân, tự ý thức nghề nghiệp, sở thích và năng lực đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, các yếu tố khách quan như gia đình, bạn bè, giáo viên, xã hội và quan niệm về vai trò giới cũng ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình hình thành định hướng nghề nghiệp. Quan niệm truyền thống về vai trò của phụ nữ trong gia đình và xã hội có thể hạn chế lựa chọn nghề nghiệp của nữ sinh. Các em có thể gặp khó khăn trong việc theo đuổi những ngành nghề được coi là "không phù hợp" với phái nữ. Do đó, cần có sự can thiệp và hỗ trợ từ gia đình, nhà trường và xã hội để giúp nữ sinh vượt qua những rào cản này.

2.1. Vai Trò Của Gia Đình Trong Định Hướng Nghề Nghiệp

Gia đình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp cho nữ sinh. Cha mẹ có thể truyền đạt những kinh nghiệm, giá trị và quan điểm về nghề nghiệp cho con cái. Tuy nhiên, đôi khi sự kỳ vọng và mong muốn của gia đình có thể tạo áp lực lên nữ sinh, khiến các em khó khăn trong việc đưa ra lựa chọn phù hợp với bản thân. Cần có sự trao đổi, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nữ sinh để các em cảm thấy tự tin và được ủng hộ trong quá trình khám phá giá trị nghề nghiệp.

2.2. Định Kiến Giới Và Bình Đẳng Giới Trong Nghề Nghiệp

Định kiến giới vẫn còn tồn tại trong nhiều lĩnh vực nghề nghiệp, gây ảnh hưởng đến cơ hội và sự phát triển của nữ giới. Nhiều ngành nghề vẫn được coi là "dành cho nam giới", khiến nữ sinh e ngại và không dám theo đuổi. Việc thúc đẩy bình đẳng giới trong nghề nghiệp là vô cùng quan trọng để tạo điều kiện cho nữ sinh phát huy hết tiềm năng và theo đuổi đam mê. Cần có những chương trình giáo dục, truyền thông và chính sách hỗ trợ để thay đổi nhận thức và xóa bỏ định kiến giới, tạo ra một môi trường làm việc công bằng và bình đẳng cho tất cả mọi người.

III. Phương Pháp Cách Xác Định Giá Trị Nghề Nghiệp Cho Nữ Sinh 57

Để định hướng giá trị nghề nghiệp hiệu quả cho nữ sinh THPT, cần áp dụng các phương pháp đa dạng và phù hợp. Các phương pháp này bao gồm việc khám phá bản thân, tìm hiểu về thế giới nghề nghiệp, tham gia các hoạt động trải nghiệm thực tế và được tư vấn hướng nghiệp chuyên nghiệp. Nữ sinh cần được khuyến khích tự đánh giá năng lực, sở thích và tính cách, từ đó xác định những giá trị nghề nghiệp quan trọng đối với bản thân. Bên cạnh đó, việc tìm hiểu về các ngành nghề khác nhau, cơ hội việc làm và yêu cầu kỹ năng cũng giúp nữ sinh có cái nhìn tổng quan về thị trường lao động.

3.1. Khám Phá Bản Thân Nghề Nghiệp Bài Test và Trắc Nghiệm

Các bài test và trắc nghiệm tâm lý là công cụ hữu ích để nữ sinh khám phá bản thân và định hướng nghề nghiệp. Các bài test này giúp đánh giá năng lực, sở thích, tính cách và giá trị nghề nghiệp của nữ sinh, từ đó gợi ý những ngành nghề phù hợp. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng kết quả của các bài test chỉ mang tính tham khảo và không nên là yếu tố duy nhất để đưa ra quyết định lựa chọn nghề nghiệp. Quan trọng hơn, nữ sinh cần tự mình trải nghiệm, tìm hiểu và đánh giá xem nghề nghiệp nào thực sự phù hợp với bản thân.

3.2. Tư Vấn Hướng Nghiệp Nữ Sinh Vai Trò Của Chuyên Gia

Tư vấn hướng nghiệp là một phần quan trọng trong quá trình định hướng nghề nghiệp cho nữ sinh. Các chuyên gia tư vấn có thể cung cấp thông tin, kiến thức và kỹ năng cần thiết để nữ sinh đưa ra lựa chọn nghề nghiệp sáng suốt. Họ cũng có thể giúp nữ sinh giải quyết những khó khăn, vướng mắc và vượt qua những định kiến giới trong quá trình tìm hiểu về thế giới nghề nghiệp. Tư vấn hướng nghiệp nên được thực hiện một cách cá nhân hóa, dựa trên nhu cầu và đặc điểm riêng của từng nữ sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Nghiệm Tác Động Định Hướng Giá Trị Nữ Sinh 59

Nghiên cứu này tiến hành thực nghiệm tác động để đánh giá hiệu quả của các biện pháp tâm lý – sư phạm trong việc định hướng giá trị nghề nghiệp cho nữ sinh THPT. Các biện pháp này bao gồm việc tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo, hoạt động trải nghiệm và tư vấn hướng nghiệp cá nhân. Kết quả thực nghiệm cho thấy rằng, các biện pháp tác động đã giúp nữ sinh nâng cao nhận thức về giá trị nghề nghiệp, tự tin hơn trong việc lựa chọn nghề nghiệp và có kế hoạch chuẩn bị tốt hơn cho tương lai. Đặc biệt, việc lồng ghép các vấn đề giới tính và bình đẳng giới vào các hoạt động hướng nghiệp đã giúp nữ sinh vượt qua những định kiến và quan niệm truyền thống.

4.1. Thay Đổi Trong Nhận Thức Nghề Nghiệp Sau Thực Nghiệm

Kết quả thực nghiệm cho thấy sự thay đổi tích cực trong nhận thức nghề nghiệp của nữ sinh sau khi tham gia các hoạt động tác động. Các em có cái nhìn rõ ràng hơn về các ngành nghề khác nhau, hiểu rõ hơn về yêu cầu kỹ năng và cơ hội việc làm. Đặc biệt, nữ sinh đã có sự thay đổi trong nhận thức về giá trị nghề nghiệp và bình đẳng giới, từ đó tự tin hơn trong việc theo đuổi những đam mê và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với bản thân. Các em cũng trở nên chủ động hơn trong việc tìm hiểu thông tin và tham gia các hoạt động liên quan đến hướng nghiệp.

4.2. Phân Tích Trường Hợp Điển Hình Mẫu Hình Nghề Nghiệp Nữ

Nghiên cứu cũng tiến hành phân tích trường hợp điển hình để hiểu rõ hơn về quá trình định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ sinh và những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của các em. Thông qua việc phỏng vấn và theo dõi, các nhà nghiên cứu đã thu thập được những thông tin chi tiết về sở thích, năng lực, tính cách, hoàn cảnh gia đình và những trải nghiệm cá nhân của nữ sinh. Những trường hợp điển hình này là nguồn tư liệu quý giá để xây dựng những mẫu hình nghề nghiệp nữ thành công và truyền cảm hứng cho các thế hệ nữ sinh sau này.

V. Kết Luận Định Hướng Nghề Nghiệp Nữ Sinh Trong Tương Lai 56

Nghiên cứu này đã cung cấp những bằng chứng khoa học về tầm quan trọng của định hướng giá trị nghề nghiệp cho nữ sinh THPT. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, việc định hướng nghề nghiệp đúng đắn có thể giúp nữ sinh phát huy hết tiềm năng, vượt qua những định kiến giới và đạt được thành công trong sự nghiệp. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp hướng nghiệp hiệu quả, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội để tạo ra một môi trường hỗ trợ tốt nhất cho nữ sinh trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp.

5.1. Xu Hướng Nghề Nghiệp Nữ Trong Bối Cảnh 4.0

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra những thay đổi lớn trong thị trường lao động, đồng thời mở ra những cơ hội mới cho nữ giới. Các ngành nghề liên quan đến công nghệ, khoa học, kỹ thuật và toán học (STEM) đang có nhu cầu nhân lực cao và mang lại nhiều cơ hội phát triển cho nữ giới. Tuy nhiên, để thành công trong những lĩnh vực này, nữ sinh cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng và phẩm chất phù hợp. Do đó, cần tập trung vào việc phát triển kỹ năng mềm và tư duy sáng tạo cho nữ sinh, đồng thời khuyến khích các em theo đuổi những đam mê và không ngại thử thách bản thân.

5.2. Cơ Hội Nghề Nghiệp Và Hướng Phát Triển Cho Nữ Giới

Thị trường lao động đang ngày càng đa dạng và mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho nữ giới trong các lĩnh vực khác nhau. Bên cạnh những ngành nghề truyền thống như giáo dục, y tế và dịch vụ, nữ giới cũng đang ngày càng khẳng định vai trò của mình trong các lĩnh vực kinh doanh, khoa học và công nghệ. Để tận dụng tối đa những cơ hội này, nữ sinh cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng và phẩm chất phù hợp, đồng thời xây dựng mạng lưới quan hệ và tìm kiếm những người cố vấn, người hướng dẫn có kinh nghiệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ NGHỀ NGHIỆP CỦA NỮ HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG .1 Tổ chức nghiên cứu. Giai đoạn nghiên cứu lí luận. Giai đoạn nghiên cứu thực trạng.

Giai đoạn thực nghiệm tác động. Đặc điểm mẫu nghiên cứu .1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu.2 Đặc điểm của khách thể nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu lí luận.

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi. Phương pháp phỏng vấn/ thảo luận nhóm tập trung. Phương pháp chuyên gia. Phương pháp nghiên cứu trường hợp.

Phương pháp quan sát. Phương pháp thực nghiệm. Phương pháp trắc nghiệm tâm lý. Phương pháp xử lý số liệu thống kê.91 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ NGHỀ NGHIỆP CỦA NỮ HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Thực trạng định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông. Nhận thức các giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông. Thái độ hướng tới các giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông 102 3.Hành động khám phá nghề nghiêp của nữ học sinh trung học phổ thông.

Mối quan hệ giữa các mặt biểu hiện trong định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông. Tương quan giữa các mặt biểu hiện định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông theo kết quả học tập, lớp và vùng/miền. Các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông. Ảnh hưởng của các yếu tố khách quan tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông.

Ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông. Xu hướng tác động của các yếu tố ảnh hưởng tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông. Kết quả thực nghiệm tác động. Đánh giá chung về định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông qua nhận biết và phân loại nghề.

Đánh giá chung về định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông qua trắc nghiệm của J. Đánh giá chung về sự thay đổi định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh Trung học phổ thông sau thực nghiệm. Phân tích chân dung tâm lý về định hướng giá trị nghề nghiệp của các trường hợp điển hình. 145 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3.

151 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 156 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 157 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ ĐHGTNN Định hướng giá trị nghề nghiệp GTNN Giá trị nghề nghiệp KQHT Kết quả học tập THPT Trung học phổ thông DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Bảng phân tích các biểu hiện trong nhận thức các giá trị nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông.2: Biểu hiện về mặt nhận thức các giá trị nghề nghiệp .3: Biểu hiện về mặt thái độ hướng các giá trị nghề nghiệp .4: Biểu hiện về mặt hành động khám phá các giá trị nghề nghiệp .5: Quá trình hình thành định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông .1: Đặc điểm của học sinh được khảo sát .2: Đặc điểm của học sinh được nghiên cứu thực nghiệm.3: Tiểu thang đo nhận thức các giá trị nghề nghiệp của học sinh của nữ học sinh trung học phổ thông .4: Tiểu thang đo thái độ hướng tới các giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông.5: Tiểu thang đo hành động khám phá nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông .6: Tiểu thang đo các yếu tố ảnh hưởng tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông .7: Bảng quy ước về mức độ các biểu hiện và yếu tố ảnh hưởng tới ĐHGTNN của nữ học sinh THPT.8: Mô tả mức độ ĐHGTNN của nữ học sinh THPT theo thang đo Likert.9: Kết quả đánh giá độ tin cậy của các tiểu thang đo định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông .10: Kế hoạch thực nghiệm với nhóm học sinh .11: Kế hoạch tư vấn cá nhân với nữ học sinh .1: Nhận thức chung của học sinh về các giá trị nghề nghiệp.2: Thái độ của học sinh THPT hướng tới các giá trị nghề nghiệp .3: Hành động khám phá các giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh THPT .4: Mối quan hệ giữa các biểu hiện trong ĐHGTNN của nữ học sinh THPT.5: Mức độ ĐHGTNN của nữ học sinh THPT .6: Kết quả kiểm định ANOVA về ĐHGTNN của nữ học sinh THPT theo kết quả học tập.7: Kết quả kiểm định ANOVA về ĐHGTNN của nữ học sinh THPT theo lớp.8: Kết quả kiểm định ANOVA về ĐHGTNN của nữ học sinh THPT theo vùng, miền .9: Các yếu tố khách quan ảnh hưởng tới ĐHGTNN của nữ học sinh THPT.10: Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng tới định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông .11: Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến của các yếu tố ảnh hưởng tới ĐHGTNN của nữ học sinh THPT .12 Nhận thức GTNN của nữ học sinh THPT của lớp thực nghiệm và đối chứng trước thực nghiệm.13: Nhận thức GTNN của nữ học sinh THPT của lớp thực nghiệm và đối chứng sau thực nghiệm .14: Sự thay đổi nhận thức GTNN của nữ học sinh THPT trước và sau thực nghiệm.

143 DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 1.1: Tam giác hướng nghiệp của Platonov .2: Mô hình tính cách RIASEC của John Holland .3: Cầu vồng nghề nghiệp cuộc đời – Quản trị stress của Donald Super. Mức độ nhận thức các GTNN của nữ học sinh THPT .2: Giá trị trung bình của hành động khám phá các giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh THPT .3: Sự khác biệt trong ĐHGTNN theo KQHT của nữ học sinh THPT .4: Sự khác biệt trong ĐHGTNN theo lớp của nữ học sinh THPT .5: Sự khác biệt trong định hướng giá trị nghề nghiệp theo vùng, miền của nữ học sinh THPT .6: Giá trị trung bình của các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến ĐHGTNN của nữ học sinh THPT .7: Giá trị trung bình của các yếu tố chủ quan ảnh hưởng tới ĐHGTNN của nữ học sinh THPT .8: Sự khác biệt trong điểm trung bình về nhận thức GTNN của nữ học sinh THPT ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng trước và sau thực nghiệm. Tính cấp thiết của đề tài Biến đổi xã hội cùng với sự phát triển nhanh chóng của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ 4.0 hiện nay và mạng thông tin toàn cầu đã kết nối giữa các quốc gia, các nền văn hóa và con người gần nhau hơn. Những sự phát triển mạnh mẽ này đã mang đến sự thay đổi giá trị, định hướng giá trị của xã hội nói chung, của mỗi con người nói riêng.

Trong xã hội hiện đại, vai trò của phụ nữ ngày càng được thừa nhận và tham gia vào các ngành nghề khác nhau mà trước đây theo quan niệm truyền thống là dành cho nam giới. Đặc biệt, cuộc cách mạng công nghiệp dường như đã thay đổi cách thức lao động của nam giới và nữ giới trong nhiều ngành nghề. Phụ nữ ngày càng có nhiều cơ hội được học cao hơn và tham gia vào các vị trí quan trọng trên các lĩnh vực chính trị, doanh nhân, khoa học, công nghệ,… [15]. Theo báo cáo phân tích “Giới và thị trường lao động ở Việt Nam” cho thấy tỉ lệ nữ giới tham gia vào thị trường lao động chiếm 46.52%, trong đó chủ yếu là ngành nông nghiệp (chiếm 36.

Bên cạnh đó, phụ nữ tham gia vào ngành công nghiệp (chiếm 25.4%) nhưng chủ yếu là ngành sản xuất. Tuy nhiên, vị thế làm việc cũng như chất lượng công việc không tương đồng và chủ yếu thuộc nhóm nghề nghiệp dễ bị tổn thương cao hơn nam giới. Không chỉ vậy, phụ nữ có ít cơ hội được tham gia vào các nhóm ngành nghề có cơ hội thu nhập tốt hơn. Thực tế cho thấy Việt Nam có mức tăng trưởng thu nhập tương đối khá, nhưng nguồn lao động, đặc biệt là với nữ giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức [4][5][6].

Đặc biệt một số lĩnh vực ngành nghề không khuyến khích việc phụ nữ tham gia lao động1. Những quan niệm truyền thống về vai trò của phụ nữ ở nước ta trong việc xác định các giá trị nghề nghiệp đã cản trở việc tham gia cũng như nhận thức chưa đầy đủ về các ngành nghề mới này. Các nghiên cứu khác có cùng nhận định rằng phụ nữ bị thiệt thòi hơn nam giới là do trình độ và kỹ năng làm việc của phụ nữ thua kém nam giới [55]. Vì lý do trên, muốn xóa bỏ sự thiệt thòi của phụ nữ trên thị trường lao động, đầu tiên phải xóa bỏ bất bình đẳng đối với phụ nữ trong đào tạo [67].

Do đó, việc định hướng nghề nghiệp có vai trò quan trọng giúp học sinh nữ xác định các giá trị nghề nghiệp phù hợp với năng lực bản thân. 1 Báo cáo tóm tắt nghiên cứu “Giới và thị trường lao động ở Việt Nam”, Tổ chức Lao động Quốc tế ILO, tháng 3 năm 2021. Hiện nay, những nghiên cứu về định hướng giá trị nghề nghiệp ở nữ giới được thực hiện ở nước ngoài chủ yếu tập trung ở sinh viên và phụ nữ đã trưởng thành [82] [130]. Lứa tuổi trung học phổ thông còn có ít nghiên cứu và chủ yếu tập trung làm rõ trong các lĩnh vực ngành nghề cụ thể [110] [141].

Nghiên cứu về định hướng giá trị ở Việt Nam mặc cũng đã được thực hiện nhằm chỉ ra các biểu hiện cũng như các yếu tố tác động tới định hướng giá trị nghề nghiệp của học sinh trung học phổ thông [62] [38]. Tuy nhiên, nghiên cứu về lý luận và thực tiễn về nữ học sinh trung học phổ thông dưới góc độ tâm lý học còn được đề cập tới. Việc hệ thống các nghiên cứu lí luận về nữ học sinh với các đặc điểm về tâm sinh lý, đặc điểm xã hội, xu hướng cá nhân cũng như các yếu tố thuộc về môi trường văn hóa, vùng miền cung cấp bức tranh tổng thể về định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh. Không chỉ vậy, thực trạng định hướng giá trị nghề nghiệp của nữ học sinh trung học phổ thông được bộc lộ thông qua các thành tố tâm lý giúp bổ sung các căn cứ khoa học để có thể triển khai các biện pháp tâm lý – sư phạm tác động phù hợp.