Chương 1: Giới thiệu: Trình bày lý do, mục tiêu, đối tượng, phạm vi và những đóng góp của nghiên cứu - Chương 2: Tổng quan các công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá thực và lãi suất thực: Trình bày và tổng hợp các kết quả nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trên thế giới về mối quan hệ trong dài hạn giữa tỷ giá thực và lãi suất thực - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu: Trình bày mô hình lý thuyết về mối quan hệ giữa tỷ giá thực và lãi suất thực cũng như các phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong nghiên cứu này LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 - Chương 4: Kết quả nghiên cứu: Trình bày kết quả thực nghiệm về mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá thực và lãi suất thực của Việt Nam-Mỹ, đồng thời mở rộng ra nghiên cứu ra các quốc gia khác với Mỹ. - Chương 5: Kết luận: Tổng kết lại những kết quả mà bài nghiên cứu đạt được, trình bày những mặt còn hạn chế, từ đó đề xuất hướng nghiên cứu cho các nghiên cứu tiếp theo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ THỰC VÀ LÃI SUẤT THỰC Việc tìm ra mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và lại suất thực có vai trò quan trọng trong việc điều hành nền kinh tế vĩ mô nói chung và các hoạt động xúc tiến thương mại nói riêng. Vì thế có rất nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện, tuy nhiên vào những năm 1990 trở về trước, do các phương pháp, kỹ thuật thực nghiệm còn nhiều hạn chế nên các nhà nghiên cứu chưa thể tìm ra bằng chứng thuyết phục khẳng định về sự tồn tại mối quan hệ giữa tỷ giá thực và lãi suất thực.
Nhưng với những cải tiến trong các phương pháp nghiên cứu nhằm khắc phục những thiếu sót trước đây, các nghiên cứu sau này đã có những bằng chứng thuyết phục hơn cho thấy sự tồn tại mối quan hệ dài hạn của tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực. Trong phần này, người viết sẽ giới thiệu sơ lược về các nghiên cứu trước đây nhằm đưa ra cái nhìn tổng quan về quá trình thực hiện các nghiên cứu thực nghiệm đối với mối quan hệ này. Có thể chia các nghiên cứu trước đây thành hai nhóm: nhóm các nghiên cứu chưa có được bằng chứng thuyết phục để khẳng định về sự tồn tại của mối quan hệ trong dài hạn giữa tỷ giá thực và lãi suất thực và nhóm các nghiên cứu có được bằng chứng thuyết phục để khẳng định về mối quan hệ này. Cơ sở lý thuyết Cơ sở lý thuyết của bài nghiên cứu này là lý thuyết kinh doanh chênh lệch lãi suất không phòng ngừa (UIP) hay còn gọi là hiệu ứng Fisher quốc tế (IFE).
Ngang giá lãi suất không phòng ngừa là nền tảng quan trọng cho việc phân tích kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế mở. Lý thuyết này tìm giải thích cho việc biến động tỷ giá thông qua chênh lệch lãi suất giữa hai quốc gia. Ta có: rt = (1+if) (1+ef)-1 trong đó: rt: tỷ suất sinh lợi có hiệu lực khi đầu tư ra nước ngoài ih: lãi suất trong nước LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 if: lãi suất nước ngoài ef: giá trị tăng lên hay giảm xuống của đồng ngoại tệ. Nếu giả định việc đầu tư ra nước ngoài cũng có tỷ suất sinh lợi bằng với đầu tư trong nước, nghĩa là: rt = (1 + if)(1 + ef) – 1 = ih Suy ra: ef = (1 + ih) / (1 + if) – 1 Lấy gần bằng: ef = ih - if Lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa phát biểu rằng tỷ giá hối đoái sẽ thay đổi theo chênh lệch lãi suất của hai quốc gia.
Như vậy, để có được cân bằng lãi suất giữa đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài thì sự thay đổi của ngoại tệ sẽ tương ứng với chênh lệch lãi suất. Nếu lãi suất trong nước ih > lãi suất nước ngoài if : đồng ngoại tệ sẽ tăng giá để bù đắp cho lãi suất thấp hơn. Nếu lãi suất trong nước ih < lãi suất nước ngoài if : đồng ngoại tệ sẽ giảm giá một mức tương đương với chênh lệch lãi suất. Mặt khác, hiệu ứng Fisher cho rằng lãi suất danh nghĩa trong một quốc gia bằng với tỷ suất thực đòi hỏi cộng thêm phần lạm phát kì vọng.
Phương trình này được thể hiện như sau: Trong đó, là lãi suất danh nghĩa, là lãi suất thực và là lạm phát kì vọng. Trong nghiên cứu này, tác giả sử dụng lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa làm lý thuyết nền tảng của bài. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các nghiên cứu chƣa có đƣợc bằng chứng thuyết phục khẳng định mối quan hệ giữa tỷ giá thực và lãi suất thực.
Nghiên cứu của Campell và Clarida (1987) Campell và Clarida với nghiên cứu “The dollar and real interest rates” được đăng trên Carnegie-rochester conference on public policy (1987) đã đi tìm hiểu: có bao nhiêu phần trăm sự thay đổi trong tỷ giá thực là do sự chênh lệch lãi suất thực giữa hai quốc gia và bao nhiêu phần trăm thay đổi là do sự dịch chuyển của tỷ giá thực cân bằng dài hạn. Dữ liệu nghiên cứu: được thu thập theo tháng từ tháng 10/1979 tới tháng 3/1986 cho các cặp tiền tệ: Dollar Mỹ - Mark Đức, Dollar Mỹ - Yên Nhật, Dollar Mỹ - Bảng Anh, Dollar Mỹ - Dollar Canada. Phương pháp nghiên cứu: Hai ông đã tiến hành ước lượng mô hình với việc sử dụng hai biến: tỷ giá thực hậu nghiệm và lãi suất thực hậu nghiệm ngắn hạn. Hai biến này là tổ hợp tuyến tính của những biến không quan sát được là: lãi suất thực tiền nghiệm, kì vọng tỷ giá thực trong dài hạn và kể cả sai số trong việc dự báo lạm phát kì vọng.
Bên cạnh đó Campell và Clarida cũng áp đặt một số giả định như tỷ giá hối đoái thực dài hạn là một bước đi ngẫu nhiên hay ngang giá lãi suất không phòng ngừa tồn tại. Kết quả nghiên cứu: kể từ năm 1980, tỷ giá đồng USD biến động mạnh nhưng chỉ có một phần rất nhỏ được giải thích bởi sự thay đổi trong chênh lệch lãi suất thực. Rõ ràng kết quả tìm được của Campell và Clarida còn khá mơ hồ và chưa đủ thuyết phục để cung cấp bằng chứng thực nghiệm về việc tìm ra mối quan hệ giữa tỷ thực và lãi suất thực. Nghiên cứu của Messe và Rogoff (1988) Nghiên cứu “Was it real? The exchange rate-interest differential relation over the modern floating rate-period” đăng trên tạp chí Journal of Finance (1988) của Messe và Rogoff tìm hiểu xem liệu trong thực tế có tồn tại mối quan hệ giữa tỷ giá thực và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 lãi suất thực của Mỹ với các quốc gia khác hay không, đặc biệt là trong thời kì tỷ giá thả nổi hiện đại (từ năm 1973).
Dữ liệu nghiên cứu: được thu thập theo tháng từ tháng 4/1976 cho đến tháng 3/1986 (sau khi Mỹ chấp nhận chế độ tỷ giá thả nổi tháng 3/1973) cho các cặp tiền tệ: Dollar Mỹ - Mark Đức, Dollar Mỹ - Yên Nhật, Dollar Mỹ - Bảng Anh. Phương pháp nghiên cứu: Trong mô hình của mình, Messe và Rogoff chỉ tập trung vào hai biến là tỷ giá thực và lãi suất thực mà không quan tâm đến các biến kinh tế khác. Trong bài nghiên cứu, Messe và Rogoff tiến hành các kiểm định nghiệm đơn vị, hồi quy phương trình GMM và kiểm định tính đồng liên kết. Kết quả của bài nghiên cứu: - Tìm được mối quan hệ giữa tỷ giá thực và lãi suất thực tuy nhiên dữ liệu không ủng hộ cho mối quan hệ chặt chẽ giữa 2 biến này.
Hai ông đề xuất đưa thêm vào mô hình các biến khác có thể làm mối quan hệ này rõ ràng hơn. - Kiểm định nghiệm đơn vị cho thấy cả hai chuỗi dữ liệu tỷ giá thực và lãi suất thực có nghiệm đơn vị, tuy nhiên lại không tìm thấy bằng chứng về tính đồng liên kết của hai chuỗi dữ liệu này. Như vậy, nghiên cứu của Messe và Rogoff cũng chưa nêu ra được bằng chứng rõ ràng về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực. Nghiên cứu của Edison & Pauls (1993) Năm 1993, Edison và Pauls với nghiên cứu “A re-assessment of the relationship between real exchange rates and real interest rates: 1974-1990” được đăng trên tạp chí Journal of Monetary Economics (1993) cũng đi nghiên cứu câu hỏi có hay không mối quan hệ của tỷ giác thực và lãi suất thực.
Dữ liệu nghiên cứu: được thu thập theo quý giai đoạn từ năm 1974-1990 cho các cặp tiền tệ: Dollar Mỹ - Mark Đức, Dollar Mỹ - Yên Nhật, Dollar Mỹ - Bảng Anh, Dollar Mỹ - Dollar Canada và cuối cùng là Dollar Mỹ - đồng tiền đại diện các nước G10. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Phương pháp nghiên cứu: Tác giả bài nghiên cứu đã sử dụng phép kiểm định đồng liên kết và mô hình sai số hiệu chỉnh (ECM), đồng thời dựa trên đề xuất của Messe và Rogoff, tác giả đã đưa thêm biến lạm phát kì vọng vào mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực. Kết quả nghiên cứu: Thực hiện kiểm định nghiệm đơn vị, hai ông nhận thấy các chuỗi tỷ giá thực và lãi suất thực đều là chuỗi không dừng. Tuy nhiên hai ông lại không tìm thấy bằng chứng về mối quan hệ đồng liên kết giữa hai biến này.
Edison & Pauls dùng một mô hình khác trong đó có sử dụng thêm biến cán cân tài khoản vãng lai, tuy nhiên kết quả cũng không tìm thấy được bằng chứng về mối quan hệ đồng liên kết giữa tỷ giá thực và lãi suất thực… Tóm lại, dù đã sử dụng các phương pháp khác nhau để tìm ra bằng chứng vế mối quan hệ giữa tỷ giá thực và lãi suất thực, các nhà nghiên cứu vẫn chưa tìm thấy bằng chứng đủ mạnh để ủng hộ cho mối quan hệ này. Điều này có thể do các nghiên cứu này chưa xem xét đến một vài yếu tố quan trọng hoặc do các phương pháp kiểm định chưa thực sự phù hợp. Nghiên cứu của Perron (1989) Nghiên cứu “The Great crash, the oil price shock, and the unit root hypothesis” của Perron được công bố trên Econometrica (1989) không đi tòm hiểu về mối quan hệ giữa tỷ giá thực và lãi suất thực hay hay mối quan hệ của một trong hai biến này với một đại lượng kinh tế khác nhưng kết luận liên quan đến kinh tế lượng ứng dụng của Perron lại có tác động rất lớn đến vấn đề nghiên cứu của đề tài.