Đẩy Mạnh Hoạt Động Tín Dụng Xanh Tại Một Số Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Khám phá các biện pháp đẩy mạnh tín dụng xanh tại ngân hàng thương mại Việt Nam, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

• Tác giả: Lại Thị Đông Trang
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Hoàng Yến
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Đẩy Mạnh Hoạt Động Tín Dụng Xanh Tại Một Số Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG XANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm tín dụng ngân hàng. Đặc trưng cơ bản tín dụng Ngân hàng
• 1.3. Nguyên tắc và điều kiện cấp tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.4. Tổng quan về tín dụng xanh. Khái niệm và đặc điểm của tín dụng xanh. Vai trò của Tín dụng xanh
• 1.5. Điều kiện cấp tín dụng xanh
• 1.6. Quy trình cấp tín dụng xanh
• 1.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng xanh của Ngân hàng thương mại
• 1.8. Kinh nghiệm quốc tế trong việc đẩy mạnh hoạt động tín dụng xanh tại các Ngân hàng thương mại. Bài học cho Việt Nam
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÍN DỤNG XANH TẠI MỘT SỐ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở pháp lý và chính sách hỗ trợ từ các cơ quan quản lý
• 2.2. Chính sách hỗ trợ
• 2.3. Khái quát về hoạt động tín dụng xanh tại Việt Nam
• 2.4. Tốc độ tăng trưởng tín dụng xanh
• 2.5. Phạm vi và cơ cấu
• 2.6. Đơn vị cung cấp tín dụng
• 2.7. Đối tượng của TDX. Thực trạng hoạt động tín dụng xanh tại một số NHTM Việt Nam
• 2.8. Về sản phẩm TDX
• 2.9. Về nguyên tắc, điều kiện cấp TDX
• 2.10. Về thẩm định dự án xanh
• 2.11. Về dư nợ TDX
• 2.12. Về hành động
• 2.13. Các đóng góp điển hình khi triển khai hoạt động TDX
• 2.14. Đánh giá chung
• 2.15. Kết quả đạt được
• 2.16. Hạn chế tồn tại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ NHẰM ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG XANH TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng về hoạt động tín dụng xanh tại Việt Nam đến năm 2025
• 3.2. Khuyến nghị nhằm đẩy mạnh hoạt động tín dụng xanh tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.3. Đối với các Ngân hàng thương mại
• 3.4. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước
• 3.5. Đối với khách hàng vay vốn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tín Dụng Xanh Giải Pháp Ngân Hàng Thương Mại

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở nên nghiêm trọng, tín dụng xanh nổi lên như một giải pháp tài chính quan trọng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Ngân hàng thương mại đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nguồn vốn cho các dự án bảo vệ môi trường và năng lượng tái tạo. Khái niệm tín dụng xanh không chỉ đơn thuần là hoạt động cho vay, mà còn là một cam kết với ESG (Environmental, Social, and Governance), hướng đến một tương lai kinh tế tuần hoàn. Các ngân hàng xanh tiên phong đang xây dựng danh mục tín dụng xanh đa dạng, đáp ứng nhu cầu cho vay xanh của doanh nghiệp và cộng đồng. Nguồn vốn xanh này không chỉ giúp giảm thiểu khí thải carbon mà còn tạo ra những cơ hội kinh tế mới.

1.1. Định Nghĩa và Đặc Điểm Của Tín Dụng Xanh Trong Ngân Hàng

Tín dụng xanh là các khoản vay được ngân hàng thương mại cung cấp cho các dự án có lợi cho môi trường, như năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh, và công trình xanh. Khác với tín dụng thông thường, tín dụng xanh đánh giá cả tác động môi trường và rủi ro môi trường của dự án. Nó là một phần quan trọng của tài chính xanh, nhằm hướng dòng vốn vào các hoạt động phát triển bền vững. Ví dụ, một dự án nông nghiệp hữu cơ có thể được cấp tín dụng xanh nếu chứng minh được khả năng giảm thiểu sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu.

1.2. Vai Trò Quan Trọng Của Tín Dụng Xanh Đối Với Phát Triển Bền Vững

Tín dụng xanh không chỉ hỗ trợ các dự án xanh mà còn thúc đẩy tăng trưởng xanh trên quy mô lớn. Bằng cách khuyến khích tín dụng xanh, các ngân hàng thương mại góp phần giảm thiểu biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sử dụng hiệu quả hiệu quả năng lượng. Nó là một công cụ hữu hiệu để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc (SDGs). Hơn nữa, tín dụng xanh giúp các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra những sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường.

II. Thách Thức Triển Khai Tín Dụng Xanh Ở Ngân Hàng Thương Mại VN

Mặc dù tiềm năng lớn, việc triển khai tín dụng xanh tại các ngân hàng thương mại Việt Nam còn gặp nhiều thách thức. Thiếu tiêu chuẩn xanh rõ ràng và hệ thống xếp hạng tín dụng xanh là một rào cản lớn. Quản lý rủi ro môi trường cũng là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi các ngân hàng xanh phải có chuyên môn và công cụ phù hợp. Hơn nữa, nguồn nguồn vốn xanh còn hạn chế, và các doanh nghiệp còn thiếu thông tin về lợi ích của tín dụng xanh. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng nhà nước, ngân hàng thương mại, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.

2.1. Thiếu Hụt Tiêu Chuẩn Xanh Rõ Ràng và Hệ Thống Xếp Hạng Tín Dụng Xanh

Một trong những rào cản lớn nhất là thiếu tiêu chuẩn xanh được công nhận rộng rãi. Điều này gây khó khăn cho các ngân hàng thương mại trong việc xác định và đánh giá các dự án đủ điều kiện tín dụng xanh. Hệ thống xếp hạng tín dụng xanh cũng chưa phát triển, khiến việc so sánh và lựa chọn các dự án xanh trở nên khó khăn hơn. Sự thiếu rõ ràng này làm tăng rủi ro môi trường và làm giảm sự khuyến khích tín dụng xanh từ phía ngân hàng.

2.2. Khó Khăn Trong Quản Lý Rủi Ro Môi Trường Và Xã Hội ESMS

Quản lý rủi ro môi trường và xã hội (ESMS) là một yếu tố quan trọng trong tín dụng xanh. Các ngân hàng thương mại cần có quy trình và công cụ để đánh giá và giảm thiểu tác động môi trường của các dự án. Tuy nhiên, nhiều ngân hàng còn thiếu kinh nghiệm và chuyên môn trong lĩnh vực này. Điều này có thể dẫn đến việc cấp tín dụng cho các dự án gây hại cho môi trường, làm suy yếu mục tiêu phát triển bền vững.

2.3. Hạn Chế Về Nguồn Vốn Xanh và Thông Tin Về Tín Dụng Xanh

Nguồn vốn xanh dành cho tín dụng xanh còn hạn chế, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Các ngân hàng thương mại cần tìm kiếm các nguồn nguồn vốn xanh mới từ các tổ chức quốc tế, quỹ đầu tư và thị trường vốn. Đồng thời, cần tăng cường thông tin và truyền thông về lợi ích của tín dụng xanh cho các doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp còn chưa nhận thức rõ về cơ hội và lợi thế cạnh tranh mà tín dụng xanh mang lại.

III. Cách Đẩy Mạnh Tín Dụng Xanh Giải Pháp Cho Ngân Hàng VN

Để đẩy mạnh tín dụng xanh tại Việt Nam, cần có một loạt các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng nhà nước, ngân hàng thương mại và doanh nghiệp. Cần xây dựng một khung pháp lý hoàn chỉnh về tài chính xanh, bao gồm các tiêu chuẩn xanh, hệ thống xếp hạng tín dụng xanh và cơ chế hỗ trợ tín dụng xanh. Các ngân hàng thương mại cần nâng cao năng lực quản lý rủi ro môi trường, phát triển các sản phẩm cho vay xanh đa dạng và khuyến khích tín dụng xanh cho các dự án nông nghiệp xanh, năng lượng tái tạo và công trình xanh. Doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận tín dụng xanh và thực hiện các dự án sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn.

3.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý Về Tài Chính Xanh Với Tiêu Chuẩn Xanh

Việc xây dựng một khung pháp lý hoàn chỉnh về tài chính xanh là yếu tố then chốt để đẩy mạnh tín dụng xanh. Khung pháp lý này cần bao gồm các tiêu chuẩn xanh rõ ràng, được công nhận rộng rãi và phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Các tiêu chuẩn xanh này cần xác định rõ các tiêu chí về bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng và sử dụng tài nguyên bền vững. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát và đánh giá việc tuân thủ các tiêu chuẩn xanh.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Rủi Ro Môi Trường Cho Ngân Hàng Xanh

Các ngân hàng thương mại cần nâng cao năng lực quản lý rủi ro môi trường bằng cách đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên trách, xây dựng quy trình đánh giá tác động môi trường và sử dụng các công cụ quản lý rủi ro hiện đại. Ngân hàng cần áp dụng các tiêu chuẩn ESG (Environmental, Social, and Governance) trong hoạt động cho vay xanh, đảm bảo rằng các dự án được cấp tín dụng không gây hại cho môi trường và xã hội.

3.3. Phát Triển Sản Phẩm Cho Vay Xanh Đa Dạng Khuyến Khích Tín Dụng Xanh

Các ngân hàng thương mại cần phát triển các sản phẩm cho vay xanh đa dạng, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp trong các lĩnh vực khác nhau. Cần có các sản phẩm tín dụng xanh ưu đãi cho các dự án nông nghiệp xanh, năng lượng tái tạo và công trình xanh. Đồng thời, cần khuyến khích tín dụng xanh bằng cách giảm lãi suất, phí và thủ tục cho các dự án xanh.

IV. Ứng Dụng Tín Dụng Xanh Nghiên Cứu Từ Ngân Hàng Thương Mại VN

Một số ngân hàng thương mại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc triển khai tín dụng xanh. Agribank, BIDV, Vietinbank và VPBank là những ví dụ điển hình. Các ngân hàng này đã phát triển các sản phẩm cho vay xanh riêng, áp dụng các tiêu chuẩn ESG (Environmental, Social, and Governance) và hỗ trợ các dự án năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh và công trình xanh. Tuy nhiên, quy mô tín dụng xanh vẫn còn nhỏ so với tổng dư nợ tín dụng của các ngân hàng.

4.1. Kinh Nghiệm Triển Khai Tín Dụng Xanh Tại Agribank

Agribank là một trong những ngân hàng tiên phong trong lĩnh vực tín dụng xanh tại Việt Nam. Agribank đã phát triển các sản phẩm cho vay xanh cho các dự án nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ và phát triển nông thôn bền vững. Agribank cũng đã hợp tác với các tổ chức quốc tế để tiếp cận nguồn vốn xanh và nâng cao năng lực quản lý rủi ro môi trường. Ví dụ, Agribank đã hỗ trợ nhiều dự án nông nghiệp hữu cơ tại các tỉnh miền núi phía Bắc, giúp nông dân nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường.

4.2. Thực Tiễn Về Tín Dụng Xanh Tại BIDV Và Bài Học Rút Ra

BIDV cũng là một ngân hàng tích cực trong việc triển khai tín dụng xanh. BIDV đã phát triển các sản phẩm cho vay xanh cho các dự án năng lượng tái tạo, công trình xanh và giao thông vận tải xanh. BIDV cũng đã tham gia vào các dự án tài chính xanh quốc tế và áp dụng các tiêu chuẩn ESG (Environmental, Social, and Governance) trong hoạt động cho vay. Một bài học quan trọng từ BIDV là sự cần thiết của việc hợp tác với các tổ chức quốc tế để tiếp cận nguồn vốn xanh và nâng cao năng lực chuyên môn.

V. Triển Vọng Tín Dụng Xanh Hướng Đến Ngân Hàng Thương Mại Bền Vững

Tín dụng xanh có triển vọng phát triển lớn tại Việt Nam, khi nhận thức về phát triển bền vững ngày càng tăng cao. Ngân hàng Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích tín dụng xanh, và các ngân hàng thương mại đang tích cực triển khai các sản phẩm cho vay xanh. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bên liên quan để vượt qua các thách thức và khai thác tối đa tiềm năng của tín dụng xanh. Tín dụng xanh không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu tất yếu để xây dựng một nền kinh tế xanh và bền vững.

5.1. Định Hướng Phát Triển Tín Dụng Xanh Đến Năm 2025 Của Ngân Hàng NN

Ngân hàng Nhà nước đã đặt ra mục tiêu phát triển tín dụng xanh đến năm 2025, với các chỉ tiêu cụ thể về tỷ trọng tín dụng xanh trong tổng dư nợ tín dụng và số lượng các dự án tín dụng xanh được triển khai. Ngân hàng Nhà nước cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về tài chính xanh, ban hành các tiêu chuẩn xanh và cơ chế hỗ trợ tín dụng xanh. Mục tiêu này thể hiện cam kết mạnh mẽ của Ngân hàng Nhà nước trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

5.2. Giải Pháp Đồng Bộ Để Tín Dụng Xanh Thúc Đẩy Tăng Trưởng Xanh

Để tín dụng xanh thực sự thúc đẩy tăng trưởng xanh, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng nhà nước, ngân hàng thương mại, doanh nghiệp và xã hội. Cần tăng cường thông tin và truyền thông về lợi ích của tín dụng xanh, đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn về quản lý rủi ro môi trường và tài chính xanh, và khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện các dự án sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, cần có sự giám sát và đánh giá chặt chẽ hiệu quả của tín dụng xanh để đảm bảo rằng nó thực sự đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam đang đối mặt với những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, suy thoái hệ sinh thái, ô nhiễm môi trường và thiên tai. Trước thực tế đó, mục tiêu tăng trưởng "kép" — kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, xã hội — trở thành định hướng phát triển bền vững quan trọng. Trong cơ chế vận hành của nền kinh tế, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò trung gian tài chính chủ lực, quyết định sự phân bổ nguồn vốn tín dụng vào các dự án sản xuất, kinh doanh thân thiện với môi trường. Tại Việt Nam, hoạt động tín dụng xanh (TDX) đã bước đầu được triển khai nhưng vẫn còn ở giai đoạn sơ khởi, đối mặt với nhiều khó khăn, rào cản về hành lang pháp lý, quy trình thẩm định rủi ro và nguồn vốn, đặc biệt là trong giai đoạn chịu tác động của đại dịch Covid-19.

Nghiên cứu xác định các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Trình bày cơ sở lý luận chung về tín dụng ngân hàng và tín dụng xanh, làm rõ bản chất, đặc điểm, vai trò và sự khác biệt giữa TDX với các hình thức tín dụng truyền thống.
2. Phân tích tính cấp thiết, vị trí của hoạt động TDX trong chiến lược tăng trưởng bền vững của nền kinh tế và hoạt động kinh doanh của các NHTM.
3. Tổng hợp, phân tích kinh nghiệm phát triển tín dụng xanh tại một số quốc gia tiêu biểu (Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc), từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm phù hợp với điều kiện thực tiễn tại Việt Nam.
4. Phân tích, đánh giá thực trạng triển khai hoạt động TDX tại một số NHTM Việt Nam (gồm Agribank, BIDV, VietinBank, VPBank), chỉ rõ các kết quả đạt được cũng như các hạn chế, vướng mắc còn tồn tại.
5. Đề xuất hệ thống giải pháp, khuyến nghị có tính khả thi đối với cơ quan quản lý Nhà nước, các NHTM và khách hàng vay vốn nhằm đẩy mạnh hoạt động tín dụng xanh tại Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tín dụng xanh tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tập trung vào 4 ngân hàng thương mại tiêu biểu tại Việt Nam gồm Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) và Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank).
• Phạm vi thời gian: Tập trung thu thập, phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 2019 – 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên việc tiếp cận có hệ thống các khái niệm và mô hình nghiên cứu trong nước và quốc tế:

• Khung lý thuyết và khái niệm: Hoạt động cấp tín dụng của NHTM, khái niệm Tín dụng xanh (theo Nguyên tắc Xích đạo 2002; Aizawa & Yang, 2010; Jin & Mengqi, 2011; Wang et al., 2019; Phạm Xuân Hòe, 2015; Trần Trọng Phong et al., 2016), Nền kinh tế xanh (UNEP 2010, OECD), Tăng trưởng xanh, Tài chính xanh (UNEP, Chowdhury et al., 2013), Ngân hàng xanh (Kanak Tara & Ritesh Kumar, 2015) và Doanh nghiệp xanh (GGGI).
• Khung cơ sở pháp lý và văn bản điều hành: Quyết định số 1393/QĐ-TTg và Quyết định số 1658/QĐ-TTg về Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh; Luật Bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13 và số 72/2020/QH14 (Điều 149 về nguồn vốn cho tín dụng xanh); Quyết định số 403/QĐ-TTg; Chỉ thị số 03/2015/CT-NHNN; Quyết định số 1552/QĐ-NHNN; Quyết định số 1604/QĐ-NHNN phê duyệt Đề án phát triển ngân hàng xanh tại Việt Nam; Quyết định số 986/QĐ-TTg; Sổ tay hướng dẫn đánh giá rủi ro môi trường - xã hội trong hoạt động cấp tín dụng cho 10 ngành kinh tế (NHNN và IFC, 2018); Quyết định số 813/QĐ-NHNN; Quyết định số 1050/QĐ-NHNN; Nghị định số 75/2015/NĐ-CP; Thông tư số 13/2014/TT-NHNN; Quyết định số 104/2000/QĐ-TTg.

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng để bóc tách các đặc điểm, tính chất lý luận về tín dụng xanh; khái quát hóa các công trình nghiên cứu, văn bản quy phạm pháp luật và báo cáo chuyên ngành thành hệ thống luận điểm khoa học.
• Phương pháp thống kê, mô tả: Thu thập, xử lý và hệ thống hóa các chuỗi số liệu thứ cấp về tăng trưởng tín dụng, cơ cấu dư nợ theo lĩnh vực và kỳ hạn, sau đó trình bày trực quan thông qua hệ thống bảng biểu và biểu đồ so sánh.

Nguồn dữ liệu: Báo cáo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, kết quả khảo sát của Viện Chiến lược Ngân hàng, các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững của 4 NHTM khảo sát (Agribank, BIDV, VietinBank, VPBank), cùng các công bố nghiên cứu từ World Bank, ADB và IFC.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tín dụng xanh của Ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hoạt động tín dụng ngân hàng và tín dụng xanh. Tín dụng ngân hàng được xác định là quan hệ chuyển giao tài sản dựa trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi, mang tính thời hạn, dựa trên sự tin tưởng và luôn tiềm ẩn rủi ro do bất cân xứng thông tin. Hoạt động cấp tín dụng tuân thủ 2 nguyên tắc cơ bản (sử dụng đúng mục đích cam kết, hoàn trả đầy đủ đúng hạn) và 5 điều kiện vay vốn (năng lực pháp lý, mục đích hợp pháp, năng lực tài chính trả nợ, dự án khả thi - hiệu quả, thực hiện bảo đảm tiền vay).

Tín dụng xanh được định nghĩa là các khoản tài trợ vốn mà ngân hàng cấp cho các dự án sản xuất kinh doanh không gây rủi ro hoặc nhằm mục đích bảo vệ môi trường, thúc đẩy tính bền vững sinh thái. Tín dụng xanh mang 3 đặc trưng riêng biệt: đối tượng cấp vốn phải đáp ứng tiêu chí môi trường chặt chẽ; nguồn vốn huy động xanh (trái phiếu xanh, vốn ủy thác của các tổ chức quốc tế); và có sự tham gia, điều tiết của nhiều cơ quan quản lý thông qua chính sách ưu đãi. Quy trình cấp TDX gồm 6 bước chuẩn hóa: Lập hồ sơ vay vốn, Phân tích tín dụng (tích hợp thẩm định môi trường - xã hội), Ra quyết định tín dụng, Giải ngân, Giám sát tín dụng (kiểm soát việc tuân thủ cam kết bảo vệ môi trường), và Thanh lý hợp đồng tín dụng. Hoạt động này chịu tác động bởi 5 nhân tố: sự phát triển của nền kinh tế, môi trường pháp luật, đối thủ cạnh tranh, chính sách của Nhà nước và năng lực của khách hàng vay vốn.

Về kinh nghiệm quốc tế, chương 1 phân tích mô hình của 3 quốc gia:

• Hoa Kỳ: Áp dụng Đạo luật Bồi hoàn Môi trường Toàn diện (CERCLA 1980) quy định trách nhiệm pháp lý môi trường liên đới của ngân hàng (vụ kiện Fleet Factors 1990); thiết lập bộ tiêu chuẩn xếp hạng xanh của FDIC; thành lập Cơ quan triển khai năng lượng sạch (CEDA) trực thuộc Bộ Năng lượng; phân bổ gói kích thích kinh tế 150 tỷ USD cho năng lượng tái tạo.
• Trung Quốc: Ban hành Chính sách tín dụng xanh (2007) và Hướng dẫn tín dụng xanh (2012) do MEP và CBRC phối hợp chỉ đạo, bắt buộc ngân hàng lồng ghép tiêu chí môi trường vào quy trình cho vay; kết quả đánh giá năm 2012 đối với 50 ngân hàng lớn cho thấy chỉ có 12% thực hiện đầy đủ chính sách, từ đó chỉ ra bài học về tính chế tài và minh bạch giám sát.
• Hàn Quốc: Thực hiện chiến lược "Green New Deal"; thiết lập cơ chế cho vay lại qua Tập đoàn Tài chính Hàn Quốc (KoFC); xây dựng hệ thống bảo lãnh tín dụng thông qua Quỹ KCGF và KTCGF; thiết lập hệ thống chứng nhận công nghệ xanh độc lập qua Hội đồng GCC và Viện KIAT; Ngân hàng KEXIM phát hành trái phiếu khí hậu trị giá 500 triệu USD năm 2013.

Từ kinh nghiệm quốc tế, tác giả rút ra 6 bài học cho Việt Nam: định vị TDX là cấu phần chiến lược quốc gia; nâng cao vai trò định hướng của Chính phủ; hoàn thiện hệ thống quy định bắt buộc từ Ngân hàng Nhà nước; đào tạo nguồn nhân lực chuyên trách; đầu tư hạ tầng công nghệ kỹ thuật phục vụ thẩm định môi trường; và thiết lập chế tài xử lý nghiêm vi phạm môi trường.

Chương 2: Thực trạng tín dụng xanh tại một số Ngân hàng thương mại Việt Nam

Chương 2 phân tích bức tranh thực tiễn triển khai TDX tại Việt Nam. Về mặt pháp lý, hệ thống văn bản từ Luật Bảo vệ môi trường 2020, các Quyết định 1393/QĐ-TTg, 1658/QĐ-TTg, Quyết định 1604/QĐ-NHNN cùng Sổ tay hướng dẫn đánh giá rủi ro MTXH cho 10 ngành kinh tế (2018) đã tạo lập khung định hướng bước đầu.

Khảo sát của Viện Chiến lược Ngân hàng ghi nhận 88% NHTM đánh giá TDX là mảng kinh doanh tiềm năng và 68% có kế hoạch mở rộng trong ngắn và trung hạn. Đến ngày 31/12/2021, tổng dư nợ TDX toàn hệ thống đạt hơn 451.000 tỷ đồng, tăng trưởng 35,56% so với năm 2020 (cao hơn mức tăng trưởng tín dụng chung của toàn nền kinh tế là 13,61%), chiếm tỷ trọng 4,32% tổng dư nợ nền kinh tế. Về cơ cấu kỳ hạn, dư nợ trung và dài hạn chiếm ưu thế với 76% (mức lãi suất ngắn hạn từ 5–8%/năm, trung và dài hạn từ 9–12%/năm). Về cơ cấu ngành năm 2021: Năng lượng tái tạo và năng lượng sạch chiếm tỷ trọng lớn nhất với 45%, Nông nghiệp xanh chiếm 22%, Lâm nghiệp bền vững chiếm 17%, Quản lý nước bền vững tại khu vực đô thị và nông thôn chiếm 11%, các lĩnh vực khác chiếm 5%.

Khảo sát tình hình thực hiện Kế hoạch hành động tăng trưởng xanh tại 84 tổ chức tín dụng cho thấy: 67/84 đơn vị đã lồng ghép nội dung TDX vào văn bản chỉ đạo điều hành; 53/84 đơn vị đưa nội dung phát triển bền vững vào chiến lược; 44/84 đơn vị xây dựng quy định đánh giá rủi ro MTXH; 24/84 đơn vị phát triển sản phẩm TDX chuyên biệt; 23/84 đơn vị có quy định nội bộ; 13/84 đơn vị thành lập bộ phận chuyên trách; 11/84 đơn vị (13%) thiết lập quy trình thẩm định riêng; và chỉ có 9/84 đơn vị (10,7%) áp dụng các chính sách hỗ trợ, ưu đãi lãi suất, phí cho khoản vay xanh.

Đi vào nghiên cứu thực tế tại 4 ngân hàng tiêu biểu (Agribank, BIDV, VietinBank, VPBank), các dòng sản phẩm TDX được tổng hợp cụ thể:

Tên NHTM	Danh mục sản phẩm tín dụng xanh chủ yếu
Agribank	Cho vay nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; cho vay năng lượng tái tạo; cho vay các dự án thủy điện nhỏ.
BIDV	Cho vay nông nghiệp công nghệ cao; phát triển năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời); tài trợ dự án xử lý chất thải, phòng chống ô nhiễm môi trường.
VietinBank	Cho vay các dự án tiết kiệm và hiệu quả năng lượng; Chương trình tín dụng môi trường EIB (Ngân hàng Đầu tư Châu Âu); cho vay nông - lâm nghiệp bền vững; cho vay xử lý nước và chất thải.
VPBank	Cho vay năng lượng tái tạo; cho vay sử dụng năng lượng hiệu quả; cho vay xử lý chất thải và nước thải; cho vay mua nhà công trình xanh; cam kết dừng tài trợ các dự án nhiệt điện than mới.

Về nguyên tắc và điều kiện cấp vốn, chương 2 phân tích chi tiết chính sách của Agribank đối với nông nghiệp công nghệ cao: cấp tín dụng khép kín từ khâu cung ứng vật tư, sản xuất đến chế biến, tiêu thụ. Quy định tỷ lệ cấp tín dụng không có tài sản bảo đảm tối đa gồm:

• Tối đa 70% giá trị dự án cho doanh nghiệp ký hợp đồng cung cấp, tiêu thụ với tổ chức, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
• Tối đa 70% giá trị hợp đồng chuyển giao công nghệ hoặc tiêu thụ sản phẩm đối với doanh nghiệp có dự án trong khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
• Tối đa 80% giá trị dự án đối với doanh nghiệp thực hiện liên kết theo chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp.
• Tối đa 80% giá trị dự án đối với doanh nghiệp có dự án sản xuất kinh doanh trong khu nông nghiệp công nghệ cao. (Điều kiện: doanh nghiệp có uy tín, không có nợ xấu trong 2 năm gần nhất, báo cáo tài chính được kiểm toán và xếp hạng tín dụng đạt loại A).

Đánh giá chung về thực trạng:

• Kết quả đạt được: Tốc độ tăng trưởng dư nợ TDX duy trì ở mức cao; các NHTM chủ động lồng ghép quản lý rủi ro MTXH vào quy trình tín dụng; danh mục tài trợ bước đầu hỗ trợ tích cực cho các dự án năng lượng sạch và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
• Hạn chế tồn tại: Tỷ trọng TDX trong tổng dư nợ toàn nền kinh tế còn rất khiêm tốn (4,32%); danh mục sản phẩm còn đơn điệu, chủ yếu tập trung vào khách hàng doanh nghiệp mà chưa mở rộng sang khách hàng cá nhân; chỉ có số ít ngân hàng thiết lập quy trình thẩm định rủi ro môi trường độc lập; nguồn vốn dài hạn cho các dự án xanh còn thiếu hụt và chưa có bộ tiêu chuẩn phân loại xanh quốc gia đồng bộ.

Chương 3: Khuyến nghị nhằm đẩy mạnh hoạt động tín dụng xanh tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam

Dựa trên định hướng phát triển ngành Ngân hàng đến năm 2025 (100% NHTM thực hiện đánh giá rủi ro MTXH trong cấp tín dụng và chủ động tiếp cận nguồn vốn xanh quốc tế), tác giả đưa ra hệ thống khuyến nghị theo 3 nhóm chủ thể:

1. Đối với các Ngân hàng thương mại:

• Đa dạng hóa danh mục sản phẩm TDX, mở rộng đối tượng cho vay sang khách hàng cá nhân (tiêu dùng xanh, nhà ở xanh, phương tiện giao thông thân thiện môi trường).
• Chuẩn hóa và ban hành quy trình thẩm định rủi ro MTXH chuyên biệt, độc lập với quy trình tín dụng truyền thống.
• Đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ tín dụng về kỹ thuật môi trường và thẩm định dự án xanh.
• Chủ động tìm kiếm, huy động các nguồn vốn xanh quốc tế thông qua việc phát hành trái phiếu xanh, tiếp nhận vốn ủy thác từ các định chế tài chính đa phương (IFC, ADB, WB).

2. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước (Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và các Bộ ngành):

• Hoàn thiện khung khổ pháp lý, nhanh chóng ban hành danh mục phân loại xanh quốc gia với các tiêu chí định lượng rõ ràng cho từng ngành kinh tế.
• Thiết lập các cơ chế ưu đãi tài chính cụ thể cho các ngân hàng cấp TDX như: chính sách tái cấp vốn ưu đãi, giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, hỗ trợ bù lãi suất cho các khoản vay xanh.
• Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành giữa Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước để chia sẻ dữ liệu về môi trường của doanh nghiệp, hỗ trợ ngân hàng trong công tác thẩm định.

3. Đối với khách hàng vay vốn (doanh nghiệp và cá nhân):

• Nâng cao tính minh bạch thông tin tài chính, chủ động lập và công khai các báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án.
• Chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh theo hướng kinh tế tuần hoàn, tuân thủ nghiêm túc các cam kết bảo vệ môi trường đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu tổng hợp các chỉ tiêu định lượng phản ánh thực trạng phát triển tín dụng xanh tại Việt Nam giai đoạn 2019 – 2021:

Chỉ tiêu thống kê	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021
Tốc độ tăng trưởng dư nợ TDX (%)	-	21,56%	35,56%
Tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế (%)	13,65%	12,13%	13,61%
Tỷ trọng dư nợ TDX / Tổng dư nợ nền kinh tế (%)	~3,50%	~3,80%	4,32%
Tổng dư nợ tín dụng xanh (nghìn tỷ đồng)	-	~332,7	> 451,0
Tỷ trọng cơ cấu TDX theo kỳ hạn (Trung & dài hạn)	-	-	76,00%
Cơ cấu lĩnh vực: Năng lượng tái tạo, năng lượng sạch	-	-	45,00%
Cơ cấu lĩnh vực: Nông nghiệp xanh	-	-	22,00%
Cơ cấu lĩnh vực: Lâm nghiệp bền vững	-	-	17,00%
Cơ cấu lĩnh vực: Quản lý nước bền vững đô thị & nông thôn	-	-	11,00%
Cơ cấu lĩnh vực: Các lĩnh vực khác	-	-	5,00%

Các đóng góp chính của đề tài:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa toàn diện các khái niệm, quy trình cấp tín dụng xanh 6 bước, phân tích mô hình quản lý tín dụng xanh từ các quốc gia phát triển (Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc) và đúc kết 6 bài học kinh nghiệm sát thực với Việt Nam.
• Về mặt thực tiễn: Khắc phục khoảng trống của các nghiên cứu trước (thường chỉ dừng lại ở lý luận chung) bằng việc đi sâu phân tích dữ liệu thực tế tại 4 ngân hàng trụ cột (Agribank, BIDV, VietinBank, VPBank), làm rõ thực trạng phân bổ sản phẩm, điều kiện cấp vốn và tỷ lệ cấp tín dụng không tài sản bảo đảm.
• Về mặt giải pháp: Xây dựng hệ thống khuyến nghị đồng bộ 3 trụ cột (NHTM - Cơ quan quản lý - Khách hàng), gắn liền với lộ trình phát triển ngân hàng xanh đến năm 2025.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi thời gian thu thập dữ liệu tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2019 – 2021, chịu sự chi phối nhất định bởi bối cảnh biến động kinh tế do dịch bệnh Covid-19.
• Dữ liệu nghiên cứu chủ yếu khai thác từ nguồn thứ cấp, báo cáo công khai của các ngân hàng; một số quy trình thẩm định rủi ro môi trường - xã hội chi tiết và số liệu nợ xấu chuyên biệt cho mảng xanh chưa được các NHTM công bố đầy đủ do tính bảo mật nội bộ.
• Số lượng NHTM khảo sát sâu dừng lại ở 4 ngân hàng, chưa bao quát toàn bộ 84 tổ chức tín dụng trong hệ thống.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng chuỗi số liệu sau năm 2021 nhằm đánh giá tác động dài hạn của các cam kết COP26 đối với dòng vốn TDX tại Việt Nam.
• Ứng dụng các mô hình kinh tế lượng định lượng để đo lường cụ thể mức độ tác động của tín dụng xanh đến hiệu quả tài chính (ROA, ROE) và chất lượng danh mục nợ (tỷ lệ nợ xấu) của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều đối tượng:

• Đối với sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế môi trường: Tài liệu cung cấp hệ thống cơ sở lý thuyết chuẩn mực về tín dụng xanh, ngân hàng xanh, quy trình cấp tín dụng 6 bước có thẩm định môi trường, cùng hệ thống tài liệu tham khảo phong phú trong và ngoài nước.
• Đối với các nhà nghiên cứu về tài chính bền vững: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về cơ cấu số liệu ngành tín dụng xanh tại Việt Nam giai đoạn 2019–2021, cùng kinh nghiệm quản lý của các nước Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc.
• Đối với cán bộ tín dụng và quản trị rủi ro tại các NHTM: Phần phân tích điều kiện cho vay nông nghiệp công nghệ cao của Agribank, chính sách loại trừ nhiệt điện than của VPBank và sổ tay đánh giá rủi ro MTXH của IFC/NHNN là tài liệu tham khảo hữu ích trong việc thiết kế sản phẩm và xây dựng quy chế nội bộ.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu dư nợ tín dụng xanh tại Việt Nam năm 2021 tập trung chủ yếu vào những lĩnh vực nào?
Theo số liệu thống kê trong khóa luận, đến cuối năm 2021, cơ cấu dư nợ TDX phân bổ lớn nhất vào lĩnh vực Năng lượng tái tạo và năng lượng sạch (chiếm 45%), tiếp theo là Nông nghiệp xanh (chiếm 22%), Lâm nghiệp bền vững (chiếm 17%), Quản lý nước bền vững tại khu vực đô thị và nông thôn (chiếm 11%), và các lĩnh vực khác (chiếm 5%).

2. Quy mô và tỷ trọng dư nợ tín dụng xanh trong tổng dư nợ nền kinh tế giai đoạn 2019–2021 đạt mức bao nhiêu?
Dư nợ tín dụng xanh trung bình giai đoạn 2019–2021 chiếm trên 3,5% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Đến ngày 31/12/2021, quy mô dư nợ TDX đạt hơn 451.000 tỷ đồng, chiếm 4,32% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế và ghi nhận mức tăng trưởng 35,56% so với năm 2020.

3. Kinh nghiệm quản lý rủi ro tín dụng xanh của Hoa Kỳ và Hàn Quốc được tác giả phân tích qua những chính sách nào?
Tại Hoa Kỳ, nghiên cứu phân tích Đạo luật Bồi hoàn Môi trường Toàn diện (CERCLA 1980) ràng buộc trách nhiệm bồi hoàn của bên cho vay nếu liên quan đến dự án gây ô nhiễm (án lệ Fleet Factors 1990) và vai trò của Cơ quan CEDA thuộc Bộ Năng lượng. Tại Hàn Quốc, nghiên cứu chỉ ra cơ chế cho vay lại qua KoFC, hệ thống bảo lãnh tín dụng thông qua KCGF và KTCGF, cùng hệ thống chứng nhận công nghệ xanh của Hội đồng GCC và Viện KIAT.

4. Agribank áp dụng hạn mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với các dự án nông nghiệp sạch, công nghệ cao theo các mức tỷ lệ nào?
Agribank áp dụng mức cho vay không có tài sản bảo đảm tối đa 70% giá trị dự án/hợp đồng cho doanh nghiệp ký hợp đồng cung cấp, tiêu thụ nông sản hoặc doanh nghiệp trong khu nông nghiệp công nghệ cao có hợp đồng chuyển giao công nghệ; và tối đa 80% giá trị dự án cho doanh nghiệp thực hiện chuỗi liên kết giá trị hoặc có dự án sản xuất trực tiếp trong khu nông nghiệp công nghệ cao (đáp ứng điều kiện xếp hạng tín dụng loại A, không nợ xấu 2 năm gần nhất và BCTC được kiểm toán).

5. Mức độ sẵn sàng triển khai tín dụng xanh tại 84 tổ chức tín dụng ở Việt Nam thể hiện qua những con số nào?
Theo kết quả tổng hợp của khóa luận, trong số 84 TCTD báo cáo: có 67 đơn vị đã lồng ghép nội dung TDX vào chỉ đạo điều hành; 53 đơn vị đưa nội dung phát triển bền vững vào chiến lược; 44 đơn vị có hướng dẫn đánh giá rủi ro MTXH; 24 đơn vị có sản phẩm TDX; nhưng chỉ có 13 đơn vị có bộ phận chuyên trách, 11 đơn vị (13%) có quy trình thẩm định riêng và 9 đơn vị (10,7%) thiết lập các gói ưu đãi lãi suất, phí cho khoản vay xanh.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lại Thị Đông Trang đã phản ánh toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng phát triển hoạt động tín dụng xanh tại các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2019 – 2021. Mặc dù dư nợ tín dụng xanh ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh (đạt trên 451.000 tỷ đồng vào năm 2021) và bước đầu tập trung vào năng lượng sạch cùng nông nghiệp công nghệ cao, tỷ trọng TDX trong toàn ngành vẫn còn khiêm tốn ở mức 4,32%. Hệ thống khuyến nghị đồng bộ cho ba nhóm chủ thể (cơ quan quản lý, ngân hàng thương mại, khách hàng vay vốn) trong công trình mang giá trị khoa học và thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho định hướng xanh hóa ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG XANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng Khi chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất xuất hiện đồng thời xuất hiện quan hệ trao đổi hàng hóa, tín dụng được thực hiện dưới hình thức vay mượn bằng hiện vật - hàng hóa. Hiện nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, hoạt động tín dụng từng bước hoàn thiện và phát triển thành hình thức cho vay bằng tiền tệ.

Trong đó, bên cho vay cung cấp nguồn tài chính cho bên vay trong một thời hạn do hai bên thỏa thuận và thường kèm theo lãi suất, người cho vay có nhiệm vụ chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc hàng hóa cho vay cho người đi vay trong thời gian nhất định nào đó. Người đi vay có nghĩa vụ phải trả đủ số tiền hoặc hàng hóa đã đi vay khi đến hạn, có thể kèm hoặc không kèm theo lãi. Tín dụng có nhiều loại như tín dụng thương mại, tín dụng quốc tế, tín dụng ngân hàng, tín dụng nhà nước, tín dụng tiêu dùng, tín dụng thuê mua và tín dụng quốc tế. Tín dụng ngân hàng đóng vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế hiện nay, là công cụ điều hòa vốn nhằm phục vụ cho các mục đích sản xuất kinh doanh cũng như các mục đích khác trong đời sống xã hội.

Tín dụng ngân hàng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa ngân hàng và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó, ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán (Theo Giáo trình TDNH, Học viện Ngân hàng). Bản chất của tín dụng ngân hàng là việc ngân hàng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một lượng tài sản bằng tiền, bằng tài sản hay uy tín với nguyên tắc hoàn trả đầy đủ dưới các hình thức cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh và các dịch vụ tài chính khác. Quan hệ tín dụng ngân hàng bản chất là quan hệ phát sinh giữa các tổ chức tín dụng với các pháp nhân, cá nhân. Hình thức pháp lý của quan hệ này là hợp đồng tín dụng ngân hàng.

Đặc trưng cơ bản tín dụng Ngân hàng Đối với nền kinh tế, Ngân hàng đóng vai trò là định chế tài chính trung gian nên trong mối quan hệ tín dụng với doanh nghiệp hay cá nhân, ngân hàng vừa là người đi vay và vừa là người cho vay. Đứng trên phương diện là người đi vay, Ngân hàng nhận tiền gửi của doanh nghiệp, cá nhân hoặc có thể phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu để huy động vốn trong xã hội. Còn với phương diện là người cho vay, Ngân hàng sẽ cấp tín dụng cho người đi vay. Nhìn chung, tín dụng ngân hàng có những đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, quan hệ tín dụng ngân hàng dựa trên cơ sở hoàn trả: sau một thời gian được thỏa thuận trong hợp đồng, người đi vay phải hoàn trả cho Ngân hàng một lượng giá trị bao gồm cả gốc lẫn lãi.

Phần chênh lệch lãi là “cái giá” của việc khách hàng được quyền sử dụng vốn của Ngân hàng. Thứ hai, quan hệ chuyển nhượng mang tính chất tạm thời - tính thời hạn: Xuất phát từ bản chất của tín dụng là sự tín nhiệm, người cho vay tin tưởng người đi vay sẽ hoàn trả vào một ngày trong tương lai. Người đi vay chỉ được sử dụng tạm thời trong một thời gian nhất định, sau khi hết thời gian sử dụng theo thỏa thuận, người đi vay hoàn trả cho người cho vay. Thứ ba, quan hệ tín dụng dựa trên cơ sở sự tin tưởng giữa người đi vay và người cho vay: tín dụng ngân hàng phải dựa trên sự tin tưởng và tự nguyện giữa hai bên cho vay và đi vay.

Quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và khách hàng chỉ được thiết lập khi ngân hàng thực sự tin tưởng vào thiện chí và khả năng hoàn trả của khách hàng. Ngược lại, người đi vay cũng phải tin tưởng vào hiệu quả của việc sử dụng vốn đi vay của mình. Thứ tư, hoạt động tín dụng luôn chứa đựng những rủi ro: đó là do sự bất cân xứng về thông tin giữa khách hàng và Ngân hàng, ngoài những nguyên nhân chủ quan từ phía Ngân hàng và khách hàng còn tồn tại các nguyên nhân khách quan như sự biến động của thị trường, chu kỳ kinh tế, sự thay đổi của chính sách, những nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh,… 9 1. Nguyên tắc và điều kiện cấp tín dụng của Ngân hàng thương mại 1.

Nguyên tắc Nguyên tắc tín dụng là cơ sở để CBTD đưa ra các quyết định trong hoạt động tác nghiệp, là căn cứ để ban quản lý tiến hành các hoạt động giám sát và kiểm tra, gồm 2 nguyên tắc sau: Thứ nhất, vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích đã cam kết trong hợp đồng tín dụng. Khi khách hàng thay đổi mục đích sử dụng vốn thì Ngân hàng không thể đánh giá được tính hiệu quả và khả thi của phương án đó. Vì vậy, khi thay đổi mục đích sử dụng vốn các chỉ tiêu đó có thể không phù hợp, ảnh hưởng tới quyền lợi của của Ngân hàng và khách hàng. Thứ hai, vốn vay phải được hoàn trả đầy đủ cả vốn gốc và lãi đúng thời hạn đã cam kết trong hợp đồng tín dụng.

Do vốn ngân hàng chủ yếu là vốn đi vay từ bên ngoài, do đó Ngân hàng cũng phải trả đúng gốc và lãi cho người gửi tiền đúng hạn. Ngân hàng ngăn ngừa các loại rủi ro phát sinh do việc khách hàng không thực hiện đúng cam kết hoàn trả gốc và lãi đúng thời hạn. Điều kiện Điều kiện vay vốn nhằm đảm bảo cho các nguyên tắc tín dụng có hiệu lực trong mọi quan hệ tín dụng giữa Ngân hàng với khách hàng, khách hàng chỉ có thể được Ngân hàng cấp tín dụng nếu họ thỏa mãn tất cả các điều kiện vay vốn đã quy định, gồm năm điều kiện dưới đây: Thứ nhất, khách hàng phải có đủ năng lực pháp lý: Khách hàng cá nhân phải có năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự, khách hàng dân sự phải có tư cách pháp nhân vì quan hệ tín dụng giữa khách hàng và Ngân hàng là quan hệ được pháp luật bảo vệ. Do đó, nó phải được thiết lập trên cơ sở quy định của pháp luật.

Trong quan hệ tín dụng sẽ phát sinh chuyển giao và giao dịch về tài sản nên cần có sự xác nhận của các bên tham gia theo đúng quy định của pháp luật. Thứ hai, mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp: Vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích và không vi phạm pháp luật và mục đích phù hợp với đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp trong trường hợp với doanh nghiệp. Vốn vay phải sử 10 dụng hợp pháp vì tài sản hình thành từ vốn vay chủ yếu là tài sản thuộc sở hữu của khách hàng (trước pháp luật). Vì vậy, khi khách hàng sử dụng vốn bất hợp pháp thì các tài sản đó sẽ bị phong tỏa và tịch thu sẽ ảnh hưởng tới khả năng hoàn trả nợ cho ngân hàng.

Thứ ba, khách hàng phải có khả năng tài chính đảm bảo trả nợ trong thời hạn cam kết: Tài chính lành mạnh được xem như khách hàng có khả năng hoàn trả nợ tốt vì ngân hàng cho vay với kỳ vọng thu hồi được cả gốc và lãi, kinh doanh hiệu quả trong một khoảng thời gian nhất định. Khách hàng phải có khả năng tài chính lành mạnh tức là khách hàng đó có khả năng quản lí tốt, khách hàng chứng minh sự phát triển ổn định của mình, có cơ sở vững chắc về tài chính để đảm bảo cam kết hoàn trả tiền vay đúng hạn. Thứ tư, khách hàng phải có phương án, dự án đầu tư khả thi và hiệu quả: Phương án, dự án đầu tư có hiệu quả tức là tạo thu nhập cho khách hàng, giúp họ phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh, mang lại hiệu quả xã hội, tạo công ăn việc làm góp phần tăng trưởng kinh tế. Bản chất của NHTM là tổ chức kinh doanh trong đó việc cho vay phải đảm bảo nguyên tắc sinh lời cơ bản.

Do đó phương án, dự án đầu tư ngân hàng tài trợ vốn phải đảm bảo tính khả thi và có hiệu quả. Trong hoạt động tín dụng của NHTM thì nguồn thu từ phương án, dự án vay vốn được coi là nguồn thu thứ nhất đảm bảo cho việc an toàn vốn cũng như phát triển liên tục của khách hàng và Ngân hàng. Thứ năm, khách hàng phải thực hiện bảo đảm tiền vay theo quy định: Đây là công cụ bảo đảm trong việc thực hiện trách nhiệm và nghĩa vụ của khách hàng trong quan hệ tín dụng. Bảo đảm tiền vay cung cấp nguồn thanh toán thứ hai cho NHTM (trường hợp khách hàng không trả được khoản vay).

Tổng quan về tín dụng xanh 1. Khái niệm và đặc điểm của tín dụng xanh 1. Khái niệm tín dụng xanh Trên thế giới, các quan điểm về TDX đã được rất nhiều học giả, tổ chức đề cập. Ở Trung Quốc, TDX được sử dụng rộng rãi theo định nghĩa thể hiện trong 11 “Nguyên tắc xích đạo” (2002), yêu cầu các Tổ chức tài chính chú ý đến tác động môi trường - xã hội của các dự án tài chính, ngoài việc đánh giá khả năng thanh toán truyền thống và yêu cầu ngân hàng sử dụng các khoản cho vay để thúc đẩy các dự án đóng vai trò tích cực trong bảo tồn năng lượng và giảm phát thải tạo ra xã hội ổn định.

Theo Aizawa và Yang (2010), TDX được coi là một trong số những giải pháp mà ngành tài chính áp dụng để đối phó với các thách thức môi trường và xã hội của thế giới thông qua các công cụ tài chính. Theo Jin và Mengqi (2011), TDX là biểu hiện của tài chính bền vững nhằm mục đích hướng đến sự phát triển bền vững. Wang và các cộng sự (2019) lại cho rằng TDX là chiến lược tín dụng của các ngân hàng và không ủng hộ các doanh nghiệp gây ô nhiễm nặng nề. TDX là việc điều chỉnh cơ cấu tỷ lệ tín dụng dài hạn và ngắn hạn đối với các doanh nghiệp trên từ đó ảnh hưởng đến cơ cấu đầu tư của các doanh nghiệp gây ô nhiễm nặng.