Đầu tư phát triển bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước lĩnh vực nông nghiệp tại tỉnh nghệ an giai đoạn 2006 20210

Tài liệu nghiên cứu Đầu tư phát triển bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước lĩnh vực nông nghiệp tại tỉnh nghệ an giai đoạn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trần Thị Phương Dung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ái Liên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đầu Tư
• Đề tài: Đầu Tư Phát Triển Bằng Nguồn Vốn Ngân Sách Nhà Nước Lĩnh Vực Nông Nghiệp Tại Tỉnh Nghệ An Giai Đoạn 2006-2020
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 1.3. Mục đích nghiên cứu của đề tài
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1.7. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀO LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của lĩnh vực nông nghiệp đối với sự phát triển nền kinh tế
• 2.1.1. Khái niệm ngành nông nghiệp
• 2.1.2. Đặc điểm của ngành nông nghiệp. Vai trò của ngành nông nghiệp đối với nền kinh tế
• 2.2. Đầu tư phát triển trong lĩnh vực nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh
• 2.2.1. Khái niệm ĐTPT nông nghiệp. Đặc điểm của hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 2.2.2. Vai trò của nguồn vốn NSNN đối với ĐTPT nông nghiệp
• 2.2.3. Nội dung đầu tư phát triển lĩnh vực nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh
• 2.3. Tác động của đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh
• 2.3.1. Đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà góp phần hiện đại hóa hệ thống thủy lợi, thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội của địa phương
• 2.3.2. Đầu tư phát triển nông nghiệp từ nguồn vốn NSNN tác động đến sự phát triển khoa học công nghệ, giống cây trồng vật nuôi của địa phương
• 2.3.3. Đầu tư phát triển nông nghiệp từ nguồn vốn NSNN góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân
• 2.3.4. Đầu tư phát triển nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách nhà nước với xây dựng nông thôn mới
• 2.3.5. Đầu tư phát triển nông nghiệp từ nguồn vốn NSNN góp phần xóa đói giảm nghèo
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới ĐTPT nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại địa phương
• 2.4.1. Nhân tố chủ quan
• 2.4.2. Nhân tố khách quan
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP TẠI TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2006-2014
• 3.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp tỉnh Nghệ An
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.2. Thực trạng đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006-2014
• 3.2.1. Mục tiêu phát triển nông nghiệp tại tỉnh Nghệ An giai đoạn 2011-2015
• 3.2.2. Quy mô và cơ cấu nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu tư phát triển ngành nông nghiệp tại tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006-2014
• 3.2.3. Nội dung ĐTPT nông nghiệp bằng nguồn vốn NSNN
• 3.3. Công tác quản lý hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại địa phương
• 3.3.1. Các cơ quan tham gia quản lý
• 3.3.2. Tình hình quản lý hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp bằng NVNSNN
• 3.4. Đánh giá tác động đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006-2014
• 3.4.1. Tác động của ĐTPT nông nghiệp từ NVNSNN đến sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Nghệ An
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH NGHỆ AN ĐẾN NĂM 2020
• 4.1. Định hướng phát triển nông nghiệp đến năm 2020
• 4.1.1. Quan điểm, mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam đến năm 2020. Mục tiêu, phương hướng phát triển nông nghiệp tỉnh Nghệ An đến năm 2020. Nhu cầu vốn đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước vào tỉnh Nghệ An giai đoạn 2016-2020
• 4.2. Một số giải pháp nhằm tăng cường đầu tư phát triển nông nghiệp từ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại tỉnh Nghệ An
• 4.2.1. Giải pháp về tăng cường nguồn vốn NSNN cho ĐTPT nông nghiệp
• 4.2.2. Giải pháp về công tác quản lý nhà nước trong đầu tư phát triển nông nghiệp
• 4.2.3. Giải pháp cho một số nội dung đầu tư
• 4.2.4. Kết hợp sử dụng các loại nguồn vốn
• 4.2.5. Tăng cường liên kết 4 nhà trong đầu tư phát triển nông nghiệp
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Đối với Nhà nước
• 4.3.2. Đối với địa phương
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đầu Tư Phát Triển Nông Nghiệp Nghệ An 2006 2020

Nông nghiệp đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của xã hội. Phát triển kinh tế nông nghiệp là trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế của mỗi quốc gia và địa phương. Nghệ An, một tỉnh nông nghiệp, có tiềm năng lớn nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Kinh tế nông nghiệp còn mang tính tự cấp tự túc, trình độ thâm canh thấp, và giá trị sản phẩm chưa cao. Việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách nhà nước để phát triển nông nghiệp là vô cùng quan trọng. Luận văn này tập trung vào đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại Nghệ An giai đoạn 2006-2020, một lĩnh vực chưa được nghiên cứu sâu rộng. Đối tượng nghiên cứu là hoạt động đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006-2014. Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm thu thập thông tin, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh và dự báo.

1.1. Vai Trò Của Nông Nghiệp Trong Phát Triển Kinh Tế Nghệ An

Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi. Ngành này cung cấp lương thực, thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp. Nông nghiệp đóng vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế, cung ứng lương thực, nguyên liệu và là thị trường tiêu thụ sản phẩm. Phát triển nông nghiệp là yếu tố then chốt cho sự tăng trưởng của các ngành khác. Theo luận văn, 'tất cả các ngành các lĩnh vực muốn có sự tăng trưởng và phát triển thì cần phải có đầu tư, không có đầu tư thì không có sự phát triển'.

1.2. Tính Cấp Thiết Của Nghiên Cứu Đầu Tư Nông Nghiệp Nghệ An

Nghiên cứu về đầu tư phát triển nông nghiệp Nghệ An là cần thiết để sử dụng hiệu quả nguồn vốn ngân sách nhà nước. Hiện tại, chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực này tại Nghệ An. Việc đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp là quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp của tỉnh. Luận văn này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan và chi tiết về đầu tư vào sản xuất nông nghiệp Nghệ An.

II. Thực Trạng Đầu Tư Nông Nghiệp Nghệ An Giai Đoạn 2006 2014

Giai đoạn 2006-2014, đầu tư phát triển nông nghiệp tại Nghệ An có bước phát triển khá nhanh nhờ sự quan tâm của Nhà nước và địa phương. Cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội và dịch vụ nông nghiệp, nông thôn được chú trọng đầu tư, góp phần khai thác lợi thế của các vùng nông thôn và phát triển sản xuất hàng hóa. Công cuộc xóa đói giảm nghèo đạt được kết quả tích cực, tạo ra nhiều việc làm mới và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Theo luận văn, 'Hàng vạn việc làm mới tạo ra đã làm giảm bớt sự căng thẳng, bức xúc trong nông thôn; thu nhập và đời sống của dân cư ngày càng được nâng cao'.

2.1. Quy Mô Vốn Đầu Tư Phát Triển Nông Nghiệp Nghệ An

Quy mô vốn đầu tư phát triển nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước còn nhỏ so với nhu cầu phát triển. Giai đoạn 2006-2010, tổng vốn ngân sách nhà nước đầu tư phát triển cho nông nghiệp Nghệ An là 3806,4 tỷ đồng, chiếm khoảng 16,4% tổng vốn đầu tư phát triển tỉnh. Mức đầu tư này chưa phù hợp với đóng góp của nông nghiệp vào GDP toàn tỉnh. Theo luận văn, 'Trong khi đóng góp của nông nghiệp chiếm tới 45% GDP toàn tỉnh thì mức đầu tư như những năm qua là chưa phù hợp, chưa đủ tầm với một tỉnh như Nghệ An'.

2.2. Cơ Cấu Nguồn Vốn Ngân Sách Đầu Tư Nông Nghiệp

Cơ cấu nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu tư cho nông nghiệp chưa hợp lý. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp chủ yếu dựa vào nguồn vốn ngân sách nhà nước, chưa huy động được nhiều nguồn vốn ngoài nhà nước. Nguồn vốn ngân sách nhà nước tập trung nhiều vào thủy lợi, dẫn đến sự phát triển không đều của hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp. Theo luận văn, 'Đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp thời gian qua vẫn dựa vào nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước là chính, chưa huy động được nhiều nguồn vốn ngoài nhà nước vào lĩnh vực này'.

2.3. Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Đầu Tư Nông Nghiệp Nghệ An

Sử dụng vốn ngân sách nhà nước đầu tư trong nông nghiệp còn lãng phí, dẫn tới hiệu quả đầu tư chưa cao. Nguyên nhân chính là do chất lượng công tác quy hoạch chưa cao, còn có sự chồng chéo quy hoạch phát triển giữa các ngành, các địa phương. Bên cạnh đó, năng lực các tổ chức tư vấn khảo sát, thiết kế còn yếu kém. Theo luận văn, 'Nguyên nhân chính là do chất lượng công tác quy hoạch chưa cao, còn có sự chồng chéo quy hoạch phát triển giữa các ngành, các địa phương; chủ trương đầu chưa nhất quán dẫn đến tình trạng trong quá trình triển khai thực hiện dự án đầu tư phải thực hiện điều chỉnh'.

III. Giải Pháp Tăng Cường Đầu Tư Phát Triển Nông Nghiệp Nghệ An

Để tăng cường đầu tư phát triển nông nghiệp tại Nghệ An, cần có các giải pháp đồng bộ. Tăng cường nguồn vốn ngân sách nhà nước là yếu tố quan trọng, đặc biệt khi năng lực tích lũy của các chủ thể kinh tế ở khu vực nông thôn còn thấp. Cần xây dựng danh mục các dự án để tỉnh cùng với trung ương tập trung đầu tư, chống thất thoát các nguồn thu và tạo nguồn vốn từ quỹ đất. Đồng thời, cần tăng cường công tác quản lý nhà nước trong đầu tư phát triển nông nghiệp để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn.

3.1. Tăng Cường Nguồn Vốn Ngân Sách Cho Đầu Tư Nông Nghiệp

Nguồn vốn ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đầu tư phát triển nông nghiệp. Cần tập trung xây dựng danh mục các dự án để tỉnh cùng với trung ương tập trung đầu tư theo lộ trình và nhu cầu phát triển. Chống thất thoát các nguồn thu, đặc biệt là nguồn thu từ thuế. Tạo nguồn vốn từ quỹ đất để bổ sung vào vốn ngân sách. Theo luận văn, 'trong điều kiện hiện nay, khi năng lực tích luỹ của các chủ thể kinh tế ở khu vực nông thôn còn thấp và nông nghiệp chưa phải là địa bàn hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài thì vốn đầu tư từ ngân sách còn đóng vai trò là vốn mồi để tạo ra động lực thu hútnguồn vốn đầu tư từ các thành phần kinh tế khác vào nông nghiệp, nông thôn'.

3.2. Quản Lý Nhà Nước Trong Đầu Tư Phát Triển Nông Nghiệp

Vai trò quản lý của Nhà nước là không thể thiếu trong bất kì hoạt động đầu tư nào. Nó giúp thực hiện thành công các mục tiêu của ngành, huy động tối đa và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư, đặc biệt là vốn NSNN và thực hiện đúng các qui định pháp luật, chủ chương, chính sách của Nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp. Do đó, việc tăng cường công tác quản lý của Nhà nước trong quá trình đầu tư phát triển nông nghiệp là rất cần thiết.

3.3. Đầu Tư Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Khoa Học Công Nghệ

Để xây dựng một nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa lớn, hiệu quả và bền vững, có năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh cao, đáp ứng nhu cầu của địa phương và xuất khẩu cần phải tăng cường đầu tư cho công tác nghiên cứu và tăng cường ứng dụng khoa học, kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp Nghệ An.

IV. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Cho Nông Nghiệp Nghệ An Đến 2020

Để ứng dụng rộng rãi và hiệu quả các thành tựu khoa học công nghệ vào phục vụ sản xuất nông nghiệp thì cần phải tăng cường đầu tư nâng cao trình độ và sự am hiểu về khoa học công nghệ cho người nông dân bởi họ là những người trực tiếp đưa các thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất. Cần tăng cường công tác khuyến nông – khuyến ngư. Công tác khuyến nông – khuyến ngư rất quan trọng đối với sự phát triển nông nghiệp.

4.1. Nâng Cao Trình Độ Nông Dân Nghệ An

Cần tăng cường đầu tư nâng cao trình độ và sự am hiểu về khoa học công nghệ cho người nông dân bởi họ là những người trực tiếp đưa các thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất. Điều này giúp nông dân Nghệ An tiếp cận và ứng dụng các kỹ thuật mới hiệu quả hơn.

4.2. Vai Trò Của Khuyến Nông Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Công tác khuyến nông – khuyến ngư rất quan trọng đối với sự phát triển nông nghiệp. Khuyến nông giúp người nông dân trao đổi, học hỏi kinh nghiệm, tiếp nhận thêm được những kiến thức, tăng kỹ năng và trợ giúp những điều kiện cần thiết trong sản xuất nông nghiệp để họ có đủ khả năng tự giải quyết được những công việc của chính mình nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho gia đình và cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghệ An là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước với 16.493,7 km2, trong đó hơn 80% dân số sinh sống tại khu vực nông thôn và hoạt động sản xuất nông nghiệp đóng góp khoảng 45% tổng sản phẩm trên địa bàn (GDP) toàn tỉnh trong giai đoạn đầu nghiên cứu. Mặc dù sở hữu tiềm năng dồi dào về tài nguyên đất đai và nguồn nước sông Lam với chiều dài lưu vực 361 km nội tỉnh, nền nông nghiệp Nghệ An thời gian qua vẫn mang nặng tính tự cấp tự túc, năng suất thâm canh chưa cao và dễ bị tổn thương trước thiên tai hạn mặn. Vấn đề cấp bách đặt ra là quy mô vốn ngân sách nhà nước đầu tư phát triển cho nông nghiệp Nghệ An giai đoạn 2006-2010 mới đạt 3.806,4 tỷ đồng, chỉ chiếm khoảng 16,4% tổng vốn đầu tư phát triển toàn tỉnh, tạo ra sự chênh lệch lớn so với tỷ trọng đóng góp kinh tế của ngành.

Mục tiêu trọng tâm của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về đầu tư công trong nông nghiệp, phân tích thực trạng huy động và phân bổ nguồn vốn ngân sách nhà nước tại tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006-2014, từ đó xác định các điểm nghẽn và đề xuất hệ thống giải pháp tài chính - quản lý đồng bộ đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hạng mục đầu tư công thiết yếu gồm hệ thống thủy lợi, khoa học công nghệ giống cây trồng vật nuôi, cơ giới hóa nông nghiệp, hệ thống khuyến nông khuyến ngư và phát triển nguồn nhân lực trên địa bàn 21 huyện, thành, thị. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học để nâng cao chỉ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, tối ưu hóa cơ cấu chi ngân sách và thúc đẩy quá trình chuyển dịch mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa giá trị gia tăng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai lý thuyết kinh tế nền tảng: Lý thuyết đầu tư công với hiệu ứng dẫn dắt vốn tư nhân (Crowding-in Effect) và Lý thuyết tăng trưởng kinh tế tân cổ điển kết hợp hàm sản xuất mở rộng. Trong lĩnh vực nông nghiệp, tỷ suất sinh lời tài chính thường ở mức thấp, dao động từ 3% đến 5% mỗi năm so với mức trên 10% của các ngành công nghiệp chế tạo, kèm theo rủi ro thiên tai dịch bệnh lớn. Do đó, nguồn vốn ngân sách nhà nước giữ vai trò "vốn mồi" mở đường nhằm kiến tạo kết cấu hạ tầng công cộng và giảm thiểu chi phí cận biên cho các thành phần kinh tế khác.

Khung phân tích tập trung vào năm khái niệm cốt lõi:

• Đầu tư phát triển nông nghiệp bằng ngân sách nhà nước: Quá trình phân bổ vốn công nhằm hình thành tài sản vật chất và tri thức mới cho ngành nông nghiệp.
• Cơ sở hạ tầng kỹ thuật nông nghiệp: Trọng tâm là mạng lưới trạm bơm, đê kè và kênh mương tưới tiêu phục vụ sản xuất.
• Cơ giới hóa nông nghiệp: Sự chuyển đổi từ lao động thủ công sang thiết bị máy móc nhằm nâng cao năng suất lao động.
• Hệ thống khuyến nông - khuyến ngư: Cầu nối chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và chính sách từ cơ quan quản lý đến hộ nông dân.
• Hiệu quả đầu tư vốn nhà nước: Đo lường qua mức độ gia tăng năng lực sản xuất, tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng nông nghiệp và mức giảm tỷ lệ hộ nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2006-2014 được trích xuất từ Niên giám thống kê tỉnh Nghệ An, các báo cáo tài chính quyết toán của Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, cùng hệ thống dữ liệu dự án của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Ban Quản lý dự án ngành nông nghiệp Nghệ An (NAPMU).

Về phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu thực hiện khảo sát toàn diện trên cỡ mẫu 150 dự án và công trình hạ tầng nông nghiệp sử dụng vốn ngân sách tại 21 đơn vị hành chính cấp huyện. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên 3 tiểu vùng sinh thái đặc thù: vùng đồng bằng ven biển (chiếm 35% mẫu), vùng đồi gò trung du (chiếm 30% mẫu) và vùng núi cao phía Tây Nghệ An (chiếm 35% mẫu).

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian (time-series), phân tích so sánh cơ cấu tỷ trọng và đánh giá định lượng tốc độ tăng trưởng vốn. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh chính xác sự biến động của dòng vốn công qua các chu kỳ kế hoạch 5 năm, nhận diện rõ nét sự phân bổ mất cân đối giữa các phân ngành nông nghiệp và lượng hóa được mối tương quan giữa quy mô vốn đầu tư với mức độ chuyển biến của hạ tầng nông thôn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước cho nông nghiệp Nghệ An giai đoạn 2006-2014 có sự gia tăng về số tuyệt đối nhưng tỷ trọng trong tổng vốn toàn xã hội còn rất khiêm tốn. Trong giai đoạn 2006-2010, tổng vốn ngân sách chi cho nông nghiệp đạt 3.806,4 tỷ đồng (chiếm 16,4% tổng vốn đầu tư toàn tỉnh), mức phân bổ này chưa tương xứng với một ngành đóng góp 45% GDP địa phương.

Thứ hai, cơ cấu bố trí vốn giữa các lĩnh vực nội ngành bộc lộ sự thiên lệch nghiêm trọng. Giai đoạn 2010-2014, nguồn vốn ngân sách tập trung trên 75% cho các công trình thủy lợi đầu mối và đê điều. Ngược lại, nguồn vốn dành cho nghiên cứu giống cây trồng vật nuôi và chuyển giao khoa học công nghệ chỉ chiếm chưa đầy 3%, trong khi chi cho đào tạo phát triển nhân lực nông nghiệp chiếm tỷ lệ thấp xấp xỉ 1,5%.

Thứ ba, hiệu quả sử dụng vốn ngân sách còn nhiều hạn chế do tình trạng đầu tư phân tán, dàn trải. Tỷ lệ chậm tiến độ thi công và giải ngân tại các công trình tiểu thủy nông kéo dài, dẫn đến chi phí phát sinh đội vốn từ 15% đến 20% so với dự toán ban đầu. Mức độ cơ giới hóa ở khâu thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch năm 2014 đạt dưới 25%, khiến tổn thất sau thu hoạch còn ở mức cao.

Thứ tư, nguồn vốn công đã tạo ra những tác động lan tỏa tích cực về mặt xã hội. Khối lượng tài sản cố định huy động từ ngân sách tăng trung bình 12% mỗi năm trong giai đoạn 2011-2014, diện tích đất canh tác được chủ động tưới tiêu đạt trên 70%, trực tiếp góp phần kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh từ trên 20% năm 2006 xuống còn khoảng 12,5% vào năm 2014.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự bất cập trong phân bổ vốn xuất phát từ tư duy quản lý mang tính bao cấp và áp lực co kéo ngân sách giữa các địa phương cấp huyện. Năng lực lập quy hoạch, khảo sát thiết kế của các đơn vị tư vấn còn hạn chế, dẫn đến việc nhiều dự án phải điều chỉnh thiết kế cơ sở giữa chừng. Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng chưa được triển khai đồng bộ khiến thời gian thi công kéo dài, làm giảm hiệu năng chu chuyển vốn.

So sánh với các nghiên cứu đầu tư công nông nghiệp tại vùng Bắc Trung Bộ, thực trạng tại Nghệ An phản ánh rõ mô hình tập trung quá mức vào phần cứng (công trình thủy lợi) và xem nhẹ phần mềm (khoa học giống và nguồn nhân lực). Để biểu đạt trực quan bức tranh này, dữ liệu phân bổ vốn được mô hình hóa qua biểu đồ hình quạt thể hiện cơ cấu nguồn vốn theo phân ngành giai đoạn 2010-2014 và biểu đồ đường kết hợp cột mô tả khoảng cách giữa nhu cầu vốn thực tế và khả năng đáp ứng từ ngân sách.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu nguồn thu và nâng cao quy mô vốn mồi ngân sách. Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An cần chỉ đạo Sở Tài chính khai thác tối đa nguồn thu từ quỹ đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất nông nghiệp sạch, bảo đảm tỷ trọng vốn ngân sách nhà nước đầu tư cho nông nghiệp đạt tối thiểu 20% đến 22% tổng chi đầu tư phát triển toàn tỉnh trong giai đoạn 2016-2020.

Thứ hai, chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu vốn sang lĩnh vực khoa học công nghệ và chọn tạo giống. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ nâng mức phân bổ ngân sách cho công tác nghiên cứu giống mới lên mức 8% đến 10% tổng nguồn chi nông nghiệp, tập trung sản xuất các dòng lúa lai chất lượng cao và cây ăn quả nhiệt đới xuất khẩu trước năm 2020.

Thứ ba, đẩy mạnh hiện đại hóa cơ giới hóa và đào tạo nguồn nhân lực cơ sở. Trung tâm Khuyến nông tỉnh cần phối hợp với các hợp tác xã triển khai chương trình đào tạo nghề kỹ thuật cho 50.000 lao động nông thôn mỗi năm, đồng thời thực hiện chính sách hỗ trợ lãi suất vay mua máy móc nông nghiệp, nâng tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất lên 90% và khâu thu hoạch lên 60% vào năm 2020.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế và nhân rộng mô hình liên kết 4 nhà gồm Nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp và Nhà nông. Ủy ban nhân dân tỉnh cần ban hành các gói ưu đãi về mặt bằng sản xuất và thủ tục hành chính nhằm thu hút từ 15 đến 20 doanh nghiệp chế biến nông sản lớn đầu tư vào Nghệ An, phát huy vai trò điều tiết của Nhà nước để gắn kết sản xuất với chuỗi tiêu thụ toàn cầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Nghệ An. Tài liệu cung cấp căn cứ định lượng thực tiễn để xây dựng kế hoạch phân bổ vốn đầu tư công trung hạn 2016-2020, khắc phục triệt để tình trạng đầu tư dàn trải trên 21 huyện thị.

Nhóm thứ hai là các giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế đầu tư và Quản lý kinh tế. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận đánh giá hiệu quả đầu tư công ngành nông nghiệp cấp tỉnh với hệ thống số liệu chuỗi thời gian 9 năm từ 2006 đến 2014.

Nhóm thứ ba là lãnh đạo các doanh nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp đang hoạt động trên địa bàn miền Trung. Luận văn giúp nhận diện bức tranh tổng thể về kết cấu hạ tầng, hệ thống thủy lợi và định hướng phát triển nông sản chủ lực, từ đó xây dựng phương án kinh doanh liên kết hiệu quả.

Nhóm thứ tư là các tổ chức tài trợ quốc tế và cơ quan quản lý nguồn vốn ODA. Dữ liệu khảo sát chi tiết về thực trạng hạ tầng nông thôn Nghệ An giúp các tổ chức thiết kế những chương trình tài trợ vi mô và dự án hỗ trợ kỹ thuật phù hợp với mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ trọng vốn ngân sách cho nông nghiệp Nghệ An giai đoạn 2006-2010 chiếm 16,4% phản ánh điều gì? Con số 16,4% trên tổng vốn đầu tư phát triển (đạt 3.806,4 tỷ đồng) là quá thấp so với thực tế nông nghiệp đóng góp tới 45% GDP và là sinh kế của 80% dân số nông thôn, cho thấy sự mất cân đối lớn trong chính sách ưu tiên phân bổ ngân sách.

Việc dồn hơn 75% vốn ngân sách cho hệ thống thủy lợi gây ra hệ lụy gì cho nông nghiệp Nghệ An? Việc tập trung vốn cho thủy lợi giúp đảm bảo tưới tiêu nhưng lại làm cạn kiệt nguồn lực cho nghiên cứu giống và khuyến nông (dưới 3%), khiến chất lượng nông sản chậm cải thiện và giá trị gia tăng trên mỗi hécta canh tác còn ở mức thấp.

Cơ giới hóa nông nghiệp tại Nghệ An giai đoạn 2006-2014 đạt kết quả ra sao? Cơ giới hóa có bước phát triển ở khâu làm đất nhưng khâu thu hoạch và chế biến sâu năm 2014 chỉ đạt mức dưới 25%, dẫn đến năng suất lao động chưa cao và tỷ lệ tổn thất nông sản sau thu hoạch vẫn còn lớn.

Giải pháp nào giúp giải quyết dứt điểm tình trạng đầu tư dàn trải, nợ đọng xây dựng cơ bản? Tỉnh cần ban hành danh mục dự án ưu tiên dựa trên hiệu quả kinh tế - xã hội, thực hiện thẩm định chặt chẽ khả năng cân đối vốn trước khi phê duyệt và quy trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu cơ quan chủ đầu tư.

Nguồn vốn ngân sách nhà nước đã tác động thế nào đến mục tiêu giảm nghèo tại Nghệ An? Nguồn vốn đã giúp kiên cố hóa hệ thống tưới tiêu và giao thông nông thôn, hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật giúp tỷ lệ hộ nghèo giảm từ trên 20% năm 2006 xuống còn 12,5% năm 2014, tạo việc làm cho hàng vạn lao động địa phương.

Kết luận

• Đầu tư công giữ vai trò huyết mạch trong việc dẫn dắt và định hình diện mạo nền kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An với quy mô diện tích rộng lớn 16.493,7 km2.
• Giai đoạn 2006-2014 ghi nhận sự tăng trưởng nguồn vốn ngân sách với 3.806,4 tỷ đồng giai đoạn 2006-2010, nhưng cơ cấu đầu tư còn mất cân đối khi dành trên 75% cho thủy lợi và thiếu hụt vốn cho khoa học công nghệ.
• Tình trạng đầu tư dàn trải và thời gian thi công kéo dài làm suy giảm hiệu quả sử dụng vốn, đòi hỏi phải siết chặt quy trình thẩm định và phân cấp quản lý.
• Luận văn đã đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện gồm tăng quy mô vốn mồi lên 20% đến 22%, chuyển dịch trọng tâm sang công nghệ giống và đào tạo 50.000 lao động mỗi năm đến năm 2020.
• Các cấp chính quyền địa phương cần khẩn trương hoàn thiện thể chế liên kết 4 nhà và ưu tiên nguồn lực để hiện đại hóa hạ tầng nông nghiệp trước năm 2020; quý độc giả và nhà quản lý quan tâm hãy khai thác chi tiết các mô hình phân tích trong toàn văn công trình để ứng dụng vào thực tiễn hoạch định chính sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài Chương 2: Một số vấn đề lý luận về ĐTPT bằng nguồn vốn NSNN lĩnh vực nông nghiệp Chương 3: Thực trạng ĐTPT bằng nguồn vốn NSNN lĩnh vực nông nghiệp tại tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006-2014 Chương 4: Phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường ĐTPT nông nghiệp từ nguồn vốn NSNN tại tỉnh Nghệ An đến năm 2020 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀO LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP 2.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của lĩnh vực nông nghiệp đối với sự phát triển nền kinh tế 2.1 Khái niệm ngành nông nghiệp Nông nghiệp là một ngành kinh tế quan trọng trong nền kinh tế mỗi nước, đặc biệt là trong các thế kỷ trước đây khi công nghiệp chưa phát triển và nông nghiệp chiếm tỉ trọng cao trong nền kinh tế. Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực thực phẩm và một số nguyên liệu cho công nghiệp. Nông nghiệp hiểu theo nghĩa hẹp chỉ bao gồm trồng trọt và chăn nuôi nhưng hiểu theo nghĩa rộng thì nông nghiệp là một ngành sản xuất lớn, còn bao gồm cả lâm nghiệp và thuỷ sản.2 Đặc điểm của ngành nông nghiệp Sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm riêng mà các ngành sản xuất khác không có như: - Sản xuất nông nghiệp tiến hành trên một địa bàn rộng lớn, phức tạp, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên nên mang tính khu vực rõ rệt. Ở đâu có đất đai và lao động thì ở đó có thể tiến hành sản xuất nông nghiệp.

Song ở mỗi quốc gia lại có điều kiện đất đai, thời tiết, khí hậu khác nhau nên sản xuất nông nghiệp cũng khác nhau. - Trong nông nghiệp, ruộng đất là tư liệu sản xuất chủ yếu không thể thay thế được. Đất đai là điều kiện cần thiết cho tất cả cho các ngành sản xuất, nhưng nội 7 dung kinh tế của nó lại rất khác nhau. Trong công nghiệp và các ngành kinh tế khác, đất đai chỉ là nền móng để xây dựng các công xưởng, trụ sở phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh.

Trái lại, trong nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu, không thể thay thế được và nó là loại tư liệu sản xuất đặc biệt vì nó hạn chế về mặt diện tích, cố định về mặt vị trí và sức sản xuất của nó không có giới hạn. Chính vì vậy, cần phải tích cực mở rộng diện tích đất nông nghiệp bằng khai khoáng, tăng vụ. Đẩy mạnh đầu tư chiều sâu, thâm canh sản xuất – coi thâm canh là con đường chủ yếu phát triển sản xuất nông nghiệp - Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cơ thể sống- cây trồng và vật nuôi. Các loại cây trồng và vật nuôi phát triển theo quy luật sinh thái nhất định.

Chúng rất nhạy cảm với yếu tố ngoại cảnh, mọi sự thay đổi về khí hậu, thời tiết đều tác động trực tiếp đến sự phát triển của cây trồng, vật nuôi, đến kết quả thu hoạch sản phẩm cuối cùng. - Sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ cao. Để giảm bớt tính thời vụ trong sản xuất nông nghiệp cần lưu ý các vấn đề: Thực hiện chuyên môn hoá sản xuất kết hợp với phát triển tổng hợp; tạo ra các giống cây trồng có thời gian sinh trưởng ngắn để có thể làm nhiệm vụ trong năm; mở mang các ngành nghề, các hoạt động sản xuất kinh doanh khác trong nông thôn để thu hút lao động; bố trí cơ cấu cây trồng, con vật nuôi hợp lý để sử dụng tối đa lực lượng lao động và sử dụng có hiệu quả các loại vật tư kỹ thuật. Vai trò của ngànhnông nghiệp đối với nền kinh tế Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản giữ vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế ở hầu hết các nước.

Vai trò này được thể hiện trên các mặt: Một là, cung ứng lương thực và nhu yếu phẩm cho nền kinh tế. Nông nghiệp là một ngành xuất hiện sớm nhất trong lịch sử phát triển của xã hội loài người. Phạm vi hoạt động của nông nghiệp cũng bao phủ hầu hết các châu lục của hành tinh chúng ta. Do phân bố tài nguyên và trình độ phát triển khác nhau nên vai trò của nông nghiệp đối với sự phát triển kinh tế của các quốc gia có thể 8 không giống nhau.

Tuy nhiên, vai trò quan trọng và dễ thấy nhất của nông nghiệp đó là cung ứng trực tiếp lương thực và các nhu yếu phẩm cho nền kinh tế. Mà lương thực, thực phẩm thường được đánh giá là một loại hàng hoá thiết yếu bởi phần lớn thu nhập của người lao động được chi cho lương thực và thực phẩm. Giá cả của lương thực và thực phẩm có ảnh hưởng lớn đến tiền lương thực tế của người lao động. Tăng giá lương thực có thể sẽ là một yếu tố cơ bản gây ra lạm phát tại các nước có thu nhập thấp.

Vì vậy, việc phát triển ngành nông nghiệp để đáp ứng thoả đáng nhu cầu của nền kinh tế sẽ là đóng góp có ý nghĩa hết sức thiết thực cho phát triển kinh tế nói chung. Hai là, cung cấp nguyên liệu để phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp Để đáp ứng nhu cầu phát triển trong thời đại ngày nay, các quốc gia không thể không công nghiệp hoá nền kinh tế nước mình. Khi thực hiện công nghiệp hoá và phát triển kinh tế, nông nghiệp thực sự là một hậu phương vững chắc cung ứng nguyên vật liệu, các đầu vào trực tiếp cho phát triển các ngành công nghiệp đặc biệt là các ngành công nghiệp chế biến. Không những thế, để phát triển nông nghiệp và nông thôn thì các ngành tiểu thủ công nghiệp, các làng nghề truyền thống cũng có ý nghĩa quan trọng trong tạo công ăn việc làm và thu nhập cho dân cư.

Trong đó, nông nghiệp cũng là ngành cung ứng trực tiếp, có hiệu quả nguyên liệu cho các ngành này. Đứng trên góc độ toàn cầu, nông nghiệp không những là ngành cung ứng trực tiếp nguyên vật liệu cho các ngành sản xuất trong nước mà nông nghiệp còn góp phần cung ứng nguyên liệu cho công nghiệp chế biến tại các nước phát triển. Theo đánh giá của các nhà kinh tế, trong cơ cấu xuất khẩu của nhiều nước kém phát triển thì xuất khẩu sản phẩm thô và sơ chế (trong đó chủ yếu là nông sản và khoáng Ba là, thị trường lớn tiêu thụ sản phẩm của cả nông nghiệp và công nghiệp Khi thu nhập trong khu vực nông nghiệp tăng lên sẽ xuất hiện tiềm năng mở rộng nhu cầu về hàng hoá tiêu dùng và nhu cầu về đầu vào cho sản xuất nông nghiệp. Mặc dù nông nghiệp cần tương đối ít đầu vào là sản phẩm của công nghiệp nhưng nhu cầu tiêu dùng được tạo ra từ việc tăng năng suất trong sản xuất nông 9 nghiệp sẽ tạo ra một mối liên hệ thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu của khu vực phi nông nghiệp.

Mối quan hệ này được thực hiện do việc tăng sản lượng nông nghiệp sẽ dẫn đến tăng thu nhập tại khu vực phi nông nghiệp. Đóng góp của nông nghiệp đến việc mở rộng nhu cầu thị trường được thực hiện qua ba con đường : - Tăng thu nhập trong khu vực nông nghiệp sẽ làm tăng nhu cầu về các sản phẩm công nghiệp được sản xuất trong nước. - Đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp nông thôn một mặt giúp quá trình vận chuyển nông sản từ nông thôn đến thành thị và cho xuất khẩu, mặt khác tăng cường đưa các sản phẩm công nghiệp đến khu vực nông thôn. - Để khai thác thị truờng tiềm năng tại các khu vực nông thôn, ngành công nghiệp cũng phải khuyến khích sản xuất các sản phẩm theo nhu cầu khu vực nông nghiệp và nông thôn.

Bốn là, nông nghiệp góp phần cung cấp ngoại tệ cho nền kinh tế Các nước đang phát triển đều có nhu cầu rất lớn về ngoại tệ để nhập khẩu máy móc, vật tư, thiết bị, nguyên liệu mà chưa tự sản xuất được trong nước. Một phần nhu cầu ngoại tệ đó có thể được đáp ứng thông qua hoạt động xuất khẩu nông sản. Những nước có lợi thế so sánh tuyệt đối về các mặt hàng nông sản sẽ đem trao đổi lấy những mặt hàng ở nước khác mà nước mình không có lợi thế. Do đó mà nông sản được coi là nguồn hàng hoá để phát triển ngành ngoại thương ở giai đoạn đầu.

Việc “ trao đổi” đó đã đem lại nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế của các nước. Ngoài ra, trong lịch sử phát triển của một số nước cho thấy vốn được tích luỹ từ nông nghiệp lại tạo ra hàng hoá xuất khẩu và từ đó lại đem lại nguồn thu ngoại tệ. Như vậy nông nghiệp cũng là ngành cung cấp ngoại tệ quan trọng cho nền kinh tế của các quốc gia đặc biệt là đối với những nước có lợi thế về sản xuất nông nghiệp.2 Đầu tư phát triển trong lĩnh vực nông nghiệp bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh 2.Khái niệm ĐTPT nông nghiệp Có thể khẳng định rằng, tất cả các ngành các lĩnh vực nếu muốn tăng trưởng và phát triển thì đều cần phải đầu tư. Nông nghiệp cũng là ngành không nằm ngoài qui luật này.

Chính đầu tư là nhân tố quyết định những biến đổi vượt bậc của ngành nông nghiệp. Đầu tư là đòn bẩy, là động lực cho sự phát triển. Đầu tư phát triển nông nghiệp thuộc nhóm đối tượng đầu tư theo ngành do đó nó cũng là bộ phận cơ bản của đầu tư. Đầu tư phát triển nông nghiệp được hiểu là việc chi dùng vốn trong hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm làm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sản vật chất (chuồng trại, các trung tâm sản xuất giống, máy móc thiết bị phục vụ cho sản xuất nông nghiệp: máy gặt, máy kéo…) và tài sản trí tuệ (tri thức, kỹ năng trong chăn nuôi, trồng trọt, nghiên cứu ra các loại giống đem lại năng suất cao…), gia tăng năng lực sản xuất nông nghiệp, tạo thêm việc làm trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và vì mục tiêu phát triển của ngành trong nền kinh tế.

Nguồn lực đầu tư trong nông nghiệp bao gồm tiền vốn, cây giống, con giống, đất đai, lao động, máy móc thiết bị sử dụng cho sản xuất nông nghiệp. Vì vậy khi tính hiệu quả đầu tư trong nông nghiệp cần phải tính đầy đủ các nguồn lực tham gia.