Luận văn thạc sĩ về sự đóng góp của đầu tư nước ngoài vào giá trị xuất khẩu Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích sự đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài vào giá trị xuất khẩu Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kinh tế.

• Tác giả: Trần Thị Hoa Phi
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Sự Đóng Góp Của Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Vào Giá Trị Xuất Khẩu Của Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Nghiên cứu: “Sự đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến hoạt động xuất khẩu của Trung Quốc: Bằng chứng từ các lĩnh vực được phân tách (The Contribution of Foreign Direct Investment to China’s Export Performance: Evidence from Disaggregated Sectors) của Yan Yuan (2008)”
• 2.2. Nghiên cứu: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài và xuất khẩu- Những kinh nghiệm của Việt Nam” (“Foreign direct investment and exports – The experiences of VietNam”) – Nguyen Thanh Xuan and Yuqing Xing -2008
• 2.3. Mô hình OLI của John Dunning (1977)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GỢI Ý
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• 5.3. Những gợi ý và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về đầu tư nước ngoài và giá trị xuất khẩu Việt Nam

Đầu tư nước ngoài (FDI) đã trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam từ khi luật khuyến khích đầu tư nước ngoài được ban hành vào năm 1987. FDI không chỉ cung cấp nguồn vốn mà còn thúc đẩy công nghệ và cải thiện năng lực sản xuất. Sự phát triển của FDI đã tạo ra nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc gia tăng giá trị xuất khẩu. Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, giá trị xuất khẩu của Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua, nhờ vào sự đóng góp của các doanh nghiệp FDI.

1.1. Đầu tư nước ngoài và vai trò của nó trong kinh tế Việt Nam

Đầu tư nước ngoài đã đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước và tạo ra hàng triệu việc làm. Các doanh nghiệp FDI thường có quy mô lớn và công nghệ tiên tiến, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Theo nghiên cứu của Trần Thị Hoa Phi (2013), FDI đã góp phần làm tăng giá trị xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chế biến và chế tạo.

1.2. Tình hình xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam hiện nay

Giá trị xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu ấn tượng trong những năm gần đây. Năm 2022, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 368 tỷ USD, tăng 10% so với năm trước. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực bao gồm điện thoại, máy tính, dệt may và nông sản. Sự gia tăng này không chỉ nhờ vào nhu cầu thế giới mà còn nhờ vào sự đóng góp của FDI.

II. Thách thức trong việc thu hút đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Mặc dù Việt Nam đã đạt được nhiều thành công trong việc thu hút FDI, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Cạnh tranh từ các quốc gia khác trong khu vực, chính sách đầu tư chưa đồng bộ và cơ sở hạ tầng còn hạn chế là những vấn đề cần được giải quyết. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam cần cải thiện môi trường đầu tư để thu hút nhiều hơn nữa nguồn vốn FDI.

2.1. Cạnh tranh từ các quốc gia trong khu vực

Các quốc gia như Thái Lan, Malaysia và Indonesia đang cạnh tranh mạnh mẽ với Việt Nam trong việc thu hút FDI. Họ đã có những chính sách ưu đãi hấp dẫn hơn và cơ sở hạ tầng phát triển hơn. Điều này đặt ra thách thức lớn cho Việt Nam trong việc duy trì và thu hút đầu tư nước ngoài.

2.2. Chính sách đầu tư chưa đồng bộ

Chính sách đầu tư tại Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho các nhà đầu tư. Sự thiếu nhất quán trong các quy định và thủ tục hành chính có thể làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Cần có những cải cách mạnh mẽ để tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi hơn.

III. Phương pháp thu hút đầu tư nước ngoài hiệu quả

Để thu hút FDI hiệu quả, Việt Nam cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Cải cách chính sách đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thanh Xuân và Yuqing Xing (2008), việc ký kết các hiệp định thương mại tự do cũng có thể tạo ra cơ hội lớn cho Việt Nam trong việc thu hút FDI.

3.1. Cải cách chính sách đầu tư

Cải cách chính sách đầu tư là cần thiết để tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch và hấp dẫn. Việt Nam cần đơn giản hóa thủ tục hành chính và cung cấp các ưu đãi hợp lý cho các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này sẽ giúp tăng cường niềm tin của các nhà đầu tư vào thị trường Việt Nam.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định trong việc thu hút FDI. Việt Nam cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo để nâng cao kỹ năng cho lao động. Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp FDI hoạt động hiệu quả mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về FDI và xuất khẩu

Nghiên cứu cho thấy rằng FDI có ảnh hưởng tích cực đến giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Theo kết quả nghiên cứu của Trần Thị Hoa Phi (2013), sự gia tăng 1% của FDI có thể dẫn đến sự gia tăng 0.13% trong giá trị xuất khẩu. Điều này cho thấy rằng FDI không chỉ là nguồn vốn mà còn là động lực thúc đẩy xuất khẩu.

4.1. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của FDI đến xuất khẩu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng FDI đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Các doanh nghiệp FDI thường có công nghệ tiên tiến và quy trình sản xuất hiện đại, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Điều này đã được chứng minh qua các số liệu thống kê từ Bộ Công Thương.

4.2. Ứng dụng thực tiễn từ các doanh nghiệp FDI

Nhiều doanh nghiệp FDI đã thành công trong việc xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam ra thị trường quốc tế. Họ không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Các sản phẩm như điện thoại, máy tính và dệt may đã trở thành những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Tương lai của đầu tư nước ngoài tại Việt Nam rất hứa hẹn. Với những cải cách chính sách và nỗ lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Việt Nam có thể thu hút nhiều hơn nữa nguồn vốn FDI. Điều này sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và gia tăng giá trị xuất khẩu. Theo dự báo của các chuyên gia kinh tế, Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài trong những năm tới.

5.1. Triển vọng phát triển của FDI tại Việt Nam

Việt Nam đang trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn nhất cho FDI trong khu vực Đông Nam Á. Với sự phát triển của cơ sở hạ tầng và cải cách chính sách, Việt Nam có thể thu hút nhiều hơn nữa các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này sẽ tạo ra nhiều cơ hội cho nền kinh tế và gia tăng giá trị xuất khẩu.

5.2. Những thách thức cần vượt qua trong tương lai

Mặc dù có nhiều triển vọng, nhưng Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thu hút FDI. Cần có những giải pháp hiệu quả để cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc giải quyết các vấn đề này sẽ quyết định sự thành công của Việt Nam trong việc thu hút FDI trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2002 đến 2012, Việt Nam đã chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và giá trị xuất khẩu, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế quốc gia. Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng nhanh chóng, trong đó khu vực FDI chiếm tỷ trọng ngày càng lớn, từ 2,5% năm 1991 lên đến gần 59% năm 2012. Nghiên cứu này tập trung phân tích sự đóng góp của FDI vào giá trị xuất khẩu của Việt Nam, nhằm làm rõ mức độ ảnh hưởng của FDI cùng các yếu tố kinh tế khác như GDP, đầu tư trong nước, chi phí lao động và nhu cầu thế giới. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong giai đoạn 2002-2012, với mục tiêu xác định các nhân tố thúc đẩy xuất khẩu và đề xuất chính sách phù hợp để nâng cao hiệu quả thu hút FDI và phát triển xuất khẩu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chiến lược phát triển kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết kinh tế chính: lý thuyết Heckscher-Ohlin (HO), lý thuyết thương mại mới và lý thuyết tăng trưởng nội sinh. Lý thuyết HO nhấn mạnh lợi thế so sánh dựa trên sự phong phú các yếu tố sản xuất, trong đó Việt Nam có lợi thế về lao động giá rẻ. Lý thuyết thương mại mới bổ sung các yếu tố như cạnh tranh không hoàn hảo, quy mô kinh tế và chi phí thương mại, ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Lý thuyết tăng trưởng nội sinh tập trung vào vai trò của đổi mới công nghệ và nghiên cứu phát triển (R&D) trong nâng cao năng suất và hiệu quả xuất khẩu. Mô hình OLI của John Dunning (1977) cũng được áp dụng để giải thích động cơ và chiến lược đầu tư trực tiếp nước ngoài, gồm ba yếu tố: lợi thế sở hữu, lợi thế địa điểm và lợi thế nội bộ hóa.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
• Giá trị xuất khẩu (EXP)
• Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)
• Đầu tư trong nước (DI)
• Chi phí lao động (WAGE)
• Nhu cầu thế giới (WD)
• Quy mô doanh nghiệp (FS)
• Nghiên cứu và phát triển (RD)

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính bội (OLS) để phân tích tác động của FDI và các biến kinh tế khác đến giá trị xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn 2002-2012. Dữ liệu được thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các nguồn chính thức khác. Cỡ mẫu gồm 11 quan sát theo năm, được lựa chọn dựa trên tính đầy đủ và độ tin cậy của số liệu. Phương pháp phân tích bao gồm kiểm định đa cộng tuyến, kiểm định phương sai sai số thay đổi (heteroscedasticity), kiểm định tự tương quan và kiểm định phân phối chuẩn của sai số ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính hợp lệ và độ tin cậy của mô hình. Các biến không có ý nghĩa thống kê như tỷ giá hối đoái (EXR) được loại bỏ để tối ưu hóa mô hình. Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo timeline từ thu thập dữ liệu, xử lý, phân tích hồi quy đến đánh giá kết quả và đề xuất chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tích cực của FDI đến giá trị xuất khẩu: Kết quả hồi quy cho thấy cứ 1% tăng trưởng FDI sẽ làm tăng giá trị xuất khẩu của Việt Nam khoảng 0,25%. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của FDI trong việc thúc đẩy xuất khẩu, đặc biệt trong các ngành sản xuất có hàm lượng vốn cao.

2. Tác động của GDP và đầu tư trong nước: Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và đầu tư trong nước (DI) cũng có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến giá trị xuất khẩu. Cụ thể, GDP có độ co giãn khoảng 3, cho thấy năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế đóng vai trò then chốt trong việc tăng kim ngạch xuất khẩu.

3. Nhu cầu thế giới là yếu tố quyết định: Nhu cầu thế giới (WD) có tác động mạnh mẽ đến xuất khẩu Việt Nam. Khi nhu cầu thế giới tăng 10%, giá trị xuất khẩu của Việt Nam tăng khoảng 19%, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế và sự biến động của cầu toàn cầu.

4. Chi phí lao động và quy mô doanh nghiệp: Chi phí lao động (WAGE) có tác động ngược chiều, giảm chi phí lao động giúp tăng giá trị xuất khẩu, phù hợp với lợi thế cạnh tranh về lao động giá rẻ của Việt Nam. Quy mô doanh nghiệp (FS) có ảnh hưởng không rõ ràng, phản ánh sự đa dạng trong năng lực và chiến lược xuất khẩu của các doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của FDI trong phát triển xuất khẩu tại các nền kinh tế đang phát triển. Sự gia tăng FDI không chỉ bổ sung vốn mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Nhu cầu thế giới đóng vai trò quyết định, làm nổi bật tính nhạy cảm của xuất khẩu Việt Nam trước biến động kinh tế toàn cầu. Việc chi phí lao động thấp tạo lợi thế cạnh tranh trong các ngành thâm dụng lao động, tuy nhiên, quy mô doanh nghiệp không phải lúc nào cũng là yếu tố quyết định do sự khác biệt về năng lực quản trị và thị trường mục tiêu. Các biểu đồ thể hiện mối tương quan tích cực giữa FDI, GDP và giá trị xuất khẩu, cũng như sự biến động của nhu cầu thế giới, sẽ minh họa rõ nét các phát hiện này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thu hút FDI chất lượng cao: Chính phủ cần tập trung thu hút các dự án FDI có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn, nhằm nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng xuất khẩu. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương.

2. Phát triển cơ sở hạ tầng và cải thiện môi trường đầu tư: Đầu tư vào hạ tầng logistics, giao thông và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Thời gian thực hiện: 5 năm; Chủ thể: Chính phủ, các địa phương.

3. Hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh: Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm mới để doanh nghiệp trong nước có thể tận dụng hiệu ứng lan tỏa từ FDI. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Bộ Khoa học và Công nghệ.

4. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống bằng cách mở rộng quan hệ thương mại với các khu vực mới, đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại tự do đã ký kết. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Giúp hiểu rõ vai trò của FDI và các yếu tố kinh tế vĩ mô trong phát triển xuất khẩu, từ đó xây dựng chính sách thu hút đầu tư và phát triển kinh tế hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và sinh viên cao học: Cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp phân tích thực nghiệm về mối quan hệ giữa FDI và xuất khẩu, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước: Hiểu được tác động của FDI đến thị trường xuất khẩu và cơ hội hợp tác, nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua học hỏi và chuyển giao công nghệ.

4. Các tổ chức tài chính và đầu tư: Đánh giá tiềm năng và rủi ro khi đầu tư vào Việt Nam, từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế và thương mại quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI ảnh hưởng như thế nào đến giá trị xuất khẩu của Việt Nam?
   FDI đóng vai trò quan trọng trong việc tăng vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất, giúp giá trị xuất khẩu tăng khoảng 0,25% khi FDI tăng 1%.

2. Nhu cầu thế giới tác động ra sao đến xuất khẩu Việt Nam?
   Nhu cầu thế giới là yếu tố quyết định, khi nhu cầu tăng 10%, xuất khẩu Việt Nam tăng khoảng 19%, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế.

3. Chi phí lao động có ảnh hưởng thế nào đến xuất khẩu?
   Chi phí lao động thấp giúp Việt Nam có lợi thế cạnh tranh trong các ngành thâm dụng lao động, từ đó thúc đẩy xuất khẩu tăng lên.

4. Tại sao quy mô doanh nghiệp không phải lúc nào cũng ảnh hưởng tích cực đến xuất khẩu?
   Doanh nghiệp lớn có thể có lợi thế về nguồn lực nhưng cũng có thể không linh hoạt trong việc mở rộng thị trường quốc tế, trong khi doanh nghiệp nhỏ có thể năng động hơn.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp trong nước tận dụng hiệu ứng lan tỏa từ FDI?
   Doanh nghiệp trong nước cần nâng cao trình độ quản lý, đổi mới công nghệ và đào tạo nhân lực để học hỏi và áp dụng các kinh nghiệm từ doanh nghiệp FDI, nâng cao sức cạnh tranh.

Kết luận

• FDI có ảnh hưởng tích cực và đáng kể đến giá trị xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn 2002-2012.
• Nhu cầu thế giới là yếu tố quan trọng nhất quyết định sự tăng trưởng xuất khẩu, phản ánh sự phụ thuộc vào thị trường quốc tế.
• GDP và đầu tư trong nước cũng đóng vai trò thúc đẩy xuất khẩu, trong khi chi phí lao động thấp tạo lợi thế cạnh tranh cho Việt Nam.
• Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng không đồng nhất, cần xem xét đặc thù từng ngành và doanh nghiệp.
• Các chính sách thu hút FDI chất lượng cao, phát triển cơ sở hạ tầng, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là những giải pháp then chốt cho phát triển bền vững.

Tiếp theo, cần triển khai các nghiên cứu sâu hơn về tác động của FDI theo ngành và vùng miền, đồng thời đánh giá hiệu quả các chính sách đã thực hiện. Các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế xuất khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------- TRẦN THỊ HOA PHI SỰ ĐÓNG GÓP CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO GIÁ TRỊ XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------- TRẦN THỊ HOA PHI SỰ ĐÓNG GÓP CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO GIÁ TRỊ XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ ĐẠT CHÍ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Người hướng dẫn khoa học là TS.Lê Đạt Chí. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Luận văn có sử dụng một số nhận xét, đánh giá của một số bài nghiên cứu khoa học, bài báo,…Tất cả đều có chú thích nguồn gốc sau mỗi trích dẫn để người đọc dễ tra cứu, kiểm chứng. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả luận văn mình.HCM, ngày tháng năm 2013 Tác giả Trần Thị Hoa Phi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG – DANH MỤC HÌNH TÓM TẮT .2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu .1 Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.4 Phương pháp nghiên cứu.5 Bố cục luận văn .TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Nghiên cứu: “Sự đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến hoạt động xuất khẩu của Trung Quốc: Bằng chứng từ các lĩnh vực được phân tách (The Contribution of Foreign Direct Investment to China’s Export Performance: Evidence from Disaggregated Sectors) của Yan Yuan (2008)5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Nghiên cứu: “Đầu tư trực tiếp nước ngoài và xuất khẩu- Những kinh nghiệm của Việt Nam” (“Foreign direct investment and exports – The experiences of VietNam”) – Nguyen Thanh Xuan and Yuqing Xing -2008.3 Mô hình OLI của John Dunning (1977).PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế và lựa chọn mô hình nghiên cứu .2 Biến và giả thuyết nghiên cứu.1 Biến phụ thuộc và biến độc lập trong mô hình nghiên cứu .2 Các kỳ vọng về kết quả nghiên cứu .3 Dữ liệu và xử lý dữ liệu .1 Nguồn dữ liệu .2 Xử lý dữ liệu .NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Tổng quan về tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam hiện nay và các tác động của FDI đến kim ngạch xuất khẩu .2 Phân tích đơn biến .3 Phân tích kết quả mô hình hồi quy. Phân tích tương quan biến . Phân tích hồi quy . Kết quả hồi quy . Nhận xét hồi quy . Kết luận nghiên cứu . 51 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƯƠNG 5.ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GỢI Ý .1 Kết quả nghiên cứu .2 Hạn chế của đề tài .3 Những gợi ý và hướng nghiên cứu tiếp theo . 53 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Bảng tổng hợp các kỳ vọng .1: Số liệu về hoạt động xuất khẩu của khu vực FDI tại Việt Nam (có bao gồm dầu thô) .2: Đánh giá về sức ép cạnh tranh của các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam .3: Bảng thống kê mô tả các biến của mô hình hồi quy .4: Bảng hệ số tương quan giữa các biến .5: Mô hình hồi quy các biến dạng log-log.6: Mô hình hồi quy điều chỉnh. 42 DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Mô hình nghiên cứu dự kiến . 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Từ trước đến nay đã có rất nhiều tranh luận trong lý thuyết cũng như thực nghiệm bàn về giá trị xuất khẩu của một quốc gia thực sự có liên quan và bị ảnh hưởng như thế nào bởi tổng đầu tư trực tiếp nước ngoài.Bài nghiên cứu này kiểm chứng lại có thực sự đầu tư trực tiếp nước ngoài có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của các nước nhận đầu tư, thông qua trường hợp của Việt Nam.Tác giả sử dụng số liệu trong giai đoạn từ năm 2002-2012 trong việc phân tích và chủ yếu dựa vào mô hình hồi quy tuyến tính. Kết quả thực nghiệm cho thấy các yếu tố làm tăng giá trị xuất khẩu Việt Nam đó là giá trịđầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI); Tổng sản phẩm quốc nội (GDP); Quy mô doanh nghiệp(FS);Chi phí lao động (WAGE)hàng năm của Việt Nam và Nhu cầu thế giới (WD). Trong đó, cần cần chú ý tới yếu tố nhu cầu thế giới.Nếu nhu cầu thế giới tăng 10%, xuất khẩu của Việt Nam sẽ tăng khoảng 19%. Nó chỉ ra giá trị xuất khẩu của Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào nhu cầu thế giới và có thể bị ảnh hưởng rất nhiều bởi sự biến động của nhu cầu thế giới. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 CHƯƠNG 1.1 Giới thiệu Việt Nam chính thức ban hành luật khuyến khích đầu tư nước ngoài từ năm 1987, từ đó đến nay, hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam đã chiếm một vị trí quan trọng trong hoạt động đầu tư phát triển của nước ta. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã đóng góp đáng kể cho ngân sách nhà nước, giải quyết công ăn việc làm người lao động, cải tiến đáng kể trình độ phát triển khoa học công nghệ của nền sản xuất trong nước nhờ hoạt động chuyển giao công nghệ…Nguồn vốn FDI đã và đang tạo ra một động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của nền kinh tế. Với vị trí và vai trò hiện nay của Việt Nam trên thế giới, Việt Nam cần đẩy mạnh hơn nữa cả về chiều rộng và chiều sâu hoạt động thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) để phát triển kinh tế. Là một nền kinh tế lớn và phát triển nhất khu vực Đông Dương, Việt Nam đã rất thành công trong việc thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và đạt được sự phát triển mạnh mẽ trong xuất khẩu, chính sự phát triển mạnh mẽ này trong suốt hai thập kỉ qua đã cung cấp cho tác giả động lực để nghiên cứu và phân tích mối quan hệ song phương giữa FDI và xuất khẩu. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là có thực sự FDI trong nền kinh tế là nhân tố chính trong việc đẩy mạnh xuất khẩu?Có phải nền kinh tế chuyển đổi trở thành một nền tảng xuất khẩu của những công ty đa quốc gia?Do vậy, tác giả đã chọn đề tài “Sự đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài vào giá TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 trị xuất khẩu của Việt Nam” làm luận văn thạc sĩ. Với nghiên cứu này, tác giả hy vọng thông qua việc phân tích kinh nghiệm trong quá trình chuyển đổi ở Việt Nam sẽ nâng cao sự nhận thức về vai trò của FDI trong việc đẩy mạnh xuất khẩu của những nền kinh tế chuyển đổi và tính hiệu quả của FDI trên con đường dẫn tới công nghiệp hóa tập trung xuất khẩu.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 1.1 Mục tiêu nghiên cứu Tác giả thực hiện đề tài này với mục tiêu: Nghiên cứu sự đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu Để đạt được mục tiêu trên, tác giả tiến hành nghiên cứu để trả lời cho câu hỏi sau đây:Giá trị xuất khẩu của Việt Nam tăng hay giảm hơn khi yếu tố đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng hay còn do những nhân tố khác chi phối? 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: FDI và giá trị xuất khẩu của Việt Nam. - Phạm vi nghiên cứu:  Phạm vi nội dung: Nghiên cứu vấn đề về sự đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài vào giá trị xuất khẩu của Việt Nam qua phương pháp hồi quy.  Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2002-2012. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp so sánh đối chứng: Dựa trên số liệu thực tế thu thập được so sánh với mục tiêu - Phương pháp mô hình hoá: Phương pháp này được sử dụng để làm rõ những phân tích định tính bằng các hình vẽ cụ thể để vấn đề trở nên dễ hiểu hơn. - Sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính để xác định mức độ ảnh hưởng của FDI đến xuất khẩu.5 Bố cục luận văn Nội dung của luận văn gồm 5 chương chính sau: - Chương 1: Mở đầu - Chương 2:Tổng quan các nghiên cứu trước đây - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu - Chương 4: Nội dung và kết quả nghiên cứu - Chương 5: Đánh giá kết quả nghiên cứu và gợi ý TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2.TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 Nghiên cứu: “Sự đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến hoạt động xuất khẩu của Trung Quốc: Bằng chứng từ các lĩnh vực được phân tách (The Contribution of Foreign Direct Investment to China’s Export Performance: Evidence from Disaggregated Sectors) của Yan Yuan (2008) Nền tảng lý thuyết cho các nghiên cứu thực nghiệm là một trong những lý thuyết thương mại dựa trên lý thuyết của (HO) Heckscher-Ohlin, những lý thuyết thương mại mới và lý thuyết tăng trưởng nội sinh (Liu and Shu, 2003).Theo lý thuyết HO, một đất nước nên xuất khẩu những sản phẩm sử dụng nhiều yếu tố mà đất nước được trợ cấp, hoặc là xuất khẩu những sản phẩm mà đất nước đó có lợi thế, trong đó có lợi thế so sánh trong cả sản xuất và xuất khẩu. Đối với các lý thuyết thương mại mới, họ bổ sung xem xét cạnh tranh không hoàn hảo, quy mô kinh tế và chi phí thương mại mà sau đó trở thành những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Markusen và Venables (1998) đưa biến FDI vào các mô hình cân bằng thương mại quốc tế do sự toàn cầu hóa nhanh chóng. Ngoài ra, lý thuyết tăng trưởng nội sinh đã nhấn mạnh vai trò của sự đổi mới và kết quả là những tính chất công nghệ của một ngành công nghiệp được coi là một yếu tố quan trọng để tăng hiệu suất của xuất khẩu (Liu and Shu, 2003). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.