Luận văn: Đánh giá công tác đào tạo VĐV Karate tại PTNK TDTT Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng và đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng đào tạo VĐV Karate tại trường PTNK TDTT Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Tiến Dũng
• Người hướng dẫn: TS. Võ Xuân Thủy
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn GDTC
• Đề tài: Nghiên Cứu Đánh Giá Công Tác Đào Tạo Vận Động Viên Karate Giai Đoạn Chuyên Môn Hóa Ban Đầu Tại Trường Phổ Thông Năng Khiếu Thể Dục Thể Thao Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Toàn cảnh đào tạo VĐV Karate Thái Nguyên Tiềm năng Cơ hội

Karate là môn thể thao mũi nhọn, góp phần quan trọng vào thành tích của thể thao Việt Nam trên đấu trường quốc tế. Tỉnh Thái Nguyên, với truyền thống võ học và tiềm năng con người, đã từng là một trong những đơn vị mạnh, đóng góp nhiều vận động viên (VĐV) xuất sắc cho đội tuyển quốc gia. Luận văn “Nghiên cứu đánh giá công tác đào tạo VĐV Karate giai đoạn chuyên môn hóa ban đầu tại Trường Phổ thông Năng khiếu Thể dục thể thao tỉnh Thái Nguyên” của tác giả Nguyễn Tiến Dũng (2020) cung cấp một cái nhìn sâu sắc về hiện trạng và định hướng phát triển bộ môn này. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn chuyên môn hóa ban đầu, lứa tuổi 13-14, được xem là nền tảng quyết định sự thành công của một VĐV trong tương lai. Giai đoạn này đòi hỏi một chương trình đào tạo Karate khoa học, toàn diện từ kỹ thuật, thể lực đến tâm lý. Việc đánh giá đúng thực trạng sẽ là cơ sở để đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, giúp Karatedo Thái Nguyên lấy lại vị thế, hướng tới mục tiêu thể thao thành tích cao Thái Nguyên một cách bền vững. Phát triển Karate không chỉ là câu chuyện thành tích mà còn góp phần phát triển phong trào Karate trong cộng đồng, nâng cao sức khỏe và giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ. Luận văn khẳng định tầm quan trọng của việc đầu tư bài bản, từ khâu tuyển chọn tài năng Karate đến hoàn thiện cơ sở vật chất huấn luyện và chính sách đãi ngộ, tạo ra một hệ sinh thái phát triển toàn diện. Đây là một tài liệu nghiên cứu khoa học thể thao có giá trị thực tiễn cao, làm kim chỉ nam cho các nhà quản lý và huấn luyện viên Karate trong việc hoạch định chiến lược phát triển dài hạn.

1.1. Vị thế của Karatedo Thái Nguyên trong nền thể thao nước nhà

Thái Nguyên từng là một điểm sáng trên bản đồ Karate Việt Nam. Giai đoạn trước, tỉnh đã đóng góp những VĐV đẳng cấp cho đội tuyển quốc gia như Nguyễn Ngọc Thành, người mang về nhiều huy chương ở các giải đấu khu vực và châu lục. Thành tích tại các giải vô địch quốc gia và giải trẻ luôn ổn định ở mức cao. Tuy nhiên, luận văn của Nguyễn Tiến Dũng (2020) chỉ ra rằng trong những năm gần đây, thành tích có dấu hiệu chững lại và sụt giảm. Vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xem xét lại toàn bộ quy trình đào tạo, đặc biệt là ở tuyến trẻ. Việc duy trì và phát huy truyền thống là một thách thức lớn, đòi hỏi sự chung tay từ các nhà quản lý, huấn luyện viên Karate và sự đầu tư đồng bộ từ các cấp.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu công tác huấn luyện VĐV Karate trẻ

Mục đích chính của nghiên cứu là đánh giá một cách khách quan thực trạng đào tạo VĐV Karate tại Trường PTNK TDTT tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào giai đoạn chuyên môn hóa ban đầu. Tác giả xác định hai nhiệm vụ trọng tâm: (1) Đánh giá thực trạng và các yếu tố đảm bảo cho công tác đào tạo, bao gồm quy trình tuyển chọn, kế hoạch huấn luyện, đội ngũ HLV, và cơ sở vật chất. (2) Đề xuất các biện pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng huấn luyện. Nghiên cứu này không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn lớn, cung cấp luận cứ cho việc cải tổ và hoàn thiện hệ thống đào tạo, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thể thao thành tích cao Thái Nguyên.

II. Thách thức trong đào tạo VĐV Karate Thực trạng tại Thái Nguyên

Luận văn đã chỉ ra một cách chi tiết những tồn tại và hạn chế trong công tác đào tạo VĐV Karate tại Thái Nguyên. Thực trạng đào tạo VĐV cho thấy sự thiếu đồng bộ và khoa học trong nhiều khâu. Quá trình tuyển chọn còn mang nặng tính kinh nghiệm, thiếu các tiêu chí định lượng rõ ràng. Kế hoạch huấn luyện chưa được xây dựng chi tiết theo tuần, tháng, năm, đặc biệt là kế hoạch trong thời gian thi đấu. Theo khảo sát, 100% HLV thừa nhận không có kế hoạch tập luyện chi tiết cho VĐV (Bảng 3.8, Nguyễn Tiến Dũng, 2020). Bên cạnh đó, cơ sở vật chất huấn luyện còn nhiều thiếu thốn, nhà tập xuống cấp, chưa đáp ứng được yêu cầu của tập luyện hiện đại. Đội ngũ huấn luyện viên Karate tuy có kinh nghiệm nhưng chưa được cập nhật thường xuyên các kiến thức mới, và chính sách phát triển thể thao dành cho họ chưa thực sự tương xứng. Những VĐV trong giai đoạn chuyên môn hóa ban đầu chưa được quan tâm đúng mức về chế độ dinh dưỡng cho VĐV và tâm lý thi đấu thể thao. Đây là những rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đầu ra và thành tích thi đấu, đòi hỏi phải có những giải pháp nâng cao chất lượng một cách toàn diện và cấp bách để vực dậy phong trào Karatedo Thái Nguyên.

2.1. Quy trình tuyển chọn tài năng Karate còn nhiều bất cập

Công tác tuyển chọn tài năng Karate được xác định là khâu khởi đầu quan trọng nhưng lại tồn tại nhiều vấn đề. Nghiên cứu cho thấy, việc tuyển chọn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của HLV (100%) và thành tích tại các giải phong trào. Các tiêu chí khoa học như nhân trắc học, y sinh học, tâm lý học gần như không được áp dụng. Cụ thể, Bảng 3.6 của luận văn chỉ ra rằng các HLV lựa chọn VĐV dựa trên tiêu chí “kỹ thuật tốt” (100%) và “có huy chương tại các giải” (83,33%), trong khi các bài kiểm tra thể lực chuẩn hóa như chạy 30m, 100m, 400m... lại không được sử dụng (100%). Cách làm này có thể bỏ sót những tài năng có tố chất tiềm ẩn và dễ dẫn đến việc chuyên môn hóa quá sớm, ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của VĐV.

2.2. Hạn chế về chương trình đào tạo Karate và cơ sở vật chất

Một chương trình đào tạo Karate bài bản là xương sống của quá trình huấn luyện. Tuy nhiên, tại Thái Nguyên, chương trình này còn sơ sài, chưa cụ thể hóa các nội dung, phương pháp và biện pháp thực hiện. Kế hoạch huấn luyện không được duy trì thường xuyên. Về cơ sở vật chất huấn luyện, tình hình cũng không khả quan. Tỉnh thiếu các trang thiết bị hiện đại phục vụ cho việc kiểm tra, đánh giá VĐV. Nhà tập luyện xuống cấp, không có đường chạy tổng hợp cho các bài tập bổ trợ. Những hạn chế này làm giảm hiệu quả tập luyện, khiến VĐV không có điều kiện tốt nhất để phát triển hết tiềm năng của mình, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trong hệ thống thi đấu Karate quốc gia.

III. Phương pháp tối ưu chương trình đào tạo VĐV Karate chuyên nghiệp

Để khắc phục những hạn chế, luận văn đề xuất một quy trình đào tạo khoa học và hệ thống hơn. Việc tối ưu hóa chương trình đào tạo Karate cần bắt đầu từ khâu tuyển chọn. Cần xây dựng một bộ tiêu chí tuyển chọn rõ ràng, kết hợp giữa kinh nghiệm của HLV và các chỉ số khoa học đã được kiểm chứng. Giai đoạn chuyên môn hóa ban đầu cần tập trung vào việc phát triển toàn diện các tố chất thể lực, trang bị kỹ thuật cơ bản vững chắc và đặc biệt là bồi dưỡng đạo đức, ý chí cho VĐV. Kế hoạch huấn luyện phải được chi tiết hóa theo chu kỳ tuần, tháng, năm, với mục tiêu và khối lượng vận động phù hợp cho từng giai đoạn. Nghiên cứu khoa học thể thao chỉ ra rằng, việc chuẩn hóa quy trình sẽ giúp các huấn luyện viên Karate theo dõi sự tiến bộ của VĐV một cách khách quan. Quá trình kiểm tra, đánh giá cần được thực hiện định kỳ (ví dụ 6 tháng/lần) với các tiêu chí cụ thể về kỹ thuật, thể lực, chiến thuật và kết quả thi đấu nội bộ. Điều này không chỉ giúp sàng lọc VĐV hiệu quả mà còn tạo động lực phấn đấu liên tục. Việc áp dụng một phương pháp đào tạo bài bản là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng VĐV cho thể thao thành tích cao Thái Nguyên.

3.1. Xây dựng bộ tiêu chí tuyển chọn tài năng Karate khoa học

Luận văn đề xuất cần xây dựng một bộ tiêu chí tuyển chọn tài năng Karate thống nhất, dựa trên sự đồng thuận của các chuyên gia và HLV. Bộ tiêu chí này nên bao gồm các nhóm: (1) Hình thái (chiều cao, cân nặng, dài tay, dài chân); (2) Thể lực (sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ dẻo); (3) Kỹ thuật cơ bản (độ chính xác, tốc độ ra đòn); (4) Tâm lý (sự tập trung, ý chí, khả năng chịu áp lực). Việc áp dụng các bài kiểm tra (test) chuẩn hóa sẽ giúp quá trình tuyển chọn trở nên khách quan và khoa học hơn, thay vì chỉ dựa vào cảm tính và thành tích ban đầu. Đây là bước đi nền tảng để tìm ra những VĐV thực sự có tố chất cho Karatedo Thái Nguyên.

3.2. Chuẩn hóa kế hoạch huấn luyện theo giai đoạn chuyên môn hóa

Kế hoạch huấn luyện cần được xây dựng chi tiết, phù hợp với đặc điểm của giai đoạn chuyên môn hóa ban đầu. Nội dung cần cân bằng giữa huấn luyện thể lực chung và chuyên môn. Tỷ lệ các mặt huấn luyện cần được phân bổ hợp lý: kỹ thuật, chiến thuật, thể lực, tâm lý và lý luận. Cần có kế hoạch cụ thể cho các giai đoạn chuẩn bị, thi đấu và chuyển tiếp. Đặc biệt, chương trình phải nêu rõ các phương pháp kiểm tra, đánh giá định kỳ để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo VĐV phát triển đúng lộ trình. Việc này giúp huấn luyện viên Karate quản lý quá trình tập luyện một cách hiệu quả và có hệ thống.

IV. Bí quyết phát triển VĐV Karate toàn diện Dinh dưỡng Tâm lý

Thành công của một VĐV chuyên nghiệp không chỉ đến từ kỹ thuật và thể lực. Các yếu tố ngoài sân tập như dinh dưỡng và tâm lý đóng vai trò quyết định. Luận văn nhấn mạnh sự cần thiết phải quan tâm đến chế độ dinh dưỡng cho VĐV và huấn luyện tâm lý thi đấu thể thao. Một chế độ dinh dưỡng khoa học giúp VĐV có đủ năng lượng cho các buổi tập cường độ cao, đồng thời hỗ trợ quá trình phục hồi, tránh chấn thương. Tại trung tâm huấn luyện thể thao Thái Nguyên, vấn đề này chưa được chú trọng đúng mức. Tương tự, tâm lý là yếu tố quyết định thắng thua trong thi đấu đỉnh cao. VĐV Karate trẻ cần được trang bị các kỹ năng kiểm soát căng thẳng, duy trì sự tự tin và tập trung trước, trong và sau trận đấu. Các huấn luyện viên Karate không chỉ là người thầy về chuyên môn mà còn phải là một chuyên gia tâm lý, đồng hành cùng VĐV vượt qua những áp lực. Việc tích hợp các giải pháp về dinh dưỡng và tâm lý vào chương trình đào tạo Karate sẽ tạo ra những VĐV phát triển toàn diện, sẵn sàng chinh phục các đỉnh cao của thể thao thành tích cao Thái Nguyên.

4.1. Vai trò của chế độ dinh dưỡng cho VĐV trong tập luyện

Chế độ dinh dưỡng cho VĐV là nền tảng của thể lực. Bữa ăn cần đảm bảo đủ 4 nhóm chất: đạm, tinh bột, chất béo, vitamin và khoáng chất, với tỷ lệ phù hợp với cường độ vận động. Việc bổ sung nước và điện giải trong quá trình tập luyện là cực kỳ quan trọng. Cần có chuyên gia dinh dưỡng tư vấn, xây dựng thực đơn riêng cho từng VĐV dựa trên thể trạng và giai đoạn huấn luyện. Đầu tư vào dinh dưỡng chính là đầu tư cho sức bền và khả năng phục hồi, một yếu tố mà Karatedo Thái Nguyên cần cải thiện để nâng cao thành tích.

4.2. Chuẩn bị tâm lý thi đấu thể thao cho VĐV Karate trẻ

Huấn luyện tâm lý thi đấu thể thao là một quá trình lâu dài. Các biện pháp có thể áp dụng bao gồm: giáo dục về ý chí, lòng tự hào dân tộc; thiết lập mục tiêu rõ ràng; thực hành các kỹ thuật thư giãn, điều hòa hơi thở; mô phỏng các tình huống thi đấu trong buổi tập. HLV cần tạo ra một môi trường tập luyện tích cực, khuyến khích thay vì chỉ trích. Việc tổ chức các buổi nói chuyện với chuyên gia tâm lý hoặc các VĐV thành công cũng là một giải pháp hiệu quả, giúp VĐV trẻ vững vàng hơn khi bước vào hệ thống thi đấu Karate đầy cạnh tranh.

V. Top giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo VĐV Karate hiệu quả

Dựa trên phân tích thực trạng, luận văn đã đề xuất các nhóm giải pháp nâng cao chất lượng công tác đào tạo VĐV Karate tại Thái Nguyên. Đầu tiên là nhóm giải pháp về quản lý và tổ chức, yêu cầu cần có sự thay đổi trong tư duy quản lý tại trung tâm huấn luyện thể thao, hướng tới sự chuyên nghiệp và khoa học. Cần xây dựng và ban hành các quy chế, quy định rõ ràng về tuyển chọn, đào tạo và thải loại VĐV. Nhóm giải pháp thứ hai tập trung vào việc hoàn thiện chương trình đào tạo Karate. Cần xây dựng một chương trình khung chuẩn, được cập nhật thường xuyên và áp dụng thống nhất. Giải pháp thứ ba là đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất huấn luyện, trang thiết bị tập luyện và thi đấu. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện chính sách phát triển thể thao, đặc biệt là chế độ đãi ngộ cho VĐV và huấn luyện viên Karate là yếu tố sống còn để giữ chân và thu hút nhân tài. Cuối cùng, cần tăng cường ứng dụng nghiên cứu khoa học thể thao vào thực tiễn huấn luyện, từ việc kiểm tra y sinh đến phân tích kỹ thuật, chiến thuật. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ tạo ra một cú hích mạnh mẽ cho sự phát triển của Karatedo Thái Nguyên.

5.1. Cải thiện công tác quản lý tại trung tâm huấn luyện thể thao

Công tác quản lý cần được chuyên nghiệp hóa. Cần có sự phân công, phân nhiệm rõ ràng, tăng cường sự phối hợp giữa ban huấn luyện, bộ phận y tế, dinh dưỡng và quản lý VĐV. Trung tâm huấn luyện thể thao cần chủ động xây dựng kế hoạch phát triển dài hạn, tìm kiếm các nguồn lực xã hội hóa bên cạnh ngân sách nhà nước. Việc tổ chức các lớp tập huấn, nâng cao trình độ cho đội ngũ quản lý và HLV là nhiệm vụ thường xuyên và bắt buộc. Một hệ thống quản lý hiệu quả sẽ là nền tảng vững chắc cho mọi hoạt động chuyên môn.

5.2. Hoàn thiện hệ thống thi đấu Karate và chính sách đãi ngộ

Cần tăng cường tổ chức các giải đấu cấp tỉnh, tạo thêm cơ hội cọ xát cho VĐV trẻ. Hệ thống thi đấu Karate phong phú sẽ giúp HLV dễ dàng phát hiện và tuyển chọn tài năng. Song song đó, chính sách phát triển thể thao cần được cải thiện. Chế độ tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm cho VĐV và HLV phải được đảm bảo và tương xứng với công sức họ bỏ ra. Chính sách đãi ngộ tốt không chỉ là sự ghi nhận mà còn là động lực lớn để họ yên tâm cống hiến, góp phần xây dựng nền thể thao thành tích cao Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Định hướng của Đảng và Nhà nước về thể thao thành tích cao Thể thao thành tích cao (TTTTC) là hoạt động tập luyện và thi đấu của vận động viên; trong đó, thành tích cao, kỷ lục thể thao được coi là giá trị văn hóa, là sức mạnh và năng lực của con người; nhà nước phát triển TTTTC nhằm phát huy tối đa năng lực kỹ thuật, thể lực, chiến thuật và ý chí của VĐV để đạt được thành tích cao trong thi đấu thể thao. Phát triển TTTTC là một nhiệm vụ chính trị nhằm phát huy truyền thống của dân tộc, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của nhân dân, đề cao sức mạnh ý chí tinh thần, tự hào dân tộc, góp phần nâng cao uy tín và vị thế của dân tộc Việt Nam. TTTTC có vị trí quan trọng trong việc phát triển TDTT, nâng cao sức khỏe và năng lực con người, có tác dụng to lớn trong việc tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa các quốc gia, dân tộc và góp phần nâng cao uy tín của địa phương, đất nước.

Sinh thời Bác Hồ rất quan tâm đến TTTTC. Nhưng theo Người, TTTTC phát triển trên cơ sở TDTT quần chúng. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng lưu ý rằng, phát triển TTTTC vừa phấn đấu giành “vinh quang của dân tộc về mặt thể thao” vừa thúc đẩy TDTT quần chúng vì sức khoẻ cho mọi người dân [25]. Theo Bác, TDTT quần chúng phải được phát triển phong phú đó là sự đa dạng các loại hình, sâu rộng các địa bàn và hầu hết các đối tượng tập luyện.

Tính phóng phú đó là nền tảng của thể thao thành tích cao. Đồng thời thể thao thành tích cao phát triển mạnh cũng thể hiện tính phong phú của nó về cả loại hình, đối tượng, địa bàn. Trong thư chúc mừng Đại hội thể thao GANEFO châu Á lần thứ nhất, tổ chức vào cuối năm 1966 ở Campuchia, Bác đã viết: “Đây là cuộc gặp gỡ lớn để các lực lượng mới trỗi dậy ở châu Á, tỏ rõ cho toàn thế giới thấy khả năng phong phú của mình trong lĩnh vực thể thao”. Quan điểm này còn có nghĩa rằng, thể thao của các lực lượng mới trỗi dậy ở châu Á với khả năng phát triển mạnh mẽ cả về TDTT quần chúng và thể thao thành tích cao [25].

Vì vậy ở nước ta, Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến công tác TDTT, trong đó có TTTTC được thể hiện qua hệ thống những quan điểm, luật pháp, chủ trương chính 4 sách cụ thể: Nhà nước có chính sách phát triển thể TTTTC, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại; đào tạo bồi dưỡng VĐV, HLV đạt trình độ quốc gia, quốc tế; tổ chức thi đấu TTTTC; tham gia các giải thể thao quốc tế; khuyến khích tổ chức cá nhân tham gia phát triển TTTTC. Ngày 01/12/2011, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ vể thể dục, thể thao, trong đó quan điểm “Tăng tỷ lệ chi ngân sách nhà nước, ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở vật chất thể dục, thể thao và đào tạo vận động viên thể thao thành tích cao. Về nhiệm vụ và giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo tài năng thể thao: “Dành nguồn lực thích đáng để hình thành hệ thống đào tạo tài năng thể thao với đội ngũ kế cận dồi dào và có chất lượng, làm tiền đề cho bước phát triển đột phá về thành tích trong một số môn thể thao…” [4]. Đầu tư, nâng cấp các trung tâm huấn luyện thể thao của quốc gia, các ngành, các địa phương, đáp ứng yêu cầu huấn luyện thể thao hiện đại.

Củng cố và phát triển các trường, lớp năng khiếu thể thao ở các tỉnh, thành phố với quy mô phù hợp, có nhiệm vụ hỗ trợ phát triển mạng lưới hoạt động thể thao thanh, thiếu niên, học sinh, sinh viên các trường học và phát hiện, bồi dưỡng các năng khiếu và tài năng thể thao. Khuyến khích phát triển câu lạc bộ về các môn thể thao hoạt động theo phương thức tự quản, có sự hỗ trợ của Nhà nước. Mở rộng quy mô và hiện đại hóa các trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia. Đổi mới tổ chức, quản lý TTTTC theo hướng chuyên nghiệp phù hợp với đặc điểm của từng môn và từng địa phương.

Ưu tiên đầu tư của Nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ cho các cơ sở đào tạo VĐV các môn thể thao trọng điểm; tích cực chuẩn bị lực lượng vận động viên và các điều kiện cơ sở vật, chất kỹ thuật cần thiết, để sẵn sàng đăng cai tổ chức Đại hội thể thao Châu Á, bảo đảm sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Coi trọng giáo dục đạo đức, ý chí, lòng tự hào dân tộc cho vận động viên. Tôn vinh, đãi ngộ xứng đáng những VĐV xuất sắc, phát huy vai trò nêu gương của họ đối với lớp VĐV kế cận và với thanh, thiếu niên nói chung. Kiên quyết đấu tranh khắc phục những hiện tượng tiêu cực trong thể thao, nhất là trong bóng đá và các môn TTTTC.

Công tác đào tạo vận động viên Công tác đào tạo VĐV được cấu thành từ rất nhiều yếu tố: từ quản lý tới đào tạo, huấn luyện và các yếu tố ảnh hưởng tới công tác đào tạo VĐV (ngoài huấn luyện, tập luyện, thi đấu…). Có thể nói, đào tạo VĐV là một nghề, và để trở thành một nghề thể thao trước hết phải nói đến đối tượng là sản phẩm của nghề bao gồm: những vấn đề liên quan chặt chẽ đến đào tạo nên một VĐV đó là yếu tố con người (nhà quản lý, VĐV, HLV, bác sĩ thể thao, nhà khoa học.,) đến những yếu tố bên ngoài như sân bãi dụng cụ, trang thiết bị, yếu tố kinh phí đầu tư,… Qua nghiên cứu các tài liệu cho thấy, có rất nhiều các yếu tố có liên quan và ảnh hưởng đến công tác đào tạo VĐV. Trong phạm vi luận văn này chúng tôi xác định các yếu tố có mức độ ảnh hưởng lớn tới công tác đào tạo VĐV, đó là: vấn đề con người, cơ sở vật chất, công tác tổ chức quản lý… Sau đây chúng tôi sẽ đi sâu phân tích các nhóm yếu tố có ảnh hưởng như thế nào tới công tác đào tạo VĐV. Vấn đề con người 1.

Về đội ngũ huấn luyện viên Trong tất cả các ngành, nghề vai trò của người thầy luôn được nêu cao và là một trong những yếu tố quan trọng quyết định về chất lượng đào tạo. Ngành TDTT cũng không ngoại trừ, yếu tố người thầy, người HLV đóng vai trò tiên quyết trong công tác đào tạo VĐV. Người HLV không chỉ là thầy mà vừa làm cha mẹ, là anh chị và còn là bạn của VĐV. Bởi trong quá trình đào tạo tập trung người HLV luôn phải sát cánh cùng các VĐV của mình từ giờ huấn luyện, đến giờ ăn, giờ ngủ và quan tâm đến những nhu cầu sinh hoạt thường ngày của VĐV.

Trong Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2020 có đánh giá “Việt Nam chưa có chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho thể dục, thể thao, thiếu chính sách và các quy định về đào tạo nguồn nhân lực cho thể dục, thể thao, nhất là đối với thể thao thành tích cao”. Ở đây ta có thể thấy nguồn nhân lực cho TDTT trong đó có lực lượng HLV vẫn chưa được đào tạo bài bản và hệ thống, chưa có chính sách đầy đủ để sử dụng hiệu quả lực lượng này. Đối tượng đào tạo Để có VĐV tốt trước hết phải tuyển chọn được người có năng lực, có tố chất nổi 6 trội, đáp ứng yêu cầu thành tích của môn thể thao chuyên sâu. Và để có được VĐV ưu tú ở môn thể thao đó thì cần phải thực hiện tốt các nhân tố: tuyển chọn đối tượng đào tạo, quá trình huấn luyện và thi đấu, khoa học công nghệ, đặc biệt là tâm lý, sinh lý, chế độ dinh dưỡng, chế độ đãi ngộ.

Đi sâu phân tích các nhân tố này để thấy mức độ ảnh hưởng của nó tới chất lượng đào tạo VĐV hiện nay. Về tuyển chọn đối tượng đào tạo Bất kỳ môn thể thao nào cũng phải có tuyển chọn ban đầu đối tượng đào tạo. Mỗi môn thể thao khác nhau có những yêu cầu và tiêu chí tuyển chọn khác nhau. Tuyển chọn VĐV không phải là việc làm chỉ tiến hành kiểm tra một lần mà là cả một quá trình bao gồm kiểm tra lần đầu và theo dõi, bồi dưỡng trong suốt một quá trình huấn luyện có hệ thống.

Sau đó, qua các cuộc kiểm tra hoặc thi đấu mới có sự lựa chọn và đào thải. Những VĐV nào đạt tiêu chuẩn và đáp ứng yêu cầu của môn thể thao mới tiếp tục bồi dưỡng và huấn luyện để thi đấu. Về đào tạo, huấn luyện và thi đấu Trong cơ sở lý luận và phương pháp đào tạo VĐV, Nguyễn Toán có phân tích về đào tạo VĐV như sau: “…Trong cấu trúc của hệ thống đào tạo VĐV có huấn luyện thi đấu và những nhân tố ngoài huấn luyện và ngoài thi đấu nhằm góp phần nâng cao hiệu quả huấn luyện và thi đấu” [38]. Huấn luyện thể thao (phần quan trọng nhất của hệ thống đào tạo VĐV) là một quá trình giáo dục chuyên môn, chủ yếu bằng các bài tập, nhằm hoàn thiện các phẩm chất, năng lực, các mặt của trình độ chuẩn bị, nhằm đảm bảo cho VĐV đạt thành tích cao nhất trong môn thể thao đã chọn hoặc một nội dung nào đó (như nội dung Kumite hay Kata trong môn Karate).

Trong quá trình huấn luyện thể thao, phải thực hiện những nhiệm vụ chung và riêng nhằm làm cho VĐV khỏe mạnh, có đạo đức, tư tưởng, trí tuệ tốt, phát triển thể chất cân đối, nâng cao kỹ - chiến thuật, đạt trình độ cao về các phẩm chất chuyên môn như thể lực, tâm lý, đạo đức, ý chí và cả những hiểu biết nhất định về lý luận và phương pháp thể thao [38]. Thi đấu thể thao là cách thức để thể hiện những thành tích thể thao, cũng như đánh giá và so sánh những thành tích của từng VĐV hoặc đội. Đó còn là biện pháp để 7 chọn và đào tạo VĐV, tìm hiểu và phát huy những tiềm năng của con người, hình thành nhân cách [38]. Các chức năng của thi đấu trong hệ thống đào tạo thể thao rất lớn và đa dạng.

Những cuộc thi đấu chính thức đòi hỏi quá trình đào tạo VĐV phải lâu dài. Chính nhu cầu nhằm đạt những thành tích thể thao cao nhất đã quyết định phần lớn cấu trúc và nội dung của toàn bộ hệ thống đào tạo.