BỘ Y TẾ CỤC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG Y TẾ DỰ ÁN HỖ TRỢ XỬ LÝ CHẤT THẢI BỆNH VIỆN CHÖÔNG TRÌNH VAØ QUAÛN LYÙ TAØI LIEÄU ÑAØO TAÏO LIEÂN TUÏC CHAÁT THAÛI Y TEÁ CHO NHAÂN VIEÂN VAÄN HAØNH HEÄ THOÁNG XÖÛ LYÙ CHAÁT THAÛI Y TEÁ NHÀ XUẤT BẢN Y HỌC HÀ NỘI, 2015 BỘ Y TẾ CỤC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG Y TẾ DỰ ÁN HỖ TRỢ XỬ LÝ CHẤT THẢI BỆNH VIỆN CHƯƠNG TRÌNH VÀ TÀI LIỆU ĐÀO TẠO LIÊN TỤC QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ CHO NHÂN VIÊN VẬN HÀNH HỆ THỐNG XỬ LÝ CHẤT THẢI Y TẾ NHÀ XUẤT BẢN Y HỌC Hà Nội, 2015 CHỦ BIÊN: TS. Nguyễn Thanh Hà PGS. Nguyễn Huy Nga THÀNH VIÊN TS. Nguyễn Thanh Hà ThS.
Phan Thị Lý ThS. Lê Văn Chính TS. Từ Hải Bằng ThS. Nguyễn Bích Thủy TS.
Lê Văn Lữ PGS. Nguyễn Phước Dân ThS. Nguyễn Huy Tiến ThS. Phạm Minh Chinh THƯ KÝ ThS.
Lê Mạnh Hùng ThS. Trịnh Thị Phương Thảo BỘ Y TẾ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM CỤC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ Độc lập – Tự do – Hạnh phúc VÀ ĐÀO TẠO Số: 108/QĐ – K2ĐT Hà Nội, ngày 22 tháng 7 năm 2014 QUYẾT ĐỊNH Về việc ban hành bộ chương trình và tài liệu “Quản lý chất thải y tế” CỤC TRƯỞNG CỤC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ ĐÀO TẠO Căn cứ Quyết định số 4059/QĐ – BYT ngày 22/ 10/ 2012 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo; Căn cứ Thông tư số 22/2013/TT – BYT ngày 9/8/2013 về Hướng dẫn việc đào tạo liên tục cho cán bộ y tế; Căn cứ biên bản họp Hội đồng chuyên môn thẩm định bộ chương trình và tài liệu đào tạo về “Quản lý chất thải y tế” ngày 15/5/2014; Theo đề nghị của trưởng phòng Quản lý đào tạo sau đại học và Đào tạo liên tục, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1. Ban hành bộ chương trình và tài liệu đào tạo “Quản lý chất thải y tế” gồm 7 chương trình và tài liệu đính kèm theo Quyết định này. Bộ chương trình và tài liệu “Quản lý chất thải y tế” do Cục Quản lý Môi trường Y tế phối hợp với Dự án Hỗ trợ xử lý chất thải bệnh viện tổ chức biên soạn.
Bộ chương trình và tài liệu “Quản lý chất thải y tế” được sử dụng để đào tạo liên tục nhằm nâng cao năng lực cho giảng viên, cán bộ quản lý và cán bộ chuyên môn làm việc trong lĩnh vực quản lý chất thải y tế. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Các ông/bà Chánh Văn phòng Cục, Trưởng phòng Quản lý đào tạo sau đại học và Đào tạo liên tục; Cục Quản lý Môi trường y tế và các cơ sở được giao nhiệm vụ đào tạo liên tục cán bộ y tế trong lĩnh vực quản lý chất thải chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.CỤC TRƯỞNG - Như điều 4; PHÓ CỤC TRƯỞNG - TT Lê Quang Cường (để báo cáo); - Cục trưởng (để báo cáo); - Cục Quản lý MTYT (để phối hợp); - Dự án Hỗ trợ xử lý chất thải BV; - Lưu: VT, SĐH Nguyễn Ngô Quang DANH MỤC CHƯƠNG TRÌNH VÀ TÀI LIỆU ĐÀO TẠO LIÊN TỤC VỀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ (Ban hành kèm theo Quyết định số: 108/QĐ-K2ĐT ngày 22 tháng 7 năm 2014) STT Tên Chương trình và Tài liệu Thời gian đào tạo Chương trình và tài liệu đào tạo Quản lý chất thải 1 64 tiết y tế - Dành cho giảng viên. Chương trình và tài liệu đào tạo Quản lý chất thải 2 8 tiết y tế - Dành cho nhân viên y tế Chương trình và tài liệu đào tạo Quản lý chất thải 3 16 tiết y tế - Dành cho cán bộ quản lý Chương trình và tài liệu đào tạo Quản lý chất thải 4 y tế - Dành cho nhân viên vận hành hệ thống xử 24 tiết lý chất thải y tế Chương trình và tài liệu đào tạo Quản lý chất thải 5 y tế - Dành cho nhân viên thu gom, vận chuyển 16 tiết lưu giữ chất thải y tế Chương trình và tài liệu đào tạo Quản lý chất thải 6 y tế - Dành cho cán bộ chuyên trách quản lý chất 32 tiết thải y tế Chương trình và tài liệu đào tạo Quản lý chất thải 7 40 tiết y tế - Dành cho cán bộ quan trắc môi trường y tế LỜI GIỚI THIỆU Chất thải y tế (CTYT) đã và đang là vấn đề quan tâm của toàn xã hội nói chung và của ngành y tế, môi trường nói riêng.
Chất thải y tế tiềm ẩn những nguy cơ rủi ro lây nhiễm các mầm bệnh hoặc gây nguy hại cho người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng nếu không được quản lý theo đúng cách tương ứng với từng loại chất thải. Trong khi đó, vấn đề chất thải y tế vẫn chưa được chính những người làm phát sinh chất thải và người làm công tác quản lý chất thải quan tâm đúng mức. Do đó, việc đào tạo một cách có hệ thống về quản lý chất thải y tế cho các cán bộ, nhân viên liên quan ở trong và ngoài ngành y tế không những góp phần quản lý hiệu quả chất thải y tế mà còn nhằm hoàn thiện hơn hệ thống chăm sóc sức khỏe tại các cơ sở y tế (CSYT). Để thực hiện mục tiêu trên, Cục Quản lý môi trường y tế chủ trì xây dựng Chương trình, Tài liệu đào tạo liên tục Quản lý chất thải y tế cho nhân viên vận hành hệ thống xử lý chất thải y tế nhằm mục đích bổ sung, cập nhật và phổ cập các kiến thức, kỹ năng về liên quan đến CTYT và vận hành hệ thống xử lý CTYT cho các nhân viên trực tiếp thực hiện công tác này tại các cơ sở y tế.
Chương trình và Tài liệu đào tạo gồm 8 bài học, với nội dung xoay quanh những vấn đề thiết yếu nhất liên quan đến quản lý chất thải y tế cho các đối tượng nhân viên vận hành các hệ thống xử lý chất thải y tế bao gồm: - Ảnh hưởng của CTYT đến sức khỏe và môi trường; - Chính sách và văn bản pháp luật về quản lý CTYT; - Lập kế hoạch quản lý chất thải trong các CSYT; - Phân loại, thu gom, vận chuyển, lưu giữ chất thải rắn y tế; - Xử lý và tiêu hủy chất thải rắn y tế; - Giảm thiểu, tái chế, tái sử dụng chất thải rắn y tế; - Xử lý nước thải y tế; - An toàn, vệ sinh lao động và ứng phó sự cố trong quản lý CTYT. Chương trình và Tài liệu đào tạo quản lý chất thải y tế dành cho nhân viên vận hành hệ thống xử lý chất thải y tế đã được Hội đồng chuyên môn thẩm định với sự tham gia của PGS. Nguyễn Khắc Hải, Chuyên gia cao cấp của Bộ Y i tế, Chủ tịch Hội đồng; TS. Nguyễn Ngô Quang, Phó Chủ tịch hội đồng, Phó Cục trưởng, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo; và các phản biện: PGS.TS Chu Văn Thăng, Trường Đại học Y Hà Nội; PGS.
Nguyễn Việt Hùng, Bệnh viện Bạch Mai cùng các thành viên trong hội đồng tại Quyết định số 24/QĐ-K2ĐT ngày 28/3/2014 về việc thành lập Hội đồng thẩm định bộ chương trình và tài liệu về Quản lý chất thải y tế. Ban biên soạn trân trọng cảm ơn Ban quản lý Dự án Hỗ trợ xử lý chất thải bệnh viện với nguồn vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã hỗ trợ tài chính cho việc soạn thảo tài liệu. Đồng thời gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các chuyên gia quốc tế của Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Y tế thế giới, các tư vấn trong nước và Hội đồng thẩm định Bộ chương trình và tài liệu đào tạo quản lý chất thải y tế tại Quyết định số 24/QĐ-K2ĐT ngày 28/3/2014 của Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế đã dành thời gian đóng góp nhiều ý kiến quý báu để hoàn thiện tài liệu. Trong quá trình soạn thảo, Ban biên soạn đã rất cố gắng nhưng không tránh khỏi những thiếu sót.
Rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đơn vị và cá nhân sử dụng Tài liệu đào tạo này để rút kinh nghiệm cho lần xuất bản sau. BAN BIÊN SOẠN ii MỤC LỤC Danh mục viết tắt iv Phần A. Chương trình đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho nhân viên 1 vận hành hệ thống xử lý chất thải y tế Phần B. Tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho nhân viên vận 11 hành hệ thống xử lý chất thải y tế Bài 1.
Ảnh hưởng của chất thải y tế đến sức khoẻ và môi trường 12 Bài 2. Chính sách và văn bản pháp luật về quản lý chất thải y tế 24 Bài 3. Lập kế hoạch quản lý chất thải trong các cơ sở y tế 34 Bài 4. Phân loại, thu gom, vận chuyển, lưu giữ chất thải rắn y tế 46 Bài 5.
Xử lý và tiêu hủy chất thải rắn y tế 67 Bài 6. Giảm thiểu, tái chế, tái sử dụng chất thải rắn y tế 87 Bài 7. Xử lý nước thải y tế 96 Bài 8. An toàn, vệ sinh lao động và ứng phó sự cố trong quản lý 138 chất thải y tế Phụ lục 162 Đáp án 173 iii DANH MỤC VIẾT TẮT BS Bác sỹ BV Bệnh viện BVĐK Bệnh viện đa khoa BVMT Bảo vệ môi trường BYT Bộ Y tế CSSK Chăm sóc sức khỏe CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu CTLN Chất thải lây nhiễm CTNH Chất thải nguy hại CTR Chất thải rắn CTRYT Chất thải rắn y tế CTSN Chất thải sắc nhọn CTYT Chất thải y tế ĐTM Đánh giá tác động môi trường KSNK Kiểm soát nhiễm khuẩn MT Môi trường NVYT Nhân viên y tế TN&MT Tài nguyên và môi trường XL Xử lý XLCT Xử lý chất thải XLNT Xử lý nước thải 3R Reduce, reuse, recycle (giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế) BOD Nhu cầu ô xy sinh hóa COD Nhu cầu ô xy hóa học SBR Sequencing Batch Reactor (Hoạt động gián đoạn theo mẻ) AAO Anaerobic- Anoxic- Oxic (Yếm khí- thiếu khí- hiếu khí) PTBVCN Phương tiện bảo vệ cá nhân ATVSLĐ An toàn vệ sinh lao động iv PHẦN A CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO LIÊN TỤC QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ CHO NHÂN VIÊN VẬN HÀNH HỆ THỐNG XỬ LÝ CHẤT THẢI Y TẾ 1 CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO LIÊN TỤC QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ CHO NHÂN VIÊN VẬN HÀNH HỆ THỐNG XỬ LÝ CHẤT THẢI Y TẾ 1.
Giới thiệu chung về khoá học - Đây là chương trình đào tạo tập trung và ngắn hạn (3 ngày), tương đương với 24 tiết, trong đó có: 10 tiết học lý thuyết; 12 tiết học thực hành; 02 tiết kiểm tra trước, sau khóa học, khai mạc và bế mạc.