CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm 1. Nhân lực và nguồn nhân lực a. Nhân lực Nhân lực có thể hiểu là nguồn lực trong mỗi con người, bao gồm thể lực và trí lực.
Thể lực chỉ sức khỏe của thân thể, nó phụ thuộc vào sức vóc, tình trạng sức khỏe của từng con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi, chế độ y tế. Còn trí lực chỉ suy nghĩa, sự hiểu biết, tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách…của từng con người (Ths Nguyễn Vân Điềm, PGS. TS Nguyễn Ngọc Quân, 2013). Nguồn nhân lực Nguồn nhân lực của một tổ chức/ doanh nghiệp là tập hợp tất cả các cá nhân tham gia vào bất kỳ hoạt động nào nhằm đạt được các mục tiêu, mục đích của doanh nghiệp, tổ chức đó đặt ra.
Bất kỳ doanh nghiệp/ tổ chức nào cũng được hình thành dựa trên các thành viên. Đào tạo và đào tạo nhân lực a. Đào tạo Đào tạo là quá trình làm biến đổi nhận thức, hành vi của con người thông qua việc học tập một cách có hệ thống, có mục đích nhằm lĩnh hội kinh nghiệm, nghiệp vụ chuyên môn, nâng cao năng lực cá nhân và đáp ứng nhu cầu thực tế của tổ chức, xã hội. Chỉ khi quá trình đào tạo được biến thành quá trình tự đào tạo một cách tích cực, tự giác thì việc đào tạo mới có kết quả.
Tuỳ theo tính chất chuẩn bị cho cuộc sống và người lao động, người ta phân loại đào tạo gồm: đào tạo chuyên môn và đào tạo nghề nghiệp. Đào tạo nhân lực Theo Ths. Nguyễn Vân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân: “Đào tạo nhân lực được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình là những hoạt động học tập 5 nhằm nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực nhiệm vụ lao động hiệu quả hơn” [3,153].
Như vậy có thể khái quát lại, đào tạo nhân lực là quá trình được hoạch định và tổ chức nhằm trang bị hoặc nâng cao kiến thức và kỹ năng cụ thể cho người lao động nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện công việc. Đào tạo nhân lực trong doanh nghiệp Đào tạo nhân lực trong doanh nghiệp là quá trình được hoạch định và tổ chức nhằm trang bị hoặc nâng cao kiến thức và kỹ năng cụ thể cho người lao động trong doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện công việc. Căn cứ vào phạm vi nghiên cứu của đề tài, nhóm nghiên cứu quan niệm đào tạo được hiểu là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức kỹ năng làm việc cho người lao động trong doanh nghiệp. Mục đích và vai trò của đào tạo nhân lực 1.
Mục đích của đào tạo nhân lực a. Sử dụng tối đa hiệu quả nguồn nhân lực hiện có của tổ chức Thông qua đào tạo nhân lực, người lao động được trang bị và nâng cao thể lực và trí lực, bao gồm kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo để thực hiện hiện công việc, từ đó nắm vững chuyên môn nghề nghiệp. Người lao động có chuyên môn, tay nghề trong công việc sẽ có thể thực hiện chức năng của mình một cách tự giác và có thái độ làm việc tốt hơn, có thể tiến hành tự đào tạo và nâng cao giá trị bản thân, đóng góp giá trị ấy cho sự phát triển của tổ chức, nhờ đó tổ chức sử dụng được tối đa hiệu quả nguồn nhân lực hiện có. Ngược lại, nếu tổ chức không tiến hành đào tạo nhân lực, người lao động sẽ không có hiểu biết về hoạt động, sứ mệnh, mục tiêu của tổ chức, không có hiểu biết về quy trình, cách thức thực hiện công việc, về yêu cầu công việc và nhiệm vụ, tầm quan trọng của vị trí công việc mình đảm nhận bên trong tổ chức.
Do đó họ không có định hướng và mông lung trong công việc, tổ chức không thể sử dụng hiệu quả giá trị: thể lực, trí lực của người lao động. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho tổ chức Thông qua đào tạo nhân lực, người lao động có trình độ chuyên môn nghiệp 6 vụ cao hơn, năng lực làm việc tốt hơn Doanh nghiệp tổ chức quy trình đào tạo một cách chuyên nghiệp với những lộ trình, định hướng rõ ràng cho người lao động giúp họ thực hiện hiện công việc dễ dàng hơn và được thừa nhận năng lực và phát triển bản thân, thể hiện bản thân, từ đó tạo được môi trường tốt để giữ chân nhân tài. Tổ chức, doanh nghiệp có quy trình đào tạo và lộ trình thăng tiến rõ ràng, xây dựng được văn hóa doanh nghiệp tốt đẹp, văn minh, có nhiều người lao động giỏi, nhờ đó thu hút được ứng viên tiềm năng bên ngoài ứng tuyển vào các vị trí công việc bên trong tổ chức. Phát triển nguồn nhân lực kế cận cho tổ chức Với sự vận động phát triển liên tục của nền kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trên toàn thế giới, mỗi tổ chức, doanh nghiệp đều cần phải xây dựng đội ngũ nhân lực kế cận để đối phó với những vấn đề rủi ro có thể xảy ra trong tương lai.
Công tác đào tạo nguồn nhân lực thông qua các hoạt động giáo dục nâng cao trình độ, kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm,.cho người lao động đều hướng tới mục đích cuối cùng là phát triển nguồn nhân lực kế cận cho tổ chức, không chỉ giúp họ đáp ứng được yêu cầu công việc ở hiện tại mà còn hướng tới vị trí công việc cao hơn trong tương lai. Vai trò của đào tạo nhân lực a. Đối với tổ chức Nâng cao năng suất lao động và hiệu quả thực hiện công việc từ đó tăng lợi nhuận tạo điều kiện mở rộng quy mô sản xuất khi có thị trường tiêu thụ rộng lớn Giảm bớt sự giám sát vì người lao động được đào tạo đã có kiến thức chuyên môn, từ đó người lao động thực hiện công việc một cách chuyên nghiệp hơn, tránh được tối đa những sai sót, đồng thời khi được đào tạo người lao động sẽ có ý thức, tinh thần tự giác và tính sáng tạo hơn. Nâng cao tính năng động và ổn định của tổ chức, khi nguồn nhân lực trong tổ chức có kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ vững thì tổ chức sẽ ổn định để phát triển.
Đặc biệt trong thời buổi cạnh tranh thì tổ chức cần có sự năng động để duy trì và phát triển. Đối với người lao động Tạo ra sự gắn bó giữa người lao động và doanh nghiệp, đáp ứng nguyện vọng và nhu cầu của người lao động. Khi người lao động được đào tạo tức là họ được quan tâm từ đó tạo động lực cho người lao động trong quá trình làm việc đồng thời họ sẽ có ý thức đóng góp cho tổ chức lâu dài. Tạo ra tính chuyên nghiệp của người lao động, giúp cho người lao động có cách nhìn, tư duy mới trong công việc, là cơ sở để phát huy tính sáng tạo của người lao động trong công việc nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm góp phần cải thiện đời sống về vật chất và tinh thần cho người lao động.
Tạo ra sự thích ứng giữa người lao động và công việc hiện tại cũng như tương lai. Trên thị trường các loại sản phẩm cùng chủng loại với mẫu mã ngày càng đa dạng và chất lượng luôn được nâng lên với giá thành hợp lý. Vì vậy, công ty phải chủ động đào tạo để người lao động có kiến thức để làm việc trong môi trường máy móc ngày càng hiện đại. Đối với nền kinh tế - xã hội Duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực góp phần ổn định và phát triển đất nước.
Khi người lao động có kiến thức, kỹ năng thực hiện công việc sẽ hạn chế được tối đa tình trạng thất nghiệp từ đó tránh được các tệ nạn xã hội. Khi năng suất lao động và chất lượng sản phẩm tăng sẽ góp phần hạ giá thành sản phẩm tạo ra được lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Người lao động được đào tạo sẽ có kiến thức sử dụng các loại máy móc trang thiết bị hiện đại, áp dụng kỹ thuật tiến bộ và quản lý vào doanh nghiệp. Với quá trình phát triển chóng mặt hiện nay của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng thì công tác đào tạo nguồn nhân lực lại trở nên quan trọng cần được quan tâm hơn rất nhiều.
Bởi lẽ chỉ có thế mới đảm bảo cho doanh nghiệp thích ứng kịp thời, nhạy bén trên thương trường, đồng thời nâng cao vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp với các đối thủ cạnh tranh khác, đứng vững trước những biến động của sự thay đổi của nền kinh tế. Như vậy, đào tạo nguồn nhân lực là một trong những yếu tố cơ bản giúp doanh nghiệp đạt được những mục tiêu sản xuất kinh doanh. Nội dung đào tạo nhân lực trong doanh nghiệp 8 1. Xác định nhu cầu đào tạo Giai đoạn đầu tiên của công tác đào tạo nguồn nhân lực là xác định được chính xác nhu cầu nguồn nhân lực cần phải được đào tạo của doanh nghiệp.
Đây là khâu vô cùng quan trọng bởi nếu xác định được đúng nhu cầu đào tạo sẽ tạo bước đệm vững chắc trong việc thực hiện các bước tiếp theo của quy trình đào tạo. Xác định được nhu cầu đào tạo đúng, chính xác và hiệu quả sẽ là cơ sở khoa học và thực tế nhất cho việc lập kế hoạch, xây dựng chương trình, triển khai và đánh giá hiệu quả công tác đào tạo nguồn nhân lực. Ở bước này, nhà quản lý nhân sự phải đi trả lời câu hỏi: “Khi nào tiến hành đào tạo? Bộ phận nào cần đào tạo? Lao động nào cần đào tạo? Cần đào tạo loại kiến thức, kỹ năng nào?” Công tác xác định nhu cầu đào tạo được phải tiến hành thường xuyên, liên tục, có như vậy thì mới xác định được nhu cầu đào tạo trong doanh nghiệp bởi nhu cầu này luôn có sự thay đổi và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố chủ quan và khách quan khác nhau.