CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm cơ bản. Nhân lực được hiểu là toàn bộ khả năng về thể lực và trí lực, thể hiện ra bên ngoài bởi khả năng làm việc. Nhân lực bao gồm cả về sức khỏe (chiều cao, cân nặng, độ lớn, sức bền của lực.), trình độ (kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm), tâm lý, ý thức, mức độ cố gắng, sức sáng tạo, lòng đam mê. Nguồn lực trong mỗi con người có thể nói là không có giới hạn.
Bởi những nhân tố tưởng chừng có hạn như sức khỏe, thể lực của con người, đặt trong những tình huống nhất định nào đó lại có thể vượt xa hơn cái tưởng chừng là giới hạn đã có. Sức khỏe của con người bị ảnh hưởng được điều khiển bởi tâm lý và ý thức. Trong khi những diễn biến về tâm lý và ý thức lại bị ảnh hưởng bởi môi trường bên ngoài. (Theo Giáo trình quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức của tác giả PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân - ThS.
Nguyễn Tấn Thịnh). Trong một tổ chức Doanh nghiệp, nhân lực bao gồm tất cả các tiềm năng của con người (kể cả những thành viên trong ban lãnh đạo Doanh nghiệp) tức là tất cả các thành viên trong Doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để thành lập, duy trì và phát triển Doanh nghiệp. (Theo Giáo trình quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức của tác giả PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân - ThS. Nguyễn Tấn Thịnh).
Đào tạo nguồn nhân lực trong Doanh nghiệp. Trước hết, chúng ta cần hiểu khái niệm Đào tạo là quá trình học tập làm cho người lao động có thể thực hiện được chức năng, nhiệm vụ có hiệu quả hơn trong công tác của họ. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động của mình đạt hiệu quả hơn. (Theo Nguyễn Văn Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân).
Đào tạo nguồn nhân lực là quá trình thúc đẩy phát triển nguồn lực con người tri 7 thức, phát triển các kỹ năng và các phẩm chất lao động mới, thúc đẩy sáng tạo thành tựu khoa học - công nghệ mới, đảm bảo sự vận động tích cực của các ngành nghề, lĩnh vực và toàn xã hội. Quá trình đào tạo làm biến đổi nguồn lực cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu nhằm phát huy, khơi dậy những tiềm năng con người, phát triển toàn bộ và từng bộ phận trong cấu trúc nhân cách, phát triển cả năng lực vật chất và năng lực tinh thần, tạo dựng và ngày càng nâng cao, hoàn thiện về đạo đức và tay nghề, cả về tâm hồn và hành vi từ trình độ chất lượng này đến trình độ chất lượng khác cao hơn hoàn thiện hơn, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu nhân lực cho công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Đào tạo nhân lực trong Doanh nghiệp là việc trang bị kiến thức lý thuyết tổng hợp và kỹ năng thực hành về một nghề để người lao động có thể thực hiện được công việc hoặc chức năng, nhiệm vụ đạt hiệu quả hơn trong công tác của họ. (Theo Nguyễn Văn Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân).
Đào tạo nhân lực theo nghĩa rộng được hiểu là hệ thống các biện pháp được sử dụng nhằm tác động lên quá trình học tập giúp con người tiếp thu các kiến thức, kỹ năng mới, thay đổi các quan điểm hay hành vi và nâng cao khả năng thực hiện công việc của cá nhân. Đó là tổng thể các hoạt động tổ chức được thực hiện trong một thời gian nhất định nhằm đem đến sự thay đổi cho người lao động đối với công việc của họ theo chiều hướng tốt hơn. Đào tạo có định hướng vào hiện tại chú trọng vào công việc hiện thời của nhân viên, giúp nhân viên có ngay các kỹ năng kiến thức cần thiết để thực hiện tốt công việc hiện tại. Đào tạo thường được sử dụng nhằm nâng cao năng suất, hiệu quả làm việc cho các nhân viên trong Doanh nghiệp.
Các lãnh đạo nên lưu ý là các nguyên nhân dẫn đến năng suất và hiệu quả làm việc thấp rất đa dạng: năng lực của nhân viên kém; không có hệ thống kích thích nhân viên; các Doanh nghiệp kém; nhân viên không biết các yêu cầu, tiêu chuẩn mẫu trong thực hiện công việc. Sự cần thiết và mục đích, vai trò của đào tạo nhân lực trong Doanh nghiệp. Sự cần thiết phải đào tạo nhân lực. Đào tạo nhân lực để đáp ứng yêu cầu công việc của tổ chức chuẩn bị và bù đắp những chỗ bị thiếu, bị bỏ trống giúp Doanh nghiệp hoạt động tốt hơn, có hiệu quả hơn.
Đào tạo nhân lực để đáp ứng nhu cầu học tập, phát triển của người lao động. 8 Nghiên cứu về nhu cầu của con người ta thấy rằng nhu cầu tự hoàn thiện là nhu cầu cao nhất của con người. Theo đó, con người luôn muốn được học tập để tiến bộ, để đạt được tiềm lực của mình và tự tiến hành công việc. Đào tạo nhân lực chính là đầu tư vào nguồn lực con người, là hoạt động sinh lời đáng kể.
Bởi vì con người là một yếu tố rất quan trọng của sản xuất, tác động đến tất cả các yếu tố còn lại của quá trình sản xuất. Suy cho cùng, con người là yếu tố quyết định đến sự thành hay bại của một Doanh nghiệp. Mục đích đào tạo nhân lực. Mục tiêu đào tạo là nhằm sử dụng tối đa nhân lực hiện có và nâng cao tính chuyên nghiệp, tính hiệu quả của Doanh nghiệp thông qua việc giúp người lao động hiểu rõ hơn về công việc, nắm vững hơn về nghề nghiệp của mình và thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình một cách tự giác hơn với thái độ tốt hơn, cũng như nâng cao khả năng thích ứng của họ với các công việc trong tương lai.
Mục tiêu chung của đào tạo nhân lực đối với mỗi Doanh nghiệp là sử dụng tốt nhất nhân lực hiện tại của mình, bằng các chương trình đào tạo nâng cao năng lực, trình độ và kiến thức của người lao động, giúp cho họ hiểu rõ hơn về công việc và thực hiện những công việc đó một cách nhanh chóng hơn. Nhìn chung, có ba mục tiêu chính của mỗi Doanh nghiệp khi tiến hành đào tạo nâng cao trình độ cho nhân viên của mình. Đó là để đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của công việc hiện tại hoặc trong tương lai cho thấy việc cần thiết phải tiến hành đào tạo cho người lao động. Thực tiễn công việc luôn thay đổi và phát triển đòi hỏi Doanh nghiệp và người lao động cần nắm vững theo kịp những thay đổi đó.
Đó là yêu cầu cần thiết để tồn tại và phát triển. Mục tiêu thứ hai là đáp ứng nhu cầu học tập nâng cao trình độ hay trang bị thêm kiến thức của người lao động. Người lao động luôn có nhu cầu nâng cao trình độ, năng lực bản thân. Do vậy đối với mỗi Doanh nghiệp việc đáp ứng lại các nhu cầu này không chỉ mang lại sự gắn bó giữa người lao động với Doanh nghiệp mà còn tạo ra được lợi ích lâu dài.
Người lao động được học tập nâng cao trình độ sẽ giúp cho họ thích nghi với công việc nhanh hơn, làm việc đạt hiệu quả cao hơn và mang lại lợi ích nhiều hơn cho Doanh nghiệp. Việc đào tạo nhân lực không chỉ mang yếu tố ngắn hạn mà còn mang tính chiến lược lâu dài. Vì thế mục tiêu thứ ba của đào tạo nguồn nhân lực đó chính là nhằm nâng cao chất lượng nhân lực, tạo ra lợi thế 9 cạnh tranh lâu dài cho Doanh nghiệp. Lợi thế này được hình thành từ việc xây dựng được nền tảng vững chắc là lực lượng lao động có trình độ cao, đồng thời có sự gắn kết giữa người lao động và Doanh nghiệp, đem lại hiệu quả tốt nhất cho việc thực hiện mục tiêu chung của Doanh nghiệp.
Vai trò đào tạo nhân lực. Đối với Doanh nghiệp. Đào tạo nhân lực giúp nâng cao được trình độ, năng lực làm việc của người lao động. Từ đó tạo ra những lợi ích to lớn đối với tổ chức trong việc nâng cao hiệu suất và kết quả thực hiện công việc.
Đồng thời khi được đào tạo nâng cao trình độ mỗi cá nhân người lao động sẽ có tính năng động cao hơn góp phần nâng cao tính năng động và ổn định của Doanh nghiệp. Bên cạnh đó, do người lao động có trình độ cao và được đào tạo sẽ nâng cao tính kỷ luật, các công việc sẽ được thực hiện nhanh chóng và giảm bớt được sự giám sát của cấp trên. Do vậy sẽ tiết kiệm được thời gian và tăng tính hiệu quả của công vệc. Một vai trò khác của đào tạo nhân lực đó là tạo ra được lợi thế cạnh tranh cho Doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ hội tốt cho người lao động tiếp cận với kỹ thuật, công nghệ.
Công nghệ, kỹ thuật luôn thay đổi từng giờ, các Doanh nghiệp muốn nâng cao năng suất sản phẩm thì phải luôn cập nhật, đổi mới công nghệ, để đáp ứng được yêu cầu đó thì tổ chức cần phải có một đội ngũ kĩ sư, kỹ thuật viên am hiểu và vận hành được máy móc, kỹ thuật đó. Vì vậy yêu cầu đào tạo nhân lực cho kỹ thuật, công nghệ càng trở nên quan trọng và cần thiết hơn. Nắm bắt kỹ thuật, công nghệ không chỉ dừng ở việc thỏa mãn nhu cầu trước mắt về đổi mới kỹ thuật của Doanh nghiệp, mà còn cần phải đón đầu các công nghệ mới sẽ phổ biến trong tương lai. Do đó vai trò đào tạo nhân lực trong lĩnh vực này càng quan trọng hơn.
Khi Doanh nghiệp có lực lượng lao động có trình độ, có tính kỷ luật cao cộng với việc nắm bắt và sử dụng tốt công nghệ kỹ thuật thì đó chính là lợi thế cạnh tranh của Doanh nghiệp, được đem lại nhờ đào tạo nhân lực. Bên cạnh số lượng nhân lực cần đảm bảo thì chất lượng của nhân lực cũng rất quan trọng. Đào tạo nhân lực giúp duy trì và nâng cao chất lượng của lực lượng lao động, từ đó tính ổn định và năng động của Doanh nghiệp sẽ càng được nâng cao. Đối với người lao động.
10 Đối với mỗi người lao động việc được đào tạo không chỉ giúp bản thân họ nâng cao trình độ, kĩ năng mà còn tăng khả năng tiếp cận, thành thạo nhanh hơn với công việc.