Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các dự án trọng điểm của Ngành dầu khí; Chương 2: Thực trạng công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các dự án trọng điểm tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam; Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các dự án trọng điểm tại Tập đoàn Dầu khí Việt nam. Vì thời gian, nguồn tài liệu, số liệu có hạn, luận văn không thể tránh khỏi còn một số thiếu sót. Em rất mong nhận được ý kiến góp ý của các thầy cô giáo và các bạn học viên, các độc giả quan tâm đến đề tài để luận văn của em được hoàn thiện hơn. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 – CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO CHO CÁC DỰ ÁN TRỌNG ĐIỂM CỦA NGÀNH DẦU KHÍ 1.
Một số vấn đề lý luận về nguồn nhân lực chất lƣợng cao 1. Nhân lực Nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này bao gồm thể lực, trí lực và gồm cả tinh thần, phẩm chất đạo đức. Nguồn nhân lực Theo Liên Hợp Quốc thì “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước” [26]. Ngân hàng thế giới cho rằng: Nguồn nhân lực là toàn bộ vốn con người bao gồm thể lực, trí lực, kỹ năng nghề nghiệp… của mỗi cá nhân [20].
Nguyễn Tiệp thì: “Nguồn nhân lực bao gồm toàn bộ dân cư có khả năng lao động” [22]. Khái niệm này chỉ nguồn nhân lực với tư cách là nguồn cung cấp sức lao động cho xã hội. “Nguồn nhân lực được hiểu theo nghĩa hẹp hơn, bao gồm nhóm dân cư trong độ tuổi lao động có khả năng lao động” [14]. Khái niệm này chỉ khả năng đảm đương lao động chính của xã hội.
Bùi Văn Nhơn trong sách Quản lý và phát triển nguồn nhân lực xã hội xuất bản năm 2006 thì: “Nguồn nhân lực doanh nghiệp là lực lượng lao động của từng doanh nghiệp, là số người có trong danh sách của doanh nghiệp, do doanh nghiệp trả lương” [19]. Từ những quan niệm trên, tiếp cận dưới góc độ của luận văn có thể hiểu nguồn nhân lực là toàn bộ khả năng lao động hiện có và tiềm năng lao động có 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thể huy động của những người đang làm việc được thể hiện qua số lượng và chất lượng nhằm thực hiện công việc của tổ chức. Nguồn nhân lực chất lượng cao Nhân lực chất lượng cao là khái niệm để chỉ một con người, một người lao động cụ thể có trình độ lành nghề (về chuyên môn, kỹ thuật) ứng với một ngành nghề cụ thể theo tiêu thức phân loại lao động về chuyên môn, kỹ thuật nhất định (đại học, trên đại học, cao đẳng, lao động kỹ thuật lành nghề)” [4]. Trần Văn Hùng “Nguồn nhân lực chất lượng cao là những người có khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao một cách xuất sắc nhất, sáng tạo và hoàn hảo nhất” [18].
TS Nguyễn Trọng Chuẩn cho rằng “Một nguồn nhân lực mới” để chỉ “Lực lượng lao động có học vấn, có trình độ chuyên môn cao và nhất là có khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ sản xuất” [3]. Phạm Minh Hạc “Nguồn nhân lực chất lượng cao là đội ngũ nhân lực có trình độ và năng lực cao, là lực lượng xung kích tiếp nhận chuyển giao công nghệ tiên tiến, thực hiện có hiệu quả việc ứng dụng công nghiệp hóa, hiện đại hóa được mở rộng theo kiểu “vết dầu loang”, bằng cách dẫn dắt những bộ phận có trình độ và năng lực thấp hơn, đi lên với tốc độ nhanh” [12 ]. Nguồn nhân lực chất lượng cao là bộ phận của nguồn nhân lực, có trình độ học vấn chuyên môn kỹ thuật cao, có khả năng lao động giỏi và có khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ sản xuất: có sức khỏe và phẩm chất tốt, có khả năng vận dụng sáng tạo những tri thức, những kỹ năng đã được đào tạo vào quá trình lao động sản xuất nhằm đem lại năng suất, chất lượng và hiệu quả cao. 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Đặc trưng nguồn nhân lực chất lượng cao Là bộ phận nhân lực cốt lõi và ưu tú trong tổng thể nguồn nhân lực của tổ chức, địa phương hay quốc gia (có trí tuệ cao, tay nghề thành thạo và có khả năng sáng tạo, thích ứng, không ngừng phát triển). Có số lượng và cơ cấu hợp lý đáp ứng yêu cầu công việc đáp ứng được yêu cầu của công việc (yêu cầu của các doanh nghiệp trong và ngoài nước), đó là: có kiến thức: chuyên môn, kinh tế, tin học; có kỹ năng: kỹ thuật, tìm và tự tạo việc làm, làm việc an toàn, làm việc hợp tác; có thái độ, tác phong làm việc tốt, trách nhiệm với công việc. Có phẩm chất đạo đức tốt đẹp, được đào tạo, bồi dưỡng và phát huy bởi một nền giáo dục tiên tiến gắn liền với một nền khoa học công nghệ hiện đại. Vai trò nguồn nhân lực chất lượng cao Nguồn nhân lực chất lượng cao là nguồn lực đóng vai trò quyết định quá trình tăng trưởng đối với mọi hoạt động kinh tế trong các nguồn lực để phát triển kinh tế.
Là nhân tố giữ vai trò then chốt; quyết định đến năng lực chung của nguồn nhân lực; chi phối khả năng thành công và mức độ hiệu quả của các nguồn lực khác. Là điều kiện để bứt phá, tạo sự khác biệt trong cạnh tranh, đảm bảo phát triển bền vững. Đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao 1. Đào tạo Đào tạo “là quá trình tác động đến con người làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kỹ năng kỹ xảo.
một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định”. Đào tạo được xem như là một quá trình làm cho người ta “trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định” [25]. Đào tạo là hoạt động làm cho con người trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định. Là quá trình học tập để làm cho người lao động có thể thực hiện chức năng, nhiệm vụ có hiệu quả hơn trong công tác của họ [24].
Đào tạo nguồn nhân lực Đào tạo nguồn nhân lực là một loại hoạt động có tổ chức, được thực hiện trong một thời gian nhất định và nhằm đem đến sự thay đổi nhân cách và nâng cao năng lực của con người. Kết quả của quá trình đào tạo nguồn nhân lực sẽ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đó. Đào tạo nguồn nhân lực trong một tổ chức là hoạt động trang bị kiến thức nghề nghiệp và trang bị, rèn luyện các kỹ năng quản lý, kỹ năng thực hiện công việc cho cán bộ, nhân viên của tổ chức [19]. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cốt lõi, có trình độ, có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức tốt, đạt các tiêu chí về trình độ năng lực, kinh nghiệm, kỹ năng quản lý, làm gia tăng mức độ khả dụng trong thực tiễn của cá nhân, đội ngũ đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của tổ chức trong quá trình phát triển 1. Vai trò đào tạo nguồn nhân lực 1. Đối với xã hội Đào tạo nguồn nhân lực là vấn đề sống còn của một đất nước, nó quyết định sự phát triển của xã hội, là một trong những giải pháp để hoàn thành tốt mục tiệu, chiến lược phát triển đất nước. 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Đối với tổ chức/ doanh nghiệp Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là để đáp ứng được yêu cầu công việc của tổ chức trong việc quản lý, điều hành và thực hiện công việc, nghĩa là đáp ứng được nhu cầu tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Đó là một hoạt động làm tăng lời thế cạnh tranh của doanh nghiệp và sinh lợi đáng kể. Đối với người lao động Đào tạo, phát triển nó đáp ứng nhu cầu học tập của người lao động, là một trong những yếu tố tạo nên động cơ lao động tốt, thỏa mãn nhu cầu nâng cao trình độ, văn hóa và nghệ nghiệp chuyên môn để không bị lạc hậu. Các hình thức đào tạo nguồn nhân lực 1.
Trong công việc “Là các phương pháp đào tạo trực tiếp tại nơi làm việc, người học sẽ học được những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho công việc thông qua thực tế thực hiện công việc dưới sự hướng dẫn của những người lao động lành nghề hơn” [12. Tr163], nhóm này bao gồm những phương pháp như: * Đào tạo theo kiểu chỉ dẫn công việc: Quá trình đào tạo bắt đầu bằng sự giới thiệu và giải thích của người dạy về mục tiêu của công việc và chỉ dẫn tỉ mỉ, theo từng bước về cách quan sát, trao đổi, học hỏi và làm thử cho tới khi thành thạo dưới sự hướng dẫn và chỉ dẫn chặt chẽ của người dạy. * Đào tạo theo kiểu học việc/ học nghề: chương trình đào tạo bắt đầu bằng việc học lý thuyết trên lớp, sau đó các học viên được đưa đến làm việc dưới sự hướng dẫn của công nhân lành nghề trong một vài năm; được thực hiện các công việc thuộc nghề cần học cho tới khi thành thạo tất cả các kỹ năng của nghề. * Kèm cặp và chỉ bảo: phương pháp này thường dùng để giúp cho các cán bộ quản lý và các nhân viên giám sát có thể học được các kiến thức, kỹ năng cần 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thiết cho công việc trước mắt và công việc cho tương lai thông qua kèm cặp, chỉ bảo của những người quản lý giỏi hơn.
* Luân chuyển và thuyên chuyển công tác: Luân chuyển và thuyên chuyên công việc là phương pháp chuyển người quản lý từ công việc này sang công việc khác để nhằm cung cấp cho họ những kinh nghiệm và kiến thức thu được ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong tổ chức. Ngoài công việc “Là phương pháp đào tạo trong đó người học được tách ra khỏi sự thực hiện các công việc thực tế” [9 .Tr 166 ], phương pháp đào tạo ngoài công việc bao gồm: * Tổ chức các lớp cạnh doanh nghiệp: Phần lý thuyết được giảng tập trung do các kỹ sư, cán bộ kỹ thuật phụ trách.