Chương 1 C SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN N N LỰC TRONG DOANH NGHI P 1. Khái niệm, mục tiêu và vai trò của đào tạo nguồn nhân lực 1. Khái ni m nguồn nhân lự , đào tạo nguồn nhân lực Dưới góc độ của một tổ chức nguồn nhân lực của một tổ chức được hiểu là: “Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực. Thể lực chỉ sức khỏe của thân thể nó phụ thuộc vào sức vóc, tình trạng sức khỏe của từng con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc và nghỉ ngơi, chế độ y tế.
Thể lực con người còn tùy thuộc vào tuổi tác, thời gian công tác, giới tính… Trí lực chỉ sức suy nghĩ, sự hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài năng, năng hiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách của con người” [1, tr. Ngân hàng thương mại cũng là một doanh nghiệp, vậy nguồn nhân lực của NHTM theo cách tiếp cận nguồn nhân lực của một tổ chức là tất cả các nhân viên làm trong ngân hàng với tất cả nguồn lực của mỗi thành viên bao gồm cả thể lực và trí lực bao gồm cả những cán bộ quản lý của Ngân hàng và các cán bộ, nhân viên thực thi các nghiệp vụ Ngân hàng, cũng như những nhân viên ở các bộ phận khác trong NHTM: lễ tân, phục vụ… Khái niệm đào tạo nguồn nhân lực: “Đào tạo là quá trình tác động có hệ thống nuôi dưỡng và tích lũy ỹ năng lao động nhằm đảm bảo cho người lao động luôn đáp ứng các yêu cầu mới của công việc và của môi trường” [12, tr. Bài báo khoa học: “Một số vấn đ v đào tạo và phát tri n nguồn nhân lực” của dẫn tác giả Võ Xuân Tiến đã nêu “Đào tạo (hay còn gọi là đào tạo kỹ năng): được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn” [14, tr.
9 Như vậy đào tạo nguồn nhân lực là một hoạt động mang tính chất quá trình của doanh nghiệp giúp người lao động có những kiến thức và kỹ năng phù hợp với các đòi hỏi của công việc. Mục tiêu củ đào tạo nguồn nhân lực Mục tiêu chung của việc đào tạo là nâng cao hiệu quả của tổ chức và sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có trên cơ sở làm cho người lao động hiểu r hơn về công việc, nắm vững hơn về nghề nghiệp của mình từ đó thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình tốt hơn, tự giác hơn, làm cho nguồn nhân lực đáp ứng mục tiêu của tổ chức cũng như nâng cao ỹ năng thích ứng của nhân viên với các công việc trong tương lai. Mục đích đào tạo nguồn nhân lực nhằm xây dựng chiến lược phát triển về con người và là cơ sở, nền tảng cho sự phát triển nguồn nhân lực trong tương lai. Đào tạo nguồn nhân lực có ý nghĩa rất lớn đối với các doanh nghiệp trong việc tổ chức quản lý và sử dụng lao động một cách khoa học và có hiệu quả.
Nó là động lực, chìa khóa mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và người lao động. Hơn thế nữa, nó còn mang lại lợi ích thiết thực, nâng cao về mọi mặt, tạo ra sản phẩm có chất lượng cao giúp người lao động lẫn khách hàng hài lòng, tạo ra bầu không khí thoải mái, dễ chịu khi làm việc trong doanh nghiệp. Đào tạo nguồn nhân lực là một yếu tố cơ bản nhằm đáp ứng các mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp. Đào tạo trực tiếp ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng, khả năng sáng tạo và đổi mới của người lao động trong các doanh nghiệp.
Như vậy, có thể nêu ra vài ý nghĩa về đào tạo nguồn nhân lực sau: Đối với doanh nghiệp: đào tạo nguồn nhân lực là điều kiện quyết định để cho doanh nghiệp tồn tại và cạnh tranh lành mạnh trên thị trường cụ thể là: - Nâng cao năng suất lao động. - Tạo điều kiện chất lượng và hiệu quả thực hiện công việc. - Tạo điều kiện áp dụng tiến bộ kỹ thuật và quản lý vào doanh nghiệp, cập nhật kiến thức mới. - Tạo ra một lực lượng lao động lành nghề, linh hoạt và có khả năng thích nghi với sự thay đổi môi trường kinh doanh và tạo ra lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.
- Đào tạo bù đắp sự thiếu hụt về nhân lực. 10 - Giảm bớt tai nạn lao động, rủi ro nghề nghiệp do người lao động nắm chuyên môn tốt hơn và có thái độ tốt hơn trong công việc. Đối với người ao động, đào tạo: - Giúp cho nhân viên nâng cao kiến thức và kỹ năng công việc, qua đó nhân viên thực hiện công việc tốt hơn. Đặc biệt, khi nhân viên thực hiện công việc không đáp ứng các mục tiêu của doanh nghiệp, hoặc khi mới nhận công việc mới.
Từ đó, nâng cao năng suất lao động, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc. - Giải quyết các vấn đề mâu thuẫn, xung đột giữa người lao động với các nhà quản lý, đề ra các chính sách quản lý nguồn nhân lực có hiệu quả. - Thỏa mãn nhu cầu phát triển của nhân viên, bởi nhân viên được trang bị kỹ năng chuyên môn nên muốn được trao những nhiệm vụ có tính thách thức cao, có nhiều cơ hội thăng tiến. - Tạo được sự gắn bó giữa người lao động và doanh nghiệp, sự tương thích giữa người lao động với công việc hiện tại cũng như trong tương lai.
Đồng thời tạo ra tính chuyên nghiệp cho người lao động, giúp cho nhân viên có thái độ tích cực và động cơ làm việc tốt hơn. Nội dung đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp 1. X định nhu c u đào tạo Xác định nhu cầu đào tạo là quá trình thu thập và phân tích thông tin nhằm làm rõ nhu cầu cần cải thiện kết quả thực hiện công việc và xác định đào tạo hiện có phải là giải pháp nâng cao hiệu quả làm việc, khả năng phát triển với từng cán bộ, nhân viên cụ thể. Đào tạo và huấn luyện phải giúp ích cho việc thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp, hay nói một cách khác là không có sự khác biệt giữa mục tiêu của doanh nghiệp với mục tiêu của việc đào tạo nhân viên.
Chính vì vậy, nhu cầu đào tạo nhân viên được xem xét bắt đầu từ nhu cầu của chính bản thân doanh nghiệp. Trong điều kiện môi trường bên ngoài luôn biến động thì việc xác định nhu cầu đào tạo của doanh nghiệp đang gặp nhiều hó hăn, nhưng đây là công việc không thể thiếu khi tiến hành đào tạo. Bởi vì, nó sẽ loại trừ những chương trình đào tạo không thích hợp, nhận biết những nhu cầu đào tạo còn chưa được đáp ứng và hoàn thành mục tiêu đào tạo được vạch ra, nó quyết định đến phương pháp và đối tượng đào tạo. Hơn thế nữa, xác định nhu cầu đào tạo sẽ phân tích kỹ lưỡng về sự 11 cần thiết phải tiến hành đào tạo để hông gây ra lãng phí và thái độ tiêu cực ở người đào tạo.
Đào tạo phải giúp ích cho việc thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp, hay nói cách khác là không có sự khác biệt giữa mục tiêu của doanh nghiệp với mục tiêu của đào tạo. Chính vì vậy, nhu cầu đào tạo được xem xét bắt đầu từ nhu cầu doanh nghiệp. Muốn vậy doanh nghiệp phải tự trả lời câu hỏi: • Thách thức của môi trường inh doanh đặt ra cho doanh nghiệp trong ngắn hạn và dài hạn là gì? • Nhân viên của doanh nghiệp có khả năng đáp ứng đến đâu các đòi hỏi của thị trường? Nhân viên của doanh nghiệp còn thiếu gì để thực hiện chiến lược của doanh nghiệp? Nhu cầu đào tạo của mỗi nhân viên là có những điểm khác biệt do kiến thức cơ bản, tiềm năng và hoài bão phát triển của họ không giống nhau. Do vậy các hoạt động đào tạo phải hướng tới việc thiết kế chương trình sao cho đáp ứng được yêu cầu của từng đối tượng.
Nhu cầu đào tạo quyết định phương pháp đào tạo, không có bất ì chương trình hay phương thức nào phù hợp với mọi nhu cầu. Các chương trình đào tạo được lựa chọn trên cơ sở dung hòa mong muốn của các cá nhân với mục tiêu của doanh nghiệp, trong đó hiệu quả inh doanh được đưa ra làm tiêu chí ảnh hưởng có tính quyết định. Để xác định nhu cầu đào tạo người ta nghiên cứu các kết quả của các phân tích liên quan đó là phân tích doanh nghiệp, phân tích công việc và phân tích người lao động. Phân tích doanh nghiệp: Phân tích doanh nghiệp cần đánh giá được chỉ số hiệu quả về mặt tổ chức, kế hoạch chuẩn bị đội ngũ cán bộ kế cận, nhân viên và môi trường tổ chức.
Phân tích tổ chức của doanh nghiệp bao gồm việc phân tích các tiêu thức tổ chức như năng suất, chất lượng thực hiện công việc, chi phí lao động, tỷ lệ thuyên chuyển, vắng mặt, kỷ luật lao động, tai nạn… sẽ giúp các nhà quản trị xác định những vấn đề cơ bản của doanh nghiệp và xác định sự cần thiết áp dụng các hình thức đào tạo. Mặc dù các chỉ số này chịu tác động của nhiều yếu tố nhưng doanh 12 nghiệp cần đánh giá được khả năng ảnh hưởng do các nhân viên hông được đào tạo đầy đủ. Phân tích kế hoạch chuẩn bị đội ngũ ế cận: doanh nghiệp cần xác định được những chức vụ sẽ trống và cách thức chuẩn bị ứng viên cho các chức vụ trống. Nếu doanh nghiệp áp dụng hình thức đề bạt nội bộ, doanh nghiệp cần có dự kiến các chương trình đào tạo để giúp nhân viên có được các kỹ năng theo yêu cầu công việc.
Nếu doanh nghiệp có chính sách tuyển dụng từ bên ngoài, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ lưỡng thị trường lao động và các biện pháp có thể tuyển được nhân viên với các phẩm chất mong đợi. Phân tích môi trường tổ chức cần đánh giá đầy đủ quan điểm, tình cảm niềm tin của các thành viên trong doanh nghiệp đối với tổ chức, doanh nghiệp và tác động của vấn đề đào tạo hông đầy đủ đến những điểm không tốt trong môi trường tổ chức [2].