phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, cấu trúc của luận văn gồm 3 chương, 6 tiết. 16 Chƣơng 1: CÔNG TÁC ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG CÁN BỘ Ở TRƢỜNG CHÍNH TRỊ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 1. Lý luận về cán bộ, công tác đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ của Trƣờng Chính trị – quan niệm, vai trò, nội dung và phƣơng thức 1. Khái niệm cán bộ Khái niệm cán bộ trước đây thường được dùng ở các nước xã hội chủ nghĩa, hiện nay ở nước ta một số nhà từ điển học đã đề cập đến khái niệm này.
Theo từ điển Tiếng Việt giải nghĩa, cán bộ là người làm việc cho một tổ chức giữ vai trò trọng yếu trong việc dẫn dắt số đông. Theo điểm (1) Điều 4 Luật cán bộ, công chức số 22/2008/QH12, định nghĩa: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức cụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), ở xã, phường, thị trấn trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”. Theo từ điển Tổ chức và công tác Tổ chức luận giải theo hai nghĩa: cán bộ là thuật ngữ dùng để chỉ những người được giao chức vụ hoặc nhiệm vụ trong hệ thống tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội… Theo nghĩa hẹp, để nói về những người được bầu hoặc bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong các tổ chức thuộc hệ thống chính trị các cấp từ Trung ương tới cơ sở. Theo nghĩa rộng, cán bộ bao gồm tất cả những người đảm nhiệm một công việc, mà công việc này cần khả năng tập hợp, vận động nhân dân hưởng ứng, cùng thực hiện; không chỉ trong các tổ chức thuộc hệ thống chính trị mà cả trong các tổ chức kinh tế, văn hóa, xã hội…, những người tự nguyện làm việc 17 “ích nước, lợi nhà”, được nhân dân tín nhiệm suy tôn làm cán bộ.
Trên cơ sở đối tượng nghiên cứu của luận văn, tác giả đồng tình với quan niệm cán bộ theo nghĩa hẹp và thống nhất với cách diễn đạt ở nội dung sau: cán bộ là người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, đây là những cán bộ lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị; phân biệt người có chức vụ với người thường không có chức vụ. Bộ phận cán bộ này được hình thành thông qua việc bầu cử dân chủ, hoặc đề bạt, bổ nhiệm và họ có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ nhất định. Vai trò của cán bộ Các nhà kinh điển mác-xít và Đảng ta đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của cán bộ nói chung và cán bộ cấp cơ sở nói riêng đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng và với thành công của sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, vai trò đó được thể hiện: - Một là, đội ngũ cán bộ là người giữ vai trò quyết định trong việc hiện thực hoá chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước ở địa phương, đơn vị.Mác: “Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn” [76, tr. Con người mà C.Ăngghen đã nói tới chính là cán bộ, có nhiệm vụ lãnh đạo quần chúng thực hiện những cuộc cải cách có ý nghĩa cách mạng.
Đối với sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân, Mác và Ăngghen chỉ ra rằng, cần phải có một đội ngũ vừa có lòng trung thành với lý tưởng của giai cấp, vừa có tri thức lý luận, vừa có năng lực tổ chức thực tiễn mới có khả năng đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đó. Kế thừa và phát triển tư tưởng C. Lênin chỉ rõ: "Trong lịch sử, chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng lãnh đạo và tổ chức phong trào" [56, tr473]. 18 Lênin cho rằng, giai cấp vô sản muốn lật đổ trật tự xã hội cũ, giành lấy chính quyền về tay giai cấp mình và xây dựng xã hội mới thì nhất thiết phải có đội ngũ cán bộ gồm những người lấy hoạt động cách mạng làm nghề nghiệp chính của mình.
Đó là khâu then chốt trong toàn bộ sự lãnh đạo chính trị của Đảng, quyết định sự thành công hay thất bại của cách mạng. Lênin viết: "Không một phong trào cách mạng nào mà lại vững chắc được nếu nó không có một tổ chức ổn định và duy trì được tính liên tục gồm những người lãnh đạo" [571, 158]. Vị trí, vai trò của cán bộ được V.Lênin đã chỉ rõ: “Nghiên cứu con người, tìm những cán bộ có bản lĩnh. Hiện nay đó là then chốt; nếu không thế thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn” [76, tr.
Ông nhấn mạnh, muốn có cán bộ tốt phải đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, phải tìm ra những cán bộ có bản lĩnh, có năng lực công tác tốt để giao trọng trách. Đó là mấu chốt để chỉ thị, nghị quyết của Đảng thành hiện thực. Thực tiễn cách mạng, Đảng ta cũng xác định xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất và năng lực xây dựng đường lối chính trị đúng đắn và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối đó là vấn đề cốt tử của lãnh đạo, là sinh mệnh của Đảng cầm quyền. Đội ngũ cán bộ cấp là những người trực tiếp quán triệt, cụ thể hoá việc tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong thực tiễn.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Cán bộ là những người đem chính sách của Chính phủ, của Đoàn thể để thi hành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được” [52, tr.54 -55] ; đồng thời cán bộ chấp hành sự lãnh đạo, chỉ đạo của các tổ chức trong HTCT cấp trên, vận dụng sát hợp với tình hình thực tiễn của địa phương, đơn vị. Đây là lực lượng giữ vai trò nòng cốt, quyết định trong việc đề ra nhiệm vụ và thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị. Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [52, tr. Vì vậy, phải nuôi dạy cán bộ, như người làm 19 vườn vun trồng những cây cối quý báu, luôn luôn tìm cách cho họ học thêm lý luận và cách làm việc.
Kinh nghiệm thực tiễn cũng đã chỉ rõ, mức độ đúng đắn của đường lối và việc cụ thể hoá đường lối chính xác, kịp thời cũng như việc thực hiện đường lối, chính sách thắng lợi đều tuỳ thuộc ở chất lượng đội ngũ cán bộ. - Hai là, đội ngũ cán bộ là người giữ vai trò quyết định trong việc xây dựng HTCT vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn. Đội ngũ cán bộ, công chức cấp có trách nhiệm trực tiếp xây dựng và lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của các tổ chức thuộc phạm vi mình lãnh đạo, quản lý. Các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể nhân dân có vững mạnh hay không phụ thuộc chủ yếu vào phẩm chất, phong cách làm việc và năng lực lãnh đạo, tổ chức, điều hành của đội ngũ cán bộ này.
Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy, cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy. Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt. Cán bộ, công chức có năng lực, phẩm chất đáp ứng yêu cầu sẽ làm cho HTCT các cấp vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả và ngược lại, đội ngũ cán bộ này yếu kém sẽ là trở lực, kìm hãm sự phát triển của tổ chức và của địa phương. - Ba là, cán bộ là cầu nối quan trọng giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.
Cán bộ là cầu nối trong mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ dẫn “Làm cách mạng không thể làm một mình được, mà cần nhiều người, cần toàn dân. Muốn cần toàn dân phải có cán bộ đi tuyên truyền, động viên, giáo dục… Đảng phải có quần chúng, không có quần chúng Đảng không làm được việc” [53, tr. Đội ngũ cán bộ có vai trò hàng đầu trong việc xây dựng và giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong nội bộ tổ chức đảng, chính quyền và trong nhân dân, thường xuyên lắng nghe tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân để phản ánh với Đảng, Nhà nước. Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu 20 rõ và thi hành.
Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng” [52, tr. Đây là đội ngũ trực tiếp tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành và thực hiện tốt mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật Nhà nước, tập hợp và tổ chức quần chúng tham gia các phong trào cách mạng ở địa phương. Sự gương mẫu trong mọi hoạt động và công tác của họ, sẽ là tấm gương cho mọi đảng viên và quần chúng nhân dân noi theo. Hơn nữa, yêu cầu của sự nghiệp cách mạng mới, đòi hỏi đội ngũ cán bộ này phải có đầy đủ phẩm chất chính trị, năng lực công tác, phong cách làm việc dân chủ, hết lòng vì dân, vì nước, mới tạo được sự đồng thuận, phát huy mọi nguồn lực trong nhân dân góp phần phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương và cả nước.
- Bốn là, đội ngũ cán bộ là nguồn để bổ sung vào các chức danh chủ chốt của các cơ quan, ban, ngành các cấp. Đội ngũ cán bộ, công chức luôn gần gũi với nhân dân, đó là nơi giúp họ rèn luyện, phấn đấu trưởng thành trong thực tiễn; góp phần quan trọng trong việc lựa chọn tạo nguồn, bồi dưỡng cán bộ của HTCT các cấp; giải quyết tình trạng hụt hẫng về cán bộ, bảo đảm sự chuyển tiếp vững vàng của đội ngũ. Năng lực của đội ngũ cán bộ có được nâng cao toàn diện hay không phụ thuộc rất lớn vào sự giáo dục, rèn luyện, thử thách qua phong trào hành động cách mạng ở địa phương, đơn vị.