Chương 1 CHỦ TRƯƠNG VA SỰ CHỈ ĐẠO CUA DANG BỘ TINH BẮC NINH DOI VỚI CÔNG TÁC ĐÀO TẠO LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHÓT CAP XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRAN TỪ NĂM 1997 DEN 2005 1. Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với công tác đào tạo lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường, thị trấn từ năm 1997 đến năm 2005 1. Những yếu tô tác động 1. Vi trí, vai trò cua công tác dao tạo lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cán bộ chủ chốt cấp xã, phường, thị tran * Một số khái niệm cơ sở: - Khái niệm lý luận chính trị: Lịch sử xã hội loài người đã chứng minh rằng, từ khi xã hội có sự phân chia giai cấp thì bất kỳ một giai cấp, một chính đảng nào muốn năm vững vai trò thống trị của mình đối với xã hội thì trước tiên phải có trình độ lý luận để nhằm tuyên truyền những quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách.
nhằm bảo vệ sự thống trị của giai cấp mình.Lênin đã khang định: “Chỉ Dang nào được một lý luận tiền phong hướng dẫn, thì mới có khả năng làm tròn vai trò chiến sĩ tiền phong” [33, tr. Đề hiểu bản chất của lý luận chính trị, trước hết cần tìm hiểu một số khái niệm có liên quan. “Lý luận” theo tiếng Hy Lap “Theo rie” với nghĩa sơ khai của nó là quan sát, nghiên cứu. Ngày nay, lý luận được hiểu là tập hợp các khái niệm, phạm trù quy luật được khái quát từ việc đúc rút những kinh nghiệm, hoạt động hằng ngày của con người.
Hay nói khác đi, lý luận là hệ thống các quan điểm, tư tưởng được khái quát từ thực tiễn khách quan. Chủ tịch Hồ Chí Minh định nghĩa lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử. Lý luận chân chính là “đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc tranh đấu, xem xét, so sánh kỹ lưỡng, rõ ràng, làm thành kết luận. Rồi lại dem nó chứng minh trong thực tế” [46, tr.
Có thé nói, định nghĩa về lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh hoàn toàn chính xác và đầy đủ. Qua đó, Người đã góp phần làm sáng tỏ quan niệm về lý luận cũng như nguồn gốc, cách thức hình thành lý luận. Tóm lại, tuy có rất nhiều góc độ tiếp cận khác nhau về vấn đề lý luận, nhưng nhìn chung đều có sự thống nhất: lý luận là sự khái quát những kinh nghiệm thực tiễn, là sự tổng hợp những tri thức về tự nhiên, xã hội được tích luỹ trong quá trình hoạt động sống của con người; là sự phản ánh bản chất, tính quy luật, tất cả mọi hiện tượng trong đời sống xã hội và sau đó nó quay trở lại định hướng cho hoạt động thực tiễn của con người. Cho đến nay, trên thế giới có rất nhiều loại lý luận, ở mỗi ngành, lĩnh vực có một hệ thống lý luận đặc thù riêng, nhưng chúng ta chỉ bàn lý luận chính tri.
Vậy chính trị là gi? Lý luận chính tri là gi? Khi đề cập đến chính trị có rất nhiều quan điểm khác nhau. Tuỳ theo cách tiếp cận cũng như việc bảo vệ lợi ích cho giai cấp mình mà người ta đưa ra các quan điểm cho phù hợp. Theo quan niệm của các nhà kinh điển Mácxít thì chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, dân tộc, quốc gia đối với quyền lực nhà nước. Chính tri là một hiện tượng xã hội đặc biệt, nó xuất hiện cùng với sự xuất hiện giai cấp, phân chia giai cấp và nhà nước.
Theo tiếng Hy Lạp cô “chính trị" là “politica” có nghĩa là những công việc có liên quan tới nhà nước, là nghệ thuật cai tri dat nước, đó con là một tô chức xã hội 10 nằm dưới một quyền lực nhất định, quyền lực nhà nước. “Chính tri theo nguyên nghĩa của nó là những công việc của nhà nước, là phạm vi hoạt động gắn với những quan hệ giai cấp, dân tộc và các nhóm xã hội khác nhau mà hạt nhân của nó là van đề giành, giữ và sử dụng quyên lực nhà nước” [55, tr.Lênin khang định chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh tế; chính trị do kinh tế quyết định. Nhưng mặt khác, chủ nghĩa Mác - Lénin cũng khang định vai trò tích cực tac động trở lại cua chính trị đối với đời sống kinh tế - xã hội. Sự tác động của chính trị đối với cơ sở kinh tế thường diễn ra theo hai hướng: nếu tư tưởng, quan điểm chính tri nào phản anh đúng đắn sự vận động, phát triển khách quan thì nó thúc day kinh tế - xã hội phát triển.
Ngược lại, nó làm kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội.Lênin khăng định: “Chính trị không thể không chiếm vị trí ưu tiên so với kinh tế”. Ưu tiên cho chính trị, là ưu tiên cho việc giành lay quyền lực chính trị và cho xây dựng các quyết sách chính trị đúng. Dé dam bảo cho sự phát triển kinh tế thì phải thông qua một hệ thống chính trị như chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật nhà nước một cách đúng đắn khoa học, không được sai lam, mơ hồ về chính trị. Chính trị là một lĩnh vực rất tinh tế, nhạy cảm, nó biểu hiện trên cơ sở các tri thức được tích luỹ trong quá trình lịch sử và những quan hệ gắn với con người, với giai cấp, dân tộc và thời đại.
Do tính phức tạp, nhạy bén, năng động nên chính trị không có một công thức chung, cách thức chung duy nhất nào cả và nó cũng không phải là con đường thắng tắp, thuận lợi, dễ đi mà nó là con đường quanh co phức tạp.Lênin cho rằng chính trị giống đại số hơn là số học, càng giống toán học cao cấp hơn toán học sơ cấp, chính trị là vận mệnh thực tế của hàng triệu con người. Với góc độ tiếp cận khái niệm lý luận và khái niệm chính tri ở trên đây, có thể đưa ra một khái niệm lý luận chính tri như sau: Ly luận chính trị là lý luận trong lĩnh vực chính trị. Lý luận chính trị ra đời khi xã hội có giai cap và dau tranh giai cáp dé đại điện cho một lợi ích của một II Đảng, một giai cấp nhất định trong xã hội. Lý luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một Đảng, một giai cấp dé giành, giữ và thực thi quyên lực Nhà nước.
Như vậy, lý luận của chủ nghĩa Mác - Lénin là lý luận chính tri của giai cấp vô sản, là hệ tư tưởng chân chính nhất của giai cấp vô sản và chính đảng của mình - Đảng Cộng sản. Đó là kim chỉ nam của giai cấp vô sản trong cuộc đấu tranh giải phóng mình, giải phóng nhân dân lao động khỏi áp bức bóc lột của giai cấp tư sản và trả con người về đúng vị trí của nó. - Khái niệm công tác đào tạo lý luận chính trị: Về mặt cấu trúc của thuật ngữ công tác đào tạo lý luận chính trị là từ sự ghép nối giữa lý luận chính tri được nói ở đây như một bổ ngữ của công tác đào tạo nham phân biệt rõ nội dung của sự dao tao. Dao tao, theo nghĩa chung nhất là quá trình tác động đến con người, làm cho người đó lĩnh hội và năm vững những tri thức, kỹ năng.
một cách có hệ thống dé họ có thê thích nghi với cuộc sống và có khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định, đóng góp phần công sức của mình vào sự phát triển xã hội nói chung. Như vậy, đào tạo được xem như là một quá trình làm cho người được đào tạo “trở thành người có năng lực và phẩm chất theo những tiêu chuẩn nhất định”. Công tác đào tạo, là quá trình tô chức những cơ hội học tập nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng, thái độ làm việc cho người học dé họ đảm trách công việc được giao tốt hơn, hiệu quả hơn. Nhu vậy chúng ta có thé định nghĩa công tác đào tạo lý luận chính tri là quá trình tổ chức học tập nhăm trang bị cho người học những kiến thức về các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và hình thành cho họ các kỹ năng nhằm thực thi quyền lực Nhà nước.
Bản chất của công tác đào tạo lý luận chính trị là quá trình tác động có mục đích, có hệ thông cua một đảng chính tri, một giai cap, một tô chức 12 chính trị - xã hội, nhằm giác ngộ nâng cao nhận thức tư tưởng của quần chúng về quan điểm, đường lối chính trị; động viên, tập hợp quần chúng tham gia vào quá trình dau tranh cách mang dé gianh, giữ, thực thi và bảo vệ quyền lực chính tri; đáp ứng, thoả mãn các nhu cầu về lợi ích chính trị, tinh thần và lợi ích kinh tế. Ngày nay, công tác đào tạo lý luận chính trị có thể hiểu theo nghĩa là công tác truyền bá những tri thức lý luận chính trị, những thông tin cần thiết về công tác xây dựng chính đảng của giai cấp; cụ thể hiện nay là: chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; định hướng các lĩnh vực khoa học và công nghệ, kinh tẾ, các thành tựu khoa học xã hội và nhân văn, các thông tin chính trị, xã hội và văn hoá. Là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, công tác đào tạo lý luận chính trị của Đảng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên là quá trình hoạt động có ý thức, mục đích, thường xuyên với những phương pháp, biện pháp cách mạng, khoa học tác động đến tư tưởng, hành động của toàn bộ đội ngũ và từng cán bộ, đảng viên của Đảng, làm cho đội ngũ đó thống nhất ý chí, hành động như một người; tiên phong, gương mẫu trong hoạt động cách mạng. Chủ thể của công tác đào tạo lý luận chính trị của Đảng là Đảng Cộng sản Việt Nam mà trực tiếp là cấp uỷ Đảng từ Trung ương đến cơ sở và các cơ quan chức năng như Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Trường chính trị cấp tỉnh, thành phố và các cơ sở đào tạo chính trị trong lực lượng vũ trang.
Đối tượng khách thé của công tác đào tạo lý luận chính trị của Dang là cán bộ, đảng viên làm việc trong hệ thong chinh tri.