Chương 1 MỘT SỐ NỘI DUNG VẺ LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ VÀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO, BỎI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO CÁN BỘ CHỦ CHÓT CAP CƠ SỞ 1. Lý luận chính trị và vai trò của lý luận chính trị trong hoạt động thực tiễn 1. Ly luận chính trị Lý luận chính trị ra đời và được hình thành trên cơ sở nền tảng tư tưởng của học thuyết mác-xít, một hệ thống hoản chỉnh và khoa học với những quan điểm triết học, kinh tế học và chính trị xã hội. Được xây dựng trên cơ sở tiếp thu một cách chọn lọc những tỉnh túy của các khoa học triết học, mà trực tiếp là triết học cô điển Đức, đại diện là phép biện chứng duy tâm của Héghen và chủ nghĩ duy vật cua Phoiobac; kinh tế chính trị cô điển Anh và chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp cùng với sự tổng kết kinh nghiệm từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân thế giới, sự ra đời của chủ nghĩa Mác là một biến chuyền cách mạng vi đại trong khoa học tự nhiên và xã hội.
Đánh giá về học thuyết của Mác, Ăngghen khăng định, Mác đã nêu ra hai phát hiện vĩ đại nhất, đó là: quan niệm duy vật về lịch sử và học thuyết về giá trị thặng dư. Bằng phát hiện thứ nhất, Mác đã thực hiện một cuộc cách mạng trong toàn bộ quan niệm về lịch sử thế giới, chỉ ra quy luật phát triển của xã hội loài người. Với phát hiện thứ hai, Mác đã vạch rõ quy luật riêng biệt của sự vận động phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và của xã hội tư ban nói chung. Toàn bộ học thuyết tư bản của Mác cau thành ba bộ phận: triết học, kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hôi khoa hoc, dựa trên cơ sở khoa học là phép duy vật biện chứng, hay nói như Lênin, phép biện chứng duy vật chính là linh hồn của chủ nghĩa Mác.
Chính vì vậy, học thuyết của Mác không chỉ giải thích thế giới một cách khoa học, đúng đắn mà còn có khả năng cải tạo thế giới. Đánh giá về những giá trị của học thuyết Mác, Lênin đã khăng định: ". 1í luận đó là lí luận lan dau tiên đã biến chủ nghĩa xã hội từ không tưởng trở thành khoa học; lí luận đó đã dựng lên cơ sở vững chắc cho khoa học ấy và vạch rõ con đường mà chúng ta cần phải theo" [19, tr.230], “Lí luận đó đã chỉ rõ nhiệm vụ thật sự cua một đảng xã hội chủ nghĩa cách mang. là tổ chức cuộc đấu tranh đó mà mục đích cuối cùng là giai cấp vô sản giành lấy chính quyên và to chức xã hội XHCN" [19, tr.
Với sức mạnh khoa học và cách mạng, chủ nghĩa Mác luôn tìm thấy sức sống, sức sáng tạo của mình trong đời sống thực tiễn cách mạng và không ngừng được bổ sung, phát triển ngày càng phong phú bằng những luận điểm, kết luận khoa học mới trở thành lí luận tiên phong dẫn dắt phong trào cách mạng thế giới. Từ một học thuyết mang tính tư tưởng, với tính khoa học và cách mạng, học thuyết vĩ đại của Mác đã trở thành vũ khí lí luận giúp cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động đấu tranh cải tạo xã hội, đưa xã hội ngày càng phát triển. Trên nền tang tư tưởng học thuyết Mácxít, V.Lênin đã phát triển một cách sáng tạo học thuyết Mác trong thời kỳ chủ nghĩa dé quốc. Lénin đã chứng minh rằng, trong những điều kiện mới, cách mạng XHCN có thể giành thắng lợi ở một nước và một số nước trong hệ thống dé quốc chủ nghĩa; đồng thời với phát hiện đó, ông đã xây dựng thành công học thuyết về nhà nước, đặc biệt về đảng của giai cấp công nhân, coi đó là điều kiện cơ bản quyết định thắng lợi trong cuộc cách mạng vô sản cũng như cách mạng XHCN.
Với những cống hién vi đại của mình, Lénin đã góp phan tiếp tục phát triển, hoàn thiện chủ nghĩa Mác. Với sự kết hợp của chủ nghĩa Mác và sự phát triển chủ nghĩa Mac bởi V.Lênin, chủ nghĩa Mac-Lénin ra đời. Li luận chính trị được hình thành, bao gồm ba bộ phận cơ bản: Triết học, Kinh tế chính trị học, CNXH khoa học. Ở Việt Nam, lí luận chính trị được mở rộng thêm với việc nghiên cứu về Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước - pháp luật và một số môn lí luận cơ bản khác.
Cùng với các lí luận khoa học khác, lí luận chính trị đã thực sự trở thành một khoa học hướng dẫn cho Đảng Cộng sản - đội tiên phong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động hoàn thành sứ mệnh lịch sử vĩ đại của mình. Ngoài ra có thé hiểu lí luận chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của một đảng, của một giai cấp để giành giữ và thực thi quyền lực nhà nước. Vai trò của lí luận trong hoạt động thực tiễn Với những đặc trưng cơ bản trên, lí luận có vai trò hết sức to lớn đối với hoạt động thực tiễn, Lênin đã từng khẳng định: "Không có lí luận cách mang thì cũng không thé có phong trào cách mạng" [16, tr. Hay cụ thé hoá hơn về vấn đề này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng chỉ ra: "Không có lí luận thì lang túng như nhắm mat mà đi" [25, tr.
Vai trò của lí luận đối với thực tiễn rất rõ: - Giúp con người nhận thức đúng đắn thé giới khách quan, xã hội, có định hướng đúng trong hoạt động thực tiễn Hoạt động thực tiễn là dạng hoạt động đặc biệt của con người tác động vào thế giới khách quan nhằm cải tạo biến đổi nó phục vụ cho con người, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của xã hội. Dé hoạt động này có hiệu quả, con người cần phải nhận thức đúng đắn thế giới khách quan cùng với những quy luật vận động nội tại cua nó, trên cơ sở đó hướng sự vận động di theo đúng quỹ đạo thúc đây xã hội phát triển. Lí luận khoa học đã trang bị đầy đủ những tri thức cần thiết cho con người đề thực hiện điều này. 10 - Có khả năng dự bao, dua ra những phương hướng, giải pháp hiệu quả cho hoạt động thực tiễn.
Lí luận khoa học với việc nghiên cứu, phát hiện ra xu hướng vận động phát triển của các sự vật, hiện tượng, không những giúp con người nhận thức được quy luật vận động của thế giới khách quan, của xã hội mà còn có khả năng dự báo, vạch ra những phương hướng, biện pháp đề thực hiện việc cải tạo, biến đổi nó đi theo những mục tiêu đã định nhằm phục vụ cho lợi ích của con người, của xã hội. Vì vậy, lí luận không chỉ giúp con người cải tạo thé giới, mà còn giúp con người thực hiện hoạt động thực tiễn một cách hiệu quả. Với ý nghĩa đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Lí luận như cái kim chỉ Nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế" [25, tr.233] - Tạo điều kiện cho con nguoi có niềm tin, sức mạnh vật chất trong hoạt động thực tiễn. Nói về vai trò của lí luận đối với thực tiễn, Mác cũng chỉ rõ: "Vii khí của sự phê phan không thé thay thé được sự phê phan của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ có thé đánh đồ bằng lực lượng vật chat, nhưng li luận cũng có thể trở thành lực lượng vật chất một khi nó thâm nhập vào quân chúng” [21, tr.
Thực tế đã xác minh điều đó. Lí luận là dạng hoạt động tính thần, thuộc hình thái ý thức xã hội, nhưng khi vận dụng vào trong hoạt động thực tiễn, nó đã thực sự trở thành sức mạnh vật chất. Nhờ có lí luận chỉ dẫn cho hoạt động thực tiễn, con người hoàn toàn chủ động trong hoạt động của mình, trên thực tế, tăng thêm sức mạnh vật chất dé chiến thắng tất cả những khó khăn trở ngại, đạt được mục tiêu cơ bản trong cách mạng. Dưới góc độ chính trị - xã hội, Mác nói điều này còn có một ý nghĩa rộng lớn hơn.
Đó là, khi nhận thức đúng đắn quy luật vận động của xã hội, quần chúng lao động biết phải dau tranh với ai, chống lại thế lực nào, bang con đường biện pháp gì thì dù họ có yếu cũng trở thành một lực lượng có sức mạnh vô địch có thé nhấn 11 chìm mọi thế lực phản động, để giải phóng mình và mở đường cho xã hội phát triển. Từ ý nghĩa quan trọng đó, Lênin cũng đã khăng định: "Chỉ có đảng nào được một lí luận tiên phong hướng dẫn thì mới có khả năng làm tròn vai trò của một chiến sỹ tiên phong" [16, tr. Lý luận chính trị - chất lượng, hiệu qủa đào tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị Đề chủ nghĩa Mác - Lênin được tuyên truyền sâu rộng trong Đảng, trong quần chúng, phải tiến hành giáo dục lí luận chính trị. Đây là công việc hàng đầu của các Đảng Cộng sản nhằm thực hiện thành công mục tiêu xây dựng CNXH, CNCS trên đất nước mình.
“Đào tạo” và “bồi dưỡng” là các thuật ngữ được sử dụng rất phố biến trong các văn bản quy phạm pháp luật cũng như các tài liệu nghiên cứu ở nước ta, tuy nhiên cách tiếp cận này cũng theo nhiều chiều khác nhau. Theo Từ điển Tiếng Việt của Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia, 2005: “Đảo tạo: làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định”; “Bồi dưỡng: làm cho năng lực hoặc phẩm chất tăng thêm”. Theo Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 03 năm 2010 của Chính phủ về dao tạo, bồi dưỡng công chức (có hiệu lực thi hành ké từ ngày 01/05/2010), tại Điều 5 giải thích: “Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học” và “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc”. Từ các cách tiếp cận trên, có thể đưa ra một quan niệm về đào tạo, bồi dưỡng như sau: đào tạo là quá trình trang bị những kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp thích hợp dé người được dao tạo có thể đảm nhận được một công việc nhất định; bồi dưỡng là quá trình nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp trên cơ sở của mặt băng kiên thức đã được dao tạo trước đó.
12 Dao tạo, bồi dưỡng lí luận chính trị là một bộ phận nằm trong quy trình đó, nó trực tiếp truyền thụ và trang bị cho người học thế giới quan Mác - Lênin, nhân sinh quan, đạo đức cách mạng.