Luận văn: Yếu tố kinh tế xã hội liên quan đến phòng ngừa bệnh truyền nhiễm tại BV ĐH Y Dược TP.HCM 2017

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích các yếu tố kinh tế xã hội ảnh hưởng đến phòng ngừa bệnh truyền nhiễm tại bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM năm 2017.

• Tác giả: Vũ Thị Châm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Đánh Giá Yếu Tố Kinh Tế Xã Hội Ảnh Hưởng Đến Phòng Ngừa Bệnh Truyền Nhiễm Tại Bệnh Viện Đại Học Y Dược TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Dịch tễ học bệnh truyền nhiễm
• 2.2. Bệnh truyền nhiễm
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3. Phân tích số liệu
• 3.4. Định nghĩa các biến
• 3.5. Vấn đề đạo đức nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả đặc điểm cá nhân
• 4.2. Thống kê mô tả đặc điểm kinh tế, xã hội
• 4.3. Thống kê mô tả đặc điểm phân bổ nguồn thông tin
• 4.4. Thống kê mô tả Kiến thức - Thực hành về bệnh lao
• 4.5. Thống kê mô tả Kiến thức về bệnh Sốt xuất huyết
• 4.6. Thống kê mô tả Kiến thức - Thực hành về bệnh Rubella
• 4.7. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về bệnh lao
• 4.8. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về bệnh SXH
• 4.9. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về bệnh Rubella
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đề xuất - Kiến nghị
• 5.2. Điểm hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Yếu Tố Kinh Tế Xã Hội Ảnh Hưởng Đến Phòng Ngừa Bệnh Truyền Nhiễm

Bệnh truyền nhiễm đang là một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng tại Việt Nam. Đặc biệt, tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nơi tiếp nhận hàng ngàn bệnh nhân mỗi ngày, việc phòng ngừa bệnh truyền nhiễm trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nghiên cứu này nhằm đánh giá các yếu tố kinh tế xã hội có ảnh hưởng đến việc phòng ngừa bệnh truyền nhiễm, từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Về Yếu Tố Kinh Tế Xã Hội

Yếu tố kinh tế xã hội bao gồm thu nhập, trình độ học vấn, và điều kiện sống. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức và hành vi phòng ngừa bệnh truyền nhiễm của người dân.

1.2. Tình Hình Bệnh Truyền Nhiễm Tại Việt Nam

Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều bệnh truyền nhiễm như Lao, Sốt xuất huyết và Rubella. Tình hình này đòi hỏi sự chú ý đặc biệt từ các cơ quan y tế và cộng đồng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phòng Ngừa Bệnh Truyền Nhiễm

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc phòng ngừa bệnh truyền nhiễm, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Tỷ lệ người dân có kiến thức đúng về các bệnh truyền nhiễm còn thấp, dẫn đến việc phòng ngừa không hiệu quả.

2.1. Kiến Thức Của Người Dân Về Bệnh Truyền Nhiễm

Chỉ có 49,5% người dân có kiến thức đúng về bệnh Lao, cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức cộng đồng.

2.2. Thực Hành Phòng Ngừa Bệnh Truyền Nhiễm

Nhiều người dân vẫn chưa thực hiện đúng các biện pháp phòng ngừa, dẫn đến nguy cơ lây nhiễm cao trong cộng đồng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đánh Giá Yếu Tố Kinh Tế Xã Hội

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát để thu thập dữ liệu từ người dân đến khám bệnh tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. Phương pháp này giúp xác định mối liên hệ giữa các yếu tố kinh tế xã hội và hành vi phòng ngừa bệnh.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp định lượng, với bảng hỏi được xây dựng để thu thập thông tin từ người dân.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mối liên hệ giữa các yếu tố kinh tế xã hội và kiến thức phòng ngừa.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Yếu Tố Kinh Tế Xã Hội

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự liên quan chặt chẽ giữa các yếu tố kinh tế xã hội và kiến thức, thực hành phòng ngừa bệnh truyền nhiễm. Những người có thu nhập cao hơn thường có kiến thức tốt hơn về phòng ngừa bệnh.

4.1. Mối Liên Hệ Giữa Thu Nhập Và Kiến Thức

Người có thu nhập cao thường có khả năng tiếp cận thông tin tốt hơn, từ đó nâng cao kiến thức về bệnh truyền nhiễm.

4.2. Ảnh Hưởng Của Trình Độ Học Vấn

Trình độ học vấn cao hơn cũng liên quan đến việc thực hành phòng ngừa bệnh tốt hơn, cho thấy tầm quan trọng của giáo dục trong việc nâng cao sức khỏe cộng đồng.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Phòng Ngừa Bệnh Truyền Nhiễm

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nâng cao kiến thức và thực hành phòng ngừa bệnh truyền nhiễm là rất cần thiết. Cần có các chính sách y tế phù hợp để cải thiện tình hình này.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Y Tế

Cần có các chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức của người dân về phòng ngừa bệnh truyền nhiễm.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến phòng ngừa bệnh truyền nhiễm, từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Các bệnh truyền nhiễm lưu hành và mới nổi đang là thách thức nghiêm trọng đối với hệ thống y tế công cộng và sự phát triển kinh tế xã hội tại các quốc gia đang phát triển. Theo ước tính từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong năm 2013, toàn cầu ghi nhận khoảng 9 triệu người mắc bệnh lao phổi với 1,5 triệu ca tử vong, trong đó Việt Nam đứng thứ 13 trong số 22 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới. Cùng với đó, tình hình sốt xuất huyết tiếp tục diễn biến phức tạp; riêng năm 2016, Việt Nam đã ghi nhận khoảng 45.000 ca mắc sốt xuất huyết với 14 trường hợp tử vong trên diện rộng, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ. Mặt khác, các dị tật bẩm sinh do vi rút Rubella gây ra ở phụ nữ mang thai vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao nếu không được tầm soát và tiêm chủng kịp thời.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế xã hội đến kiến thức, thái độ và thực hành (KAP) phòng ngừa 3 bệnh truyền nhiễm điển hình gồm Lao phổi, Sốt xuất huyết và Rubella. Mục tiêu cụ thể là khảo sát mức độ hiểu biết, nhận diện phương thức tiếp nhận thông tin và xác định các mối liên quan mang tính thống kê giữa đặc điểm cá nhân, thu nhập, học vấn và nơi cư trú với hành vi phòng ngừa của người dân.

Nghiên cứu được triển khai tại Khoa Khám bệnh thuộc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở y tế đa khoa hạng I tiếp nhận trung bình hơn 5.000 lượt bệnh nhân mỗi ngày từ khắp các tỉnh phía Nam. Khảo sát thực hiện trong khung thời gian từ tháng 01/2017 đến tháng 04/2017 với cỡ mẫu chính thức gồm 380 đối tượng. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi chỉ ra tỷ lệ nhận thức đúng về bệnh Lao phổi chỉ đạt 49,5%, Sốt xuất huyết đạt 34,7% và Rubella chỉ ở mức 33,7%, cung cấp cơ sở khoa học để tối ưu hóa nguồn lực truyền thông giáo dục sức khỏe và chính sách bảo hiểm y tế toàn dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa giữa kinh tế học phát triển và y tế công cộng, vận dụng 3 khung lý thuyết nền tảng:

• Mô hình các yếu tố xã hội quyết định sức khỏe (Social Determinants of Health - SDH): Dựa trên khung phân tích của Solar & Irwin (2006) và WHO, mô hình khẳng định sức khỏe không chỉ do yếu tố sinh học quyết định mà chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi cấu trúc kinh tế xã hội, bao gồm thu nhập, nghề nghiệp, trình độ học vấn, mạng lưới an sinh và điều kiện môi trường sống. Các yếu tố này tạo ra sự bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ dự phòng.
• Mô hình niềm tin sức khỏe (Health Belief Model - HBM): Khởi xướng từ những năm 1950 bởi Rosenstock và được hiệu chỉnh bởi Laurenhan (2013), mô hình giải thích hành vi phòng bệnh thông qua 4 thành tố nhận thức: nhận thức tính nhạy cảm, nhận thức mức độ nghiêm trọng, nhận thức lợi ích so với rào cản hành động, kết hợp với các tín hiệu kích hoạt hành động từ truyền thông đại chúng.
• Mô hình Kiến thức - Thái độ - Thực hành (KAP): Khung khái niệm định lượng mối quan hệ nhân quả: tri thức đúng đắn định hình thái độ tích cực, từ đó thúc đẩy hành vi thực hành dự phòng chuẩn mực trong cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế và nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng cắt ngang mô tả kết hợp phân tích tương quan. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước lượng tỷ lệ trong quần thể với độ tin cậy 95% ($Z = 1,96$), sai số cho phép $d = 0,05$, cho kết quả lý thuyết $n = 384$ và được chuẩn hóa thu thập thực tế tại mức $n = 380$ người bệnh. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng trực tiếp tại phòng khám tổng quát. Quy trình thực hiện gồm 8 bước chặt chẽ, bắt đầu từ việc điều tra thử nghiệm (pilot) trên 30 mẫu để chuẩn hóa bộ câu hỏi trước khi khảo sát đại trà trong 20 ngày liên tục (trung bình 20 phiếu/ngày).
• Phương pháp phân tích: Toàn bộ dữ liệu được làm sạch, nhập liệu thông qua phần mềm EpiData và xử lý thống kê bằng phần mềm STATA phiên bản 13.0. Các kiểm định thống kê chính bao gồm: kiểm định Chi bình phương ($\chi^2$) nhằm xác định mối liên hệ giữa các biến định danh kinh tế xã hội với mức độ kiến thức, kiểm định T-test so sánh giá trị trung bình giữa hai nhóm độc lập (giới tính, khu vực cư trú) và phân tích phương sai một yếu tố (ANOVA) để so sánh giữa các nhóm thu nhập và trình độ học vấn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Đặc điểm nhân khẩu học và kinh tế xã hội: Trong tổng số 380 người tham gia khảo sát, tỷ lệ nữ giới chiếm 59,5% (226 người) và nam giới chiếm 40,5% (154 người). Nhóm tuổi lao động chính từ 25 đến 40 tuổi chiếm tỷ trọng cao nhất với 51,1%, tiếp theo là nhóm 41-60 tuổi chiếm 26,0%. Về trình độ học vấn, bậc trung cấp/cao đẳng chiếm ưu thế với 32,4%, trung học phổ thông chiếm 23,7% và đại học chiếm 14,0%. Nhóm nghề nghiệp viên chức chiếm 33,4%, buôn bán và công nhân cùng chiếm 18,7%. Mức thu nhập bình quân từ 5 đến 10 triệu đồng/tháng chiếm 50,8%, nhóm dưới 5 triệu đồng chiếm 41,6%. Về phân bố địa bàn, 62,1% đối tượng thường trú tại TP.HCM và 37,9% đến từ các tỉnh lân cận.
• Kênh tiếp nhận thông tin y tế: Phương tiện truyền thông đại chúng phổ biến nhất là truyền hình (Tivi) với 74,0% người dân tiếp cận, kế đến là sách báo đạt 65,5% và mạng Internet chiếm 58,9%. Đáng chú ý, cán bộ y tế chỉ chiếm tỷ lệ tiếp cận 40,0%, loa phát thanh phường xã chiếm 27,4% và mạng lưới cộng tác viên y tế cơ sở chỉ đạt 8,2%.
• Thực trạng kiến thức và thực hành phòng bệnh:
  • Bệnh Lao phổi: Mặc dù 96,3% nhận biết được bệnh có tính lây truyền và 94,2% biết triệu chứng ho kéo dài trên 2 tuần, nhưng chỉ có 57,1% hiểu đúng đường lây qua không khí. Đánh giá chung toàn diện (đạt từ 3/4 câu hỏi), chỉ có 49,5% đối tượng có kiến thức đúng. Tỷ lệ thực hành tiêm vắc xin BCG phòng lao đạt 42,1%, trong khi 41,3% chưa tiêm và 16,6% không nhớ tiền sử tiêm chủng.
  • Bệnh Sốt xuất huyết: Tỷ lệ có kiến thức tổng quát đúng chỉ đạt mức thấp là 34,7% (khoảng hơn 1/3 đối tượng khảo sát).
  • Bệnh Rubella: Tỷ lệ có kiến thức chuẩn xác chỉ dừng lại ở mức 33,7%, phản ánh sự thiếu hụt nghiêm trọng thông tin về nguy cơ lây truyền và dị tật bẩm sinh.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát phản ánh rõ sự phân hóa nhận thức y tế theo các đặc điểm kinh tế xã hội. Khi dữ liệu được trực quan hóa qua các bảng chéo và biểu đồ phân phối, nhóm đối tượng có trình độ học vấn từ cao đẳng, đại học trở lên và mức thu nhập trên 10 triệu đồng/tháng có tỷ lệ trả lời đúng về đường lây qua không khí của bệnh Lao (57,1%) cao hơn rõ rệt so với nhóm học vấn tiểu học và thu nhập dưới 5 triệu đồng.

So sánh với các công trình trước đây, tỷ lệ hiểu biết đúng về sốt xuất huyết trong nghiên cứu (34,7%) thấp hơn đáng kể so với kết quả ghi nhận tại Huyện Vị Thủy - Hậu Giang (86% từng tiếp cận thông tin) hay nghiên cứu can thiệp tại Long An của Huỳnh Hữu Dũng (tăng từ 58% lên 77%). Sự khác biệt này bắt nguồn từ tính chất mẫu tại phòng khám ngoại trú đa khoa, nơi người dân đến từ nhiều vùng địa lý khác nhau và chưa được tiếp cận các chiến dịch truyền thông y tế dự phòng tập trung.

Hơn nữa, khoảng trống lớn trong thực hành tiêm chủng vắc xin BCG (41,3% chưa tiêm) và Rubella phản ánh lỗ hổng trong công tác y tế dự phòng giai đoạn trước, đồng thời chứng minh rằng nếu chỉ dựa vào chi phí tự chi trả của người dân mà thiếu đi cơ chế bảo hiểm y tế bao phủ toàn diện, rào cản tài chính sẽ ngăn cản các hành vi phòng bệnh chủ động.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp can thiệp có tính khả thi cao:

• Đổi mới và mở rộng chiến dịch truyền thông đa kênh: Tận dụng hai kênh thông tin có độ bao phủ cao nhất là Truyền hình (74,0%) và Internet (58,9%). Sở Y tế phối hợp với Đài truyền hình và các cơ quan báo chí xây dựng khung giờ vàng phát sóng các phóng sự ngắn, đồ họa tương tác về đường lây và cách phòng ngừa Lao, SXH, Rubella; phấn đấu nâng tỷ lệ kiến thức đúng của người dân lên trên 70% trong giai đoạn 2018–2020.
• Thiết lập góc tư vấn truyền thông y tế trực quan tại bệnh viện: Ban Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cần triển khai ngay tại khu vực chờ khám bệnh (nơi tiếp nhận hơn 5.000 người/ngày) hệ thống màn hình điện tử, phát tờ rơi hướng dẫn và bố trí bàn tư vấn giáo dục sức khỏe. Giải pháp này cần thực hiện định kỳ từ Quý 2/2017 nhằm tận dụng thời gian chờ khám của bệnh nhân.
• Tái cấu trúc và nâng cao hiệu quả mạng lưới cộng tác viên y tế cơ sở: Hiện tại kênh cộng tác viên y tế mới chỉ đạt 8,2% mức độ tiếp cận. Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) và trạm y tế phường xã cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng truyền thông trực tiếp tại hộ gia đình, tập trung phổ cập lịch tiêm chủng vắc xin BCG và vắc xin phối hợp MMR (Sởi - Quai bị - Rubella) cho phụ nữ trong độ tuổi sinh sản từ 18 đến 35 tuổi.
• Lồng ghép chính sách phòng chống dịch bệnh vào quy hoạch đô thị: Ủy ban nhân dân TP.HCM và các tỉnh lân cận cần đẩy mạnh phong trào tổng vệ sinh môi trường định kỳ, kiểm soát các dụng cụ chứa nước đọng, diệt loăng quăng nhằm triệt tiêu ổ chứa muỗi Aedes aegypti, giảm thiểu tỷ lệ mắc sốt xuất huyết hàng năm xuống dưới mức 30 ca/100.000 dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách y tế: Cung cấp bức tranh thực chứng về sự tác động của các biến số kinh tế xã hội đến hành vi sức khỏe, làm căn cứ điều chỉnh chính sách viện trợ y tế công cộng và danh mục bảo hiểm y tế chi trả cho dự phòng.
• Ban quản lý các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa: Ứng dụng mô hình khảo sát KAP và giải pháp truyền thông tại chỗ để tối ưu hóa công tác chăm sóc khách hàng và tư vấn phòng chống nhiễm khuẩn chéo tại cơ sở khám bệnh.
• Các trung tâm y tế dự phòng và chuyên viên truyền thông sức khỏe: Tham khảo dữ liệu phân bổ nguồn tin đại chúng (Tivi 74,0%, Internet 58,9%) để thiết kế các chiến dịch truyền thông y tế trúng đích, tiết kiệm ngân sách.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành: Tài liệu tham khảo giá trị cho các chuyên ngành Kinh tế Phát triển, Kinh tế Y tế và Y tế Công cộng với bộ biến số rõ ràng, thang đo KAP chuẩn hóa và quy trình phân tích số liệu trên STATA-13.

Câu hỏi thường gặp

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu bao nhiêu và phương pháp chọn mẫu như thế nào?

Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên 380 người dân đến khám bệnh ngoại trú tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. Cỡ mẫu được tính toán theo công thức chuẩn của phân phối xác suất với sai số biên 0,05 và áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện trong khoảng thời gian từ tháng 01 đến tháng 04/2017.

Tại sao tỷ lệ nhận thức đúng về bệnh Lao phổi chỉ đạt 49,5% dù bệnh rất phổ biến?

Mặc dù 96,3% người dân biết lao là bệnh lây nhiễm, nhưng sự hiểu biết sâu về phương thức lây truyền qua không khí chỉ đạt 57,1% và nhận biết dấu hiệu đau ngực, sút cân còn dưới 50%. Khi tổng hợp tiêu chí đánh giá đúng toàn diện (đạt 3/4 nhóm kiến thức), tỷ lệ đạt yêu cầu chỉ dừng lại ở mức 49,5%.

Kênh thông tin nào mang lại hiệu quả tiếp cận cao nhất đối với người dân?

Số liệu phân tích chỉ ra rằng Truyền hình (Tivi) là kênh tiếp cận lớn nhất với 74,0%, tiếp theo là Sách báo đạt 65,5% và Mạng Internet đạt 58,9%. Ngược lại, kênh loa phát thanh (27,4%) và cộng tác viên y tế (8,2%) ghi nhận mức độ tiếp cận khá khiêm tốn.

Nghiên cứu áp dụng những mô hình lý thuyết nào làm khung phân tích?

Luận văn tích hợp 3 mô hình học thuật gồm: Mô hình các yếu tố xã hội quyết định sức khỏe (SDH) của Tổ chức Y tế Thế giới, Mô hình niềm tin sức khỏe (HBM) hiệu chỉnh của Laurenhan và Mô hình đo lường Kiến thức - Thái độ - Thực hành (KAP).

Tỷ lệ người dân đã tiêm vắc xin phòng bệnh Lao (BCG) đạt mức bao nhiêu?

Kết quả khảo sát thực tế cho thấy tỷ lệ đối tượng nghiên cứu đã tiêm ngừa vắc xin BCG chỉ đạt 42,1%, trong khi có tới 41,3% xác nhận chưa tiêm và 16,6% không nhớ lịch sử tiêm chủng, cho thấy khoảng trống lớn trong thực hành dự phòng chủ động.

Kết luận

• Khảo sát thực nghiệm trên 380 đối tượng tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM đã làm rõ thực trạng KAP về phòng ngừa 3 bệnh truyền nhiễm quan trọng gồm Lao phổi, Sốt xuất huyết và Rubella.
• Tỷ lệ người dân có kiến thức chung đúng còn ở mức thấp và trung bình, cụ thể: Lao phổi đạt 49,5%, Sốt xuất huyết đạt 34,7% và Rubella chỉ đạt 33,7%.
• Các yếu tố kinh tế xã hội như trình độ học vấn (trung cấp/CĐ chiếm 32,4%), nghề nghiệp (viên chức 33,4%) và mức thu nhập (5-10 triệu đồng chiếm 50,8%) có mối liên hệ mật thiết đến mức độ hiểu biết y tế dự phòng.
• Kênh truyền hình (74,0%) và Internet (58,9%) được xác định là hai phương tiện truyền thông mũi nhọn cần được ưu tiên đầu tư nâng cao chất lượng nội dung y tế.
• Tỷ lệ thực hành tiêm chủng vắc xin BCG phòng lao còn thấp (42,1%), đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường bao phủ bảo hiểm y tế và dịch vụ y tế công cộng dự phòng.

Việc ứng dụng đồng bộ các giải pháp can thiệp truyền thông và chính sách kinh tế y tế nêu trên sẽ là chìa khóa then chốt giúp nâng cao năng lực phòng vệ dịch bệnh cho người dân, giảm thiểu chi phí điều trị và bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 cho người đọc cái nhìn khái quát về (1) lý do tại sao thực hiện đề tài; (2) mục tiêu nghiên cứu của đề tài: Khảo sát kiến thức, thực hành về phòng ngừa bệnh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Lao phổi, Sốt xuất huyết, Rubella; (3) đối tượng nghiên cứu là tất cả người dân đến khám tại Phòng khám chuyên khoa tổng quát - Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM; (4) ý nghĩa của đề tài. Chương 2 - Cơ sở lý luận: Trình bày tổng quan về cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu liên quan. Nội dung Chương 2 khái quát về (1) các lý thuyết, mô hình sức khỏe có liên quan tới nghiên cứu, các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe; (2) mô hình nghiên cứu đề xuất của tác giả; (3) một số khái niệm về bệnh truyền nhiễm (Bệnh Lao phổi, Sốt xuất huyết, Rubella); (4) một số nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan.

Chương 3 - Phương pháp nghiên cứu. Nội dung Chương 3 khái quát (1) thiết kế nghiên cứu; (2) định nghĩa các biến liên quan; (3) Phương pháp chọn mẫu; (4) Phương pháp xử lý số liệu. Chương 4 - Kết quả nghiên cứu: Trình bày kết quả mô tả các biến khảo sát, phân tích kết quả theo phép kiểm tích t-test, Oneway, Chi bình phương. Xác định mối liên quan giữa đặc điểm cá nhân, kinh tế xã hội và kiến thức, thực hành về bệnh truyền nhiễm, mối liên quan giữ kiến thức và thực hành.

Chương 5 - Kết luận và hàm ý chính sách: Trình bày tóm tắt kết quả nghiên cứu, những hạn chế và đề xuất kiến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương 2 trình bày các khái niệm quan trọng, tổng quan cơ sở lý thuyết, mô hình áp dụng cho nghiên cứu, các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan.1 Dịch tễ học bệnh truyền nhiễm 2.1 Căn nguyên gây bệnh Một số bệnh có nguyên nhân đơn thuần là các yếu tố di truyền, phần lớn các bệnh có nguyên nhân là sự tương tác giữa các yếu tố di truyền và môi trường. Chúng ta định nghĩa khái niệm môi trường một cách rất rộng, bao gồm các yếu tố sinh học, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 hoá học, vật lý, tâm thần hay các yếu tố văn hoá có thể tác động lên sức khoẻ và yếu tố kinh tế xã hội. Hành vi cá nhân tác động lên mối liên quan hệ này và dịch tễ học được sử dụng để nghiên cứu ảnh hưởng và tác động của can thiệp dự phòng thông qua tăng cường sức khoẻ.

Yếu tố di truyền Sức khỏe tốt Sức khỏe kém Yếu tố môi trường Nguồn: WHO (2006) 2.2 Đánh giá can thiệp Chữa bệnh, chăm sóc y tế Sức khỏe tốt Sức khỏe kém Nâng cao sức khỏe, Các biện pháp phòng ngừa Các dịch vụ y tế công cộng Nguồn: WHO (2006) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Bệnh truyền nhiễm Bệnh truyền nhiễm là bệnh lây truyền trực tiếp hoặc gián tiếp từ người hoặc từ động vật sang người do tác nhân gây bệnh truyền nhiễm. Tác nhân gây bệnh truyền nhiễm là vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng và nấm có khả năng gây bệnh truyền nhiễm. Trung gian truyền bệnh là côn trùng, động vật, môi trường, thực phẩm và các vật khác mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm và có khả năng truyền bệnh. Người mắc bệnh truyền nhiễm là người bị nhiễm tác nhân gây bệnh truyền nhiễm có biểu hiện triệu chứng bệnh.

Người mang mầm bệnh truyền nhiễm là người mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nhưng không có biểu hiện triệu chứng bệnh. Người tiếp xúc là người có tiếp xúc với người mắc bệnh truyền nhiễm, người mang mầm bệnh truyền nhiễm, trung gian truyền bệnh và có khả năng mắc bệnh. Người bị nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm là người tiếp xúc hoặc người có biểu hiện triệu chứng bệnh truyền nhiễm nhưng chưa rõ tác nhân gây bệnh. Giám sát bệnh truyền nhiễm là việc thu thập thông tin liên tục, có hệ thống về tình hình, chiều hướng của bệnh truyền nhiễm, phân tích, giải thích nhằm cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch, triển khai và đánh giá hiệu quả các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm Nhóm A gồm các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm có khả năng lây truyền rất nhanh, phát tán rộng và tỷ lệ tử vong cao hoặc chưa rõ tác nhân gây bệnh.

Các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A bao gồm bệnh bại liệt; bệnh cúm A-H5N1; bệnh dịch hạch; bệnh đậu mùa; bệnh sốt xuất huyết do vi rút Ê - bô - la (Ebola), Lát- sa (Lassa) hoặc Mác-bớc (Marburg); bệnh sốt Tây sông Nin (Nile); bệnh sốt vàng; bệnh tả; bệnh viêm đường hô hấp cấp nặng do vi rút và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mới phát sinh chưa rõ tác nhân gây bệnh; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Nhóm B gồm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong. Các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B bao gồm bệnh do vi rút A-đê-nô (Adeno); bệnh do vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS); bệnh bạch hầu; bệnh cúm; bệnh dại; bệnh ho gà; bệnh Lao phổi; bệnh do liên cầu lợn ở người; bệnh lỵ A-míp (Amibe); bệnh lỵ trực trùng; bệnh quai bị; bệnh sốt Đăng gơ (Dengue), sốt xuất huyết Đăng gơ (Dengue); bệnh sốt rét; bệnh sốt phát ban; bệnh sởi; bệnh tay-chân-miệng; bệnh than; bệnh thủy đậu; bệnh thương hàn; bệnh uốn ván; bệnh Ru-bê-ôn (Rubeon); bệnh viêm gan vi rút; bệnh viêm màng não do não mô cầu; bệnh viêm não vi rút; bệnh xoắn khuẩn vàng da; bệnh tiêu chảy do vi rút Rô-ta (Rota); Nhóm C gồm các bệnh truyền nhiễm ít nguy hiểm, khả năng lây truyền không nhanh. Các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm C bao gồm bệnh do Cờ-la-my-đi-a (Chlamydia); bệnh giang mai; các bệnh do giun; bệnh lậu; bệnh mắt hột; bệnh do nấm Can-đi-đa-an-bi-căng (Candida albicans); bệnh Nô-ca-đi-a (Nocardia); bệnh phong; bệnh do vi rút Xi-tô-mê-ga-lô (Cytomegalo); bệnh do vi rút Héc-péc (Herpes); bệnh sán dây; bệnh sán lá gan; bệnh sán lá phổi; bệnh sán lá ruột; bệnh sốt mò; bệnh sốt do Rích-két-si-a (Rickettsia); bệnh sốt xuất huyết do vi rút Han-ta (Hanta); bệnh do Tờ-ri-cô-mô-nát (Trichomonas); bệnh viêm da mụn mủ truyền nhiễm; bệnh viêm họng, viêm miệng, viêm tim do vi rút Cốc-xác-ki (Coxsakie); bệnh viêm ruột do Giác- đi-a (Giardia); bệnh viêm ruột do Vi-bờ-ri-ô Pa-ra-hê-mô-ly-ti-cút (Vibrio Parahaemolyticus) và các bệnh truyền nhiễm khác. Lấy phòng bệnh là chính trong đó thông tin, giáo dục, truyền thông, giám sát bệnh truyền nhiễm là biện pháp chủ yếu.

Kết hợp các biện pháp chuyên môn kỹ thuật y tế với các biện pháp xã hội, hành chính trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Thực hiện việc phối hợp liên ngành và huy động xã hội trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm; lồng ghép các hoạt động phòng, chống bệnh truyền nhiễm vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Công khai, chính xác, kịp thời thông tin về dịch. Chủ động, tích cực, kịp thời, triệt để trong hoạt động phòng, chống dịch.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Biện pháp phòng lây nhiễm bệnh truyền nhiễm tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: Cách ly người mắc bệnh truyền nhiễm, diệt khuẩn, khử trùng môi trường và xử lý chất thải tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; phòng hộ cá nhân, vệ sinh cá nhân; các biện pháp chuyên môn khác theo quy định của pháp luật. Nguồn: Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm (2007) 2.3 Bệnh Lao phổi Người bị bệnh Lao phổi là những người có biểu hiện ho khạc kéo dài trên 2 tuần, kèm theo các triệu chứng sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi " trộm", gầy sút cân, kém ăn, mệt mỏi. Cũng có thể ho khạc ra máu số lượng ít hoặc nhiều, đau ngực. Tỷ lệ hơn 90% những người có các triệu chứng đó là người bị mắc bệnh Lao phổi.

Lao phổi lây truyền qua đường không khí. Vi khuẩn Lao từ các hạt nước bọt li ti, hoặc trong các hạt bụi nhỏ sẽ dễ dàng bị hít vào phổi, xuống tận phế nang và nhân lên, gây bệnh tại phổi. Từ phổi, vi khuẩn có thể qua máu, bạch huyết đến các tạng khác trong cơ thể (hạch bạch huyết, xương, gan, thận,.) và gây bệnh tại các cơ quan đó của cơ thể. Không có ổ chứa mầm bệnh trong thiên nhiên hoặc vật trung gian truyền bệnh.

Nguồn bệnh là những người bệnh Lao phổi, Lao thanh quản, phế quản trong giai đoạn ho khạc ra vi khuẩn Lao. Biện pháp dự phòng quan trọng nhất là "cắt đứt nguồn lây", có nghĩa là phải phát hiện sớm những người bị Lao phổi có AFB(+) và chữa khỏi cho họ. Tuy nhiên bệnh Lao là một bệnh có tính xã hội cho nên những biện pháp dự phòng mang tính cộng đồng cũng rất quan trọng. Làm tốt công tác truyền thông và giáo dục sức khỏe cho mọi người.

Ai cũng hiểu được bệnh Lao là một bệnh lây truyền qua đường hô hấp, có thể phòng và chữa khỏi được hoàn toàn. Qua đó có ý thức phòng bệnh bằng cách tăng cường sức khỏe, làm sạch và thông thoáng tốt môi trường sống. Kiểm soát phòng chống lây nhiễm tại các cơ sở y tế hoặc tại những nơi có nguồn lây (bệnh viện Lao, trại giam.) bằng cách: Người bệnh phải đeo khẩu trang, khi ho, hắt hơi phải che miệng, khạc đờm vào chỗ qui định và đờm hoặc các vật chứa nguồn lây phải được hủy đúng phương pháp. Tận dụng ánh nắng mặt trời càng nhiều càng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 tốt cho nơi ở và các vật dụng của người bệnh.

Tạo được những điều kiện thông gió tốt để không khí được lưu thông nhằm giảm thấp nhất nồng độ các hạt chứa vi khuẩn Lao trong không khí. Dự phòng: Tiêm phòng vắc xin BCG cho trẻ sơ sinh. Người bệnh bắt buộc phải đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác. Uống INH 300mg/ngày x 6 tháng dự phòng cho những người có nguy cơ mắc Lao cao như người có HIV trong các trại giam.

Các chất thải của người bệnh phải được xử lý trước khi thải ra hệ thống chung. Đờm và các dụng cụ chứa phải được đốt, hoặc xử lý bằng hóa chất. Thông gió tốt các buồng bệnh và những nơi tập trung nhiều người bệnh. Tận dụng tối đa ánh nắng và gió trong môi trường sống và làm việc.

Phòng ngừa lây truyền bệnh qua đường máu: áp dụng phòng ngừa chuẩn cho tất cả người bệnh trong cơ sở Khám bệnh chữa bệnh. Nguồn: Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm (2007) 2.