Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa tại huyện nghĩa hưng tỉnh nam định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa tại huyện nghĩa hưng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Hải Vân
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Tình Trạng Dễ Bị Tổn Thương Do Biến Đổi Khí Hậu Đến Sản Xuất Lúa Tại Huyện Nghĩa Hưng, Tỉnh Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh lục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học
• 1.11. Tổng quan tài liệu
• 1.12. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.13. Biến đổi khí hậu và biểu hiện của biến đổi khí hậu
• 1.14. Mối quan hệ giữa sản xuất lúa và các yếu tố khí hậu
• 1.15. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.16. Tác động của biến đổi khí hậu tại Việt Nam
• 1.17. Kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho Việt Nam
• 1.18. Tổng quan phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương
• 1.19. Tổng quan thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất lúa
• 1.20. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.20.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.20.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.20.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.20.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.20.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.20.6. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 1.20.7. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 1.20.8. Phương pháp chỉ số trong đánh giá và định lượng tính dễ bị tổn thương do BĐKH
• 1.20.9. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.20.10. Phương pháp chuyên gia
• 1.21. Kết quả và thảo luận
• 1.21.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
• 1.21.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.21.1.2. Điều kiện kinh tế
• 1.21.1.3. Điều kiện xã hội
• 1.21.2. Khái quát chung về địa điểm điều tra
• 1.21.3. Diễn biến khí hậu tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
• 1.21.4. Mực nước biển dâng và sự xâm nhập mặn
• 1.21.5. Bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ)
• 1.21.6. Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
• 1.21.7. Tình trạng dễ bị tổn thương do BĐKH đến sản xuất lúa huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
• 1.21.7.1. Kết quả tính toán chỉ số độ phơi nhiễm E
• 1.21.7.2. Kết quả tính toán chỉ số độ nhạy S
• 1.21.7.3. Kết quả tính toán chỉ số khả năng thích ứng AC
• 1.21.7.4. Kết quả tính toán chỉ số dễ bị tổn thương V
• 1.21.8. Thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
• 1.21.8.1. Nhận thức của người dân về BĐKH
• 1.21.8.2. Đánh giá của cộng đồng về tác động của BĐKH đến sản xuất lúa
• 1.21.8.3. Biện pháp thích ứng của chính quyền và cộng đồng với BĐKH trong sản xuất lúa
• 1.21.9. Đề xuất các giải pháp ứng phó với BĐKH trong sản xuất lúa huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
• 1.21.9.1. Đề xuất giải pháp ứng phó với BĐKH ở cấp xã, huyện
• 1.21.9.2. Đề xuất giải pháp ứng phó với BĐKH ở cấp người dân
• 1.22. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 01: Tính toán chỉ số mức độ tiếp xúc (E), độ nhạy cảm (S), khả năng thích ứng (AC)…
• Phụ lục 02: Hình ảnh thực tế trong quá trình thực hiện luận văn
• Phụ lục 03: Phiếu điều tra

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Trạng Dễ Bị Tổn Thương Do Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất lúa tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến năng suất lúa mà còn tác động đến sinh kế của người nông dân. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương của sản xuất lúa trước những biến đổi khí hậu đang diễn ra.

1.1. Biến Đổi Khí Hậu Và Tác Động Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, và bão. Những hiện tượng này làm giảm năng suất lúa và ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu.

1.2. Tình Trạng Dễ Bị Tổn Thương Tại Nghĩa Hưng

Huyện Nghĩa Hưng, với vị trí địa lý ven biển, là một trong những khu vực dễ bị tổn thương nhất do biến đổi khí hậu. Nghiên cứu cho thấy rằng các xã ven biển như Nghĩa Thịnh và Nghĩa Lạc đang phải đối mặt với tình trạng xâm nhập mặn và lũ lụt thường xuyên.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Sản Xuất Lúa

Sản xuất lúa tại Nghĩa Hưng đang phải đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn đến an ninh lương thực của khu vực. Việc đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương là cần thiết để tìm ra giải pháp thích ứng.

2.1. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Năng Suất Lúa

Năng suất lúa giảm do các yếu tố như xâm nhập mặn, bão và dịch bệnh. Các nghiên cứu cho thấy rằng năng suất lúa có thể giảm từ 10-30% trong những năm có thời tiết cực đoan.

2.2. Nguy Cơ Thiên Tai Tại Nghĩa Hưng

Nghĩa Hưng thường xuyên phải đối mặt với các thiên tai như bão và lũ lụt. Những hiện tượng này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn làm giảm khả năng sản xuất lúa của người dân.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tình Trạng Dễ Bị Tổn Thương

Để đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa, nghiên cứu đã áp dụng các phương pháp định lượng và định tính. Các chỉ số như độ phơi nhiễm, độ nhạy cảm và khả năng thích ứng được sử dụng để đánh giá mức độ tổn thương.

3.1. Chỉ Số Độ Phơi Nhiễm E

Chỉ số độ phơi nhiễm phản ánh mức độ tiếp xúc của sản xuất lúa với các yếu tố khí hậu. Kết quả cho thấy rằng các xã ven biển có chỉ số độ phơi nhiễm cao hơn so với các xã nội địa.

3.2. Chỉ Số Độ Nhạy Cảm S

Độ nhạy cảm của sản xuất lúa được đánh giá dựa trên khả năng phản ứng của cây lúa trước các yếu tố khí hậu. Các nghiên cứu cho thấy rằng cây lúa rất nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ và lượng mưa.

3.3. Chỉ Số Khả Năng Thích Ứng AC

Khả năng thích ứng của cộng đồng nông dân được đánh giá thông qua các biện pháp mà họ áp dụng để đối phó với biến đổi khí hậu. Nghiên cứu cho thấy rằng người dân đã áp dụng nhiều biện pháp như thay đổi giống lúa và điều chỉnh lịch thời vụ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa tại Nghĩa Hưng là rất nghiêm trọng. Các biện pháp thích ứng đã được đề xuất nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa.

4.1. Nhận Thức Của Người Dân Về Biến Đổi Khí Hậu

Người dân tại Nghĩa Hưng đã có nhận thức tốt về biến đổi khí hậu và tác động của nó đến sản xuất lúa. Họ đã chủ động tìm hiểu và áp dụng các biện pháp thích ứng.

4.2. Biện Pháp Thích Ứng Của Chính Quyền

Chính quyền địa phương đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ nông dân trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu, bao gồm đào tạo kỹ thuật và cung cấp giống lúa chịu mặn.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa tại Nghĩa Hưng là một vấn đề cấp bách. Cần có các giải pháp đồng bộ để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và nâng cao khả năng thích ứng của cộng đồng.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Ứng Phó

Các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu cần được triển khai đồng bộ từ cấp xã đến cấp huyện. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để thực hiện các biện pháp thích ứng hiệu quả.

5.2. Tương Lai Của Sản Xuất Lúa Tại Nghĩa Hưng

Tương lai của sản xuất lúa tại Nghĩa Hưng phụ thuộc vào khả năng thích ứng của cộng đồng và các biện pháp quản lý tài nguyên nước hiệu quả. Cần có các nghiên cứu tiếp theo để theo dõi tình hình và điều chỉnh các biện pháp ứng phó.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ VÂN ANH ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN SẢN XUẤT LÚA TẠI HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đinh Thị Hải Vân NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Vân Anh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến TS. Đinh Thị Hải Vân đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quản lý môi trường, Khoa Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng TN&MT, phòng NN&PTNT huyện Nghĩa Hưng, Trung tâm nước sạch và VSMT tỉnh Nam Định đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Vân Anh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh lục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của đề tài.

Biến đổi khí hậu và biểu hiện của biến đổi khí hậu. Mối quan hệ giữa sản xuất lúa và các yếu tố khí hậu. Cơ sở thực tiễn của đề tài. Tác động của biến đổi khí hậu tại Việt Nam.

Kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng cho Việt Nam. Tổng quan phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương. Tổng quan thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất lúa. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp. 35 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Phương pháp chỉ số trong đánh giá và định lượng tính dễ bị tổn thương do BĐKH. Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp chuyên gia. Kết quả và thảo luận.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế. Điều kiện xã hội.

Khái quát chung về địa điểm điều tra. Diễn biến khí hậu tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Mực nước biển dâng và sự xâm nhập mặn. Bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ).

Tác động của biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Tình trạng dễ bị tổn thương do BĐKH đến sản xuất lúa huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Kết quả tính toán chỉ số độ phơi nhiễm E. Kết quả tính toán chỉ số độ nhạy S.

Kết quả tính toán chỉ số khả năng thích ứng AC. Kết quả tính toán chỉ số dễ bị tổn thương V. Thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định…. Nhận thức của người dân về BĐKH.

Đánh giá của cộng đồng về tác động của BĐKH đến sản xuất lúa. Biện pháp thích ứng của chính quyền và cộng đồng với BĐKH trong sản xuất lúa. Đề xuất các giải pháp ứng phó với BĐKH trong sản xuất lúa huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Đề xuất giải pháp ứng phó với BĐKH ở cấp xã, huyện.

Đề xuất giải pháp ứng phó với BĐKH ở cấp người dân. 100 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết luận và kiến nghị. 103 Tài liệu tham khảo.

105 Phụ lục 01: Tính toán chỉ số mức độ tiếp xúc (E), độ nhạy cảm (S), khả năng thích ứng (AC)…. 108 Phụ lục 02: Hình ảnh thực tế trong quá trình thực hiện luận văn. 111 Phụ lục 03: Phiếu điều tra. 112 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ATNĐ Áp thấp nhiệt đới BĐKH Biến đổi khí hậu BVTV Bảo vệ thực vật GDP Tổng sản phẩm quốc nội HTX DVNN Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp KTTV&MT Khí tượng thủy văn và môi trường KT-XH Kinh tế xã hội IPCC Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu NBD Nước biển dâng NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn PCLN Phòng chống lụt bão TDBTT Tính dễ bị tổn thương TN&MT Tài nguyên và Môi trường TN - XH Tự nhiên - xã hội TƯ Trung ương UBND Ủy ban nhân dân XNM Xâm nhập mặn vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Đáp ứng của cây lúa đới với nhiệt độ ở các giai đoạn sinh trưởng khác nhau. Mức tăng nhiệt độ và mức thay đổi lượng mưa trong 50 năm qua ở các vùng khí hậu của Việt Nam. Tính dễ bị tổn thương trong đánh giá của Hội chữ thập đỏ. Ma trận đánh giá TDBTT do BĐKH trong hiện tại.

Ma trận đánh giá tính DBTT do BĐKH trong tương lai. Sắp xếp dữ liệu chỉ số phụ theo vùng. Các biến thành phần của độ phơi nhiễm (E). Các biến thành phần của độ nhạy (S).

Các biến thành phần của khả năng thích ứng AC. Định mức phân loại mức độ tổn thương. Thông tin cơ bản về hộ nông dân điều tra. Cơ cấu thu nhập của nông dân tại xã Nghĩa Thịnh, xã Nghĩa Lạc và thị trấn Rạng Đông, Nghĩa Hưng, Nam Định.

Tổng số ngày nắng nóng, nắng nóng gay gắt và rét đậm, rét hại trong vòng 35 năm ở huyện Nghĩa Hưng. Mực nước biển dâng so với thời kỳ 1980 - 1999 theo kịch bản phát thải trung bình (B2) khu vực tỉnh Nam Định. Diện tích có nguy cơ bị ngập tỉnh Nam Định theo các mực NBD. Khoảng cách xâm nhập mặn ở ba con sông lớn thuộc tỉnh Nam Định năm 2012.

Các cơn bão đổ bộ và gây ảnh hưởng trực tiếp tới cây lúa ở Nghĩa Hưng, Nam Định giai đoạn 2005 - 2014. Thông số đầu vào cho tính toán chỉ số độ phơi nhiễm E. Kết quả tính toán chỉ số độ phơi nhiễm E. Thông số đầu vào cho tính toán chỉ số độ nhạy S.

Kết quả tính toán chỉ số độ nhạy S. Thông số đầu vào cho tính toán chỉ số khả năng thích ứng AC. Kết quả tính toán chỉ số khả năng thích ứng AC. 74 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Kết quả tính toán chỉ số dễ bị tổn thương V. Nguồn thông tin và dấu hiệu của biến đổi khí hậu. Cơ cấu giống lúa và năng suất lúa tại địa điểm điều tra. Lịch thời vụ (dương lịch) của 3 xã tại huyện Nghĩa Hưng cách đây 5 năm và hiện tại.

Hiện trạng sử dụng phân bón tại khu vực điều tra. 94 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Các bộ phận của tính tổn thương đối với BĐKH theo IPCC. Biểu đồ đánh giá tính dễ bị tổn thương, thích ứng và hành động.

Sơ đồ đánh giá tính dễ bị tổn thương do BĐKH thành phố Đà Nẵng. Mô hình đánh giá tổn thương của hệ thống TN - XH. Quy trình thành lập bản đồ hiện trạng và dự báo MĐTT TN-MT vùng biển và đới ven biển Việt Nam theo kịch bản NBD 0,5m và 1,0m. Sơ đồ xác định chỉ số dễ bị tổn thương.

Sơ đồ quy trình xác định và tính toán chỉ số dễ bị tổn thương. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Nghĩa Hưng năm 2014. Sơ đồ khu vực điều tra thực địa. Nhiệt độ trung bình năm tại huyện Nghĩa Hưng, Nam Định giai đoạn 1980 - 2014.

Tổng lượng mưa trong năm tại Nghĩa Hưng, Nam Định giai đoạn 1980 - 2014. Số cơn bão đổ bộ vào vùng ven biển Quảng Ninh - Thanh Hóa giai đoạn 1961 - 2014. Tần số bão đổ bộ vào các vùng bờ biển Việt Nam giai đoạn 1961- 2014. Diện tích gieo lúa tại huyện Nghĩa Hưng giai đoạn 1995 - 2014.

Năng suất lúa của vụ xuân và vụ mùa ở huyện Nghĩa Hưng giai đoạn 1995 - 2014. Tỷ lệ nữ giới làm nông nghiệp ở 3 xã điều tra. Tỷ lệ hộ nông dân nghèo ở 3 xã điều tra. Đánh giá của cộng đồng về mức độ tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan đến sản xuất lúa.

Tần suất phun thuốc BVTV cách đây 5 năm và hiện nay tại khu vực điều tra. 88 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Vân Anh Tên Luận văn: Đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa tại huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm mục đích đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương của BĐKH đối với sản xuất lúa và phân tích khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu của cộng đồng địa phương.