Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá tình hình hạn hán khí hậu và ảnh hưởng đến hệ thống cây trồng tại xã bình sơn thành phố sông công tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích tình hình hạn hán khí hậu và tác động đến cây trồng tại xã Bình Sơn, thành phố Sông Công, Thái Nguyên.

• Tác giả: Bùi Thị Hải Linh
• Người hướng dẫn: Pgs. Đoàn Văn Điếm
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá tình trạng hạn hán khí hậu và ảnh hưởng đến hệ thống cây trồng tại xã Bình Sơn - Thành phố Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Thesis abtract
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Giả thuyết khoa học
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.9. Phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vấn đề thiên tai hạn hán đối với sản xuất nông nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm hạn hán
• 2.1.2. Phân loại hạn hán
• 2.1.3. Nguyên nhân hạn hán
• 2.1.4. Các đặc trưng hạn hán
• 2.1.5. Tình hình hạn hán trên thế giới và Việt Nam
• 2.1.5.1. Tình hình hạn hán trên thế giới
• 2.1.5.2. Tình hình hạn hán ở Việt Nam
• 2.2. Nhận thức của người dân và giải pháp thích ứng với hạn hán trong sản xuất nông nghiệp
• 2.2.1. Khái niệm thích ứng
• 2.2.2. Nhận thức về ảnh hưởng của hạn hán đến cây trồng
• 2.2.3. Các biện pháp thích ứng chống hạn của người dân
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Đánh giá chung
• 4.2. Thực trạng hạn hán thông qua chỉ số ẩm (MI) giai đoạn 1991 - 2017 tại xã Bình Sơn, thành phố Sông Công, Thái Nguyên
• 4.2.1. Diễn biến của một số yếu tố khí hậu xã Bình Sơn
• 4.2.2. Diễn biến chỉ số ẩm MI qua các tháng tại xã Bình Sơn, giai đoạn 1991-2017
• 4.3. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến hệ thống cây trồng trong sản xuất nông nghiệp
• 4.3.1. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến diện tích gieo trồng nông nghiệp
• 4.3.2. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến năng suất cây trồng
• 4.3.3. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến sâu bệnh
• 4.4. Hạn hán ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất nông nghiệp
• 4.5. Nhận thức của người dân về thích ứng với hạn hán trong sản xuất nông nghiệp tại xã Bình Sơn
• 4.6. Các biện pháp thích ứng với hạn hán trong sản xuất nông nghiệp
• 4.7. Thử nghiệm một số biện pháp giữ ẩm chống hạn cho cây đậu tương trên địa bàn xã Bình Sơn
• 4.7.1. Tình hình sản xuất cây đậu tương tại xã Bình Sơn - Thành phố Sông Công
• 4.7.2. Một số biện pháp giữ ẩm chống hạn đối với cây đậu tương vụ đông
• 4.8. Giải pháp nâng cao hiệu quả thích ứng với hạn hán trong sản xuất nông nghiệp
• 4.8.1. Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức khi thực hiện các giải pháp thích ứng của người dân với hạn hán
• 4.8.2. Vai trò của các tổ chức tham gia ứng phó với hạn hán tại địa phương
• 4.8.3. Đề xuất giải pháp thích ứng với hạn hán có hiệu quả cao trong sản xuất nông nghiệp tại địa phương
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tình Hình Hạn Hán Khí Hậu Tại Xã Bình Sơn

Tình hình hạn hán khí hậu tại xã Bình Sơn, Thái Nguyên đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong những năm gần đây. Hạn hán không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn tác động đến đời sống của người dân. Theo nghiên cứu của Bùi Thị Hải Linh (2018), tình trạng hạn hán tại đây đã diễn ra từ năm 1991 đến 2017, với những diễn biến phức tạp và khó lường.

1.1. Đặc Điểm Khí Hậu Tại Xã Bình Sơn

Xã Bình Sơn có khí hậu nhiệt đới gió mùa, với mùa hè nóng ẩm và mùa đông lạnh khô. Sự biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, trong đó có hạn hán. Theo số liệu từ trạm khí tượng Thái Nguyên, lượng mưa trung bình hàng năm giảm đáng kể trong những năm gần đây.

1.2. Tác Động Của Hạn Hán Đến Nông Nghiệp

Hạn hán đã gây ra nhiều thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp tại xã Bình Sơn. Năng suất cây trồng giảm sút, đặc biệt là các loại cây lương thực như lúa và ngô. Nhiều hộ nông dân đã phải đối mặt với tình trạng thiếu nước tưới, dẫn đến giảm diện tích gieo trồng và thu nhập.

II. Nguyên Nhân Gây Ra Tình Hình Hạn Hán Tại Bình Sơn

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng hạn hán tại xã Bình Sơn. Trong đó, biến đổi khí hậu và sự khai thác tài nguyên nước không hợp lý là hai yếu tố chính. Việc sử dụng nước không hiệu quả trong nông nghiệp đã làm gia tăng tình trạng khô hạn.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu Toàn Cầu

Biến đổi khí hậu toàn cầu đã làm thay đổi các mô hình thời tiết, dẫn đến sự gia tăng tần suất của các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán. Theo báo cáo của IPCC, hiện tượng El Nino đã gây ra hạn hán nghiêm trọng tại nhiều khu vực, trong đó có Thái Nguyên.

2.2. Khai Thác Tài Nguyên Nước Không Hợp Lý

Việc khai thác nước ngầm và bề mặt không hợp lý đã làm cạn kiệt nguồn nước, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nước cho cây trồng. Nhiều hộ nông dân vẫn chưa áp dụng các biện pháp tiết kiệm nước trong sản xuất nông nghiệp.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tình Hình Hạn Hán Tại Xã Bình Sơn

Để đánh giá tình hình hạn hán, nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp thu thập số liệu khí tượng và khảo sát thực địa. Các chỉ số ẩm (MI) được áp dụng để đánh giá mức độ khô hạn trong từng giai đoạn.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Khí Tượng

Dữ liệu khí tượng được thu thập từ trạm khí tượng Thái Nguyên, bao gồm các thông số như nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm. Số liệu này được phân tích để xác định xu hướng hạn hán trong giai đoạn 1991-2017.

3.2. Khảo Sát Nhận Thức Của Người Dân

Khảo sát được thực hiện thông qua phỏng vấn và thảo luận nhóm với người dân địa phương. Mục tiêu là tìm hiểu nhận thức của họ về tác động của hạn hán và các biện pháp ứng phó hiện có.

IV. Các Biện Pháp Ứng Phó Với Hạn Hán Tại Xã Bình Sơn

Để ứng phó với tình hình hạn hán, người dân xã Bình Sơn đã áp dụng nhiều biện pháp khác nhau. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này vẫn còn hạn chế.

4.1. Biện Pháp Kỹ Thuật Trong Nông Nghiệp

Người dân đã thử nghiệm một số biện pháp kỹ thuật như tưới tiêu tiết kiệm nước và sử dụng giống cây trồng chịu hạn. Tuy nhiên, việc áp dụng còn gặp nhiều khó khăn do thiếu kiến thức và nguồn lực.

4.2. Tăng Cường Nhận Thức Cộng Đồng

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về hạn hán và các biện pháp ứng phó. Các tổ chức địa phương có thể đóng vai trò quan trọng trong việc này.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tình Hình Hạn Hán Tại Bình Sơn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tình hình hạn hán tại xã Bình Sơn đã có những diễn biến phức tạp. Nhiều loại cây trồng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn đến giảm năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

5.1. Tác Động Đến Năng Suất Cây Trồng

Nghiên cứu chỉ ra rằng hạn hán đã làm giảm năng suất của các loại cây trồng chính như lúa và ngô. Nhiều hộ nông dân đã phải đối mặt với tình trạng mất mùa do thiếu nước.

5.2. Đánh Giá Tác Động Kinh Tế

Hạn hán không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn tác động đến kinh tế địa phương. Thu nhập của người dân giảm sút, dẫn đến tình trạng nghèo đói gia tăng.

VI. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Tương Lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cần có các giải pháp đồng bộ để ứng phó với tình hình hạn hán tại xã Bình Sơn. Việc quản lý tài nguyên nước và nâng cao nhận thức cộng đồng là rất cần thiết.

6.1. Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Nước

Cần xây dựng các kế hoạch quản lý nước hiệu quả, bao gồm việc bảo vệ và phát triển nguồn nước. Các biện pháp tưới tiêu tiết kiệm nước cũng cần được khuyến khích.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Tổ Chức

Các tổ chức địa phương và chính quyền cần hợp tác chặt chẽ trong việc triển khai các biện pháp ứng phó với hạn hán. Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định cho thành công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI THỊ HẢI LINH ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG HẠN HÁN KHÍ HẬU VÀ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ THỐNG CÂY TRỒNG TẠI XÃ BÌNH SƠN - THÀNH PHỐ SÔNG CÔNG - TỈNH THÁI NGUYÊN Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đoàn Văn Điếm NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng cho một học vị nào Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận tốt nghiệp này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 15 tháng 5 năm 2018 Tác giả luận văn Bùi Thị Hải Linh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Đoàn Văn Điếm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn Xin cảm ơn các cán bộ trạm Khí tượng Thái Nguyên, Ủy ban nhân dân thành phố Sông Công, ủy ban nhân dân xã Bình Sơn, cán bộ và cộng đồng dân cư tại các xóm về sự hợp tác nhiệt tình đồng thời đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành đề ở địa phương trong thời gian qua. Xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 15 tháng 5 năm 2018 Tác giả luận văn Bùi Thị Hải Linh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis abtract. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu. Vấn đề thiên tai hạn hán đối với sản xuất nông nghiệp.

Khái niệm hạn hán. Phân loại hạn hán. Nguyên nhân hạn hán. Các đặc trưng hạn hán.

Tình hình hạn hán trên thế giới và Việt Nam. Tình hình hạn hán trên thế giới. Tình hình hạn hán ở Việt Nam. Nhận thức của người dân và giải pháp thích ứng với hạn hán trong sản xuất nông nghiệp.

Khái niệm thích ứng. Nhận thức về ảnh hưởng của hạn hán đến cây trồng. Các biện pháp thích ứng chống hạn của người dân. Phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. 27 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Kết quả nghiên cứu.

Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Điều kiện tự nhiên. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội. Đánh giá chung.

Thực trạng hạn hán thông qua chỉ số ẩm (mi) giai đoạn 1991 - 2017 tại xã Bình Sơn, thành phố Sông Công, Thái Nguyên. Diễn biến của một số yếu tố khí hậu xã Bình Sơn. Diễn biến chỉ số ẩm MI qua các tháng tại xã Bình Sơn, giai đoạn 1991-2017. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến hệ thống cây trồng trong sản xuất nông nghiệp.

Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến diện tích gieo trồng nông nghiệp. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến năng suất cây trồng. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến sâu bệnh. Hạn hán ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Nhận thức của người dân về thích ứng với hạn hán trong sản xuất nông nghiệp tại xã Bình Sơn. Các biện pháp thích ứng với hạn hán trong sản xuất nông nghiệp. Thử nghiệm một số biện pháp giữ ẩm chống hạn cho cây đậu tương trên địa bàn xã Bình Sơn. Tình hình sản xuất cây đậu tương tại xã Bình Sơn - Thành phố Sông Công.

Một số biện pháp giữ ẩm chống hạn đối với cây đậu tương vụ đông. Giải pháp nâng cao hiệu quả thích ứng với hạn hán trong sản xuất nông nghiệp. Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức khi thực hiện các giải pháp thích ứng của người dân với hạn hán. 59 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Vai trò của các tổ chức tham gia ứng phó với hạn hán tại địa phương. Đề xuất giải pháp thích ứng với hạn hán có hiệu quả cao trong sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Kết luận và kiến nghị. 66 Tài liệu tham khảo.

71 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BĐKH Biến đổi khí hậu BVTV Bảo vệ thực vật GDP Tổng sản phẩm quốc nội. IPCC Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu. SXNN Sản xuất nông nghiệp TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Các mức khô hạn phân theo chỉ số MAI.

Mức khô hạn xác định theo chỉ số ẩm Sharma. Các cấp khô hạn và đặc điểm vật lý tương ứng. Các cấp khô hạn phân theo chỉ số khô hạn tháng. Kết quả đánh giá tình trạng khô hạn ở các khu vực.

Các cấp chỉ số ẩm MI và đặc điểm khí hậu. Tương quang giữa số giờ nắng và bức xạ quang hợp. Tình hình dân số và lao động xã Bình Sơn. Chỉ số ẩm MI các tháng trong năm giai đoạn 1991 - 2017.

Tần suất các cấp ẩm các tháng trong giai đoạn 1991 - 2017 (%). Mức độ của những tác động do hạn hán gây ra đối với sản xuất nông nghiệp. Diện tích các loại cây trồng chính xã Bình Sơn giai đoạn 2011 - 2017. Năng suất các loại cây trồng chính xã Bình Sơn giai đoạn 2011 - 2017.

Quan điểm của người dân về sâu bệnh hại trên cây lúa khi gặp hạn hán. Lịch thời vụ gắn với các hiện tượng thời thiết cực đoan trong năm. Biện pháp thích ứng với hạn hán của người dân xóm Xuân Đăng 2. Biện pháp thích ứng với hạn hán của người dân xóm Bá Vân 3.

Biện pháp thích ứng với hạn hán của người dân xóm Long Vân. Độ ẩm các tầng đất khảo sát qua các công thức thí nghiệm (%). Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất. Phân tích SWOT một số biện pháp thích ứng với hạn hán .59 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Cơ cấu kinh tế xã Bình Sơn năm 2016. Biểu đồ nhiệt độ xã Bình Sơn giại đoạn 1991 - 2017. Biểu đồ lượng mưa hàng năm xã Bình Sơn giai đoạn 1991 - 2017. Tác động của hạn hán đối với từng loại cây trồng chính tại xã Bình Sơn.

Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến diện tích các cây trồng chính năm 2017. Nhận thức người dân về ảnh hưởng hạn hán đến diện tích gieo trồng. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng hạn hán đến năng suất các cây trồng chính năm 2017. Nhận thức của người dân về ảnh hưởng của hạn hán đến sâu bệnh.

Chiều cao cây đậu tương qua các công thức giữ ẩm. Độ ẩm đất trung bình các tầng đất khảo sát. Sơ đồ Venn thể hiện vai trò của các cơ quan địa phương trong việc thích ứng với hạn hán. 61 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Thị Hải Linh Tên Luận văn: “Đánh giá tình trạng hạn hán khí hậu và ảnh hưởng đến hệ thống cây trồng tại xã Bình Sơn - Thành phố Sông Công - Tỉnh Thái Nguyên” Ngành: Khoa học Môi trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá tình trạng hạn hán ở xã Bình Sơn, thành phố Sông Công, Thái Nguyên trong giai đoạn 1991 - 2017.

Tìm hiểu nhận thức của người dân về tác động của hạn hán và ứng phó trên địa bàn xã. Thử nghiệm một số biện pháp giữ ẩm chống hạn cho cây đậu tương tại xã Bình Sơn, Thành phố Sông Công, Thái Nguyên. Đề xuất các giải pháp thích ứng với hạn hán trên địa bàn xã Bình Sơn. Phương pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu chính gồm thu thập số liệu thứ cấp về đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội tại xã Bình Sơn, số liệu khí tượng trạm khí tượng Thái Nguyên từ 1991 - 2017; phương pháp phỏng vấn người dân bằng phiếu điều tra và phương pháp thảo luận nhóm; thử nghiệm một số biện pháp giữ ẩm chống hạn cho cây đậu tương vụ đông bằng thí nghiệm đồng ruộng.

Tổng số phiếu điều tra là 40, trong đó xóm Long Vân điều tra 12 hộ, xóm Xuân Đăng 2 và Bá Vân 3 điều tra 12 hộ theo phương pháp khối ngẫu nhiên. Tổ chức các buổi họp nhóm 5 - 6 người có độ tuổi, giới tính và kinh nghiệm sản xuất khác nhau, các công cụ áp dụng bao gồm vẽ sơ đồ vùng khảo sát các xóm, thiết lập bảng thời vụ gieo trồng và hiện tượng khí hậu của hạn hán; giải pháp thích ứng với hạn hán trong sản xuất lúa, rau màu tại xã (ICRAF, 2015)… Xử lý số liệu bằng phần mềm excel, đánh giá biểu hiện của hạn hán thông qua chỉ số ẩm MI qua các công thức tính toán. Kết quả chính và kết luận Kết quả đánh giá biểu hiện của hạn hán tại xã Bình Sơn từ năm 1991 đến 2017 cho thấy, cây trồng thường gặp tình trạng thiếu ẩm từ tháng 9 đến tháng 2 và 3 năm sau.