Luận văn điều tra đánh giá thực trạng đội ngũ trí thức người dân tộc thiểu số trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá

Tài liệu nghiên cứu Luận văn điều tra đánh giá thực trạng đội ngũ trí thức người dân tộc thiểu số trong thời kỳ đẩy, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: TS. Trình Quang Cảnh
• Trường học: Trường Cán bộ dân tộc
• Chuyên ngành: Khoa học xã hội
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Đội Ngũ Trí Thức Người Dân Tộc Thiểu Số Trong Thời Kỳ Công Nghiệp Hóa Hiện Đại Hóa
• Loại tài liệu: báo cáo
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Đánh giá đội ngũ trí thức người dân tộc thiểu số

Đánh giá đội ngũ trí thức người dân tộc thiểu số (DTTS) là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Báo cáo của Ủy ban Dân tộc đã chỉ ra rằng, đội ngũ trí thức DTTS đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội tại các vùng DTTS. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy đội ngũ này còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng, cơ cấu chưa hợp lý. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu và xây dựng đội ngũ trí thức DTTS mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu phát triển trong thời kỳ mới.

1.1. Thực trạng đội ngũ trí thức DTTS

Thực trạng đội ngũ trí thức DTTS hiện nay được đánh giá qua số lượng, chất lượng, điều kiện sống và làm việc. Báo cáo chỉ ra rằng, số lượng trí thức DTTS còn hạn chế, đặc biệt ở các vùng sâu, vùng xa. Chất lượng đội ngũ cũng chưa đáp ứng được yêu cầu của công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Điều kiện sống và làm việc của trí thức DTTS còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả công việc. Cơ cấu phân bố đội ngũ trí thức cũng chưa hợp lý, tập trung chủ yếu ở các đô thị lớn, trong khi các vùng nông thôn, miền núi thiếu hụt nghiêm trọng.

1.2. Vai trò của đội ngũ trí thức DTTS

Đội ngũ trí thức DTTS đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội tại các vùng DTTS. Họ là cầu nối giữa chính sách của Đảng, Nhà nước với cộng đồng DTTS, giúp giải thích và áp dụng các chính sách phù hợp với điều kiện địa phương. Đồng thời, đội ngũ trí thức DTTS cũng đóng góp vào việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc, góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng.

II. Thực trạng người dân tộc thiểu số trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa

Thực trạng người dân tộc thiểu số trong thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa được phản ánh qua nhiều khía cạnh, từ kinh tế, xã hội đến văn hóa. Báo cáo chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển kinh tế - xã hội tại các vùng DTTS, nhưng khoảng cách giữa các vùng này với các khu vực khác vẫn còn lớn. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc thu hẹp khoảng cách và đảm bảo sự phát triển đồng đều.

2.1. Phát triển cộng đồng và chính sách phát triển

Phát triển cộng đồng DTTS đòi hỏi sự kết hợp giữa các chính sách phát triển kinh tế - xã hội và bảo tồn văn hóa. Báo cáo nhấn mạnh rằng, các chính sách phát triển cần được điều chỉnh phù hợp với đặc thù của từng vùng, đảm bảo sự phát triển bền vững. Đồng thời, việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc cũng cần được chú trọng, nhằm duy trì bản sắc văn hóa của các DTTS trong quá trình hội nhập.

2.2. Giáo dục và đào tạo nhân lực

Giáo dục và đào tạo nhân lực là yếu tố then chốt trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ trí thức DTTS. Báo cáo chỉ ra rằng, cần tăng cường đầu tư vào giáo dục tại các vùng DTTS, đặc biệt là giáo dục đại học và sau đại học. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ để thu hút và đào tạo nhân lực trẻ từ các DTTS, nhằm xây dựng đội ngũ trí thức có trình độ cao, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa.

III. Định hướng và giải pháp phát triển đội ngũ trí thức DTTS

Để phát triển đội ngũ trí thức DTTS trong thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa, cần có các định hướng và giải pháp cụ thể. Báo cáo đề xuất rằng, cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức DTTS. Đồng thời, cần có các chính sách đặc biệt để hỗ trợ và phát triển kinh tế - xã hội tại các vùng DTTS, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ trí thức phát huy năng lực.

3.1. Giải pháp xây dựng đội ngũ trí thức DTTS

Giải pháp xây dựng đội ngũ trí thức DTTS bao gồm việc tạo nguồn và đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đội ngũ trí thức. Báo cáo nhấn mạnh rằng, cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu, nhằm nâng cao trình độ và năng lực của đội ngũ trí thức DTTS. Đồng thời, cần có các chính sách thu hút trí thức trẻ từ các DTTS trở về quê hương công tác, nhằm đóng góp vào sự phát triển của địa phương.

3.2. Hợp tác quốc tế và đổi mới sáng tạo

Hợp tác quốc tế và đổi mới sáng tạo là yếu tố quan trọng trong việc phát triển đội ngũ trí thức DTTS. Báo cáo đề xuất rằng, cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế, nhằm học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các mô hình phát triển hiệu quả. Đồng thời, cần khuyến khích sự đổi mới sáng tạo trong đội ngũ trí thức DTTS, nhằm tạo ra các giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương, góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Uû ban d©n téc B¸o c¸o tæng hîp dù ¸n ®iÒu tra, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè trong thêi kú ®Èy m¹nh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ C¬ quan qu¶n lý Dù ¸n : Uû ban D©n téc §¬n vÞ thùc hiÖn Dù ¸n : Tr−êng C¸n bé d©n téc Chñ nhiÖm Dù ¸n : TS. TrÞnh Quang C¶nh Th− ký Dù ¸n : ThS. NguyÔn V¨n Dòng 7144 02/3/2009 Hµ néi, th¸ng 01 n¨m 2009 Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t BCH : Ban ChÊp hµnh CNH, H§H : C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ CNXH : Chñ nghÜa x· héi DTTS : D©n téc thiÓu sè HCSN : Hµnh chÝnh sù nghiÖp HTCT : HÖ thèng chÝnh trÞ KHKT : Khoa häc kü thuËt PGS : Phã gi¸o s− TW : Trung −¬ng THCS : Trung häc c¬ së THPT : Trung häc phæ th«ng TS : TiÕn sÜ UBDT : Uû ban D©n téc XHCN : X· héi chñ nghÜa WTO : World Trade Organization (Tæ chøcTh−¬ng m¹i thÕ giíi) Môc lôc Trang Më ®Çu…………………………………………………………………………………. 1 PhÇn I: Mét sè vÊn ®Ò chung vÒ TrÝ thøc - TrÝ thøc ng−êi DTTS 6 1.

Mét sè kh¸i niÖm 6 2. §Æc ®iÓm t×nh h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi ®Êt n−íc nãi chung vµ vïng 11 DTTS nãi riªng trong thêi kú CNH, H§H hiÖn nay 3. Vai trß cña ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè 16 PhÇn II: Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS hiÖn nay 23 VÊn ®Ò thø nhÊt: Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS ë 3 tØnh 23 Lai Ch©u, Gia Lai, An Giang 1. Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS tØnh Lai Ch©u trong thêi kú CNH, H§H 23 2.

Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS tØnh Gia Lai trong thêi kú CNH, H§H 32 3. Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS tØnh An Giang trong thêi kú CNH, H§H 45 VÊn ®Ò thø hai: Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS trong c¶ n−íc 53 1. Thùc tr¹ng vÒ sè l−îng vµ ®¸nh gi¸ sè l−îng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS 53 2. Thùc tr¹ng vÒ chÊt l−îng vµ ®¸nh gi¸ vÒ chÊt l−îng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS 60 3.

Thùc tr¹ng vÒ ®iÒu kiÖn sèng, ®iÒu kiÖn lµm viÖc vµ nguyÖn väng cña ®éi ngò 67 trÝ thøc ng−êi DTTS 4. Thùc tr¹ng vÒ c¬ cÊu, ph©n bè ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS 69 5. Thùc tr¹ng vÒ c«ng t¸c ®µo t¹o, qu¶n lý ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS 75 6. VÊn ®Ò ®Æt ra cho viÖc x©y dùng, ph¸t triÓn ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS 78 trong sù nghiÖp CNH, H§H PhÇn III: ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m x©y dùng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS trong thêi kú CNH, H§H 97 ë vïng nói, vïng DTTS A.

§Þnh h−íng c¬ b¶n 97 VÊn ®Ò thø nhÊt: Quan ®iÓm cña §¶ng vµ Nhµ n−íc vÒ sù ph¸t triÓn ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS trong c¸ch m¹ng ViÖt Nam 97 VÊn ®Ò thø hai: Quan ®iÓm NghÞ quyÕt §¹i héi X vÒ trÝ thøc vµ h−íng ph¸t 113 triÓn vïng d©n téc vµ miÒn nói. Gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m x©y dùng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS trong 115 thêi kú ®Èy m¹nh CNH, H§H vïng nói, vïng DTTS VÊn ®Ò thø nhÊt: Gi¶i ph¸p x©y dùng ®éi ngò trÝ thøc cho 3 vïng: T©y B¾c, 115 T©y Nguyªn, T©y Nam Bé VÊn ®Ò thø hai: Gi¶i ph¸p x©y dùng ®éi ngò trÝ thøc d©n téc thiÓu sè trong 120 thêi kú CNH, H§H KÕt luËn…………………………………………………………………………………. 137 Tµi liÖu tham kh¶o………………………………………………………………. TÝnh cÊp thiÕt cña Dù ¸n HiÖn nay, cuéc c¸ch m¹ng khoa häc - c«ng nghÖ ®ang t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn ®êi sèng cña mäi quèc gia trªn thÕ giíi.

Sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña c¸ch m¹ng nµy vµ viÖc øng dông cã hiÖu qu¶ nh÷ng thµnh tùu cña nã vµo ph¸t triÓn kinh tÕ, v¨n ho¸, x· héi. cã ý nghÜa to lín ®èi víi mçi quèc gia, d©n téc. TrÝ tuÖ ®· trë thµnh mét trong nh÷ng nguån lùc quan träng cña sù ph¸t triÓn. §iÒu ®ã còng ®ång thêi kh¼ng ®Þnh vai trß to lín cña tÇng líp trÝ thøc nãi chung, trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè nãi riªng ®èi víi tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña c¸c quèc gia vµ tõng d©n téc thiÓu sè.

Trªn ®Êt n−íc ta cã 54 d©n téc cïng sinh sèng, trong ®ã cã nh÷ng d©n téc thiÓu sè ®· cã ®éi ngò trÝ thøc cña m×nh víi tÝnh c¸ch lµ bé phËn cña tÇng líp trÝ thøc ViÖt Nam. §éi ngò trÝ thøc c¸c d©n téc thiÓu sè gãp phÇn to lín thùc hiÖn th¾ng lîi ®−êng lèi cña §¶ng, chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc ë ®Þa ph−¬ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn d©n téc m×nh. §éi ngò nµy ®· lý gi¶i c¸c quan ®iÓm cña §¶ng vÒ x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam, lµm râ c¬ së khoa häc cña viÖc lÊy chñ nghÜa M¸c-Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh lµm nÒn t¶ng t− t−ëng cña §¶ng ta. Tõ ®ã, gãp phÇn ho¹ch ®Þnh chñ tr−¬ng ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi vïng nói, vïng d©n téc thiÓu sè gãp phÇn to lín thùc hiÖn chÝnh s¸ch cña §¶ng, Nhµ n−íc, ®Þa ph−¬ng phï hîp tõng d©n téc.

§ång thêi, ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy tiÒm n¨ng thÕ m¹nh cña vïng nói, vïng d©n téc thiÓu sè. Trong B¸o c¸o ChÝnh trÞ tr×nh §¹i héi X cña §¶ng chØ râ: “§Èy m¹nh nghiªn cøu vµ øng dông thµnh tùu khoa häc - c«ng nghÖ t¹o b−íc ®ét ph¸ vÒ chÊt l−îng, hiÖu qu¶ trong tõng ngµnh, tõng lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ. Chó träng c«ng t¸c ®µo t¹o vµ bæ sung c¬ chÕ, chÝnh s¸ch sö dông, ®·i ngé c¸n bé khoa häc vµ träng dông nh©n tµi” [1]. Thùc tiÔn c«ng cuéc ®æi míi ®ang ®Æt ra cho ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè nh÷ng nhiÖm vô lín lao cÇn gi¶i quyÕt.

Trong thêi kú ®Èy m¹nh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë vïng nói, vïng d©n téc thiÓu sè (DTTS) ®ang ®Æt ra nh÷ng ®ßi hái cã tÝnh bøc thiÕt. Tõ thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè cßn thiÕu vÒ sè l−îng, yÕu vÒ chÊt l−îng, c¬ cÊu ch−a hîp lý. Do vËy, ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè cÇn ph¶i ®−îc nghiªn cøu, x©y dùng thµnh ®éi ngò lín m¹nh, cã ®ñ lùc l−îng ®¸p øng sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ trong thêi kú míi. Môc tiªu cña Dù ¸n - Trªn c¬ së ®i s©u ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè t¹i 3 tØnh Lai Ch©u, Gia Lai, An Giang ë n−íc ta hiÖn nay ®Ó ®−a ra ®¸nh gi¸ chung vÒ sè l−îng, chÊt l−îng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè.

V¨n kiÖn §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø X. 1 - X¸c ®Þnh nguyªn nh©n, tõ ®ã lµm c¬ së ®Ó ®Ò xuÊt mét sè ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m x©y dùng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè trong thêi kú ®Èy m¹nh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë vïng nói, vïng d©n téc thiÓu sè. Ph¹m vi vµ ®èi t−îng ®iÒu tra 1. Ph¹m vi ®iÒu tra - Ph¹m vi kh«ng gian: + T©y B¾c: Chän tØnh Lai Ch©u (Mçi tØnh chän mét huyÖn).

+ T©y Nguyªn: Chän tØnh Gia Lai (Mçi tØnh chän mét huyÖn). + T©y Nam Bé: Chän tØnh An Giang (Mçi tØnh chän mét huyÖn). - Ph¹m vi thêi gian: + §iÒu tra, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng n¨m 2008. + §Ò xuÊt kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p cho giai ®o¹n 2010- 2015 vµ tÇm nh×n ®Õn n¨m 2020.

- Ph¹m vi vÊn ®Ò: + §iÒu tra, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng vµ ®Ò xuÊt mét sè ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m x©y dùng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè trong thêi kú ®Èy m¹nh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë vïng nói, vïng d©n téc thiÓu sè. §èi t−îng ®iÒu tra - Lµ c¸n bé d©n téc thiÓu sè cã tr×nh ®é tõ cao ®¼ng, ®¹i häc trë lªn c«ng t¸c t¹i c¸c c¬ quan, xÝ nghiÖp, ®¬n vÞ, c¸c viÖn nghiªn cøu. Ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra 1. Ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra b»ng b¶ng hái 2.

Ph−¬ng ph¸p pháng vÊn s©u 3. Ph−¬ng ph¸p kÕ thõa 4. Ph−¬ng ph¸p chuyªn kh¶o 5. Ph−¬ng ph¸p chuyªn gia - §iÒu tra, kh¶o s¸t ®iÓm - To¹ ®µm - Tæ chøc héi th¶o chuyªn ngµnh 6.

Ph−¬ng ph¸p tæng hîp, ph©n tÝch, so s¸nh. Ph−¬ng ph¸p xö lý vµ ph©n tÝch th«ng tin V. Néi dung cña ®iÒu tra (3 néi dung) PhÇn I: Mét sè vÊn ®Ò chung vÒ TrÝ thøc - TrÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè 1. Mét sè kh¸i niÖm 2.

§Æc ®iÓm t×nh h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ®Êt n−íc nãi chung vµ vïng d©n téc thiÓu sè nãi riªng trong thêi kú CNH, H§H hiÖn nay. Vai trß cña ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè 2 PhÇn II: Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè hiÖn nay VÊn ®Ò thø nhÊt: Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS ë ba tØnh: Lai Ch©u, Gia Lai, An Giang 1. Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS tØnh Lai Ch©u trong thêi kú CNH, H§H 2. Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS tØnh Gia Lai trong thêi kú CNH, H§H 3.

Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS tØnh An Giang trong thêi kú CNH, H§H VÊn ®Ò thø hai: Thùc tr¹ng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè trong c¶ n−íc 1. Thùc tr¹ng vÒ sè l−îng vµ ®¸nh gi¸ sè l−îng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS 2. Thùc tr¹ng vÒ chÊt l−îng vµ ®¸nh gi¸ chÊt l−îng trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè 3. Thùc tr¹ng vÒ ®iÒu kiÖn sèng, ®iÒu kiÖn lµm viÖc vµ nguyÖn väng cña ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè 4.

Thùc tr¹ng vÒ c¬ cÊu, ph©n bè ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè 5. Thùc tr¹ng vÒ c«ng t¸c ®µo t¹o, qu¶n lý ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè 6. VÊn ®Ò ®Æt ra cho viÖc x©y dùng, ph¸t triÓn ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè trong sù nghiÖp CNH, H§H - VÊn ®Ò ®Æt ra. - Xu thÕ vËn ®éng, ph¸t triÓn cña ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS trong thêi kú CNH, H§H.

- Yªu cÇu ph¸t triÓn cña ®éi ngò trÝ thøc ng−êi DTTS trong thêi kú ®Èy m¹nh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. PhÇn III : §Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m x©y dùng ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè trong thêi kú cNH, h§H ë vïng nói, vïng d©n téc thiÓu sè A. §Þnh h−íng c¬ b¶n VÊn ®Ò thø nhÊt: Quan ®iÓm cña §¶ng vµ Nhµ n−íc vÒ sù ph¸t triÓn ®éi ngò trÝ thøc ng−êi d©n téc thiÓu sè trong c¸ch m¹ng ViÖt Nam VÊn ®Ò thø hai: Quan ®iÓm NghÞ quyÕt §¹i héi X vÒ trÝ thøc vµ h−íng ph¸t triÓn vïng d©n téc vµ miÒn nói.