Đánh giá tài nguyên nước mặt lưu vực sông Hương với biến động khí hậu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thủy văn học nghiên cứu đánh giá tài nguyên nước mặt lưu vực sông hương có xét đến biến động khí hậu, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Công Quang
• Trường học: Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Thủy văn
• Đề tài: Đánh Giá Tài Nguyên Nước Mặt Lưu Vực Sông Hương Dưới Tác Động Biến Động Khí Hậu
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: ĐẶC ĐIỂM LƯU VỰC SÔNG HƯƠNG
• 1.1. Đặc điểm địa lý, địa hình, địa chất thổ nhưỡng của lưu vực
• 1.2. Đặc điểm sông ngòi
• 1.3. Điều kiện khí tượng thủy văn
• 1.3.1. Mạng lưới trạm khí tượng thủy văn
• 1.3.2. Điều kiện khí hậu
• 1.4. Tài nguyên nước mặt
• 1.5. Điều kiện kinh tế xã hội
• 1.6. Các ngành dịch vụ và cơ sở hạ tầng
• 2. CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ MƯA, BỐC HƠI VÀ DÒNG CHẢY MẶT TRÊN LƯU VỰC SÔNG HƯƠNG
• 2.1. Phân tích đánh giá mưa trên lưu vực sông Hương
• 2.1.1. Tình hình dữ liệu
• 2.1.2. Phân tích tính toán mưa trên lưu vực
• 2.2. Phân tích, đánh giá bốc hơi trên lưu vực sông Hương
• 2.2.1. Tình hình dữ liệu
• 2.2.2. Phân tích, đánh giá bốc hơi trên lưu vực
• 2.3. Phân tích đánh giá dòng chảy mặt trên lưu vực sông Hương
• 2.3.1. Tình hình dữ liệu
• 2.3.2. Phân tích tính toán dòng chảy mặt
• 2.4. Nhận xét
• 3. CHƯƠNG III: PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ BIẾN ĐỘNG KHÍ HẬU TRÊN LƯU VỰC SÔNG HƯƠNG
• 3.1. Biến đổi khí hậu ở Việt Nam
• 3.1.1. Những khái niệm cơ bản trong biến đổi khí hậu
• 3.1.2. Các kịch bản biến đổi khí hậu ở Việt Nam
• 3.2. Nghiên cứu đánh giá những biến động khí hậu và biến động về mực nước biển khu vực Trung Trung Bộ
• 3.2.1. Những biến động về mực nước biển khu vực Trung Trung Bộ
• 3.2.2. Những biến động về nhiệt độ
• 3.2.3. Những biến động về lượng mưa
• 3.3. Diễn biến thiên tai trên lưu vực sông
• 3.4. Nhận xét, đánh giá
• 4. CHƯƠNG IV: ỨNG DỤNG MÔ HÌNH MIKE BASIN TÍNH TOÁN CÂN BẰNG NƯỚC CHO KHU VỰC HẠ LƯU SÔNG HƯƠNG
• 4.1. Giới thiệu mô hình Mike Basin
• 4.2. Lập sơ đồ các biến đầu vào
• 4.2.1. Hiện trạng khai thác, sử dụng nguồn nước trên lưu vực sông Hương
• 4.2.2. Phân vùng tính toán
• 4.3. Nhu cầu sử dụng nước
• 4.3.1. Các căn cứ tính nhu cầu sử dụng nước
• 4.3.2. Nhu cầu nước trong giai đoạn hiện tại
• 4.3.3. Nhu cầu nước đến 2020
• 4.4. Số liệu đầu vào
• 4.4.1. Số liệu khí tượng thủy văn
• 4.4.2. Số liệu nhu cầu dùng nước
• 4.4.3. Số liệu hoạt động các hồ chứa
• 4.5. Tính toán với các kịch bản khác nhau
• 4.5.1. Phương án hiện trạng
• 4.5.2. Phương án tương lai có xét tới kịch bản biến đổi khí hậu B2
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Đặc điểm lưu vực sông Hương

Lưu vực sông Hương, nằm trong tỉnh Thừa Thiên Huế, có diện tích khoảng 2.830 km², trong đó hơn 80% là đồi núi. Sông Hương được hình thành từ ba nhánh chính là sông Bồ, sông Hữu Trạch, và sông Tả Trạch. Sông Hương không chỉ giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh mà còn là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề từ thiên tai và biến đổi khí hậu. Đặc biệt, những năm gần đây, tình hình thời tiết cực đoan như bão và lũ lụt đã gia tăng, gây thiệt hại lớn về tài sản và cuộc sống của người dân. "Việc nghiên cứu và đánh giá tài nguyên nước trong bối cảnh biến động khí hậu là cần thiết để đảm bảo phát triển bền vững cho lưu vực sông Hương."

1.1 Đặc điểm địa lý và địa hình

Lưu vực sông Hương có địa hình đa dạng với các vùng núi cao, đồi thoải và đồng bằng. Đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng các công trình chứa nước. Địa hình vùng núi cao như Bạch Mã có độ cao trên 1.000m, trong khi đồng bằng sông Hương có diện tích khoảng 560-580 km². "Địa hình phức tạp này ảnh hưởng đến quản lý nước và tài nguyên thiên nhiên trong khu vực, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu."

II. Phân tích đánh giá mưa bốc hơi và dòng chảy mặt

Phân tích lượng mưa và bốc hơi là rất quan trọng để đánh giá tài nguyên nước mặt trong lưu vực sông Hương. Dữ liệu cho thấy lượng mưa có sự biến động lớn theo mùa, với mùa mưa tập trung từ tháng 9 đến tháng 12. "Lượng bốc hơi cũng tăng lên, ảnh hưởng đến dòng chảy mặt và tài nguyên nước trong khu vực." Việc đánh giá dòng chảy mặt giúp xác định khả năng cung cấp nước cho các nhu cầu sinh hoạt và sản xuất trong khu vực, từ đó có thể đưa ra các giải pháp hợp lý cho quản lý nước.

2.1 Tình hình dữ liệu mưa

Dữ liệu mưa trên lưu vực sông Hương cho thấy sự phân bố không đồng đều. Các trạm đo mưa cho thấy lượng mưa cao ở khu vực miền núi và thấp hơn ở đồng bằng. "Điều này cho thấy cần có các biện pháp bảo vệ nguồn nước và quản lý tài nguyên nước một cách hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh biến động khí hậu."

III. Phân tích biến động khí hậu

Biến động khí hậu đang ngày càng ảnh hưởng đến lưu vực sông Hương. Nghiên cứu cho thấy nhiệt độ trung bình có xu hướng tăng lên, trong khi lượng mưa cũng có những biến động đáng kể. "Các kịch bản biến đổi khí hậu được xây dựng cho thấy mức độ tăng nhiệt độ và thay đổi lượng mưa có thể dẫn đến tình trạng khan hiếm nước trong tương lai." Việc hiểu rõ những biến động này là cần thiết để có các biện pháp ứng phó kịp thời.

3.1 Những biến động về nhiệt độ

Nhiệt độ trung bình năm ở khu vực lưu vực sông Hương đã tăng lên đáng kể trong những thập kỷ qua. "Sự gia tăng nhiệt độ không chỉ ảnh hưởng đến tài nguyên nước mà còn tác động đến các hoạt động kinh tế và sinh hoạt của người dân trong khu vực." Việc theo dõi và đánh giá những biến động này là rất quan trọng để có thể đưa ra các dự báo và kế hoạch ứng phó hiệu quả.

IV. Ứng dụng mô hình MIKE BASIN

Mô hình MIKE BASIN được áp dụng để tính toán cân bằng nước cho khu vực hạ lưu sông Hương. Mô hình này giúp xác định nhu cầu sử dụng nước trong hiện tại và tương lai, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý nước hiệu quả. "Việc sử dụng mô hình này không chỉ giúp dự đoán tài nguyên nước mà còn hỗ trợ trong việc lập kế hoạch phát triển bền vững cho lưu vực sông Hương."

4.1 Giới thiệu mô hình MIKE BASIN

Mô hình MIKE BASIN là một công cụ mạnh mẽ để mô phỏng và quản lý tài nguyên nước trong các lưu vực sông. "Mô hình này cho phép tích hợp nhiều yếu tố như lượng mưa, bốc hơi và nhu cầu sử dụng nước, từ đó cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình quản lý nước trong khu vực."

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lưu vực sông Hương, với diện tích khoảng 2.960 km², chiếm gần 60% diện tích tỉnh Thừa Thiên Huế, là nguồn tài nguyên nước mặt quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường khu vực. Lưu vực này có đặc điểm địa hình đa dạng, gồm vùng núi cao, đồi thoải, đồng bằng trũng thấp và hệ đầm phá ven biển, tạo nên sự phân bố không đồng đều về lượng mưa và dòng chảy. Lượng mưa trung bình hàng năm dao động từ 1.400 mm đến hơn 3.600 mm, tập trung chủ yếu trong mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 12, chiếm 70-80% tổng lượng mưa năm. Dòng chảy mặt trên lưu vực cũng biến động mạnh theo mùa, với lưu lượng mùa lũ chiếm tới 70-75% tổng lượng dòng chảy năm, trong khi mùa kiệt chỉ chiếm khoảng 25-30%.

Biến đổi khí hậu đã và đang tác động rõ rệt đến lưu vực sông Hương, làm gia tăng tần suất và cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt và hạn hán, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và môi trường. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá tài nguyên nước mặt lưu vực sông Hương trong bối cảnh biến động khí hậu, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý và sử dụng nguồn nước hiệu quả, bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào phân tích đặc điểm địa lý, khí tượng thủy văn, biến động khí hậu và ứng dụng mô hình toán để tính toán cân bằng nước cho khu vực hạ lưu sông Hương, với dữ liệu thu thập từ các trạm khí tượng thủy văn và thủy văn trong giai đoạn từ 1976 đến 2012.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý tài nguyên nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xã hội bền vững tại Thừa Thiên Huế, đồng thời góp phần bảo vệ di sản văn hóa và môi trường sinh thái khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tài nguyên nước và biến đổi khí hậu, bao gồm:

• Lý thuyết cân bằng nước lưu vực: Phân tích sự cân bằng giữa lượng mưa, bốc hơi, dòng chảy mặt và sử dụng nước trong lưu vực để đánh giá tài nguyên nước mặt.
• Mô hình biến đổi khí hậu và kịch bản phát thải: Áp dụng các kịch bản biến đổi khí hậu trung bình để dự báo biến động nhiệt độ, lượng mưa và mực nước biển trong khu vực.
• Mô hình thủy văn MIKE BASIN: Mô hình toán học tích hợp để mô phỏng cân bằng nước, phân vùng sử dụng nước và tính toán nhu cầu nước trong các kịch bản khai thác khác nhau.
• Các khái niệm chính bao gồm: biến động khí hậu, cân bằng nước, dòng chảy mặt, bốc hơi, nhu cầu sử dụng nước, xâm nhập mặn và tác động của thiên tai.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được sử dụng bao gồm số liệu quan trắc khí tượng thủy văn (mưa, nhiệt độ, bốc hơi, độ ẩm, gió) và thủy văn (mực nước, lưu lượng dòng chảy) từ 10 trạm khí tượng và 7 trạm thủy văn trên lưu vực sông Hương, với chuỗi số liệu dài từ năm 1976 đến 2012. Dữ liệu được thu thập từ Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia và các cơ quan quản lý địa phương.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả và phân tích biến động lượng mưa, bốc hơi và dòng chảy mặt theo thời gian và không gian.
• Phân tích chuỗi thời gian, đường lũy tích sai chuẩn để xác định chu kỳ biến động mưa và dòng chảy.
• Tính toán lượng mưa năm thiết kế theo các tần suất 25%, 50%, 75% phục vụ cho mô hình hóa.
• Ứng dụng mô hình MIKE BASIN để mô phỏng cân bằng nước lưu vực, phân vùng sử dụng nước và tính toán nhu cầu nước hiện tại và đến năm 2020.
• Phân tích các kịch bản khai thác tài nguyên nước trong điều kiện biến đổi khí hậu, bao gồm kịch bản hiện trạng và kịch bản biến đổi khí hậu B2.

Cỡ mẫu dữ liệu quan trắc đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao, phương pháp chọn mẫu dựa trên vị trí địa lý và đặc điểm lưu vực nhằm phản ánh đầy đủ sự biến động khí hậu và thủy văn. Thời gian nghiên cứu kéo dài 36 năm, đủ để phân tích xu hướng và biến động dài hạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động lượng mưa và phân bố không đồng đều
   Lượng mưa trung bình nhiều năm trên lưu vực dao động từ 1.400 mm đến 3.697 mm, với trạm Nam Đông có lượng mưa lớn nhất (3.697 mm) và trạm Kim Long thấp nhất (2.685 mm). Mưa tập trung chủ yếu trong 4 tháng mùa lũ (tháng 9-12), chiếm 70-80% tổng lượng mưa năm. Lượng mưa năm lớn nhất gấp 1,1-1,3 lần lượng mưa trung bình và gấp 3-3,5 lần lượng mưa nhỏ nhất.

2. Dòng chảy mặt phân bố theo mùa rõ rệt
   Lưu lượng dòng chảy trung bình năm tại các trạm dao động từ 660 m³/s (sông Hương) đến 2.597 m³/s (sông Bồ). Dòng chảy mùa lũ chiếm 70-75% tổng lượng dòng chảy năm, trong khi mùa kiệt chỉ chiếm 25-30%. Lũ lên nhanh do địa hình dốc và lưu vực ngắn, thời gian truyền lũ từ Thượng Nhật đến Kim Long chỉ khoảng 3-5 ngày.

3. Ảnh hưởng rõ rệt của biến đổi khí hậu
   Nhiệt độ trung bình năm có xu hướng tăng, lượng mưa biến động mạnh theo chu kỳ 11 năm. Mực nước biển dâng và xâm nhập mặn sâu vào nội địa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Các hiện tượng thiên tai như bão, lũ lụt có tần suất và cường độ tăng lên, gây thiệt hại lớn cho khu vực hạ lưu và thành phố Huế.

4. Nhu cầu sử dụng nước tăng cao và phân bố không đồng đều
   Nhu cầu nước hiện tại tập trung chủ yếu vào nông nghiệp (tưới tiêu), công nghiệp và sinh hoạt, với tổng lượng nước sử dụng năm 2012 khoảng 400-600 triệu m³ trong mùa khô, chiếm 18-20% tổng lượng nước năm. Dự báo đến năm 2020, nhu cầu nước sẽ tăng đáng kể, đặc biệt trong các ngành công nghiệp và thủy sản.

Thảo luận kết quả

Sự phân bố không đồng đều về lượng mưa và dòng chảy mặt là do đặc điểm địa hình phức tạp của lưu vực, với vùng núi cao phía Tây và đồng bằng trũng thấp phía Đông. Mưa lớn tập trung vào mùa lũ tạo ra nguy cơ ngập úng, trong khi mùa kiệt kéo dài gây hạn hán và xâm nhập mặn sâu. Kết quả mô hình MIKE BASIN cho thấy cân bằng nước lưu vực đang chịu áp lực lớn từ biến đổi khí hậu và tăng trưởng nhu cầu sử dụng nước.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực Bắc Trung Bộ, lưu vực sông Hương có đặc điểm lũ lên nhanh và biến động khí hậu rõ nét hơn do ảnh hưởng của dãy núi Hải Vân và hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai. Việc ứng dụng mô hình toán học giúp đánh giá chính xác tác động của các kịch bản biến đổi khí hậu và khai thác nước, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ đường lũy tích sai chuẩn lượng mưa, biểu đồ phân bố dòng chảy theo mùa và bảng thống kê nhu cầu sử dụng nước theo ngành và vùng, giúp minh họa rõ ràng xu hướng và biến động tài nguyên nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và giám sát tài nguyên nước mặt
   Thiết lập hệ thống quan trắc liên tục, cập nhật dữ liệu khí tượng thủy văn và thủy văn để theo dõi biến động tài nguyên nước, đặc biệt trong mùa lũ và mùa kiệt. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Khí tượng Thủy văn. Thời gian: ngay trong 1-2 năm tới.

2. Phát triển và ứng dụng mô hình dự báo thủy văn và biến đổi khí hậu
   Sử dụng mô hình MIKE BASIN và các công cụ mô phỏng khác để xây dựng kịch bản khai thác nước và ứng phó với biến đổi khí hậu, phục vụ hoạch định chính sách và quy hoạch phát triển. Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học, cơ quan quản lý. Thời gian: 3-5 năm.

3. Xây dựng các công trình thủy lợi và điều tiết nước hợp lý
   Khai thác tiềm năng các vị trí thuận lợi để xây dựng hồ chứa, kênh mương nhằm điều tiết dòng chảy, giảm thiểu ngập lụt mùa mưa và đảm bảo nguồn nước mùa khô. Chủ thể: Ban Quản lý dự án thủy lợi, chính quyền địa phương. Thời gian: 5-10 năm.

4. Thực hiện các biện pháp thích ứng với xâm nhập mặn và hạn hán
   Áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước, cải tạo đất, trồng cây chịu hạn, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước và ứng phó thiên tai. Chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, các tổ chức xã hội. Thời gian: liên tục.

5. Tăng cường hợp tác liên ngành và nâng cao năng lực quản lý
   Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các ngành, địa phương trong quản lý tài nguyên nước và biến đổi khí hậu, đào tạo cán bộ chuyên môn và nâng cao năng lực cộng đồng. Chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan. Thời gian: 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý tài nguyên nước và môi trường
   Luận văn cung cấp dữ liệu và phân tích chi tiết giúp hoạch định chính sách, quản lý khai thác và bảo vệ nguồn nước hiệu quả trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành thủy văn, khí tượng và môi trường
   Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp phân tích dữ liệu khí tượng thủy văn, mô hình hóa cân bằng nước và đánh giá tác động biến đổi khí hậu tại lưu vực sông.

3. Chuyên gia quy hoạch và phát triển kinh tế - xã hội địa phương
   Giúp hiểu rõ đặc điểm tài nguyên nước và các thách thức trong phát triển bền vững, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện tự nhiên.

4. Cộng đồng dân cư và các tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực môi trường và phát triển bền vững
   Nâng cao nhận thức về tác động của biến đổi khí hậu và vai trò của quản lý tài nguyên nước, hỗ trợ xây dựng các chương trình thích ứng và giảm thiểu rủi ro thiên tai.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần đánh giá tài nguyên nước mặt lưu vực sông Hương trong bối cảnh biến đổi khí hậu?
   Biến đổi khí hậu làm thay đổi lượng mưa, dòng chảy và mực nước biển, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước mặt. Đánh giá giúp hiểu rõ tác động, từ đó quản lý và sử dụng nước hiệu quả, giảm thiểu rủi ro thiên tai.

2. Phương pháp nào được sử dụng để phân tích biến động khí hậu và tài nguyên nước trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu sử dụng dữ liệu quan trắc dài hạn, phân tích thống kê, chuỗi thời gian, đường lũy tích sai chuẩn và mô hình toán MIKE BASIN để mô phỏng cân bằng nước và dự báo kịch bản khai thác.

3. Lượng mưa và dòng chảy trên lưu vực sông Hương biến động như thế nào theo mùa?
   Lượng mưa và dòng chảy tập trung chủ yếu trong mùa mưa (tháng 9-12), chiếm 70-80% lượng mưa và 70-75% dòng chảy năm. Mùa kiệt kéo dài 8 tháng, dòng chảy giảm mạnh, gây hạn hán và xâm nhập mặn.

4. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng ra sao đến xâm nhập mặn trên sông Hương?
   Mùa khô kéo dài, dòng chảy giảm làm mặn xâm nhập sâu vào nội địa, ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại khu vực thành phố Huế và vùng hạ lưu.

5. Các giải pháp chính để quản lý tài nguyên nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu là gì?
   Tăng cường giám sát, ứng dụng mô hình dự báo, xây dựng công trình điều tiết nước, áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm, nâng cao nhận thức cộng đồng và phối hợp liên ngành trong quản lý.

Kết luận

• Lưu vực sông Hương có tài nguyên nước mặt phong phú nhưng phân bố không đồng đều theo mùa và không gian, chịu ảnh hưởng mạnh của biến đổi khí hậu.
• Lượng mưa và dòng chảy biến động theo chu kỳ, với mùa mưa chiếm phần lớn lượng nước, mùa kiệt kéo dài gây hạn hán và xâm nhập mặn sâu.
• Biến đổi khí hậu làm tăng tần suất và cường độ thiên tai, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước và phát triển kinh tế xã hội khu vực.
• Mô hình MIKE BASIN là công cụ hiệu quả để đánh giá cân bằng nước và dự báo nhu cầu sử dụng trong các kịch bản biến đổi khí hậu.
• Cần triển khai các giải pháp quản lý tổng hợp, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tài nguyên nước lưu vực sông Hương.

Tiến trình tiếp theo: Cập nhật dữ liệu quan trắc liên tục, hoàn thiện mô hình dự báo, xây dựng kế hoạch quản lý và đầu tư công trình thủy lợi phù hợp.

Kêu gọi hành động: Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, ứng phó kịp thời với biến đổi khí hậu nhằm phát triển bền vững lưu vực sông Hương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: DAC DIEM LƯU VỰC SÔNG HƯƠNG LA Đặcđiểm địa dia hình, địa chấtthổ nhưỡng của lưu vực LLL Vjvidia ls Sông Hương là sông lớn nhất tỉnh Thừa Thiên- Huế. Phía Bắc giáp tỉnh Quảng Trị, phía Tây giáp CHDCND Lào; phía Nam giáp tỉnh Quảng Nam và TP. Da Nẵng: phía Đông là biển Lưu vực sông Hương và các lưu vực phụ cận có diện ích lưu vục 3760 km2, trong đồ lưu vue chính của sông Huong 2960 km2 , các sông phụ cận như: sông Nang, sông Cầu Hai, sông Tuổi. sông Phú Bài và vách múi chiếm 800 km2.

Lưu vue sông Hương và phụ cận bao trùm các huyện Phong Dita, Quảng Điễn, Hương Trả, Thành phố Huế, Nam Đông. Hương Thủy, Phú Vang, 1/2 Phú Lộc. Sông Hương và các sông nhỏ đều bắt nguồn từ sườn Đông đãi Trường Sơn và đính núi cao Bạch Mã, các sông đều chiy theo hướng Nam-Bắc đổ ra biển theo cửa “Thuận An và cửa Tư Hiền. Dòng chính sông Hương có 3 nhánh lớn là sông Hữu.

Trach, sông Tả Trach, sông BS, Sông Tả Trạch và sông Hữu Trạch gặp nhau ở ngã ba Tuần. Sông Bồ nhập lưu với dong chính sông Hương tại ngã ba Sinh. Phần miễn núi các nhánh chính của sông Hương chay gon trong lòng dẫn. Từ phần trung lưu và hạ lưu có rắt nhiều đồng dẫn chia sẻ đồng chảy với sông Hương cả trong mùa kiệt lẫn mùa lũ.

Trước khi đỗ ra bi tại cửa Thuận An và cửa Tự Hiễn trong mia lũ ding chảy sông Hương nhận thêm nguồn nước Châu Sơn, Phú Bai, sông Nông, sông Tru, sông Cầu Hai hòa Lin điều it với nhau ở đồng bằng sông Hương và dồn vào vụng Cầu Hai, đ Thủy Tú, phi Tam Giang. Đồng bằng hạ du sông Hương là noi nhận nước lũ của các sông suối trước khi lũ được đưa ra biễn. Trong mùa kiệt triều mặn xâm nhập sâu vào đồng chỉnh sông Hương ảnh hưởng tới các cửa lẫy nước cung cấp cho các nghành kinh tổ trong lưu vực. 112 Đặc diém dja hình Địa hình tinh Thừa Thiên - Huế rit phức tap và da dạng dia hình.

Những dang địa hình chính: Vùng núi và núi cao, đổi thoải, cồn cát và côn cát ven bi cđồng bằng triing thấp và hệ đầm phá. “Tổng thể lưu vực sông Hương có hướng dốc từ Tây sang Đông nghĩa là từ sườn đông dy Trường Sơn ra biển. Theo chỉ Tay- Đông địa h có dạng n - vùng đồi nhỏ hẹp- vùng thung lũng đồng bằng ph và cồn cát ven biển 1.1 Địa hình vùng núi và múi cao, đổi thoải - Dang địa hình này chế hầu hết đất dai hư) n A Lưới, Nam Đông, 1/2 huyện Phong Điễn và 2/3 huyện Phú Lộc tổng diện tích mặt bing dang địa hình này là 370 000 ha. Phân bổ chủ yếu ở phía Tây và Tây Nam tinh, các diy núi cao phía Tay chính là đỉnh Trường Sơn có cao độ từ hơn 1.

Có những đỉnh cao như Động Ngự (1.346m), định Bạch Mã, đính. Hai Vân, Các núi xâm nhập theo hướng Tây Đông như day Phước Tượng, diy Lang Cô chia ất địa hình đồng bing ra thành những thung lũng như thung lũng sông Hương, thung lũng Thừa Lưu và thung lũng Lãng Cô. Thể nghiêng chính của dang địa hình này là Tây Nam - Đông Bắc, độ dốc lớn trên 30”. Dạng địa hình này đối chỗ mỡ rộng thành những thung lũng ving cao như thung lũng Nam Đông, thung lũng A Lưới trên độ cao gần 500m.

Thể địa hình Thừa Thiên - Huế hầu như không có vùng đổi hoặc ving đồi rất, ving đổi ở đây có cao độ từ 50m đến 100m. Trên dạng địa hình này có rt nhiều vị tí có thể xây dựng được các công tình chứa nước lợi dụng tổng hợp nhất là chứa trong mùa lũ để giảm lũ cho bạ du - Địa hình núi cao đốc còn rừng nguyên sinh như diy núi Bạch Mã. định núi cao trên. Bình quân độ cao vùng núi từ $00 ~.

Diện tích vùng rừng núi chiếm tới tên 40% diện tích mặt bằng lưu vực - Địa hình vũng đồi thoải có độ cao bình quân từ 50 ~ 200m, có rit nhiều thung lũng như thung lũng Binh Điển, Dương Hòa, Cé Bi, Bê Luông. lăng này rit tiện lợi cho việc xây dựng các kho nước lợi dung tổng hợp, diện tích vùng đổi chiếm tới 25% diện tích mat bằng vùng nghiền cứu. Địa hình vùng đồng bing bing ở Thừa Thiên - Hué là thung lũng các sông subi rong tinh mà điền ủng ding bing sông Hương. Diện tích vùng đồng bằng ở Thừa Thiên - Huế khoảng 560 - 580 km nó bị chia cất thành 3 vùng đồng bằng: Đồng bằng sông Huong, đồng bằng sông Ba Lu (Phú Lộc) vi ding bằng ving Lãng Cô.

Có gi tri kinh t nông nghiệp chủ y&u i đồng bằng sông Hương và sông Đù Lu ~ Đồng bằng sông Hương có thé nghiéng theo hướngụ Bắc Nam và Tây Đông tạo thành các lòng máng trũng. Vùng Bắc sông Hương cao độ đắt biển đối từ (-0,5) đến (42. Vùng hữu ngạn sông Ô Lâu từ Phong Tha, Phong Hoà đến Phong Bình, Phong Chương thuộc huyện Phong Điển có cao độ phổ biến ở (+1,0) đến (+l. Tuy nhiên vẫn có những rén răng như khu Văn Đình cao độ từ 0,5) đến (0,10m.

Vũng đồng bằng Quảng Din có cao độ phổ biển (+1,0) đến (+1,5)m, cũng số những lòng chảo cao độ từ 0,1) đến 0,5)m như vùng tring Quảng An, Quảng “Thành. Quảng Phước (Quảng Điển), Hương Phong, Hương Vĩnh(Hương Trà) ~ Địa hình ding bằng Nam. ng Hương là một lòng máng doc nghiêng từ Tây Bắc xuống Đông Nam và liy trục sông Đại Giang làm diy ming. Ruộng dit ở đây phần lớn nằm tử cao tình (0,5) đến (0.0mm, những nơi cao như ven đường 1A, ven <n cát phá Tam Giang cổ cao độ từ (1,0) đến (+1.

Bang bằng hep và chạy dài 30 km. So với vùng Bắc sông Hương, vùng Nam sông Hương địaÌ ih tring thấp hơn tùng đồng bằng Phú Lộc đây thực chất là một trong 20 vịnh bị bai lắp tạo. thành đồng bằng này, Diện tich đắt đại bộ phận ở cao độ (1. Có những vùng tring thấp như phía tây đườngsắt vùng Thừa Lưu, Thuy Cam, Thuỷ Liên.

Vùng đẳng bằng này hẹp, địa hình kém bằng phẳng và có dang lồng chảo. Đẳng bằng ở Thta “Thiên - Huế cho đến nay đã được khai thác tối đa đưa vào sản xuất. - Địa hình vững đồng bằng chiếm 20% diện tích lưu vực, đây là vũng tring thấp của lưu vục sông Hương. Ving đồng bằng phía Bắc sông Hương có cao độ biến đổi từ (+0,5) đến (40,6)m; phía Nam sông Hương có cao độ biến đổi từ (1,5) m đến (-1,0)m.

Đây là vùng tập trung hầu hết các hoạt động kinh tế xã hội của lưu. vực sông Hương 1. Địa hình vùng dim phá Day là dang địa hình đặc biệt của Thừa Thiên - Huế nằm giữa cồn cát ven biển và đồng bằng, ở dang địa bình này có 2 vùng Phá Tam Giang - Cầu Hai và đầm Lãng Cô. 6 = Phá Tam Giang - Cu Hai thực chất à ự lưu thong giữa cửa sông Ô Lâu, sông Hương và hệ thống sông nhỏ phía hữu sông Hương như sông Nông, sông Phú Bài, sông Truồi.

Nó có nhiễu tên gọi phía cử Ô Lâu và phá Tam Giang từ cửa “Thuận An đến phá Cau Hai là đầm Thuy Tứ hoặc gọi là Phá Đông. Phá Cầu Hai (con gọi là dim San, đầm Chudi) toàn bộ vùng phá này có én tích 22. “Chiều dai 80 km, nơi rộng nhất 8-10 km, nơi hẹp nhất 0,5- 0,7 km. Phá này được thông với biển bằng hai cửa Thuận An và Tư Hiển.

Ci Thuận An và cửa Tư Hiển từ rước đến nay không ổn định và nhất la vio mùa Ia những năm gin đây thường bị đổi cửa ở Tự Hiển, Độ sâu bình quân ở Phí trong mùa kiệt là 15 - 2 0m đổi chỗ như ở cửa Thuận An 6 - 8m, Mùa lũ độ sâu của Phá biến động từ 3 - 8m. Đây là vùng điều tiết nước lũ của các sông Hương, Ô lâu, Truồi, Nông trước khi dòng chảy. thoát ra biển. Trong mia là cũng như mủa kiệt Pha bị chiếm dữ bởi nước mặn nhưng độ mặn đã bị biển đổi do sự pha loãng của nước sông.

Đằm phá này đang bị khái thie thiểu quy hoạch do vậy nó bị ô nhiễm trong mùa kiệt và thu hep lồng do sự lin bể để nuôi tôm, cá. Dằm phá này nếu biết khai thác sẽ trở thành thé mạnh kinh tế của tin Thừa Thiên - Huế - Đầm Lãng Cô được bao bọc bởi phía Tây và \ wm là đấy núi Hải Vân, phía Đông là dai cồn cát cao và có một cửa duy nhất tại chân đèo Hải Vân diện tích đầm.800ha độ su mặt nước tung ấm, chịu tác động của thuỷ triều và nước mat, Đầm Lăng Cô đang là điểm phát triển thuỷ hai sản biển của Phú Lộc - Hệ đầm phá của Thừa Thiên - Huế là tải nguyên thiên nhiền đặc biệt của tỉnh có thể huy động vào để phát triển kinh tế xã hội của tỉnh nhất là nuôi trồng thuỷ. hải sản và du lịch Day dim phá trên lưu vực nằm chắn giữa phần đồng bằng và cồn cất ven biển và chạy đọc từ cửa Lá tới cửa Tư Hiền. Chiễu rộng phá nơi hẹp nhất 800 đến 1.000; nơi rộng tới 6 đến lim, cao độ diy dim phá từ (5,0) đến -6,0) m, cao độ phần bãi non từ (1.

Diện tích vùng đầm phá tới 30,000 ha, đầy là một đặc thù riêng của lưu vực sông Hương.4 Vùng cát nội địa và vàng cát ven biển Ving cát Thừa Thiên - Huế là sự kéo đi tiếp nỗi vùng cát từ Quảng Bình vào đến chân đào Hai Vin, Cần cát ở đây có 2 dang - Cần nội địa đó là vùng đất cát cao thuộc 2 huyện Phong Điễn, Quảng Din với điện tích khoảng 110 km’ cao độ biển đổi từ 10.5) đến (+0,8)m địa hình khá bằng phẳng và chịu khô hạn thường xuyên ngoài vùng cát nội địa rên còn vin cát chạy ven dim Thu Tứ từ xã Phú Xuân đến xã Vinh Hà thuộc huyện Phú Vang với diện tích khoảng 48 km”. Cao độ biến đổi từ (+4. Trên vùng cát này cổ khả năng phát iển cây trồng cạn ánh tế trang ại và mô hình sinh thái cất ven biển chia làm 2 khu vực phía Bắc sông Hương từ Điển Hương th cửa Thuận An chiều đài khoảng 28 km chỗ rộng nhất 45 đến 5 km, chỗ hep nhất từ 0.5 km đốc thoi cả vỀ phía Tam Giang và phía biển. Cao độ biển đổi từ (16,0) đến (48,0)m côn cát này khá ôn định dân cư King mạc sinh sông ở day đã âu đời.