MỞ ĐẦU Đất đai nói chung và đất ngập man nồi riêng là nguồn tài nguyên vô cùng quí giá đối với cuộc sống. Đất dai là ur liệu sản xuất đặc biệt, là đối tượng của lao dong đồng thời là sản phẩm của lao dong. "Đất ngập mặn ở nước ta có khoảng 606.792 ha, phân bố dọc theo trên 3000 km bờ biển, thuộc địa bàn 29 tỉnh, thành phố ven biển. Trong đồ diện tích dat và rừng ngập mặn tập trung nhiều nhất là ở vùng đồng bằng sông Cữu Long và đồng bằng Bắc bộ2] Những công trình nghiên cứu gần đây của nhiều tác giả trong và ngoài nước vé diễn biến diện tích rừng và đất ngập man ven biển ở nước ta cho thấy: môi trường, .đấ, nước, các hệ sinh thấi ven biển đã và đang bị đe doa nghiêm trong do nhiều nguyên nhân khác nhau.[3] Năm 1943 cả nước có khoảng 400.000 ha rừng ngập mặn nhưng đến năm 2000 chỉ còn khoảng 155.
Trong đó diện tích rừng ngập mặn tự nhiên khoảng 59.876 ha là rừng trồng chiếm 61. Như vậy sau gắn 60 năm rừng ngập mặn nước ta đã giảm đi mất 2/3 diện tích. Năm 1982 đất ngập man thường xuyên ven biển có khoảng 494.000ha nhưng đến năm 2000 chỉ còn 446,991 ha giảm 47.000ha2] Sự suy giảm diện tích rừng ngập mặn và những biến động vẻ đất ngập mặn trong những năm qua do nhiều nguyên nhân khác nhau như : bị huỷ diệt vì chất độc trong chiến tranh, Sự Khai thác quá mức tài nguyên rừng và đất rừng ngập mặn. ‘Dac biệt trong những nấm gắn đây phong trào nuôi tôm xuất khẩu phát triển 6 ạt ở "hấu hết các tỉnh ven biểu.
đã làm cho diễn biến đất và rừng ngập mặn càng trở nên phức tạp. [8] [Nam 1993 tổng điện tích vùng triều cả nước là 649.009 ha, trong đó khu vực phía Bắc từ Quảng Ninh đến Quảng Bình là 141.017ha, nhưng đến năm 1996 điện tích này là 149.363 ha [9] Céc tỉnh vùng ven biển đồng bằng song Cửu Long có khoảng 373.305ha đất ngập man, nhưng có tới 179.045ha là dim nuôi tôm, chiếm tới gần 48% diện tích .đất ngập man. Chỉ tính từ năm 1997 đến năm 2000 diện tích nuôi tom trong vùng đã tăng từ 230.000ha và điện tích nuôi Nghèu, So huyết cũng tang ên khoảng 10.[2] Vige phát triển nuôi tom thiên về những lợi ích trước mắt đã làm cho môi trường đất và nước bị suy thoái nghiêm trong, gây nên sự mat căn bằng trong các he sinh thái ven biển (Qué trình nuôi trồng thuỷ sin Không đúng quy trình kỹ thuật đã thay đổi cơ bản các đặc tính hoá học đất, làm cho mực nước ngắm trong đất có xu hướng tụt xuống sâu, tạo điều kiện cho 6 xy xâm nhập vào đất, nhất là vào tầng sinh phèn, tạo ra khí độc cho cây trồng và thuỷ sản vì da số đất dưới rừng ngập mặn vùng ven biển Viet Nam là đất ngập mặn phèn tiểm tang nông. Môi trường đất, nước thay đổi không còn phù hợp với các đặc tính sinh lý, sinh thái của một số loài cây rừng ngập mặn là cần trở lớn cho công tác trồng và khỏi phục rừng ngập mặn.
Cho đến nay, các nghiên cứu về mối quan hệ giữa đặc điểm đất ngập man và từng ngập man còn ít. Diễn biến một số tính chất lý, hoá đất, trong các mô hình lâm ngư kết hợp chưa được nghiên cứu đẩy đủ. DE tài: * Nghiên cứu đặc điểm lý hod tính đất dưới rừng ngập man và một số mô hình lâm ng kết hợp, làm cơ sở để xuất phương hướ sử dung ng đất hợp lý tại vùng ven biển huyện Thái Thay tỉnh Thái Bình” sẽ góp phần giải quyết vấn đề trên CHUONG 1 TONG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN COU 1.Trên thế giới Vite phân hạng và đánh giá đất dai đã được thực hiện từ khá lâu ở nhiều nước trên thế giới. Tuy theo mục đích cụ thể, mỗi quốc gia đã để ra nội dung, phương, pháp đánh giá đất của mình.
Khoa học đất ra đời sớm nhất ở nước Nga, các nhà khoa học Nga đã có cơ sở khoa học về đất và những phương pháp cơ bản vé nghiên cứu đất. các công tình nghiên cứu của các nhà khoa học V. Kostusev và NM Sibirsev mà thổ nhưỡng học đã trở thành bộ môn khoa học.V Docuchaey đã đưa ra lý thuyết về phát sinh đất. và được thừa nhận trên toàn thế giới.
Qua nghiên cứu đất den làm ví du, Ong cho rằng: đất là một thể tự nhiên độc lập cũng giống như khoáng vật, thực vat, động vật, đất không ngừng thay đổi theo không gian và thời gian. “Trong công trình này lần đầu tiên Ong đã xác định mối quan hệ có tính qui luật giữa đất và điều kiện tự nhiên, môi trường và đã chỉ ra Việc hình thành đất là một quá trình phức tạp do tác động của 5 yếu tố tự nhiên là: khoáng vật, thực vật, động vat, không gian và thời gian.[10] © Mỹ, ý đồ xây đựng một chương trình nghiên cứu phân loại đất đã có từ năm 1832 do E. Ruffin khởi xướng, đến năm 1860 W. Hilgard xây dựng bing phân.
Jogi đất và bản đồ đất đầu tiên cho nước Mỹ, rên cơ sở nhận thức: đất là một vật thể tự nhiên, tinh chất đất có quan hệ đến thự vật và khí hậu [26] Đại hội Khoa học đất Quốc tế lần thứ 4 được tổ chức vào năm 1950 ở Amsterdam Ha Lan và lần thứ 5 vào năm 1934 ở Conggo đã thúc đẩy sự ra đời của 2 trung tâm nghiên cứu phan loại đất có tinh chất Quốc tế là: Trung tâm phân loại Soil ‘Taxonomy và Trung tâm phân loại FAO-UNESCO. Hai Trung tâm này cùng có một quan điểm nghiên cứu giống nhau, đó là quan điểm định lượng, và đã tiến hành xây. dựng hệ thống chỉ tiêu định lượng trong các cấp phân loại. Với quan điểm phân loại mới là dựa vào định lượng hoá tính chất, thì chỉ có những tính chất mà có thể xác định định lượng mới được sử dụng trong phân loại đất.
[10] Hiện nay ở Hoa kỳ việc nghiên cứu phân loại và xây dựng bản đồ dất sử dung "hệ thống phân loại Sol Taxonomy với hệ thống thuật ngữ tiếng. FAO- UNESCO đã vận dụng phương pháp dinh lượng trong phân loại đất của. Soil Taxonomy xây dựng hệ thống phân vị mang tính chú dẫn bản đồ, hệ thống phân loại và thuật ngữ mang tính hoà hợp, có mối quan hệ lãnh thổ nhằm sử đụng cho ngôi nhà chung toàn cầu. Năm 1961, Bản 46 dat thế giới, tỷ lệ 1/5.000 được Trung tâm FAO- UNESCO xuất bản.
Việc phân loại đất và xây dựng bản đồ này dựa trên cơ sở vận dụng phương pháp định lượng trong phân loại đất của của Soil Taxonomy. [27]I29] ‘Ti những năm 1950, việc đánh giá khả năng sử dụng đất đã được nhiều nhà khoa học và các tổ chức Quốc tế quan tâm. Đây được xem như là bước nghiên cứu kế tiếp của công tác nghiên cứu đặc điểm đất. Ngày nay công việc này đã trở thành một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng của các nhà quy hoạch, hoạch định chính sách.
va người sử dụng [10] Nam 1976 FAO đã để xuất định nghĩa vẻ đánh giá đất dai như sau: Đánh giá đất đại là quá trình so sánh, đối chiếu những tính chất của vạt đất cần đánh giá với những tính chất đất dai mà loại hình sử dung đất yêu cầu phải có. Đánh giá đất đai là quá trình thu thập thông tin, xem xét một cách toàn din các yếu tố đất dai với cây trồng để phân định ra mức độ thích hợp cao hay thấp. [29] © Mỹ, 2 phương pháp đánh giá đất đai được ứng dụng khá rộng rãi là: Phương pháp tổng hợp: lấy năng suất cây trồng nhiều năm làm tiêu chuẩn và phân hạng đất đại cho từng cây trồng cụ thé, trong đó lấy cây lúa mì là đối tượng chính và Phương pháp yếu tố: bằng cách thống ke các yếu tố tự nhiên, kinh tế để so sánh, lấy lợi nhuận tối da là 100 điểm (hoặc 100%) để làm mốc so sánh với các đất khác. 110128] Nhiều nước Châu Âu việc phân hạng và đánh giá đất đai được thực hiện theo 2 hướng là: 1- Phân hạng định tính: dựa trên các kết quả nghiên cứu các yếu tố tự nhiên “để xác định tiểm nang sản xuất của đất dai 2- Phân hạng định lượng: dựa vào kết quả nghiên cứu các yếu tố kinh tế, để xác định sức sẵn xuất thực tế của đất đãi|10] Ở Ấn Do và các nước vùng nhiệt đối ẩm châu Phi thường ấp dụng phương pháp tham biến để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố đất đai và cây trồng.
Các mối quan hệ này được biểu thị dưới dạng phương trình toán học. Kết quả phân hạng cược thé hiện dưới dang % hoặc điểm. [13] Bản dự thảo đầu tiên về tiêu chuẩn hoá việc đánh giá đất đai đã được thống, nhất do 2 Uỷ ban nghiên cứu ở Hà Lan và FAO- Roma thực hiện vào năm 1972 và phương pháp đánh giá đất dai đấu tiên của FAO được công bố vào năm 1976 và .được chỉnh lý vào năm 1983, [13] Học thuyết về loại sử dung dat đã được Duddhry (thế kỷ 19) xây dựng, sau này được Kostrowiky và các đồng sự của ông phát triển. Gin đây Beck và Bennerma đđã hoàn chỉnh và được Brickrtan và Smyth sử dụng trong để cương đánh giá đất dai năm 1976.(271 “Tren thế giới cũng có nhiều công trình nghiên cứu vé mối quan hệ giữa đặc tính của đất đai với sinh trưởng của cây trồng.
Từ các kết quả nghiên cứu này nhiều nhà khoa học đã cho Hing: Đối với các vùng ôn đới, phản ứng của đất, hàm lượng CaCO, và các chăt Baza khác, thành phần cấp hạt và điện thé Oxy hoá khi(Eh) của đất là những yếu tổ quan trọng nhất, quan điểm này đã xem các yếu tố hoá học đất ‘quan trọng hơn yếu 16 vật lý. Còn ở ving nhiệt đới thì các tác giả cho rằng: các yếu tố khả nang giữ nước, độ sâu của đất và độ thoáng khí là những yếu tố giữ vai trò chủ đạo, điều này có nghĩa là: yếu tổ vật lý đất quan trọng hơn yếu tố hoá học đất (13) Tuy nhiên các kết quả này là dựa trên các nghiên cứu về đất đổi núi, đất nông nghiệp, còn đối với đất ngập man không được để cập đến. “Trong những năm gần day Trung tâm lâm nghiệp Quốc tế (CIFOR) đã tiến hành nghiên cứu về quản lý lập địa và sản lượng rừng cho rừng trồng ở các nước nhiệt đới như: Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia, Nam Phi, Conggo, Brazil.