Chương 1: Cơ sở lý luận đánh giá tài nguyên du lịch phục vụ phát triển du lịch cuối tuần Chương 2: Nhu cầu và tiềm năng phát triển du lịch cuối tuần ở khu vực Hà Nội và phụ cận Chương 3: Đánh giá tài nguyên du lịch tự nhiên phục vụ phát triển du lịch cuối tuần tại một số điểm nghiên cứu Chương 4: Phân tích hiện trạng và định hướng khai thác tài nguyên du lịch phục vụ phát triển du lịch cuối tuần ở Hà Nội và phụ cận. CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN DU LỊCH PHUC VỤ PHÁT TRIEN DU LICH CUỐI TUẦN 1. TONG QUAN CÁC VẤN ĐỀ VỀ TÀI NGUYÊN DU LỊCH, NHU CẦU DU LỊCH VÀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH CUÔI TUẦN 1. Tài nguyên du lịch 1.
Khai niêm Tai nguyên là một khái niệm được sử dung rộng rãi trong khoa học và đời sống. Theo nghĩa rộng, tài nguyên bao gồm tất cả các nguồn vật liệu, năng lượng, thông tin có trên Trái Đất và trong vũ trụ mà con người có thể sử dụng để phục vụ cuộc sống va sự phát triển của mình [7, tr. Tài nguyên du lịch là một dạng trong toàn bộ tài nguyên được con người sử dụng. Đã có nhiều tác giả đưa ra định nghĩa về tài nguyên du lịch., 1993, “khái niệm tài nguyên du lịch dùng để chỉ những đối tượng cụ thể, có giá trị kinh tế đối với ngành công nghiệp du lịch” [65, tr.
Trong Pháp lệnh du lịch Việt Nam (1999), tài nguyên du lịch được hiểu là “cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trị nhân văn, công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thoả mãn nhu cầu du lịch; là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch, nhằm tạo ra sự hấp dẫn du lịch”{35]. Theo các định nghia đã xem xét, tài nguyên du lịch vô cùng phong phú và đa dạng, song về mặt cấu trúc, tài nguyên du lịch có thể phân chia thành hai nhóm: tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn [103], [59], [29], [65]. Tài nguyên du lịch tự nhiên bao gồm các thành phần của tự nhiên, các thể tổng hợp tự nhiên và các hiện tượng đặc sác của tự nhiên. Tài nguyên du lịch nhân văn bao gồm các di tích lịch sử văn hoá, lễ hội, làng nghề, phong tục tập quán, ẩm thực, các công trình đương đại, các sự kiện.
Cũng như các dạng tài nguyên khác, tài nguyên du lịch là một phạm trù lịch sử. Những tổng thể tự nhiên hay văn hoá-lịch sử cùng các thành phần của chúng có thể tồn tại trước cả khi ngành kinh tế du lịch ra đời. Nhưng, chúng chỉ có thể trở thành tài nguyên du lịch khi nhu cầu du lịch của con người xuất hiện [65, tr. Thí dụ như ánh nắng mặt trời không được xem là tài nguyên du lịch vào trước những năm 1920, khi nhu cầu tam nang chưa phát triển.
Và sau này, khi nỗi lo sợ của con người về bệnh ung thư da ngày càng gia tăng, nó cũng có thể sẽ không được coi là tài nguyên du lịch nữa. Như vây, sự phát triển và biến đổi của nhu cầu xã hội, đặc biệt là sự xuất hiện nhu cầu du lịch dẫn tới việc thu hút những thành phần mới của tự nhiên cũng như văn hoá-lịch sử vào hoạt động du lịch và chuyển chúng sang phạm trù tài nguyên du lịch. Tài nguyên du lịch gồm tài nguyên du lịch đang khai thác và tài nguyên du lịch chưa khai thác [35]. Mức độ khai thác tiềm năng tài nguyên du lịch phụ thuộc vào nhu cầu du lịch của con người, nhu cầu này ngày càng tăng và càng đa dạng phụ thuộc vào mức sống và trình độ dân trí; khả năng nghiên cứu, phát hiện và đánh giá các tài nguyên còn tiềm ẩn; trình độ phát triển khoa học, công nghệ tạo ra phương tiện khai thác các tài nguyên đó.
Đặc điểm Không giống như các loại tài nguyên khác, tài nguyên du lịch vừa có thể là một thành phần hoặc một tổng thể tự nhiên như một thác nước, một khu rừng, một nguồn nước khoáng. lại vừa có thể là một sản phẩm văn hoá do con người tạo ra như một ngôi chùa cổ, một làng nghề hay một lễ hội. Chính vì vậy mà tài nguyên du lịch có thể tạo nên những sản phẩm du lịch phong phú và đa dạng, thoả mãn được nhu cầu của con người. Tài nguyên du lịch không chỉ có giá trị hữu hình mà còn có giá trị vô hình.
Giá trị hữu hình là do những phương tiện vật chất, trực tiếp tham gia vào việc hình thành các sản phẩm du lịch, thí dụ như một nguồn nước khoáng để chữa bệnh. một hồ nước để bơi thuyền. Giá trị vô hình thể hiện ở những cảm nhận về tâm lý, thẩm mỹ khi con người tiêu thụ các sản phẩm du lịch đó. Nó làm cho con người thoả mãn về mặt tinh thần.
Chính vì vậy mà nhiều nguồn tài nguyên dù có bị khai thác cũng không làm giảm giá trị của nó. Thậm chí, càng khai thác giá trị của tài nguyên càng tăng lên theo hiểu biết và nhận thức của con người. Do đó, nếu có chế độ khai thác hợp lý, bảo vệ và tôn tạo tài nguyên thì sẽ sử dụng được lâu dài, bền vững. Tài nguyên du lịch vốn có sản trong thiên nhiên hoäc trong đời sống xã hội mà nhiều khi con người có muốn cũng không tạo ra được.
Sau đó, do nhu cầu du lịch, con người mới đưa vào khai khác, vì vậy tài nguyên du lịch thường dễ khai thác. Hay nói một cách khác là con người thường lựa chọn những tổng thể tự nhiên, những sản phẩm văn hoá có giá trị hơn cả cho du lịch, do đó đầu tư tương đối thấp và đem lại hiệu quả kinh tế cao. Các nguồn tài nguyên du lịch có thời gian khai thác khác nhau trong năm do đặc điểm của tự nhiên, khí hậu, hoặc phong tục tập quán, nghi lễ tôn giáo riêng. Chính đặc điểm này đã tạo nên tính mùa vụ trong hoạt động du lịch.
Tài nguyên du lịch thường không thể mang vác, di chuyển được, vì vậy chúng được khai thác tại chỗ để tạo ra các sản phẩm du lịch. Du khách muốn thưởng thức các sản phẩm du lịch phải đi đến tận nơi tồn tại các tài nguyên du lịch đó. Do đó vị trí, đường sá và phương tiện giao thông thuận lợi sẽ làm tăng giá trị của nguồn tài nguyên. Nắm được những đặc điểm cơ bản này của tài nguyên du lịch mới có những phương hướng, biện pháp khai thác hợp lý và hiệu quả, đồng thời nâng cao giá trị của chúng.
Vai tro Đối với việc phát triển du lịch, tai nguyên du lịch luôn đóng vai trò quan trọng. Tài nguyên du lịch ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành các sản phẩm du lịch. Tài nguyên du lịch càng đặc sắc, độc đáo thì giá trị của sản phẩm du lịch càng cao. 10 Tài nguyên du lịch là cơ sở quan trọng để hình thành các loại hình du lịch, vì vậy nó sẽ ảnh hưởng đến cấu trúc và chuyên môn hoá của vùng du lịch, nó xác định qui mô của các hoạt động du lịch và khả năng phát triển du lịch tại địa phương đó.
Tài nguyên du lịch đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức lãnh thổ du lịch. Tuy hệ thống lãnh thổ du lịch được hình thành từ nhiều yếu tố tác động tương hỗ với nhau, nhưng tài nguyên du lịch là yếu tố quyết định sự phân bố không gian của hệ thống, qui mô lãnh thổ của hệ thống. Nắm được vai trò quan trọng của tài nguyên mới có những định.hướng đúng đắn trong việc tổ chức, phát triển du lịch. Nhu cầu và cầu du lịch 1.
Nhu cầu du lịch Trong cuộc sống, con người luôn luôn có những mong muốn và nguyện vọng, hay còn gọi là nhu cầu. Bên cạnh những nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống như nhu cầu về ăn, mặc, ở. con người còn có nhiều nhu cầu khác nữa, trong đó có nhu cầu về du lịch. Nhu cầu du lịch là một loại nhu cầu xã hội đặc biệt, biểu hiện sự mong muốn.
tạm thời rời nơi ở thường xuyên để đến với thiên nhiên và van hoá ở một nơi khác; là nguyện vọng cần thiết của con người muốn được giải phóng khỏi sự căng thang, tiếng ồn, sự ô nhiễm môi trường ngày càng tăng tại các trung tâm công nghiệp, đô thị để nghỉ ngơi, giải trí, tăng cường sự hiểu biết, phục hồi sức khoẻ. Nhu cầu trong du lịch rất đa dạng và phong phú, phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm kinh tế xã hội như: trình độ nhận thức, tuổi tác, nghề nghiệp, thu nhập và sở thích cá nhân. Nhu cầu du lịch còn phụ thuộc vào tình trạng của từng gia đình, từng nhóm người, phong tục tập quán của một cộng đồng dân cư, vào thời gian, tâm trạng. Chính vì vậy, nhiều khi nhu cầu du lich của con người rất trái ngược nhau.
Cau du lich Trong thực tế, không phải tất cả mọi mong muốn, nguyện vọng của con người đều có thể thực hiện được. Có thể có nhu cầu du lịch nhưng không có sự đảm bảo bằng tiền, tức là không có khả năng thanh toán để biến chúng thành của cải vật chất và tinh thần theo giá cả nhất định của hàng hoá du lịch. Như vậy là ở đây xuất hiện một khái niệm nữa. đó là cầu du lịch.
Cầu trong du lịch là một bộ phận nhu cầu của xã hội có khả năng thanh toán về hàng hoá vật chất và dịch vụ du lịch, đảm bảo sự đi lại, lưu trú tạm thời của con người ngoài nơi ở thường xuyên của họ, nhằm mục đích nghỉ ngơi, giải trí, tìm hiểu văn hoá, chữa bệnh, tham gia vào các chương trình đặc biệt và các mục đích khác [30]. Cầu du lịch bao gồm hai nhóm, đó là cầu về dịch vụ du lịch và cầu về hàng hoá vật chất. Cầu về dịch vụ lại bao gồm: cầu về các dịch vụ đặc trưng; dịch vụ chính và dịch vụ bổ sung. Dịch vụ đặc trưng là những dịch vụ và nhu cầu cảm thụ, thưởng thức mà vì nó con người tiếp nhận chuyến du lịch.
Chúng thường là nguyên nhân và mục đích của chuyến đi. Dịch vụ chính là những dịch vụ bảo đảm sự lưu trú, ăn uống. Chúng không phải là mục đích của chuyến đi nhưng do tính chất tự nhiên, các dịch vụ này chiếm một phần đáng kể trong việc chi tiêu của khách du lịch.