MỞ ĐẦU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU THỰC HIỆN. NỘI DUNG THỰC HIỆN.
PHẠM VI THỰC HIỆN. PHƢƠNG PHÁP THỰC HIỆN. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN .8 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ LƢU VỰC SÔNG DINH .1 MÔ TẢ KHÁI QUÁT VỀ ƢU VỰC SÔNG DINH .1 Vị trí địa lý .2 Vai trò của sông Dinh .3 Đánh giá chung về vị trí địa lý của lƣu vực sông Dinh .2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN .1 Đặc điểm khí hậu .2 Đặc điểm địa hình, địa tầng và thổ nhƣỡng .4 Các nguồn tài nguyên .5 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên của lƣu vực sông Dinh .3 ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI TRÊN CÁC ĐỊA PHƢƠNG THUỘC LƢU VỰC SÔNG DINH .1 Hiện trạng phát triển kinh tế trên các địa phƣơng thuộc lƣu vực sông Dinh .2 Hiện trạng phát triển xã hội của các địa phƣơng thuộc lƣu vực sông Dinh .3 Hiện trạng phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của các địa phƣơng thuộc lƣu vực sông Dinh .4 Định hƣớng phát triển kinh tế xã hội của các địa phƣơng tại lƣu vực sông Dinh đến năm 2020 .25 CHƢƠNG 2 HIỆN TRẠNG CHẤT LƢỢNG NƢỚC TẠI LƢU VỰC SÔNG DINH .1 HIỆN TRẠNG CHẤT ƢỢNG MÔI TRƢỜNG NƢỚC SÔNG DINH.1 Vị trí lấy mẫu .2 Số lƣợng và thời gian khảo sát .3 Các chỉ tiêu phân tích .4 Đánh giá thông số pH, tổng chất rắn lơ lửng, oxy hòa tan .5 Đánh giá mức độ ô nhiễm chất hữu cơ.6 Đánh giá mức độ ô nhiễm chất dinh dƣỡng .7 Đánh giá mức độ ô nhiễm các chất độc hại.8 Đánh giá mức độ ô nhiễm vi sinh.2 HIỆN TRẠNG CÁC NGUỒN THẢI .46 CHƢƠNG 3 ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA NGUỒN THẢI CƠ SỞ SƠ CHẾ, CHẾ BIẾN HẢI SẢN .1 HIỆN TRẠNG CÁC NGUỒN THẢI Ơ SỞ SƠ HẾ, CHẾ BIẾN HẢI SẢN .1 Quy trình sản xuất .2 Nguồn phát sinh nƣớc thải .2 ĐÁNH GIÁ TÁ ĐỘNG CỦA Ơ SỞ SƠ HẾ, CHẾ BIẾN HẢI SẢN .57 CHƢƠNG 4 ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU TÁC ĐỘNG .1 CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ.1 Quy hoạch các cụm công nghiệp chế biến hải sản có mùi và cụm công nghiệp chế biến hải sản không mùi .2 Giải pháp về nâng cao nhận thức cộng đồng trong bảo vệ nguồn nƣớc .3 Tăng cƣờng thanh kiểm tra các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản .2 CÁC GIẢI PHÁP KỸ THUẬT .1 Sản xuất sạch hơn .2 Nâng cấp và xây dựng hệ thống xử l nƣớc thải xử l nƣớc thải tập trung .3 Giải pháp tăng khả năng tự làm sạch của nguồn nƣớc tiếp nhận .81 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .83 TÀI LIỆU THAM KHẢO. I i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BOD5 Nhu cấu oxy sinh học BTNMT Bộ Tài nguyên – Môi trƣờng BVTV Bảo vệ thực vật BVMT Bảo vệ môi trƣờng COD Nhu cầu oxy hóa học CN – TTCN Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp DO Hàm lƣợng oxy KDC Khu dân cƣ KH Kế hoạch LVS ƣu vực sông QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ-TTg Quyết định –Thủ Tƣớng QL1A Quốc lộ 1A SXSH Sản xuất sạch hơn TSS Tồng chất rắn lơ lững TX Thị Xã UBNN Uỷ ban nhân dân ii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Diễn biến dân số giai đoạn 2006 – 2013 thị xã La Gi .2 Hiện trạng các công trình thủy lợi thị xã La Gi .3 Hiện trạng hệ thống giáo dục thị xã La Gi .1 Vị trí lấy mẫu nƣớc sông Dinh .1 Vị trí lấy mẫu nƣớc thải của các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản .54 iii DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Khu vực nghiên cứu (lƣu vực sông Dinh –tỉnh Bình Thuận) .1 Bản đồ lấy mẫu nƣớc mặt lƣu vực sông Dinh.2 Biểu đồ biểu thị giá trị pH nƣớc sông Dinh năm 2014 .3 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng TSS trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .4 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng DO trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .5 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng OD trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .6 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng OD5 trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .7 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng NH4+ trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .8 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng N-NO2- trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .9 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng N-NO3- trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .10 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng P- PO43- trong nƣớc sông Dinh năm 2014 42 Hình 2.11 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng oliforms trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .1 Bản đồ vị trí nguồn thải lƣu vực sông Dinh .2 Biểu đồ biểu thị giá trị pH của các cơ sở sơ, chế biến hải sản sông Dinh .3 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng TSS của các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản 59 Hình 3.4 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng COD của các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản .5 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng BOD5 của các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản .6 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng NH4+ của các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản .7 Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng P-PO43- trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .8Biểu đồ biểu diễn hàm lƣợng coliforms trong nƣớc sông Dinh năm 2014 .1 Cụm công nghiệp chế biến hải sản không mùi.
TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Sông Dinh có nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển của huyện Hàm Tân, thị xã LaGi nói riêng và tỉnh Bình Thuận nói chung. Bởi đây là nguồn cấp nƣớc sinh hoạt chủ yếu cho ngƣời dân trong khu vực, phát triển nông nghiệp cũng nhƣ các hoạt động du lịch với cảnh quan ven sông,… Tuy nhiên, hiện tại sông Dinh đang phải tiếp nhận các loại nƣớc thải sinh hoạt của dân cƣ, một phần chất thải rắn sinh hoạt, chất thải chăn nuôi, nƣớc mƣa chảy tràn cuốn trôi theo dƣ lƣợng phân bón, thuốc trừ sâu từ hoạt động nông nghiệp và đặc biệt là nƣớc thải từ hoạt động sản xuất của các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản đã và đang làm gia tăng mức độ ô nhiễm trên lƣu vực sông Dinh. Trong những năm gần đây thì các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản đã có những ƣớc phát triển vƣợt bậc về quy mô và công suất chế biến đã đem các lợi ích to lớn về kinh tế xã hội vì đây là ngành mũi nhọn của Tỉnh, nhƣng ên cạnh đó cũng kèm theo những hậu quả về môi trƣờng nghiêm trọng. Do đặc điểm công nghệ là sơ chế từ nguyên liệu thô, nên ngành sơ chế, chế biến hải sản cần một lƣợng nƣớc khá lớn, trung bình khoảng 50 - 70 m3 nƣớc/tấn sản phẩm, dẫn đến hình thành một lƣợng nƣớc thải gần nhƣ tƣơng đƣơng, nhƣng hầu hết các cơ sở sản xuất và chế biến thủy hải sản ở đây đều phát triển tự phát, không có quy hoạch, sản xuất kinh doanh theo hộ gia đình và hầu hết đều không có hệ thống xử l nƣớc thải, do đó nƣớc thải của các cơ sở sản xuất ở đây đều thải trực tiếp vào hạ lƣu sông Dinh.
Điều đó làm cho môi trƣờng nƣớc sông gần cửa biển trở nên “thảm khốc” hơn. Các hộ dân sống trên lƣu vực sông Dinh và Ph ng Tài nguyên và Môi trƣờng huyện Hàm Tân, thị xã La Gi liên tục phản ánh về tình trạng ô nhiễm nguồn nƣớc dẫn đến cá chết hàng loạt, ảnh hƣởng trực tiếp đến sinh hoạt và đời sống của ngƣời dân. Chất lƣợng nƣớc trên sông Dinh đang ị ô nhiễm nghiêm trọng và khả năng tự làm sạch của nguồn nƣớc rất hạn chế. Nếu nhƣ vấn đề ô nhiễm từ các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản nhƣ trên không đƣợc giải quyết sẽ có ảnh hƣởng đến toàn bộ lƣu vực 2 sông Dinh bởi đây không những là nguồn nƣớc phục vụ cho các hoạt động công nghiệp, nông nghiệp,.
mà còn có vai trò quan trọng hơn là nguồn cấp nƣớc sinh hoạt cho 117.835 ngƣời dân ở huyện Hàm Tân và thị ã aGi, và trên 10.000 ngƣời ở trại giam Z30D. Chính vì vậy, việc đánh giá tác động của nguồn thải cơ sở sơ chế, chế biến hải sản đến chất lƣợng nƣớc sông Dinh, và việc quản lý, khai thác và bảo vệ chất lƣợng nƣớc sông Dinh đạt các quy chuẩn môi trƣờng Việt Nam cho các mục đích sử dụng khác nhau là nhiệm vụ cấp bách và quan trọng đối với các địa phƣơng trong lƣu vực. Trƣớc tình hình trên đề tài “Đánh giá tác động của nguồn thải cơ sở sơ chế, chế biến hải sản đến chất lƣợng nƣớc sông Dinh và đề xuất giải pháp giảm thiểu tác động” là cấp thiết và là cơ sở quan trọng để triển khai các hoạt động, chƣơng trình, dự án quản lý, khai thác và bảo vệ chất lƣợng nguồn nƣớc tại lƣu vực sông này. MỤC TIÊU THỰC HIỆN Đề tài gồm có hai mục tiêu nghiên cứu chính: - Đánh giá tác động của nguồn thải cơ sở sơ chế, chế biến hải sản đến chất lƣợng nƣớc sông Dinh; - Đề xuất giải pháp giảm thiểu ô nhiễm cho cơ sở sơ chế, chế biến hải sản và bảo vệ chất lƣợng nƣớc sông Dinh.
NỘI DUNG THỰC HIỆN Với mục tiêu nghiên cứu trên nội dung thực hiện gồm có: 1. Tìm hiểu tổng quan về lƣu vực sông Dinh: Thu thập, tổng hợp, phân tích các thông tin, số liệu về điều kiện tự nhiên, hiện trạng và quy hoạch kinh tế - xã hội và môi trƣờng lƣu vực sông Dinh và khu vực có liên quan 2. Tìm hiểu hiện trạng chất lƣợng nƣớc tại lƣu vực sông Dinh và các suối có liên quan: 3 - Khảo sát, đo đạc, lấy mẫu chất lƣợng nƣớc mặt tại các vị trí trên sông Dinh và các sông suối liên quan - Phân tích đánh giá số liệu thu đƣợc 3. Điều tra, đánh giá hiện trạng các nguồn thải và phân tích các tác động đối với sông Dinh - Điều tra, thu thập thông tin, số liệu của các cơ sở sơ chế, chế biến hải sản vào phiếu điều tra - Thu thập, cập nhật thông tin, tài liệu, số liệu về hiện trạng xả thải tại các cơ quan ở địa phƣơng về đối tƣợng xả thải.
- Tiến hành điều tra khảo sát theo lộ trình để quan sát, mô tả, chụp ảnh, xác định các vị trí xả thải vào sông Dinh. - Lấy mẫu nƣớc thải tại các nguồn thải và phân tích trong phòng thí nghiệm - Đánh giá hiện trạng và mức độ ô nhiễm trong nƣớc thải xả vào lƣu vực sông Dinh 4. Đề xuất giải pháp giảm thiểu ô nhiễm cho cơ sở sơ chế, chế biến hải sản và bảo vệ chất lƣợng nƣớc sông Dinh. - Đƣa ra các giải pháp kỹ thuật - Các giải pháp quản lí 4.