HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGỤY THỊ THỦY ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA ĐẾN KINH TẾ HỘ NÔNG DÂN TẠI HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Người hướng dẫn khoa học: TS. Dương Văn Hiểu NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc. Đồng thời tôi xin cam đoan rằng trong quá trình thực hiện đề tài này tại địa phương tôi luôn chấp hành đúng mọi quy định của địa phương nơi thực hiện đề tài.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Ngụy Thị Thủy i c LỜI CẢM ƠN Để thực hiện và hoàn thành luận văn này, ngoài sự nỗ lực của bản thân tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình về nhiều mặt của các tổ chức và các cá nhân trong và ngoài trường. Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến Ban giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn, bộ môn Kinh tế và các Thầy, Cô giáo đã tạo mọi điều kiện cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành bài luận văn. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy TS. Dương Văn Hiểu, người đã trực tiếp tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của lãnh đạo Uỷ ban Nhân dân huyện Yên Dũng, phòng Nông nghiệp, phòng Tài nguyên & Môi trường, phòng Thống kê. và những hộ dân đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi cung cấp số liệu, tư liệu khách quan và nói lên những suy nghĩ của mình để giúp tôi hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã ủng hộ và giúp đỡ tôi nhiệt tình trong quá trình học tập và nghiên cứu của mình. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Ngụy Thị Thủy ii c MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình. ix Danh mục hộp.
ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứU. Mục tiêu tổng quát.
Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Cơ sở lý luận và thực tiễn về tác động của dồn điền đổi thửa đến kinh tế hộ nông dân. Cơ sở lý luận về tác động của dồn điền đổi thửa đến kinh tế hộ nông dân. Một số khái niệm. Ý nghĩa của dồn điền đổi thửa đối với phát triển kinh tế hộ nông dân.
Nội dung đánh giá tác động của dồn điền đổi thửa đến kinh tế hộ nông dân. Nhân tố ảnh hưởng tác động của dồn điền đổi thửa đến kinh tế hộ nông dân. Cơ sở thực tiễn về tác động của dồn điền đổi thửa đến phát triển kinh tế hộ nông dân. Tác động tập trung ruộng đất ở một số quốc gia trên thế giới.
Tác động của dồn điền đổi thửa ở một số địa phương Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu. Chọn điểm nghiên cứu. Lý do chọn điểm nghiên cứu.
Khái quát địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm điều kiện kinh tế, xã hội. Phương pháp thu thập số liệu thông tin. Phương pháp thu thập thông tin, tài liệu có sẵn (tài liệu thứ cấp).
Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp. Phương pháp xử lý thông tin. Phương pháp phân tích. Phương pháp thống kê mô tả.
Phương pháp thống kê so sánh. Các chỉ tiêu phân tích. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Kết quả thực hiện dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp ở huyện yên dũng.
Thực trạng ruộng đất trước dồn điền đổi thửa (sau chuyển đổi lần thứ nhất). Kết quả đạt được của công tác dồn điền đổi thửa trên toàn huyện. Kết quả thực hiện dồn điền đổi thửa tại các xã nghiên cứu. Tác động của dồn điền đổi thửa đến kinh tế hộ nông dân ở huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang.
Dồn điền đổi thửa tác động đến kế hoạch sản xuất của hộ. Dồn điền đổi thửa tác động đến huy động vốn và đầu tư cho sản xuất nông nghiệp của hộ. Dồn điền đỏi thửa tác động đến phân công, bố trí sử dụng lao động của hộ. Dồn điền đổi thửa tác động đến phương thức canh tác, sử dụng đất của hộ.
Dồn điền đổi thửa tác động đến sản xuất sản phẩm và thị trường tiêu thụ sản phẩm của hộ. Dồn điền đổi thửa tác động đến kết quả, hiệu quả sản xuất kinh doanh của hộ. Một số tác động khác của dồn điền đổi thửa. Các nhân tố tác động đến kết quả, hiệu quả dồn điền đổi thửa tại huyện Yên Dũng.
Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả của dồn điền đổi thửa. Định hướng nâng cao hiệu quả của dồn điền đổi thửa. Một số giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả của dồn điền đổi thửa. Kết luận và kiến nghị.
Một số kiến nghị nâng cao hiệu quả của việc dồn điền đổi thửa trong phát triển kinh tế hộ nông dân tại huyện Yên Dũng. Đối với nhà nước. Đối với hộ nông dân. 91 Tài liệu tham khảo.
95 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt BCĐ Ban chỉ đạo BQ Bình quân CC Cơ cấu CHL Cây hàng năm CLN Cây lâu năm CN Công nghiệp CT Chỉ thị DĐĐT Dồn điền đổi thửa GO Giá trị sản xuất GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HTX Hợp tác xã HĐND Hội đồng nhân dân IC Chi phí trung gian KH/HU Kế hoạch/ huyện ủy KHKT Khoa học kỹ thuật KHTS Khấu hao tài sản KT-XH Kinh tế xã hội MI Thu nhập hỗn hợp NN Nông nghiệp NQ Nghị quyết NTTS Nuôi trồng thủy sản PTNT Phát triển nông thôn SL Số lượng SXNN Sản xuất nông nghiệp TCT Tổ công tác TN & MT Tài nguyên môi trường TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân VA Giá trị gia tăng XD Xây dựng XDCB Xây dựng cơ bản vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tình hình sử dụng và phân bổ đất đai trong 3 năm 2013 - 2015. Tình hình phát triển ngành chăn nuôi qua các năm. Tình hình nhân khẩu và lao động của huyện Yên Dũng năm 2013- 2015.
Tình hình cơ sở hạ tầng nông thôn huyện Yên Dũng, năm 2015. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp. Số hộ được lựa chọn ở các xã điều tra.
Một số chỉ tiêu trước và sau dồn điền đổi thửa tại huyện Yên Dũng. Một số thông tin cơ bản về các nhóm hộ điều tra. Thực trạng ruộng đất trước và sau khi dồn điền đổi thửa tại các xã nghiên cứu đại diện. Kết quả thực hiện dồn điền đổi thửa tại 3 xã nghiên cứu đại diện.
Sự tham gia của các hộ điều tra trong quá trình dồn điền đổi thửa. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của nhóm hộ điều tra trước và sau dồn đổ. Sự thay đổi cơ cấu các loại đất nông nghiệp trước và sau dồn đổi ở các nhóm hộ điều tra. Sự chuyển dịch cơ cấu cây trồng trước và sau dồn điền đổi thửa tại các xã nghiên cứu.
Mức độ đầu tư, chi phí của các hộ trên 1 sào lúa trước và sau dồn điền đổi thửa. Đầu tư vật tư và các trang thiết bị phục vụ sản xuất trước và sau dồn điền đổi thửa. Diện tích đất giao thông, thủy lợi trước và sau dồn điền đổi thửa. So sánh cơ cấu lao động các hộ trước và sau dồn điền đổi thửa.
Công thức luân canh 3 vụ chủ yếu mà các hộ đang áp dụng. Một số công thức luân canh chính trước và sau dồn điền đổi thửa. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính trước và sau dồn điền đổi thửa tại các xã nghiên cứu. Số lượng trang trại tại 3 xã địa bàn nghiên cứu.
So sánh thu nhập của các hộ trước và sau dồn điền đổi thửa. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các hộ trước và sau dồn điền đổi thửa. Hiệu quả kinh tế sử dụng đất trên một ha đất nông nghiệp tại 3 xã điều tra. Thái độ và nhận thức của người được hỏi về hiệu quả của DĐĐT.
Tổng hợp cơ cấu Ban chỉ đạo, tổ công tác của các xã. 79 viii c DANH MỤC HÌNH Hình 3. Cơ cấu đất đai của huyện Yên Dũng, năm 2015. Tình hình thay đổi thu nhập ở các nhóm hộ điều tra.
Mức độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các hộ trước và sau dồn điền đổi thửa. 71 DANH MỤC HỘP Hộp 4. Một số ý kiến khác của hộ nông dân trong quá trình điều tra. Ý kiến của các hộ nông dân về tác động của DĐĐT đến mức cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp.
Ý kiến các hộ nông dân về tác động của DĐĐT đến hệ thống thủy lợi và giao thông nội đồng. Ý kiến hộ nông dân khi sản xuất tập trung, hình thành trang trại. 69 ix c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Ngụy Thị Thủy Tên luận văn: “Đánh giá tác động của dồn điền đổi thửa đến kinh tế hộ nông dân tại huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang”. Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60 62 01 15 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Dồn điền đổi thửa là một trong những nội dung quan trọng trong xây dựng nông thôn mới, góp phần hình thành những ô thửa lớn nhằm nâng cao giá trị trên cùng một đơn vị diện tích đất canh tác.
Trong những năm qua việc dồn điền đổi thửa ở huyện Yên Dũng đã có những tác động tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng năng suất hiệu quả cây trồng, vật nuôi, tích cực góp phần phát triển kinh tế của các hộ nông dân trong vùng.