MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay trong thời đại khoa học kĩ thuật đang phát triển mạnh thì sự hiểu tri thức, "trăm hay" của con người rất là cần thiết. Trong bối cảnh hội nhập, tỷ lệ sinh viên đại học, cao đẳng thất nghiệp cao, việc cạnh tranh nhân lực trở nên khốc liệt hơn. Trong khi ở Việt Nam, giáo dục còn đặt nặng về lý thuyết, chưa tạo nhiều cơ hội để mỗi sinh viên phát huy hết năng lực của mình.
Thực tập tại nước ngoài sẽ là lựa chọn giúp sinh viên tiếp thu nguồn tri thức mới, tiếp cận nhiều hơn với thực tiễn, nghiên cứu và có cơ hội phát huy năng lực một cách tối đa. Chương trình thực tập nghề tại Nhật Bản là một chương trình có sự hợp tác, liên kết chặt chẽ của Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên và Trung tâm Đào Tạo và Phát Triển Quốc Tế trong nhiều lĩnh vực đào tạo, chuyển giao khoa học công nghệ với Nhật Bản. Trong đó lĩnh vực về hợp tác phát triển nông nghiệp đang được chú trọng quan tâm vì đặc thù của Việt Nam vẫn đang là một nước nông nghiệp dựa vào nông nghiệp là chính. Nhật Bản là một nước dù chịu nhiều thiên tai, điều kiện thời tiết khắc nghiệt nhưng nền nông nghiệp lại phát triển một cách thần kỳ và là một trong những nước có nền nông nghiệp công nghệ cao tiên tiến, hiện đại hàng đầu thế giới.
Đối với chương trình thực tập lần này giúp tôi không chỉ học về kiến thức nông nghiệp mà còn được trải nghiệm văn hóa, cuộc sống thường nhật của người bản địa. Thông qua những trải nghiệm thực tế để khám phá thêm những kiến thức mới biến nó thành kinh nghiệm cho bản thân Nhắc đến Nhật Bản chúng ta sẽ nghĩ đến một đất nước phát triển về mọi mặt, nông nghiệp Nhật Bản phát triển theo hướng bền vững ứng dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại, vì vậy có năng suất rất cao, chất lượng rất tốt và đứng đầu thế giới. Những người làm nông nghiệp của Nhật rất giàu có và có cuộc sống sung túc. Luan van 2 Nông nghiệp của Nhật Bản chỉ có vai trò thứ yếu trong nền kinh tế, tỉ trọng nông nghiệp trong GDP chỉ chiếm khoảng 1%.
Diện tích đất nông nghiệp ít, chỉ chiếm chưa đầy 14% lãnh thổ. Khoảng 3% dân số của Nhật Bản làm nông nghiệp nhưng cung cấp đầy đủ thực phẩm chất lượng cao cho hơn 127 triệu dân của quốc gia này, ngoài ra còn dư thừa để xuất khẩu sang các nước như Hồng Kông, Đài Loan, Singapore. Sự thành công của nền nông nghiệp Nhật Bản là do sự quan tâm đầu tư của Chính phủ vào nông nghiệp nhưng cũng phải nói đến vai trò tích cực của các hoạt động khuyến nông trong việc phát triển nông nghiệp tại Nhật Bản. Mong muốn được học hỏi những kiến thức và kinh nghiệm của các nước có nền nông nghiệp tiên tiến trên thế giới, chúng tôi đã lựa chọn thực tập tốt nghiệp tại Nhật Bản và thực hiện đề tài: “ Đánh giá tình hình sản xuất rau xà lách tại trang trại 146 Hyroyasu Hayashi , làng Kawakami – Mura, Quận Minamisaku – Gun, Tỉnh Nagano, Nhật Bản ”.
Mục tiêu và yêu cầu công việc sinh viên trực tiếp thực hiện 1.1 Mục tiêu - Tìm hiểu được kỹ thuật sản xuất rau xà lách an toàn tại trang trại 146 Hyroyasu Hayashi, làng Kawakami – Mura, Quận Minamisaku – Gun, Nhật Bản như: Công nghệ làm đất, chuẩn bị cây giống, trồng và chăm sóc rau xà lách, thu hoạch và bảo quản rau xà lách.2 Yêu cầu - Điều tra điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của trang trại. - Đánh giá được tình hình sản xuất, kinh doanh của trang trại 146 Hyroyasu Hayashi. - Đánh giá được tình hình sản xuất và tiêu thụ rau xà lách của trang trại. - Đánh giá thuận lợi, khó khăn trong sản xuất và tiêu thụ xà lách tại trang trại.
- Đề xuất giải pháp trong phát triển và bài học kinh nghiệm trong sản xuất. Luan van 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Đặc điểm và yêu cầu sinh thái, dinh dưỡng của cây rau xà lách 2. Đặc điểm của cây rau xà lách Tên tiếng anh: Lettuce Tên khoa học: Lactuca sativa Nguồn gốc cây xà lách: Cây xà lách có nguồn gốc từ Châu Âu, ngày nay được trồng ở phía Tây Châu Á và nhiều nước trong vùng nhiệt đới như Malaysia, Ấn Độ, Indonexia, Việt Nam.
và phía bắc Châu Phi. [1] Đặc điểm thực vật học cây xà lách + Rễ xà lách: hệ rễ cọc, ăn nông trên bề mặt đất, ăn rộng 20 - 30cm, bởi vậy cây không chịu ngập úng, lớp đất mặt cần độ tơi xốp, giàu dinh dưỡng để rễ hút thức ăn dễ dàng. + Thân xà lách: Thân có loại thân ngắn như xà lách cuộn, có loại thân thẳng, dài như rau diếp. + Lá xà lách: Có nhiều lớp, có loại xanh đậm, có loại xanh nhạt, loại cuộn có lá trong màu trắng ăn ngon mềm hơn lá ngoài.
Thân, rễ cây xà lách Luan van 4 + Hoa xà lách: Chùm hoa dạng bầu, chứa số lượng lớn các hoa nhỏ kết chặt với nhau trên một đế hoa. Hoa có 5 đài, 5 nhị cái và 2 lá noãn, hoa tự thụ, hạt phấn và lá noãn có độ hữu thụ cao. Hoa nở từ lúc có ánh sáng mặt trời đến trưa, thụ phấn tốt nhất lúc 9 - 10 giờ sáng. Hoa xà lách + Quả xà lách: Loại quả bế, hạt không có nội nhũ.
Yêu cầu sinh thái và dinh dưỡng của cây xà lách. + Nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp cho sự sinh trưởng sinh dưỡng của xà lách là 15 – 18 oC. Nhiệt độ thích hợp cho cây phát triển là 20 oC vào ban ngày và 18 oC vào ban đêm. Nhiệt độ cao trên 22 oC làm mầm hạt kéo dài và làm giảm chất lượng của lá và bắp.
+ Ánh sáng: Thường giai đoạn đầu của cây cần ánh sáng nhiều hơn giai đoạn sau. Quang chu kỳ gây ảnh hưởng đến sự phát triển và phân hóa mầm hoa của cây. Ánh sáng ngày dài ảnh hưởng đến diện tích lá, sinh trưởng của cây và sự hình thành bắp, nhưng không ảnh hưởng đến hình thành lá. Độ ẩm: Xà lách là cây ưa ẩm, độ ẩm đồng ruộng thích hợp nhất là 70 - 80%, độ ẩm không khí là 65% - 75%.
Luan van 5 + Đất và dinh dưỡng cây trồng: Yêu cầu về đất: Xà lách ưa cát pha đến thịt nhẹ, giàu dinh dưỡng và nhiều chất hữu cơ. Độ pH thích hợp nhất cho xà lách là 6 - 6,5. Riêng với xà lách khí CO2 rất quan trọng cho cây sinh trưởng. Phân loại xà lách, các loại giống xà lách 1.
Xà lách Mỹ (Iceburg Lettuce hay Iceberg/crisphead) Lớp lá bên ngoài xanh hơn và lớp lá bên trong trắng hơn. Loại này phổ biến nhất vì có kết cấu lá giòn, mùi vị nhẹ nhàng và có nhiều nước. Nó là một nguồn chứa nhiều chất choline (Một chất amin tự nhiên, C5H15NO2, thường được xếp vào loại vitamin B complex, và là thành phần của nhiều phân tử sinh học quan trọng khác, chẳng hạn như acetylcholine và lecithin) 2. Xà lách Romaine (Romaine Lettuce).
Có lá xanh đậm và dài. Nó có kết cấu lá giòn và hương vị đậm đà hơn các loại khác. Là một nguồn chứa nhiều vitamin A, C, B1 và B2, và axit folic 3. Xà lách mỡ (Butterhead Lettuce).
Đây là loại xà lách có lá lớn và được sắp xếp “lỏng lẻo”, và rất dễ dàng tách ra từ thân của nó. Nó có kết cấu lá mềm hơn, với hương vị ngọt ngào so với họ hàng của nó. Xà lách lô lô (Loose-leaf Lettuce) Như tên gọi của nó, loại này có hai loại (Xà lách lô lô xanh và xà lách lô lô tím), lá sắp xếp rời rạc, có tàng lá rộng và xoăn. Nó có hương vị nhẹ và kết cấu lá hơi giòn.
Giá trị kinh tế và sử dụng rau xà lách - Xà lách là một trong những loại rau quan trọng nhất ở các nước ôn đới. Ở những nước ôn đới xà lách được trồng trong nhà có mái che bằng kính hoặc bằng nhựa, tùy theo thời tiết, xà lách cũng được trồng ở ngoài đồng. - Xà lách chiếm diện tích lớn trong các loại rau ăn sống. - Xà lách là loại rau giàu chất khoáng: Canxi, sắt, giàu protein, vitamin C.
Luan van 6 - Xà lách có tác dụng như thuốc an thần, làm lợi tiểu. Cây rau xà lách là một cây ôn đới thuộc họ Cúc. Nó thường được trồng làm rau ăn lá đặc biệt trong món xa lát, bánh mì kẹp, hăm-bơ-gơ và nhiều món ăn khác.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau xà lách trên thế giới và ở Nhật Bản, Việt Nam 2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau xà lách trên thế giới. Tình hình sản xuất rau xà lách một số nước có diện tích lớn trên thế giới từ năm 2015 đến năm 2018 Nước Trung Nhật Năm Thế giới Mỹ Ấn Độ Italy Chỉ Số Quốc Bản 2015 1.) Luan van 7 Qua bảng trên ta có thể nhận thấy: - Từ năm 2015 trở lại đây diện tích trồng rau xà lách trên thế giới tăng thêm 52.267 ha, đồng thời sản lượng tăng thêm 4,2% tức là 1.256 tấn so với năm 2015.
- Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu nên ta có thể thấy năng suất của rau xà lách không giữ được ổn định qua các năm của thế giới nói chung cũng như các nước nói riêng. Cho nên đòi hỏi các biện pháp cải tạo giống để có thể chống chịu được với các điều kiện bất thuận của tự nhiên nhưng vẫn cho năng suất và sản lượng ổn định nhất. - Trung Quốc là quốc gia có diện tích trồng xà lách lớn nhất trên thế giới, từ năm 2015 đến năm 2018 diện tích trồng của Trung Quốc tăng thêm đến 25.613 ha rau xà lách. Đồng thời sản lượng cũng tăng thêm 903.
- Mỹ là quốc gia có năng suất rau xà lách lớn nhất thế giới đạt cao nhất vào năm 2016 là 365,324 (tạ/ha). Tuy nhiên năng suất lại bị giảm đi theo thời gian cụ thể là đã giảm đi 13% xuống còn 314,215 vào năm 2018. - Nhật Bản tuy diện tích trồng xà lách ngày càng bị thu hep từ năm 2015 đến năm 2018 so quá trình công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ nhưng do kỹ thuật sản xuất rau ngày càng tiến bộ nên năng suất và sản lượng liên tục tăng cao nhất là đạt năng suất 271.577 (tạ/ha) vào năm 2018 và đạt sản lượng cao nhất trong các năm gần lại đây là vào năm 2016 với 585. Luan van 8 Bảng 2.
Sản lượng và giá trị xuất nhập khẩu rau xà lách thế giới và một số châu lục từ năm 2015 đến năm 2018.