Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới huyện ba vì thành phố hà nội giai đoạn 2011 2020

Luận văn thạc sĩ đánh giá quy hoạch xây dựng nông thôn mới huyện Ba Vì, Hà Nội giai đoạn 2011-2020, phân tích kết quả và thách thức.

• Tác giả: Bùi Thị Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bá Long
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Đất Đai
• Đề tài: Đánh Giá Quy Hoạch Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Ba Vì, Hà Nội (2011-2020)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận về quy hoạch xây dựng nông thôn mới
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.2. Đặc trưng của vùng nông thôn
• 1.1.3. Ý nghĩa của việc xây dựng nông thôn mới
• 1.1.4. Mục tiêu của xây dựng nông thôn mới
• 1.1.5. Nguyên tắc của Chương trình xây dựng NTM
• 1.1.6. Quan điểm về quy hoạch xây dựng NTM
• 1.1.7. Vai trò quy hoạch xây dựng NTM
• 1.1.8. Nguyên tắc lập quy hoạch xây dựng NTM
• 1.1.9. Nội dung của quy hoạch xây dựng NTM
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về quy hoạch xây dựng nông thôn mới
• 1.2.1. Căn cứ pháp lý về quy hoạch xây dựng nông thôn mới
• 1.2.2. Kinh nghiệm về xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới
• 1.2.3. Tình hình xây dựng nông thôn mới tại Việt Nam
• 1.2.4. Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn thực hiện Chương trình nông thôn mới
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 2.2.3. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 2.2.4. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Ba Vì
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập
• 3.1.4. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và môi trường
• 3.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Ba Vì
• 3.3. Đánh giá tình hình thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Ba Vì
• 3.3.1. Kết quả đạt chuẩn nông thôn mới
• 3.3.2. Xây dựng xã đạt chuẩn NTM nâng cao
• 3.3.3. Xây dựng xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu
• 3.4. Đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại xã Tản Hồng và xã Yên Bài, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
• 3.4.1. Đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại xã Yên Bài
• 3.4.2. Đánh giá tình hình thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại xã Tản Hồng
• 3.4.3. Đánh giá chung về tình hình tổ chức thực hiện quy hoạch nông thôn mới
• 3.4.4. Đánh giá chung về tình hình thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại huyện Ba Vì
• 3.5. Định hướng và đề xuất một số giải pháp thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện
• 3.5.1. Định hướng về thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện
• 3.5.2. Đề xuất một số giải pháp thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Quy Hoạch Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Ba Vì

Đánh giá quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại huyện Ba Vì, Hà Nội giai đoạn 2011-2020 là một nhiệm vụ quan trọng nhằm xác định hiệu quả và những thách thức trong quá trình thực hiện. Huyện Ba Vì, với đặc điểm tự nhiên và xã hội đa dạng, đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện đời sống người dân thông qua các chương trình phát triển nông thôn mới. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

1.1. Khái Niệm Về Quy Hoạch Xây Dựng Nông Thôn Mới

Quy hoạch xây dựng nông thôn mới là quá trình phân bổ và sắp xếp các hoạt động sản xuất, dịch vụ và đời sống trên địa bàn nông thôn. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tạo ra sự phát triển đồng bộ giữa các lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Quy Hoạch

Đánh giá quy hoạch giúp xác định những thành tựu đã đạt được và những vấn đề còn tồn tại. Qua đó, các cơ quan chức năng có thể đưa ra các giải pháp kịp thời nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới.

II. Những Thách Thức Trong Quy Hoạch Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Ba Vì

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng huyện Ba Vì vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quy hoạch xây dựng nông thôn mới. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng kém phát triển, nguồn lực hạn chế và sự tham gia của cộng đồng còn thấp là những yếu tố cản trở quá trình thực hiện.

2.1. Cơ Sở Hạ Tầng Kém Phát Triển

Hệ thống giao thông, điện, nước và các cơ sở vật chất văn hóa tại Ba Vì vẫn còn nhiều hạn chế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân và khả năng thu hút đầu tư.

2.2. Nguồn Lực Hạn Chế

Việc huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới gặp nhiều khó khăn. Đầu tư chủ yếu từ ngân sách nhà nước, trong khi sự đóng góp của cộng đồng còn hạn chế, dẫn đến thiếu hụt trong việc thực hiện các dự án.

III. Phương Pháp Đánh Giá Quy Hoạch Xây Dựng Nông Thôn Mới

Để đánh giá hiệu quả quy hoạch xây dựng nông thôn mới, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau sẽ giúp có cái nhìn toàn diện về tình hình thực hiện.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Sử dụng các phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp để có được thông tin chính xác về tình hình thực hiện quy hoạch. Điều này bao gồm khảo sát, phỏng vấn và phân tích tài liệu.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Phân tích dữ liệu thu thập được để đánh giá các chỉ tiêu về kinh tế, xã hội và môi trường. Qua đó, xác định được những điểm mạnh và điểm yếu trong quy hoạch xây dựng nông thôn mới.

IV. Kết Quả Thực Hiện Quy Hoạch Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Ba Vì

Kết quả thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại huyện Ba Vì giai đoạn 2011-2020 cho thấy nhiều tiến bộ trong việc cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nỗ lực để đạt được các mục tiêu đề ra.

4.1. Thành Tựu Đạt Được

Huyện Ba Vì đã có 15/30 xã đạt chuẩn nông thôn mới, với thu nhập bình quân đầu người tăng lên đáng kể. Hệ thống hạ tầng được đầu tư nâng cấp, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống.

4.2. Những Vấn Đề Còn Tồn Tại

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng đời sống của một bộ phận người dân vẫn còn khó khăn. Cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này.

V. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quy Hoạch Xây Dựng Nông Thôn Mới

Để nâng cao hiệu quả quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại Ba Vì, cần có các giải pháp đồng bộ và cụ thể. Việc huy động sự tham gia của cộng đồng và các nguồn lực khác là rất quan trọng.

5.1. Tăng Cường Huy Động Nguồn Lực

Cần có các chính sách khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội trong việc xây dựng nông thôn mới. Điều này sẽ giúp tăng cường nguồn lực cho các dự án.

5.2. Cải Thiện Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng là một trong những giải pháp quan trọng để cải thiện chất lượng cuộc sống. Cần ưu tiên các dự án hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện và nước sạch.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Quy Hoạch Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Ba Vì

Kết luận về tình hình thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại Ba Vì cho thấy cần có những nỗ lực liên tục để đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Tương lai của quy hoạch này phụ thuộc vào sự tham gia của cộng đồng và các chính sách hỗ trợ từ chính quyền.

6.1. Tương Lai Của Quy Hoạch

Tương lai của quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại Ba Vì sẽ phụ thuộc vào khả năng huy động nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng. Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để đảm bảo sự phát triển bền vững.

6.2. Định Hướng Phát Triển

Định hướng phát triển quy hoạch xây dựng nông thôn mới cần phải linh hoạt và phù hợp với thực tiễn địa phương. Cần có sự điều chỉnh kịp thời để đáp ứng nhu cầu của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Ba Vì là địa bàn bán sơn địa đặc thù của thành phố Hà Nội với tổng diện tích tự nhiên đạt 42.402,69 ha, quy mô dân số trên 252,6 nghìn người phân bổ tại 31 xã và thị trấn. Địa hình huyện có sự phân hóa sâu sắc thành 3 tiểu vùng sinh thái gồm vùng núi chiếm 46,5% diện tích tự nhiên, vùng đồi gò chiếm 34,66% và vùng đồng bằng ven sông Hồng chiếm 18,48%. Bước vào giai đoạn 2011 - 2020, Ba Vì đối mặt với nhiều thách thức lớn trong phát triển nông nghiệp, nông thôn: cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ, sản xuất nông nghiệp manh mún với công nghệ canh tác thô sơ, chênh lệch mức sống giữa các vùng miền còn sâu sắc.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện tình hình thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Ba Vì giai đoạn 2011 - 2020, nhận diện các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đồ án quy hoạch, từ đó xác lập các giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả quản lý quy hoạch trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung phân tích sâu tại 02 xã đại diện: xã Tản Hồng (đại diện cho 16 xã vùng đồng bằng đã về đích nông thôn mới) và xã Yên Bài (đại diện cho 7 xã miền núi còn nhiều khó khăn, chưa về đích). Phạm vi thời gian sử dụng chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2012 - 2019 kết hợp điều tra khảo sát thực địa năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ vững chắc để địa phương nâng cao tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới từ mức 50% (15/30 xã vào cuối năm 2019) hướng tới mục tiêu phủ kín 100% xã đạt chuẩn, đồng thời thúc đẩy thu nhập bình quân đầu người vượt mốc 38 triệu đồng/người/năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng có hệ thống lý thuyết quy hoạch không gian nông thôn hiện đại và lý thuyết quản lý kinh tế đất đai bền vững. Nghiên cứu tham chiếu các bài học kinh nghiệm quốc tế tiêu biểu như phong trào Saemaul Undong (Làng mới) của Hàn Quốc với triết lý cần cù - tự lực - hợp tác, phong trào "Mỗi làng một sản phẩm" (OVOP) tại Nhật Bản về khai thác tài nguyên bản địa, cùng các mô hình tái cơ cấu nông nghiệp chế biến thực phẩm tại Thái Lan và Trung Quốc.

Hệ thống khung pháp lý và khái niệm cốt lõi được xây dựng trên nền tảng Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về tam nông; Quyết định số 491/QĐ-TTg và Quyết định số 1600/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định Bộ tiêu chí quốc gia gồm 19 tiêu chí và 11 nội dung trọng tâm; Thông tư liên tịch số 13/2011/TTLT-BXD-BNNPTNT-BTNMT hướng dẫn lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch xây dựng nông thôn mới. Các khái niệm trung tâm bao gồm: nông thôn mới, quy hoạch xây dựng nông thôn mới, quy hoạch sử dụng đất cấp xã và phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn theo chuẩn hóa hiện đại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Ba Vì, các văn kiện chỉ đạo của Thành ủy Hà Nội, các đề án quy hoạch của Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Quản lý Đô thị và báo cáo tổng kết giai đoạn 2012 - 2019 của 30 xã. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên với cỡ mẫu khảo sát 160 hộ dân (80 hộ tại xã Tản Hồng và 80 hộ tại xã Yên Bài) cùng 21 cán bộ quản lý trực tiếp tham gia chỉ đạo xây dựng nông thôn mới cấp huyện và cơ sở.

Lý do lựa chọn phương pháp chọn điểm đại diện và khảo sát xã hội học là nhằm lượng hóa chính xác sự khác biệt về địa hình, trình độ phát triển kinh tế và năng lực thực thi quy hoạch giữa vùng đồng bằng và miền núi. Phương pháp xử lý dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian trước - sau quy hoạch, và đối chiếu chéo 3 hợp phần cốt lõi: quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp, quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật và quy hoạch sử dụng đất. Phương pháp này giúp phản ánh khách quan mức độ hài lòng của cộng đồng dân cư cũng như tính khả thi thực tế của các đồ án quy hoạch trên địa bàn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế huyện Ba Vì có sự chuyển dịch tích cực qua các năm. Tỷ trọng giá trị gia tăng ngành nông - lâm - thủy sản giảm từ 50,7% năm 2017 xuống còn 36,9% năm 2019, trong khi khu vực dịch vụ tăng từ 32,7% lên 42,9% và công nghiệp - xây dựng tăng từ 13,2% lên 20,2%. Giá trị sản xuất toàn huyện tăng trưởng bình quân hàng năm đạt 11% giai đoạn 2017 - 2018 và 20,9% giai đoạn 2018 - 2019.

Thứ hai, kết quả đạt chuẩn nông thôn mới bộc lộ sự phân hóa sâu sắc giữa các tiểu vùng. Tính đến tháng 12/2019, toàn huyện có 15/30 xã đạt chuẩn nông thôn mới (đạt tỷ lệ 50%). Xã Tản Hồng (vùng đồng bằng) đã về đích sớm từ năm 2014, hoàn thành 100% các tiêu chí về đường giao thông trục thôn, trạm biến áp và hệ thống công trình công cộng. Ngược lại, xã Yên Bài (vùng núi) gặp nhiều khó khăn trong việc hoàn thiện các tiêu chí hạ tầng kỹ thuật, nhà văn hóa thôn và quy hoạch vùng sản xuất tập trung.

Thứ ba, cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo nhưng còn manh mún. Năm 2019, tổng diện tích đất nông nghiệp toàn huyện là 29.176,56 ha (chiếm 68,81% diện tích tự nhiên), trong đó đất sản xuất nông nghiệp đạt 17.134,09 ha (chiếm 58,73% quỹ đất nông nghiệp). Đất chưa sử dụng còn 273,79 ha (chiếm 0,64%), tập trung rải rác tại các xã như Châu Sơn (85,01 ha) và Khánh Thượng (38,38 ha).

Thứ tư, nguồn vốn đầu tư cho xây dựng nông thôn mới còn phụ thuộc nặng nề vào ngân sách nhà nước (chiếm trên 75% tổng nguồn vốn huy động), trong khi sự đóng góp từ các doanh nghiệp và xã hội hóa từ cộng đồng dân cư chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn khoảng 6% đến 13%.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch rõ rệt trong kết quả thực hiện quy hoạch giữa xã Tản Hồng và xã Yên Bài bắt nguồn từ sự khác biệt về địa hình bán sơn địa và nguồn lực đầu tư. Vùng núi Ba Vì chiếm 46,5% diện tích tự nhiên nhưng địa hình chia cắt phức tạp, suất đầu tư hạ tầng giao thông và thủy lợi cao gấp 2-3 lần so với vùng đồng bằng. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ hình cột so sánh tiến độ hoàn thành 19 tiêu chí giữa hai nhóm xã, kết hợp cùng bảng thống kê cơ cấu nguồn vốn huy động để làm rõ mức độ phụ thuộc vào bầu sữa ngân sách.

Khi so sánh với bức tranh chung của cả nước (nơi có 99,7% số xã đã hoàn thành lập quy hoạch nông thôn mới), công tác quy hoạch tại Ba Vì giai đoạn 2011 - 2020 cũng bộc lộ những hạn chế mang tính hệ thống. Nhiều đồ án quy hoạch do các đơn vị tư vấn lập còn mang tính dập khuôn, nặng về xây dựng cơ bản hạ tầng mà chưa bám sát tiềm năng phát triển kinh tế sinh thái và chuỗi giá trị nông sản. Thêm vào đó, năng lực của đội ngũ cán bộ cấp xã trong giai đoạn đầu triển khai còn nhiều hạn chế, dẫn đến việc quản lý trật tự xây dựng sau quy hoạch chưa đạt hiệu quả tối ưu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, rà soát và điều chỉnh tổng thể các đồ án quy hoạch xây dựng nông thôn mới: Ủy ban nhân dân huyện Ba Vì phối hợp cùng Phòng Quản lý Đô thị và Phòng Tài nguyên và Môi trường tiến hành rà soát 100% đồ án quy hoạch tại 30 xã trong giai đoạn 2021 - 2025. Định hướng điều chỉnh phải khớp nối đồng bộ với Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm khai thác bền vững 29.176,56 ha đất nông nghiệp.

Thứ hai, cơ cấu lại không gian sản xuất nông nghiệp gắn với chuỗi giá trị: Phòng Kinh tế huyện chủ trì hướng dẫn các xã miền núi như Yên Bài quy hoạch vùng trồng cây ăn quả, dược liệu và chăn nuôi bò sữa tập trung theo tiêu chuẩn VietGAP. Phấn đấu nâng tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng ngành nông nghiệp đạt trên 15%/năm trong giai đoạn 2022 - 2025, kết hợp phát triển du lịch sinh thái nông nghiệp tại các vùng đồi gò ven chân núi Ba Vì.

Thứ ba, đa dạng hóa các nguồn lực tài chính đầu tư hạ tầng kỹ thuật: Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện Ba Vì cần đẩy mạnh cơ chế hợp tác công tư (PPP), thu hút các tập đoàn kinh tế đầu tư vào chế biến nông sản, mục tiêu nâng tỷ trọng vốn ngoài ngân sách lên 30% - 35% trong giai đoạn 2021 - 2025, giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.

Thứ tư, chuẩn hóa và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý đất đai cơ sở: Ủy ban nhân dân huyện Ba Vì chỉ đạo tổ chức đào tạo chuyên sâu về kỹ năng quản lý quy hoạch và ứng dụng công nghệ thông tin cho 100% cán bộ địa chính - xây dựng xã trước năm 2023, đảm bảo thực thi nghiêm túc quy chế dân chủ cơ sở trong việc giám sát các công trình công cộng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tại Ủy ban nhân dân huyện, Phòng Kinh tế, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Ba Vì: Luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng và khung giải pháp đồng bộ để chỉ đạo 15 xã còn lại hoàn thành đạt chuẩn nông thôn mới và xây dựng các xã đạt chuẩn nâng cao giai đoạn 2021 - 2025.

Nhóm đơn vị tư vấn và chuyên gia lập quy hoạch xây dựng nông thôn: Tài liệu là cẩm nang hữu ích giúp các kiến trúc sư và kỹ sư quy hoạch nhận diện các rào cản đặc thù của vùng bán sơn địa có diện tích 42.402,69 ha, từ đó thiết kế đồ án có tính khả thi cao, tránh rập khuôn.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý đất đai, Phát triển nông thôn: Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp luận đánh giá quy hoạch đa tiêu chí, kết hợp xử lý số liệu sơ cấp từ 160 hộ dân và 21 cán bộ quản lý.

Nhóm doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Luận văn giúp các nhà đầu tư nắm bắt định hướng không gian sản xuất và hiện trạng 17.134,09 ha đất canh tác để xây dựng các dự án liên kết chuỗi giá trị nông sản sạch và du lịch trải nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi khiến tiến độ xây dựng nông thôn mới giữa các xã vùng đồng bằng và miền núi tại Ba Vì có sự chênh lệch lớn là gì? Sự chênh lệch xuất phát từ điều kiện tự nhiên và xuất phát điểm kinh tế. Xã vùng đồng bằng như Tản Hồng có địa hình bằng phẳng, kinh tế tiểu thủ công nghiệp phát triển và hoàn thành 19 tiêu chí từ năm 2014. Trong khi đó, xã vùng núi như Yên Bài chiếm diện tích rộng, hạ tầng giao thông chia cắt và suất đầu tư lớn gấp nhiều lần.

Quy hoạch sử dụng đất đóng vai trò như thế nào trong chương trình nông thôn mới huyện Ba Vì? Quy hoạch sử dụng đất là công cụ định hướng và phân bổ hợp lý 29.176,56 ha đất nông nghiệp trên toàn huyện. Đây là căn cứ pháp lý để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, bảo vệ môi trường sinh thái và thúc đẩy tạo việc làm mới cho hơn 121 nghìn lao động địa phương.

Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới của huyện Ba Vì tính đến hết năm 2019 đạt bao nhiêu phần trăm? Tính đến ngày 31/12/2019, toàn huyện Ba Vì có 15 trên tổng số 30 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tương ứng tỷ lệ 50%. Thu nhập bình quân đầu người toàn huyện đạt 38 triệu đồng/người/năm, tạo tiền đề vững chắc cho giai đoạn tăng tốc hoàn thành các chỉ tiêu nông thôn mới nâng cao tiếp theo.

Nguồn vốn thực hiện chương trình nông thôn mới tại địa phương gặp những khó khăn gì? Khó khăn lớn nhất là nguồn vốn đầu tư chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước (chiếm hơn 75%), trong khi nguồn vốn đóng góp của doanh nghiệp và cộng đồng dân cư còn rất hạn chế (chiếm dưới 13%). Việc lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn còn vướng mắc về thủ tục giải ngân.

Phương pháp thu thập dữ liệu trong nghiên cứu được tiến hành như thế nào? Tác giả đã thu thập toàn diện chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2012 - 2019 từ các phòng ban chuyên môn huyện Ba Vì, kết hợp khảo sát trực tiếp 160 hộ dân và 21 cán bộ quản lý tại hai xã điểm Tản Hồng và Yên Bài trong năm 2020 để bảo đảm tính khách quan, khoa học.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện thực trạng thực hiện quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại 30 xã thuộc huyện Ba Vì giai đoạn 2011 - 2020, ghi nhận tỷ lệ 50% số xã đạt chuẩn vào năm 2019.
• Phân tích sâu sắc sự phân hóa kinh tế - xã hội giữa 16 xã đồng bằng và 7 xã miền núi thông qua việc nghiên cứu điển hình tại xã Tản Hồng và xã Yên Bài.
• Hệ thống hóa hiện trạng quản lý và sử dụng 29.176,56 ha đất nông nghiệp, chỉ rõ tiềm năng và thách thức trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi.
• Nhận diện các điểm nghẽn chính về chất lượng đồ án quy hoạch, năng lực cán bộ cơ sở và cơ chế huy động nguồn vốn đầu tư ngoài ngân sách.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá, có tính khả thi cao gắn với quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội định hướng giai đoạn 2021 - 2025 và tầm nhìn 2030.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Bùi Thị Như Quỳnh là công trình khoa học công phu, đóng góp nguồn tư liệu quý báu cho công tác quản lý quy hoạch đất đai và phát triển nông thôn bền vững. Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp các đề xuất trong đề tài để nâng cao hiệu quả quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại các địa phương có điều kiện tự nhiên tương đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận về quy hoạch xây dựng nông thôn mới 1. Một số khái niệm cơ bản Theo Bộ Nông nghiệp và PTNT (2009) thì nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã. Nông thôn mới là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị.

Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội.

Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hóa, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh.

6 Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chương trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng do Chính phủ Việt Nam xây dựng và triển khai trên phạm vi nông thôn toàn quốc, căn cứ tinh thần của Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (ngày 5 tháng 8 năm 2008). Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 được Thủ tướng Chính phủ Việt Nam phê duyệt ngày 4 tháng 6 năm 2010, có tham vọng đến năm 2015 có 20% số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới và đến năm 2020 có 50% số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới lấy ý tưởng từ Phong trào nông thôn mới của tổng thống Hàn Quốc Park Chung- Hee, thậm chí nó lấy luôn tên gọi của phong trào tại Hàn Quốc. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới gồm 11 nội dung: - Quy hoạch xây dựng nông thôn mới; - Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội; - Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập; - Giảm nghèo và an sinh xã hội; - Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn; - Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn; - Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn; - Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn; - Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; - Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn; - Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn.

7 Xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới là xã đạt năm nhóm tiêu chí, gồm 19 tiêu chí (theo Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009): 1. Nhóm quy hoạch: quy hoạch và thực hiện quy hoạch; 2. Nhóm hạ tầng kinh tế - xã hội: giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, chợ nông thôn, bưu điện và nhà ở dân cư; 3. Nhóm kinh tế và tổ chức sản xuất: thu nhập, hộ nghèo, cơ cấu lao động, hình thức tổ chức sản xuất; 4.

Nhóm văn hóa - xã hội - môi trường: giáo dục, y tế, văn hóa và môi trường; 5. Nhóm hệ thống chính trị: hệ thống tổ chức chính trị - xã hội vững mạnh và an ninh, trật tự xã hội. Huyện đạt tiêu chuẩn nông thôn mới là huyện có 100% số xã trong huyện đạt tiêu chuẩn nông thôn mới (theo Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 5 tháng 4 năm 2016). Thị xã/thành phố trực thuộc tỉnh đạt tiêu chuẩn nông thôn mới là thị xã/thành phố trực thuộc tỉnh có 100% số xã trên địa bàn đạt tiêu chuẩn nông thôn mới (theo Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 5 tháng 4 năm 2016).

Tỉnh đạt tiêu chuẩn nông thôn mới là tỉnh có 80% số huyện trong tỉnh đạt nông thôn mới (theo Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009). Quy hoạch xây dựng nông thôn mới là một trong 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Trước tiên, quy hoạch là việc phân bố, sắp xếp các hoạt động và các yếu tố sản xuất, dịch vụ và đời sống trên một địa bàn lãnh thổ (quốc gia, vùng, tỉnh, huyện) cho một mục đích nhất định trong một thời kì trung hạn, dài hạn (có chia các giai đoạn) để cụ thể hóa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trên lãnh thổ theo thời gian và là cơ sở để lập các kế hoạch phát triển (Trần Hữu Viên, 2018). Quy hoạch thường được xây dựng dựa trên chiến lược phát triển của một vùng lãnh thổ hay một ngành, một lĩnh vực theo thời gian và là cơ sở để 8 xây dựng các kế hoạch phát triển ngắn hạn, trung hạn.

Việc xây dựng quy hoạch phải dựa trên những ý đồ chiến lược rõ ràng; sự tính toán khoa học, hợp lí những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội; việc sử dụng có hiệu quả các yếu tố nguồn lực. Do vậy, chất lượng của quy hoạch phụ thuộc rất lớn vào tầm nhìn chiến lược của các cấp và những người có thẩm quyền, công tác điều tra cơ bản và khả năng dự báo về xu hướng phát triển trong tương lai. Thông tư liên tịch số 13/TTLT-BXD-BNN&PTNT-BTN&MT ngày 28/10/2011 quy định việc lập thẩm định phê duyệt quy hoạch xây dựng nông thôn mới thì: “Quy hoạch xây dựng nông thôn mới bao gồm quy hoạch định hướng phát triển không gian; quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ; quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường theo chuẩn mới; quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn được bản sắc văn hóa tốt đẹp” (Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2013). Đặc trưng của vùng nông thôn Nông thôn là vùng sinh sống và làm việc của một cộng đồng chủ yếu là nông dân.

là vùng sản xuất nông nghiệp là cơ bản, ngoài ra còn có các hoạt động sản xuất và phi sản xuất khác phục vụ chủ yếu cho nông nghiệp và cho nông dân. So với thành thị thì nông thôn là vùng có kết cấu hạ tầng kém phát triển hơn, trình độ sản xuất hàng hóa và tiếp cận thị trường thấp hơn. Vì vậy, nông thôn chịu sức hút của thành thị về nhiều mặt. Dân cư nông thôn thường hay đổ xô về thành thị để kém việc làm và tìm cơ hội sống tốt hơn.

Nông thôn có thu nhập và đời sống thấp hơn, trình độ văn hóa, khoa học công nghệ thấp hơn thành thị và ngay cả trình độ dân chủ, tự do, công bằng xã hội trong một chừng mực nào đó cũng thấp hơn thành thị. 9 Nông thôn giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên như đất đai, nguồn nước, khí hậu. nhưng rất đa dạng về kinh tế, xã hội, đa dạng về các hình thức tổ chức quản lí, đa dạng về qui mô và trình độ phát triển. Tính đa dạng đó không chỉ diễn ra giữa các nước khác nhau mà ngay giữa các vùng nông thôn khác nhau của mỗi nước.

Điều đó có ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng khai thác tài nguyên và các nguồn lực để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững (Nguyễn Quang Dũng, 2010). Ý nghĩa của việc xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ một cách toàn diện; có nếp sống văn hóa, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đã đạt nhiều thành tựu to lớn. Tuy nhiên, nhiều thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế.

Kết cấu hạ tầng nông thôn như: điện, đường, trường, trạm, chợ, thủy lợi còn nhiều yếu kém; sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ, chất lượng nông sản còn thấp, bảo quản chế biến chưa gắn với thị trường tiêu thụ; chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với cơ cấu lao động, ứng dụng khoa học công nghệ còn chậm. Thu nhập của nông dân thấp, tỷ lệ hộ nghèo còn cao; kinh tế hộ, kinh tế trang trại, hợp tác xã còn nhiều yếu kém; đời sống tinh thần của nhân dân còn hạn chế, nhiều nét văn hóa truyền thống đang có nguy cơ mai một; môi trường và an ninh nông thôn còn nhiều vấn đề bức xúc. Nước ta đang phấn đấu trở thành nước công nghiệp, một nước công nghiệp không thể để nông nghiệp, nông thôn lạc hậu, nông dân nghèo khó. Vì vậy, phải tiến hành xây dựng xã nông thôn mới (Nguyễn Quang Dũng, 2010).