Đặt vấn đề Đất đai là tài sản vô cùng quý giá, là nguồn tài nguyên thiên nhiên, là nguồn lực để xây dựng và phát triển đất nước. Hiện nay, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đặt ra những yêu cầu to lớn đối với công tác quản lý Nhà nước về mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, trong đó quản lý nhà nước về đất đai là một nội dung quan trọng nghiên cứu các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các mối quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực đất đai ngày càng nóng bỏng phức tạp liên quan trực tiếp tới lợi ích của từng đối tượng sử dụng đất. Các quan hệ đất đai chuyển từ chỗ là quan hệ khai thác chinh phục tự nhiên chuyển thành các quan hệ kinh tế xã hội về sở hữu và sử dụng một loại tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng.
Để phù hợp với quá trình đổi mới kinh tế, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến vấn đề đất đai và đã ban hành nhiều văn bản pháp luật để quản lý đất đai, điều chỉnh các mối quan hệ đất đai theo kịp với tình hình thực tế. Bên cạnh đó Đảng và Nhà nước luôn khuyến khích động viên các đối tượng sử dụng đất đúng mục đích, tiết kiệm đạt hiệu quả cao theo pháp luật. Tuy vậy, đất đai là sản phẩm của tự nhiên và nó tham gia vào tất cả các hoạt động kinh tế xã hội do đó các quan hệ đất đai luôn chứa đựng trong nó những vấn đề phức tạp, đòi hỏi phải có sự giải quyết kịp thời đảm bảo đươc các lợi ích của người sử dụng đất. Thêm vào đó, ý thức pháp luật và hiểu pháp luật đất đai của các đối tượng sử dụng cũng hạn chế vi phạm pháp luật trong việc sử dụng đất gây nhiều hậu quả xấu đến về mặt kinh tế xã hội.
Chính vì vậy, hệ thống pháp luật đất đai đã liên tục được bổ sung và sửa đổi nhằm giải quyết những mâu thuẫn đó. Tuy nhiên, những bổ sung và sửa đổi này chỉ đáp ứng phần nào những mâu thuẫn nảy sinh đó và thực tế việc sử dụng đất và quản lý thị trường đất c 2 đai vẫn còn nhiều bất cập. Tiến độ thực hiện kiểm kê đất đai chậm so với kế hoạch đề ra. Công tác cấp mới và đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính theo Nghị định số 88/2009/NĐ – CP chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý Nhà nước về đất đai.
Việc thực hiện các quyết định giao đất, cho thuê đất của cấp có thẩm quyền còn thiếu triệt để, không đúng trình tự dẫn đến tình trạng quyết định đó có hiệu lực trước luật đất đai 2003 nhưng đến nay vẫn chưa được triển khai thực hiện. Do sự giám sát thiếu chặt chẽ, các tổ chức được giao đất nhưng chậm triển khai theo tiến độ dự án quy định, còn để đất trống không sử dụng gây lãng phí trong khi người dân không có đất để sản xuất gây bức xúc trong dân. Thành Công là một xã của thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Xã nằm ở phía tây nam của thị xã và thuộc ngã ba ranh giới giữa các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc và thủ đô Hà Nội.
Phía bắc giáp xã Phúc Thuận và xã Minh Đức, phía đông giáp xã Vạn Phái, phía đông nam giáp Bắc Sơn và một đoạn rất nhỏ xã Minh Trí của huyện Sóc Sơn, thủ đô Hà Nội, phía tây Phía Tây giáp xã Ngọc Thanh, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. Địa hình thuận lợi nên các ngành dịch vụ, công nghiệp, nông nghiệp của xã phát triển mạnh. Mô hình sản xuất nông nghiệp đơn thuần đã dần được chuyển dịch theo hướng nông nghiêp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ. Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, sự gia tăng về dân số nhu cầu sử dụng đất trên địa bàn xã đang trở thành một vấn đề cấp thiết, gây sức ép lớn đến quỹ đất của xã.
Điều này đòi hỏi Uỷ ban nhân dân xã Thành Công phải có những chính sách về quản lý, sử dụng đất đai phù hợp nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất, đồng thời sử dụng tiết kiệm và hợp lý. Xuất phát từ những yêu cầu trên, điều kiện thực tiễn trên, em tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài “Đánh giá công tác quản lý nhà nước về đất đai tại xã Thành Công, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn từ 01/07/2014 đến hết 2016” c 3 1. Mục tiêu của đề tài 1.1 Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về đất đai tại xã Thành Công, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên theo 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai quy định tại Luật đất đai năm 2013 và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đất đai tại xã Thành Công.2 Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất đai tại xã Thành Công theo 15 nội dung của Luật đất 2013. - Đánh giá được ý kiến của người dân và cán bộ quản lý về công tác quản lý đất đai tại xã Thành Công.
- Chỉ ra được những khó khăn, tồn tại và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về đất đai. Ý nghĩa của đề tài Ý nghĩa khoa học: Giúp cho sinh viên có thêm được kiến thức thực tiễn và công tác quản lý nhà nước về đất đai trong quá trình thực tập tại cở sở để có thêm hành trang kinh nghiệm sau khi kết thúc khóa học để áp dụng vào công việc sau này. Giúp cho sinh viên có được những trải nghiệm thực tế sau kiến thức lý thuyết học tại trường lớp, có thêm được sự tự tin, củng cố kiến thức đã học và bước đầu làm quên với công tác quản lý nhà nước về đất đai ở cáp cơ sở. Ý nghĩa thực tiễn: Đánh giá tình hình công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn xã Thành Công và đề xuất một só giải pháp có ý nghĩa và góp phần vào việc nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đất đai.
c 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của công tác quản lý nhà nước về đất đai 2. Cơ sở lí luận của công tác quản lý nhà nước về đất đai * Khái niệm quản lý nhà nước về đất đai Quản lý nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu nhà nước đối với đất đai; đó là các hoạt động nắm chắc tình hình sử dụng đất; phân phối và phân phối lại quỹ đất theo quy hoạch, kế hoạch; kiểm sát, giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; điều tiết các nguồn lợi từ đất đai.[5] * Bộ máy quản lý đất đai của xã Thành Công Bộ máy quản lý đất đai của xã bao gồm: ban địa chính xã * Chức năng của quản lý nhà nước về đất đai Các quan hệ đất đai là các quan hệ xã hội trong lĩnh vực kinh tế, bao gồm: quan hệ về sở hữu đất đai, quan hệ về sử dụng đất đai, quan hệ về phân phôi các sản phẩm do sử dụng đất mà có. Nghiên cứu về quan hệ đất đai ta thấy có các quyền năng của sở hữu nhà nước về đất đai: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt.
Nhà nước không trực tiếp thực hiện các quyền năng này mà thông qua các tổ chức, cá nhân sử dụng đất theo những quy định và theo sự giám sát của nhà nước. Hoạt động trên thực tế của các cơ quan nhà nước nhằm bảo vệ và thực hiện quyền sở hữu nhà nước về đất đai được thể hiện bằng 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai tập trung vào 4 lĩnh vực sau: Thứ nhất: nhà nước phải nắm chắc tình hình đất đai, tức là nhà nước phải biết rõ các thông tin về chất lượng đất đai, về tình hình hiện trạng của việc quản lý và sử dụng đất đai. Thứ hai: nhà nước thực hiện việc phân phối và phân phối lại đất theo quy hoạch, kế hoạch chung thống nhất. c 5 Thứ ba: nhà nước tiến hành thanh tra, giám sát tình hình quản lý và sử dụng đất đai.
Thứ tư: nhà nước thực hiện quyền điều tiết các nguồn lợi từ đất. * Mục đích của quản lý nhà nước về đất đai - Bảo vệ quyền sở hữu nhà nước đối với đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. - Đảm bảo sử dụng hợp lý quỹ đất đai của nhà nước. - Tăng cường hiệu quả sử dụng đất.
- Bảo vệ cải tạo đất, bảo vệ môi trường. Yêu cầu của công tác quản lý nhà nước về đất đai là phải đăng ký, thống kê đất đai đầy đủ theo đúng quy định của pháp luật đất đai ở từng địa phương theo các cấp hành chính.[5] * Phương pháp quản lý nhà nước về đất đai Các phương pháp thu thập thông tin về đất đai: phương pháp thống kê, phương pháp toán học, phương pháp điều tra xã hội học. Các phương pháp tác động đến con người trong quá trình quản lý đất đai: phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tuyên truyền giáo dục.[5] * Công cụ quản lý nhà nước về đất đai Công cụ pháp luật: pháp luật là công cụ không thể thiếu được của một nhà nước, nhà nước dùng pháp luật để tác động vào ý chí của con người để điều chỉnh hành vi của con người. Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất: công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một nội dung không thể thiếu trong công tác quản lý nhà nước về đất đai.
Vì vậy Luật đất đai năm 2003 quy định “ nhà nước quản lý đất đai theo quy hoạch, kế hoạch”. Công cụ tài chính: tài chính là tổng hợp các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính củ các chủ thể kinh tế.[5] c 6 * Nguyên tắc quản lý nhà nước về đất đai - Đảm bảo sự quản lý tập trung và thống nhất của nhà nước; - Đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa quyền sở hữu đất đai và quyền sử dụng đất, giữa lợi ích của nhà nước và lợi ích của người trực tiếp sử dụng; - Tiết kiệm và hiệu quả.