Đặt vấn đề Luật đất đai khẳng định rõ: “Đất là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt không có gì thay thế được là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình văn hóa, kinh tế xã hội an ninh quốc phòng “. Như vậy, đất đai là điều kiện cơ bản cho quá trình phát triển, song yếu tố mang tính quyết định của nền kinh tế phát triển, đảm bảo mục tiêu ổn định chính trị- xã hội lâu dài đến từ việc quản lý, sử dụng đất có hiệu quả, hợp lý tiết kiệm hay không, đây cũng chính là nhiệm vụ hàng đầu quan trọng của đất nước. Lộc Bình là huyện miền núi nằm phía Đông Nam của tỉnh Lạng Sơn. Vấn đề đất đai của huyện Lộc Bình trở nên nóng bỏng, việc quản lý đất đai chưa chặt chẽ, tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất diễn ra dưới hình thức khác nhau gây khó khăn trong việc giải quyết.
Nguyên nhân chính của những tồn tại trên chủ yếu do cơ sở dữ liệu về đất đai, hồ sơ về đất đai chưa được thiết lập đồng bộ, đội ngũ cán bộ địa chính thiếu và yếu về năng lực chuyên môn, hơn nữa những chính sách về đất đai được ban hành đã không phù hợp với nền kinh tế thị trường gây nên rất nhiều khó khăn cho công tác quản lý Nhà nước về đất đai, việc cập nhật, theo dõi biến động đất không đầy đủ, không liên tục, thiếu các tài liệu cần thiết cho việc quản lý sử dụng đất. Để giải quyết tốt những khó khăn nêu trên, đòi hỏi chính quyền địa phương phải làm tốt công tác quản lý Nhà nước về đất đai, trao đổi, xử lý thông tin, tuyên truyền pháp luật để đai để mọi người dân hiểu và làm theo pháp luật. Xuất phát từ thực tế đó, được sự đồng ý của khoa Quản Lý Tài Nguyên, trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của giảng viên 2 Ths. Ngô Thị Hồng Gấm em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: ”Đánh giá công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn năm 2014”.
Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu tình hình và sử dụng đất giai đoạn 2012-2014 của huyện Lộc Bình theo 15 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai luật đất đai 2013 Đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý và sử dụng đất đai của huyện Lộc Bình giai đoạn 2012-2014. Tìm ra những nguyên nhân và đề ra một số giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước về đất đai trong thời gian tiếp theo. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện Lộc Bình theo 15 nội dung của luật sửa đổi bổ sung 2013. Ý nghĩa của đề tài Vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn công tác quản lý Nhà nước về đất đai, làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và hoàn thiện một chuyền đề.
Rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai thông qua việc đánh giá và quản lý của huyện Lộc Bình giai đoạn 2012-2014. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận và pháp lý của công tác quản lý Nhà nƣớc về đất đai 2. Cơ sở pháp lý Hiến pháp 1980 ra đời, Nhà nước là chủ sở hữu toàn bộ đất đai.
“Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý”(Hiến pháp năm 1980)[3]. Trong giai đoạn này, tuy chưa có Luật đất đai nhưng hàng loạt các văn bản mang tính pháp luật của Nhà nước về đất đai ra đời: Quyết định số 201/QĐ-CP ngày 1/7/1980 của Hội đồng Chính phủ về việc thống nhất quản lý ruộng đất và tăng cường công tác quản lý ruộng đất trong cả nước; Chỉ thị số 299/CT-TTg ngày 10/11/1980 của Thủ tướng Chính phủ về công tác đo đạc, phân hạng và đăng ký ruộng đất. Quốc hội nước công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua luật đất đai đầu tiên – Luật đất đai năm 1987. Luật này được công bố ngày 08/01/1988.
Chỉ thị số 67/CT-TTg ngày 23/3/1989 về triển khai thi hành Luật đất đai. Hiến pháp 1992 đã mở ra thời kỳ đổi mới hệ thống chính trị. Lần đầu tiên chế độ sở hữu về quản lý đất đai được ghi vào hiến pháp, trong đó quy định, “đất đai thuộc sở hữu toàn dân” (điều 17, Hiến pháp năm 1992) [4]. Nghị định số 64/NĐ-CP ngày 26/9/1993 của chính phủ ban hành văn bản về quy định giao đất lâm nghiệp cho các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình sử ổn định lâu dài vào đúng mục đích sản xuất lâm nghiệp.
- Luật đất đai ngày 14/7/1993, Nhà nước khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý, đất đai được giao ổn định lâu dài cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. - Luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật đất đai ngày 2/2/1998. 4 - Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật đất đai 2003. - Nghị định 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 19/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. - Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Nghị định 198/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất. - Nghị định 149/2004/NĐ-CP quy định về thủ tục hành chính trong quản lý đất đai.
- Nghị định 142/2005/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2005 của Chính phủ về thu tiền thuê đất, thuê mặt. - Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/08/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp GCNQSD đất thu hồi đất thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. - Nghị định 121/2010/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 142/2005/NĐ-CP về thu tiền thuê đất thuê mặt. - Nghị định 120/2010/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 198/2004/NĐ-CP về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định 38/2011/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 181/2004/NĐ-CP. - Nghị định 20/2011/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Nghị quyết 55/2010/QH12 về miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp. 5 - Quyết định số 08/2006/QĐ-BTNMT ngày 21/07/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành quy định về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. - Thông tư liên tịch số 01/2003/ TTLT-BTNMT-BNV ngày 15 tháng 7 năm 2003 của Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của cơ quan chuyên môn giúp Uỷ ban nhân dân về quản lý tài nguyên và môt trường ở địa phương.
- Thông tư số 01/2005/TT-BTNMT ngày 13/04/2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 181/NĐ-CP. - Thông tư số 28/2004/TT-BTNMT ngày 01/11/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất. - Thông tư số 30/2004/TT-BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. - Thông tư số 05/2006/TT-BTNMT ngày 24/05/2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 182/2004/ NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
- Thông tư 114/2004/TT-BTC ngày 26 tháng 11 năm 2004 của Bộ Tài chính hưỡng dẫn thực hiện Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. - Thông tư liên tịch 04/2006/TTLT-BTP-BTNMT ngày 13 tháng 6 năm 2006 của Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện quyền của con người sử dụng đất. 6 - Thông tư 05/2006/TT-BTNMT ngày 24 tháng 5 năm 2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 182/2004/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. - Thông tư 09/2007/TT-BTNMT ngày 02 tháng 8 năm 2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn việc lập, chỉnh lý, quản lý hồ sơ địa chính.
- Thông tư liên tịch 14/2008/TTLT-BTC-BTNMT ngày 31 tháng 01 năm 2008 của Bộ Tài chính Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thưch hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. - Thông tư 19/2009/TT-BTNMT ngày 02 tháng 11 năm 2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. - Thông tư 16/2011/TT-BTNMT quy định sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến thủ tục hành chính về lĩnh vực đất đai. - Thông tư 39/2011/TT-BTC sửa đổi bổ sung Thông tư 83/2007/TT- BTC hướng dẫn thực hiện Quyết định số 09/2007/QĐ-TTg việc sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước.
- Thông tư liên tịch 07/2011/TTLT-BNNPTNT-BTNMT hướng dẫn một số nội dung về giao rừng, thuê rừng gắn liền với giao đất, thuê đất lâm nghiệp. - Thông tư 09/2011/TT-BTNMT quy định đấu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách Nhà nước về đo đạc đất đai phục vụ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. 7 - Chỉ thị 18/1999/CT-TTg ngày 01 tháng 7 năm 1999 của Thủ tướng Chính phủ về một số biện pháp đẩy mạnh việc hoàn thành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất ở nông thôn. - Chỉ thị số 05/2006/ CT-TTg ngày 22/02/2006 của Thủ tướng Chính phủ về việc khắc phục yếu kém, sai phạm tiếp tục đẩy mạnh tổ chức thi hành Luật đất đai.
- Chỉ thị 31/2007/CT-TTg ngày 14 tháng 12 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ về kiểm kê quỹ đất đang quản lý, sử dụng của tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất. - Chỉ thị số 11/2007/CT- TTg ngày 18/05/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai thi hành Luật kinh doanh bất động sản.