Đặt vấn đề Môi trƣờng là nề n tảng cho sƣ̣ số ng còn và phát triể n của nhân ,loa là nhân ̣i tố đảm bảo sƣ́c khỏe và chấ t lƣơ ̣ng cuô ̣c số ng con ngƣơ.̀ iBảo vệ môi trƣờng vừa là mục tiêu vừa là bộ phận cấu thành cơ bản của sự phát triển bề n vƣ̃ng của mỗi quố c gia. Cuô ̣c số ng của chúng ta liên quan mâ ̣t thiế t với nhƣ̃ng nguồ n tài nguyên mà Trái Đất cung cấp nhƣ không khí , đấ t, nƣớc, khoáng sản, thƣ̣c vâ ̣t, đô ̣ng vâ ̣t và cả Môi trƣờng số ng phù hơ ̣p. Tuy nhiên, mọi thƣ́ tài nguyên cầ n thiế t cho cuô ̣c số ng của chúng ta la ̣i có ha ̣n , không thể khai thác quá mƣ́c chiụ đƣ̣ng, chúng ta lại đang lạm dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên và làm rối loạn các hệ tự nhiên. Chất lƣợng cuộc sống của con ngƣời nay không chỉ là những điều kiện về ăn, mặc, ở…mà còn về chất lƣợng không khí hít thở hằng ngày, chất lƣợng nƣớc để uống, tắm rửa… Israel đƣợc mệnh danh là quốc gia khởi nghiệp với nền kinh tế chủ đạo là nông nghiệp, là quốc gia dẫn đầu về nghiên cứu khoa học, đặc biệt là trong khoa học tự nhiên, kỹ thuật, và khoa học y tế, chúng cũng là một trong các lĩnh vực phát triển nhất tại Israel.
Israel xếp hạng năm trong số các quốc gia sáng tạo nhất theo Chỉ số sáng tạo Bloomberg 2015. Không những chỉ có về nông nghiệp hiện đại, khoa học phát triển mà vấn đề môi trƣờng ở Israel cũng đƣợc trú trọng và tiên phong, đặc biệt là công nghệ tiết kiệm, tái sử dụng nƣớc, xử lý và tuần hoàn tái sử dụng nƣớc từ nguồn nƣớc thải công nghiệp, công nghệ tái chế rác và xử lý rác cũng rất hiện đại và tiên tiến,…Những kinh nghiệm quý giá này đáng để ta học tập, áp dụng. Trong công tác bảo vệ môi trƣờng Israel phải nhắc tới một mảng rất quan trọng đó là việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt. Rác thải nói chung hiện nay đang là một 2 vấn đề rất cấp thiết đƣợc đặt ra.
Việc xử lý rác thải ở Israel là một nền công nghệ hiện đại, phát triển đáng để các quốc gia học tập. Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn và nhu cầu bảo vệ môi trƣờng, đƣợc sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa Khoa Môi Trƣờng - Trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đồng thời dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của thầy giáo: TS. Nguyễn Thanh Hải, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn farm 26, Moshav Ein Yahav, Israel”. Từ đó, xác định các loại hình bảo vệ môi trƣờng và đƣa ra đƣợc biện pháp khắc phục.2 Mục tiêu của đề tài - Xác định mức độ ô nhiễm và nguồn gây ô nhiễm nguồn nƣớc thải, không khí.
- Tìm hiểu công nghệ xử lý nƣớc thải tại farm - Đề xuất một số biện pháp xử lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm đối với môi trƣờng - Thuận lợi, khó khăn, bài học kinh nghiệm. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: - Củng cố kiến thức đã đƣợc tiếp thu trong nhà trƣờng và những kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập số liệu và xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài.
Ý nghĩa trong thực tiễn: Trên cơ sở Đánh giá công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn farm 26, Moshav Ein Yahav, Israel và từ đó có thể đƣa ra đƣợc các cơ sở để áp dụng vào Việt Nam. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Các khái niệm liên quan Khái niệm môi trƣờng: Môi trƣờng đƣợc định nghĩa nhƣ sau: Môi trƣờng là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con ngƣời và sinh vật.[6] Khái niệm ô nhiễm môi trƣờng: Ô nhiễm môi trƣờng là sự biến đổi của các thành phần môi trƣờng không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trƣờng và tiêu chuẩn môi trƣờng gây ảnh hƣởng xấu đến con ngƣời và sinh vật.
Rác thải sinh hoạt các chất rắn bị loại ra trong quá trình sống, sinh hoạt, khu công cộng, khu thƣơng mại, khu xây dựng, bệnh viện, khu xử lý chất thải… Trong đó, rác sinh hoạt chiếm tỉ lệ cao nhất. Số lƣợng, thành phần chất lƣợng rác thải tại từng quốc gia, khu vực là rất khác nhau, phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, khoa học, kỹ thuật. Bất kỳ một hoạt động sống của con ngƣời, tại nhà, công sở, trên đƣờng đi, tại nơi công cộng…, đều sinh ra một lƣợng rác đáng kể. Thành phần chủ yếu của chúng là chất hữu cơ và rất dễ gây ô nhiễm trở lại cho môi trƣờng sống nhất.
Cho nên, rác sinh hoạt có thể định nghĩa là những thành phần tàn tích hữu cơ phục vụ cho hoạt động sống của con ngƣời, chúng không còn đƣợc sử dụng và vứt trả lại môi trƣờng sống. Quản l ý chất thải là hoạt động quản lý chất thải rắn bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý, đầu tƣ xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lƣu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trƣờng và sức khoẻ con ngƣời. Rác thải rắn sinh hoạt (hay còn gọi là rác sinh hoạt) là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt hằng ngày của con ngƣời. 4 Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn hoặc sệt (còn gọi là bùn thải) đƣợc thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác Chất gây ô nhiễm môi trƣờng không khí là những chất mà sự có mặt của nó trong không khí gây ra những ảnh hƣởng xấu đến sức khỏe con ngƣời, sự sinh trƣởng và phát triển của động thực vật.
Nguồn gốc và phân loại 2. Nguồn gốc - Từ nông nghiệp ngoài farm (Vỏ bao, chai thuốc BVTV, cây, sản phẩm nông sản…) - Từ nhà máy ( phụ phẩm, thải phẩm của hoạt động sản xuất nông nghiệp,…) - Từ các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của con ngƣời ở trong farm. Qua đánh giá tìm hiểu về nguồn phát sinh chất thải giúp cho chúng ta có những hiểu biết nhất định để từ đó có thể ứng dụng đƣợc các biện pháp khoa học kỹ thuật giúp giảm thiểu các tác động xấu của chất thải tới môi trƣờng 2. Phân loại Theo nguồn phát sinh: CTRSH là những chất thải sinh ra từ các hoạt động hàng ngày của con ngƣời.
Rác sinh hoạt thải ra ở mọi lúc, mọi nơi trong phạm vi thành phố hoặc khu dân cƣ, từ các hộ gia đình, khu thƣơng mại, chợ và các tụđiểm buôn bán, nhà hàng, khách sạn, công viên, khu vui chơi giải trí, các viện nghiên cứu, trƣờng học, các cơ quan nhà nƣớc. Theo phƣơng diện khoa học có thể phân biệt các loại chất thải rắn nhƣ sau: - Chất thải thực phẩm bao gồm các loại thức ăn dƣ thừa, rau, quả. đƣợcsinh ra trong khâu chuẩn bị, dự trữ, nấu ăn. Loại chất thải này mang bản chấtdễ bị phân huỷ sinh học, trong quá trình phân huỷ tạo ra mùi gây khó 5 chịu,ảnh hƣởng tới sức khoẻ con ngƣời, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.
- Chất thải trực tiếp của động vật chủ yếu là phân, bao gồm phân ngƣời và phân của các loại động vật khác. - Chất thải lỏng chủ yếu là bùn ga, cống rãnh, là các chất thải ra từ các khu vực sinh hoạt của dân cƣ. - Tro và các chất dƣ thừa thải bỏ khác bao gồm: Các vật chất còn lại trong quá trình đốt củi, than, rơm rạ, lá cây. ở các gia đình, công sở, nhà hàng, nhà máy, xí nghiệp.
- Các chất thải rắn từ đƣờng phố nhƣ lá cây, củi, nilon, vỏ bao gói. - Chất thải nông nghiệp:Chất thải nông nghiệp bao gồm các vật chất loại bỏ từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp nhƣ gốc rơm rạ, cây trồng, chăn nuôi, bao bì đựng phân bón và hoá chất bảo vệ thực vật. - Chất thải nguy hại nông nghiệp là các hóa phẩm nông nghiệp không nhãn mác, các chai nhựa, thủy tinh hay kim loại hoặc những gói thuốc hay cả những lọ thuốc bảo vệ thực vật chƣa sử dụng hết đã và dang đƣợc vứt bỏ không đúng cách đã ảnh hƣởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.\ Theo mức độ nguy hại - Chất thải nguy hại: là chất thải dễ gây phản ứng, dễ cháy nổ, ăn mòn, nhiễm khuẩn độc hại, chứa chất phóng xạ, các kim loại nặng. Các chất thải này tiềm ẩn nhiều khả năng gây sự cố rủi ro, nhiễm độc, đe dọa sức khỏe con ngƣời và sự phát triển của thực vật, đồng thời là nguồn lan truyền gây ô nhiễm môi trƣờng đất, nƣớc và không khí.
- Chất thải không nguy hại: là các chất thải không chứa các chất và các hợp chất có tính chất nguy hại. Thƣờng là các chất thải phát sinh trong sinh hoạt gia đình, đô thị. 6 Phân loại theo thành phần - Chất thải vô cơ: là các chất thải có nguồn gốc vô cơ nhƣ tro, bụi, xỉ, vật liệu xây dựng nhƣ gạch, vữa, thủy tinh, gốm sứ, một số loại phân bón, đồ dùng thải bỏ gia đình. - Chất thải hữu cơ: là các chất thải có nguồn gốc hữu cơ nhƣ thực phẩm thừa, chất thải từ lò giết mổ, chăn nuôi cho đến các dung môi, nhựa, dầu mỡ và các loại thuốc bảo vệ thực vật.
Phân loại theo trạng thái chất thải - Chất thải trạng thái rắn: bao gồm chất thải sinh hoạt, chất thải từ các cơ sở chế tạo máy, xây dựng (kim loại, hóa chất sơn, nhựa, thủy tinh, vật liệu xây dựng.) - Chất thải ở trạng thái lỏng: phân bón từ cống rãnh, bể phốt, nƣớc thải từ nhà máy lọc dầu, rƣợu bia, nƣớc từ nhà máy sản xuất giấy, dệt nhuộm và vệ sinh công nghiệp. - Chất thải ở trạng thái khí: bao gồm các khí thải các động cơ đốt trong các máy động lực, giao thông, ô tô, máy kéo, tàu hỏa, nhà máy nhiệt điện, sản xuất vật liệu… 2. Thành phần của CTRSH Khác với rác thải, phế thải công nghiệp, CTRSH là một tập hợp không đồng nhất. Tính không đồng nhất biểu hiện ngay ở sự không kiểm soát đƣợc của các nguyên liệu ban đầu dùng cho sinh hoạt và thƣơng mại.