HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN MINH HIẾU ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ PHƠI NHIỄM VÀ TÁC ĐỘNG SỨC KHỎE DO Ô NHIỄM BỤI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN THANH XUÂN – THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Khoa học môi trường Mã ngành: 84 40 30 1 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phạm Châu Thùy NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Đánh giá mức độ phơi nhiễm và tác động sức khỏe do ô nhiễm bụi trên địa bàn quận Thanh Xuân – thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của cá nhân được thực hiện trên cơ sở khảo sát thực tế và tham khảo các tài liệu chuyên môn. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Minh Hiếu i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành và biết ơn sâu sắc tới TS.
Phạm Châu Thùy trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện luận văn, người luôn quan tâm, tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới toàn thể các thầy cô giáo của Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tận tình giúp đỡ, ân cần dạy bảo và trang bị cho tôi những kiến thức bổ ích, thiết thực trong những năm qua. Tôi cũng gửi lời cám ơn tới Viện Khoa học môi trường và Sức khỏe cộng đồng, Viện Công nghệ môi trường – Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam đã giúp tôi rất nhiều trong việc thu thập các thông tin, số liệu liên quan đến đề tài. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, đồng nghiệp, bè bạn đã luôn giúp đỡ và động viên tôi rất nhiều trong suốt thời gian tôi theo học chương trình cao học và làm luận văn.
Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Minh Hiếu ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.
vi Danh mục hình và biểu đồ. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu.
Tổng quan về ô nhiễm không khí. Tổng quan về nguồn gốc và tác nhân ô nhiễm không khí. Hiện trạng ô nhiễm môi trường không khí ở Hà Nội. Tổng quan về phương pháp đánh giá phơi nhiễm và đánh giá rủi ro sức khỏe.
Tổng quan về phương pháp đánh giá phơi nhiễm. Tổng quan về phương pháp đánh giá rủi ro về sức khỏe. Tổng quan các nghiên cứu về đánh giá phơi nhiễm và rủi ro sức khỏe. Tình hình nghiên cứu trên thế giới.
Tình hình nghiên cứu trong nước. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. 20 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Phương pháp điều tra, khảo sát. Phương pháp lấy mẫu và phân tích mẫu. Phương pháp đánh giá ảnh hưởng sức khỏe dựa trên phương trình “Dose- Response Relationships”. Kết quả nghiên cứu.
Điều kiện tự nhiên - dân số - kinh tế xã hội của quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Đặc điểm tự nhiên. Hiện trạng giao thông. Kết quả quan trắc nồng độ bụi pm2.5 và pm10 trong môi trường không khí xung quanh tại các vị trí nghiên cứu trên địa bàn quận Thanh Xuân.
Kết quả điều tra, phỏng vấn sức khỏe người dân trên địa bàn quận Thanh Xuân. Giới tính và độ tuổi. Thời gian cư ngụ và thời gian có mặt tại khu vực trong ngày. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường không khí tại khu vực.
Mật độ các phương tiện giao thông tại khu vực trong ngày. Tỉ lệ sử dụng thuốc là của nhóm dân cư phỏng vấn và người thân. Tiểu sử sức khỏe của ngừoi dân khu vực nghiên cứu. Đánh giá nguy cơ phơi nhiễm bụi và nguy cơ rủi ro về sức khỏe trên địa bàn quận Thanh Xuân.
Danh sách tình nguyện viên và hồ sơ sức khỏe.2 Kết quả quan trắc bụi PM10 và PM2.5 của tình nguyện viên. Đánh giá nguy cơ phơi nhiễm bụi trên nhóm đối tượng nghiên cứu. Đánh giá nguy cơ rủi ro về sức khỏe cho dân cư trên địa bàn quận Thanh Xuân. Đề xuất các biện pháp giảm thiểu.
Kết luận và kiến nghị. 64 Tài liệu tham khảo. 65 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BTNMT Bộ Tài nguyên Môi trường ERV Số trường hợp cấp cứu EWC Trung tâm Đông – Tây GTVT Giao thông vận tải IESH Viện khoa học môi trường và sức khỏe cộng đồng LRI Mối liên quan đến đường hô hấp dưới của trẻ em NĐ – CP Nghị định – Chính phủ PMU Ban quản lý giao thông đô thị thành phố Hà Nội PM2,5 Bụi có đường kính khí động học nhỏ hơn hoặc bằng 2,5 µm PM10 Bụi có đường kính khí động học nhỏ hơn hoặc bằng 10 µm QCCP Quy chuẩn cho phép QCVN Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Việt Nam RAD Số ngày bị ức chế thay đổi các hoạt động RHA Người có nguy cơ nhập viện về hô hấp TSP Bụi có đường kính khí động học nhỏ hơn hoặc bằng 100 µm VOCs Các hợp chất hữu cơ bay hơi WHO Tổ chức Y tế thế giới v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tóm tắt ảnh hưởng tỷ lệ mắc bệnh do thay đổi 100 µg/m3 bụi PM10.
Vị trí, thời gian, tần suất quan trắc. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường không khí. Mật độ các phương tiện giao thông tại khu vực trong ngày. Về việc sử dụng thuốc lá.
Danh sách tình nguyện viên. Nồng độ phơi nhiễm trung bình cho từng loại hoạt động của các cá nhân trong 1 ngày làm việc. Thời gian phơi nhiễm và tỉ lệ hít cho các hoạt động khác nhau của các nhóm nghiên cứu. Kết quả trung bình mức độ ô nhiễm tại địa bàn quận Thanh Xuân (thời gian từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2016).
Tổng hợp kết quả tổn thất do ô nhiễm bụi quận Thanh Xuân đối với số liệu trong thời gian nghiên cứu từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2016. 60 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ Hình 3. Vị trí các điểm quan trắc – lấy mẫu. Thiết bị MiniVol Tas 5.
Thiết bị đo PM2,5 và phần mềm load dữ liệu. Thiết bị đo PM10 và phần mềm load dữ liệu. Nồng độ bụi PM2,5 (µg/m3) tại 15 vị trí trên địa bàn quận Thanh Xuân trong 2 đợt quan trắc. Nồng độ bụi PM10 (µg/m3) tại 15 vị trí trên địa bàn quận Thanh Xuân trong 2 đợt quan trắc.
Biểu thị về giới tính và độ tuổi trên địa bàn quận Thanh Xuân. Biểu thị thời gian cư ngụ của dân cư được phỏng vấn. Biểu thị thời gian có mặt của dân cư được phỏng vấn. Số liệu quan trắc nồng độ bụi PM2,5 (µg/m3) của nhóm tình nguyện viên.
Số liệu quan trắc nồng độ bụi PM10 (µg/m3) của nhóm tình nguyện viên. Lượng hít vào cơ thể trong một ngày của các nhóm tình nguyện viên. 55 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Minh Hiếu Tên luận văn: Đánh giá mức độ phơi nhiễm và tác động sức khỏe do ô nhiễm bụi trên địa bàn quận Thanh Xuân – thành phố Hà Nội. Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 84 40 301 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: + Đánh giá mức độ phơi nhiễm bụi trên địa bàn Quận Thanh Xuân.
+ Đánh giá các nguy cơ rủi ro sức khỏe của người dân do phơi nhiễm bụi, xác định được nhóm người dễ bị phơi nhiễm và mức độ phơi nhiễm. + Đề xuất được các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu bụi trong không khí. Phương pháp nghiên cứu: Thu thập các số liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và các số liệu, tài liệu từ các luận văn, các đề tài nghiên cứu trước đó có liên quan đến vấn đền nghiên cứu và khu vực nghiên cứu. Khảo sát thực địa, kết hợp sử dụng bản đồ địa lý nhằm xác định các vị trí phỏng vấn người dân, xác định vị trí lấy mẫu thuộc khu vực nghiên cứu.
Thực hiện điều tra nhóm người dân sống và làm việc trên địa bàn quận Thanh Xuân nhằm xác định một số thông tin chung về thời gian sinh sống, thời gian làm việc hay thời gian tiếp xúc với môi trường, tình hình sức khỏe và bệnh lý liên quan đến đường hô hấp. Phương pháp lấy mẫu đánh giá mức độ phơi nhiễm được thực hiện trên cơ sở tuân thủ theo Tiêu chuẩn Quốc gia về lấy mẫu và đánh giá chất lượng. So sánh với QCVN 05:2013/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh, tính ra nồng độ hàm lượng bụi PM10 chênh lệch giữa kết quả trung bình 24 giờ quan trắc được và giá trị trung bình 24 giờ quy định trong QCVN 05:2013/BTNMT. Trên cơ sở đó đánh giá ảnh hưởng sức khỏe được dựa trên phương trình “Dose- Response Relationships” với các tiêu chí: Tỉ lệ phần trăm tử vong ước tính; sự thay đổi số người tử vong do chết sớm; tỷ lệ mắc bệnh suy hô hấp phải nhập viện (RHA); sự thay đổi về số người mắc bệnh hen suyễn; số người bị mắc bệnh viêm phế quản mãn tính; các triệu chứng về hô hấp và mức độ phơi nhiễm của các nhóm đối tượng.
Kết luận chính và kết quả: 1. Quận Thanh Xuân là một trong những quận trung tâm của Thành phố Hà Nội, nơi có mạng lưới giao thông thuận tiện cho việc phát triển kinh tế - xã hội, phát triển kinh doanh - thương mại - dịch vụ. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giao thông ở địa bàn thành phố Hà Nội nói chung, địa bàn quận Thanh Xuân nói riêng vẫn phụ thuộc vào xe máy. Sự gia tăng mật độ phương tiện giao thông cá nhân đã gây ra ô nhiễm môi trường không khí trên địa bàn quận.