MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nước ta là một nước đang phát triển với nông nghiệp là ngành sản xuất chủ yếu, giữ vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế cũng như xã hội. Chính vì vậy việc đầu tư phát triển ngành nông nghiệp là rất cần được quan tâm, chú trọng. Trong đó, sản xuất rau an toàn cũng là một vấn đề hết sức cần thiết và đáng lưu tâm cho cuộc sống ngày càng phát triển hiện nay.
Rau là loại thực phẩm quan trọng và không thể thay thế được trong đời sống hàng ngày của con người trên khắp hành tinh, rau cung cấp rất nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của cơ thể con người như các loại vitamin, khoáng chất… Hiện nay, do nhu cầu hội nhập Quốc tế và sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước, hoạt động sản xuất và tiêu dùng rau an toàn ở Việt Nam đang được triển khai rộng khắp, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Để có được rau an toàn cần phải giám sát, áp dụng theo quy trình từ khâu giống, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và đặc biệt là việc sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, chất kích thích tăng trưởng liệu có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của người tiêu dùng không? Chất lượng và sản lượng rau an toàn hiện nay đang là mối quan tâm lớn của người tiêu dùng. Khi đời sống của người dân được nâng cao, nhu cầu lương thực và các thức ăn giàu đạm được bảo đảm thì nhu cầu về sản phẩm rau xanh không chỉ đơn thuần là đủ về số lượng mà cần yêu cầu cả về chất lượng. Từ lâu vấn đề rau sạch đã được nhiều người nhắc đến, bàn đến nhưng khái niệm rau an toàn là gì lại ít người hiểu được.
Hiện nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về rau an toàn. Nhưng có thể hiểu rau an toàn là loại rau được sản xuất theo quy trình kỹ thuật đảm bảo được các tiêu chuẩn sau: hạn chế đến mức thấp nhất việc sử dụng phân hoá học, thuốc trừ sâu, thuốc kích thích… nhằm giảm tối đa lượng độc tố trong rau như natri, kim loại nặng và vi sinh vật gây bệnh. Tuy nhiên trên thị trường rau quả hiện nay để mua được rau quả sạch là việc làm khó khăn bởi nơi nào n 2 cũng quảng cáo là bán rau an toàn, rau sạch nhưng sự thật đôi khi ngược lại. Ngay cả trong siêu thị nơi tưởng như an toàn nhất, lý tưởng nhất để các bà nội trợ yên tâm lựa chọn nhưng cũng không có ai đứng ra đảm bảo 100% về chất lượng.
Tình hình vệ sinh an toàn thực phẩm đang trong tình trạng đáng báo động, hiện nay, tình trạng ô nhiễm môi trường, vi sinh vật có hại, hóa chất độc hại, kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật… ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Theo số liệu của Cục Quản lý chất lượng Vệ sinh an toàn thực phẩm cho thấy, trong tháng 10 năm 2015 cả nước ghi nhận 150 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 4.077 người bị ngộ độc, 21 người tử vong. Vấn đề ngộ độc rau không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm diễn ra hàng ngày. Khi dùng rau không an toàn có thể gây ra các bệnh cấp tính và mãn tính ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng như bệnh ung thư, loãng xương, thoái hóa khớp… Do đó vấn đề về rau an toàn cho người tiêu dùng hiện nay trở thành vấn đề mang tính cấp bách trong các chương trình vệ sinh an toàn thực phẩm của toàn xã hội mang tầm quốc gia.
Thực tế hiện nay nhu cầu về sản phẩm rau hoa quả của người dân là ngày càng tăng, người dân ngày càng có xu hướng sử dụng nhiều rau củ quả hơn trong thực đơn bữa ăn hằng ngày lẫn ngày Tết. Bên cạnh việc người dân có xu hướng sử dụng nhiều hơn các loại rau củ quả trong thực đơn của gia đình, ngày càng có nhiều người có nhu cầu tìm mua các loại rau củ quả sạch được sản xuất an toàn, không sử dụng các chất tăng trưởng, thuốc trừ sâu, chất bảo quản trong quá trình trồng trọt, vận chuyển. Tuy nhiên, người dân vẫn còn khó tiếp cận với nguồn hàng rau an toàn bởi giá mặt hàng này khá cao so với các loại rau củ bày bán thông thường ở chợ và không phổ biến nhiều điểm bán sản phẩm rau củ quả an toàn và các sản phẩm rau, hoa quả được bán tràn lan trên thị trường mà không có sự quản lý và kiểm định chất lượng của các nhà khoa học và các cơ quan chức năng. Các cơ sở sản xuất và tiêu thụ rau an toàn đã xuất hiện nhưng còn mang tính nhỏ lẻ và chưa phổ biến một cách rộng rãi.
Vì vậy vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm với mặt hàng nông sản nhất là sản phẩm rau đang được xã hội đặc biệt quan tâm. n 3 Các sản phẩm rau tươi có chất lượng tốt đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng ngày càng khan hiếm. Chỉ vì lợi nhận trước mắt mà nhiều nhà sản xuất đã cung cấp nhiều loại rau với kỹ thuật không đạt tiêu chuẩn và liều lượng hóa chất quá mức cho phép. Trước tình hình trên, các địa phương sản xuất rau an toàn cũng khá phổ biến, đã có rất nhiều vùng sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGap (Vietnamese Good Agricultural Pratices), nhưng có khá nhiều nguyên nhân ảnh hưởng tới khả năng tiêu dùng sản phẩm này của người dân, điều đó ảnh hưởng trực tiếp tới tính an toàn trong sản phẩm tiêu dùng của họ và quá trình bán hàng của các cơ sở sản xuất rau an toàn.
Tuy nhu cầu tiêu dùng rau an toàn ngày càng tăng nhưng số lượng rau an toàn sản xuất theo quy trình an toàn phải bán trên thị trường chiếm tỉ lệ lớn, chỉ có số lượng nhỏ được bày bán trong các của hàng siêu thị rau an toàn. Xã Nam Tiến là một xã nằm ở phía nam thị xã Phổ Yên cách trung tâm thị xã khoảng 2km thuộc thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Với 8017 người, 1995 hộ cư trú tại 11 xóm (nguồn: Báo cáo tổng kết công tác thi đua khen thưởng năm 2015, Ủy ban nhân dân xã Nam Tiến)[9], nhu cầu tiêu dùng rau, củ, quả hàng ngày là rất lớn. Hiện nay có khá nhiều các tầng lớp dân cư và các công nhân tại khu công nghiệp sống trên địa bàn do đó nhu cầu tiêu dùng rau là rất đa dạng, bên cạnh đó với việc cung ứng các loại rau, củ, quả chưa thành một hệ thống quản lý đảm bảo chất lượng cho người tiêu dùng đang là một mối lo ngại về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trên địa bàn.
Vì vậy, trước tình hình trên tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá nhu cầu sử dụng và mức sẵn sàng chi trả đối với một số sản phẩm rau an toàn tại xã Nam Tiến - thị xã Phổ Yên - tỉnh Thái Nguyên” nhằm đánh giá và phân tích nhu cầu sử dụng và mức sẵn sàng chi trả của người dân đối với một số sản phẩm rau an toàn tại địa phương từ đó đưa ra một số các khuyến nghị, giải pháp cho các bên liên quan đến vấn đề. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát Đánh giá, xác định nhằm làm rõ được các nhân tố tác động đến nhu cầu sử dụng và mức độ sẵn sàng chi trả của người sử dụng rau an toàn trên địa bàn xã Nam n 4 Tiến - thị xã Phổ Yên - tỉnh Thái Nguyên, từ đó giúp tôi đưa ra những kiến nghị, giải pháp giúp người dân, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp đưa ra phương án tiêu dùng, tiêu thụ và chi trả hợp lý cho sản phẩm rau an toàn. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu được tình hình tiêu thụ rau và rau an toàn, đánh giá được nhu cầu sử dụng và mức độ sẵn sàng chi trả đối với một số loại rau an toàn trên địa bàn xã.
- Xác định được các nhân tố tác động đến nhu cầu sử dụng và mức sẵn sàng chi trả của người dân đối với một số loại rau an toàn. - Đưa ra các giải pháp và khuyến cáo đối với người sản xuất rau an toàn và người sử dụng rau an toàn trên địa bàn nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Củng cố các kiến thức thực tiễn trong lĩnh vực nông nghiệp.
- Đánh giá về điều kiện tự nhiên xã hội của địa phương nghiên cứu. - Nâng cao kiến thức kỹ năng và rút ra nhiều kinh nghiệm thực tế cho công tác sau này. - Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Ý nghĩa trong thực tiễn Làm cơ sở cho công tác đánh giá, phân tích nhu cầu sử dụng và sẵn sàng chi trả cho rau một cách có hiệu quả và hợp lý cho người dân ở địa phương.
n 5 PHẦN 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Một số khái niệm 2. Sản xuất là gì? Sản xuất là quá trình kết hợp các nguồn lực để tạo ra một số hàng hóa hay dịch vụ có giá trị. Thỏa mãn những mong muốn và nhu cầu của khách hàng.
Những nhu cầu cơ bản của loài người là thực phẩm, quần áo, chỗ ở và sự an toàn. Nhu cầu của con người ngày càng gia tăng với sự phát triển của xã hội. Quá trình sản xuất luôn được cải tiến liên tục để tạo ra sự đa dạng sản phẩm. Chuỗi cung ứng là gì? Chuỗi cung ứng là sự liên kết với các công ty, các nhà sản xuất nhằm đưa sản phẩm hay dịch vụ vào thị trường.
Chuỗi cung ứng bao gồm mọi công đoạn có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Chuỗi cung ứng không chỉ gồm nhà sản xuất và nhà cung cấp, mà còn nhà vận chuyển, kho, người bán lẻ và bản thân khách hàng. Nhu cầu là gì? Nhu cầu là một khái niệm tương đối rộng, được hiểu và khái quát theo nhiều cách khác nhau sau đây là một số khái niệm về nhu cầu: - Nhu cầu là đòi hỏi, mong muốn, nguyện vọng của con người về vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển. Tùy theo trình độ nhận thức, môi trường sống đặc điểm tâm sinh lý, mỗi người lại có một nhu cầu khác nhau.
- Theo Philip Kotler, chuyên gia marketing hàng đầu thế giới: nhu cầu là cảm giác thiếu hụt cái gì đó mà con người cảm nhận được. Nhu cầu con người đa dạng và phức tạp.