CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN Chương này trình bày các nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được thực hiện trên thế giới và Việt Nam từ đó đưa ra những nhận xét và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài. Các nghiên cứu trên thế giới: Mc Lean & Delon (2003). “Model of information systems success”: Mô hình hệ thống thông tin thành công. Nghiên cứu đo lường sự thành công của hệ thống thông tin bằng các nhân tố: chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin, chất lượng dịch vụ, mô hình nghiên cứu mới được pháp triển dựa trên mô hình nghiên cứu đã được thực hiện trước đây của chính tác giả.
Theo mô hình nghiên cứu trước đây, Mc Lean & Delon (1992) thì có 6 nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công trong tổ chức thông tin kế toán: chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin, việc sử dụng hệ thống thông tin, sự hài lòng người sử dụng, nhân tố tác động liên quan cá nhân, nhân tố tác động liên quan tổ chức. Chất lượng Việc sử dụng hệ thống hệ thống thông tin Nhân tố tác Nhân tố tác động liên động liên quan đến cá quan đến tổ Chất lượng Sự hài lòng của nhân chức thông tin người sử dụng Hình 1.1 Mô hình hệ thống thông tin thành công của Mc Lean & Delon (1992). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Chất lượng hệ thống Việc sử dụng hệ thống thông tin Chất lượng Lợi nhuận ròng thông tin Người sử dụng Chất lượng dịch vụ Hình 1.2 Mô hình hệ thống thông tin thành công của Mc Lean & Delon (2003) Naomi S. Soderstrom & Kevin Jialin Sun (2007).
“IFRS Adoption and Accounting Quality: A Review”. Nghiên cứu cho rằng các yếu tố quyết định đến chất lượng thông tin kế toán khi áp dụng IFRS bao gồm: hệ thống pháp luật và chính trị, chuẩn mực kế toán,và việc trình bày báo cáo tài chính. Trong đó, hệ thống pháp luật và chính trị là nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kế toán theo nhiều hướng khác nhau. Nó có thể tác động trực tiếp đến chất lượng thông tin hoặc tác động gián tiếp đến chất lượng thông tin kế toán thông qua các chuẩn mực kế toán và việc trình bày báo cáo tài chính.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Hế thống pháp luật và chính trị 2 9 Trình bày BCTC 3 5 7 11 Chuẩn mực Phát triển thị Cấu trúc Chủ sở Hệ kế toán trường tài chính vốn hữu thống thuế 1 4 6 8 10 Chất lượng thông tin kế toán Hình 1.3 Mô hình yếu tố quyết định chất lượng kế toán Ferdy van Beest, Geert Braam and Suzanne Boelens, 2009. “Quality of financial reportinh: measuring qualitative characteristics”. Nghiên cứu chất lượng thông tin BCTC thông qua việc đo lường các đặc tính dựa trên quan điểm FASB & IASB. Dựa vào các đặc tính chất lượng thông tin kế toán theo yêu cầu FASB & IASB (2008) và các nghiên cứu trước về việc đánh giá các đặc tính chất lượng của thông tin kế toán, tác giả đã xây dựng 21 yếu tố cho 5 đặc tính chất lượng của FASB & IASB (2008) là sự thích hợp, trình bày và trung thực, dễ hiểu, có thể so sánh được, kịp thời.
Tác giả đã sử dụng mẫu nghiên cứu là 231 báo cáo thường niên của các công ty niêm yết tại Anh, Mỹ và thị trường chứng khoán Hà Lan trong năm 2005 và 2007, đồng thời dùng thang đo Likert 5 bậc để đo lường từng yếu tố của đặc tính chất lượng. Các nghiên cứu tại Việt Nam Nguyễn Thị Huyền Trâm, luận văn thạc sĩ Đại Học Kinh Tế Tp.HCM (2007): “Tổ chức công tác kế toán trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam”. Nghiên cứu đánh giá tình hình công tác tổ chức kế toán tại DNVVN ở Việt Nam có LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 tuân thủ quy định của Bộ Tài Chính không, so sánh quy định tại quyết đinh 144/2001/QĐ-BTC và quyết định 48/2006/QĐ-BTC, để xác định chế độ kế toán mới theo quyết định 48 có đáp ứng được yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp này.
Huỳnh Thu Minh Thư (2012), luận văn thạc sĩ Đại học Kinh tế Tp. “Xây dựng mô hình tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Phú Yên”. Tác giả tập trung nghiên cứu tình hình tổ chức công tác kế toán tại các DNNVV trên địa bản tỉnh Phú Yên, cụ thể bằng phương pháp phỏng vấn, so sánh, thống kê mô tả, tác giả đã nêu lên thực trạng về hệ thống chứng từ, hệ thống tài khoản, sổ sách, báo cáo kế toán, tổ chức bộ máy kế toán, kiểm tra, tổ chức phân tích hoạt động kinh tế, tổ chức cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho việc thu thập, xử lý cung cấp thông tin. Từ đó xây dựng mô hình tổ chức công tác kế toán phù hợp.
Phạm Thị Thu Hà (2008), Công trình nghiên cứu khoa học Đại học Kinh tế Tp. “Tổ chức công tác kế toán trong DNNVV ở Việt Nam”. Nghiên cứu nêu lên một số lý luận chung về nội dung tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp, thực trạng công tác kế toán cho DNNVV ở Việt Nam và đưa ra giải pháp liên quan đến nội dung tổ chức công tác kế toán cho DNNVV. Phan Minh Nguyệt, luận văn thạc sĩ Đại học Kinh Tế Tp.HCM (2014): “Xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng TTKT trình bày trên BCTC của các công ty niêm yết ở VN”.
Nghiên cứu hướng đến mục tiêu là tìm hiểu rõ hơn các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT trình bày trên BCTC của các công ty niêm yết của Việt Nam và mức độ ảnh hưởng của chúng. Từ cơ sở lý luận, luận văn xác định được 7 nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng TTKT trình bày trên BCKT của các công ty niêm yết phù hợp với điều kiện Việt Nam là: Nhà quản trị, lợi ích và chi phí, lập và trình bày BCTC, trình độ nhân viên kế toán, mục đích lập BCTC, thuế, rủi ro kiểm toán. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là phương pháp định tính và định lượng. Mẫu nghiên cứu lập bảng câu hỏi để điều tra khảo sát, khảo sát 200 đối tượng làm việc nhiều ngành nghề: Kế toán, kiểm toán, kinh doanh….
Thu thập, phân tích xử lý dữ liệu khảo sát, dùng phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 mềm SPSS 16.0 chạy mô hình hồi quy tuyến tính bội, kiểm định thang đo bằng phương pháp hệ số tin cậy Cronbach Anpha và phân tích EFA. Kết quả nghiên cứu có 5 nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến CLTTKT trên BCTC là: rủi ro kiểm toán, nhà quản trị DN, việc lập và trình bày BCTC, thuế, lợi ích và chi phí. Đào Nhật Minh, luận văn thạc sĩ Đại học Kinh Tế Tp. “Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của quá trình tổ chức công tác kế toán trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin tại các DN chế biến gỗ trên địa bàn tỉnh Bình Định”.
Trên cở sở tổng quan tài liệu, nghiên cứu liên quan trước đây và qua quá trình phân tích, tác giả đưa ra 5 yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công của tổ chức công tác kế toán trong điều kiện CNTT là: các yếu tố người dùng, các yếu tố kĩ thuật, các yếu tố liên quan đến nhiệm vụ, các yếu tố cấu trúc và nhóm các yếu tố thêm vào. Quá trình thực hiện nghiên cứu gồm 2 bước: (1) So sánh các lý thuyết nền nhằm hình thành nên thang đo nghiên cứu cho đề tài. (2) Thu thập các dữ liệu thông qua bảng câu hỏi khảo sát, xử lý dữ liệu và phân tích bằng phần mềm SPSS 16.0 nhằm kiểm định lại thang đo và mô hình nghiên cứu, đưa ra kết luận về các giả thiết nghiên cứu, đề ra kiến nghị để góp phần giúp cho quá trình tổ chức công tác trong điều kiện ứng dụng CNTT tại các DN chế biến gỗ Bình Định được thành công. Nhận xét Qua kết quả tổng quan các nghiên cứu trước đây, tác giả nhận thấy rằng các nghiên cứu trong nước và nước ngoài đều tập trung nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng chất lượng TTKT.
Các nghiên cứu trong nước liên quan đến công tác tổ chức kế toán thường không đi theo hướng khám phá nhân tố tác động mà chỉ tập trung nghiên cứu sâu về công tác tổ chức công tác kế toán bằng cách hệ thống các vấn đề lý luận có liên quan, tiến hành khảo sát, so sánh, đối chiếu để tìm hiểu và đánh giá công tác tổ chức kế toán tại doanh nghiệp. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng tại các nghiên cứu này là nghiên cứu định tính, nghiên cứu định lượng được sử dụng chủ yếu là phương pháp thống kê mô tả, kiểm định T. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Từ đó cho thấy nghiên cứu về đánh giá các nhân tố tác động đến tổ chức công tác kế toán tại các DNNVV trong ngành xây dựng bằng phương pháp định lượng được thực hiện với dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát và xử lý, phân tích bằng phần mềm SPSS nhằm phân tích nhân tố, kiểm định thang đo và kiểm định sự phù hợp của mô hình là vấn đề mới và còn nhiều khoảng trống trong môi trường nghiên cứu Việt Nam. Tóm tắt chương 1 Chương này trình bày khái quát các nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được thực hiện trên Thế Giới và Việt Nam, các nghiên cứu này còn tạo ra nhiều khe hỏng để hướng nghiên cứu của đề tài được thực hiện theo khía cạnh mới.
Chương tiếp theo sẽ trình bày các cơ sở lý thuyết liên quan đến công tác tổ chức kế toán tại các DNNVV và các nhân tố tác động đến chất lượng tổ chức công tác kế toán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NGÀNH XÂY DỰNG Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu có liên quan đến chất lượng công tác tổ chức kế toán được thực hiện trên Thế giới và Việt Nam để định hướng cho nghiên cứu xác định sơ bộ được các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công tác tổ chức kế toán. Chương này sẽ trình bày cơ sở lý thuyết của nghiên cứu bao gồm đặc điểm của DNNVV, công tác tổ chức kế toán tại các DNNVV trong ngành xây dựng.