Chương I HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU, ; DIEU TRA CO BAN DIA CHAT VA TAI NGUYEN KHOANG SAN I. Tổ chức thực hiện I. Khái quát về lịch sử phát triển ngành điều tra địa chất, khoáng sản ở Việt Nam Trong thời kỳ thuộc Pháp, Sở Mỏ Nam Bộ thành lập năm 1869, Sở Địa chất Đông Dương thành lập năm 1898 và đã tiên hành một sô công việc điêu tra cơ ban ve địa chât và khoáng sản. Từ ngày 02/10/1945, ngành điều tra địa chất nằm trong Nha Kỹ nghệ, sau chuyển thành Nha Khoáng chất và Kỹ nghệ.
Từ năm 1955 Chính phủ thành lập Sở Địa chất thuộc Bộ Công nghiệp. Tổ chức của ngành điều tra địa chất khoáng sản đã có nhiều thay đổi theo quá trình phát triển và nhu cầu của Quốc gia. Sở Địa chất đã lớn mạnh thành Cục Địa chất năm 1959 và Tổng cục Địa chất năm 1960, Tổng cục Mỏ và Địa chất năm 1987 với tổng số lao động đến 20 000 người. Từ năm 1990, thực hiện đường lối đổi mới của Đáng và Nhà nước, Cục Địa chất Việt Nam (1990-1996) và Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam từ năm 1997 đến nay, tập trung điều tra cơ bản địa chất và khoáng sản.
Các nhiệm vụ thăm dò chuyển giao cho các Tổng Công ty nhà nước và các doanh nghiệp khác thực hiện. Các đơn vị thực hiện công tác nghiên cứu, điều tra co ban dia chat va tài nguyên khoáng sản trong Bộ Tài nguyên và Môi trường Hiện nay, thực hiện công tác điều tra cơ bản địa chất và tài nguyên khoáng sản trong Bộ Tài nguyên và Môi trường gôm có: - Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam: có chức năng giúp Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý nhà nước về các hoạt động điều tra cơ bản địa chất vântì nguyên khoáng sản, hoạt động khoáng sản và thực hiện nhiệm vụ điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản nhằm phát hiện mỏ trong phạm vi cả nước. Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam có các đơn vị sau đây: Liên đoàn Địa chất Đông Bắc Liên đoàn Địa chất Tây Bắc Liên đoàn Địa chất Bắc Trung Bộ Liên đoàn Địa chất Trung Trung Bộ Liên đoàn Bản đồ Địa chất miền Bắc Liên đoàn Bản đồ Địa chất miền Nam Liên đoàn ĐCTV-ĐCCT miễn Bắc Liên đoàn ĐCTV-ĐCCT miền Trung 9. Liên đoàn ĐCTV-ĐCCT miền Nam 10.
Liên đoàn Intergeo 11. Liên đoàn Địa chất Xạ Hiếm 12. Liên đoàn Vật lý địa chất 13. Liên đoàn Địa chất biển 14.
Liên đoàn Trắc địa Địa hình m ta. 990m Báo cáo đánh giá trình độ công nghệ 5 15. Trung tâm Thông tin-Lưu trữ địa chất 16. Trung tâm Phân tích thí nghiệm Địa chất 17.
Bảo tàng Địa chất 18. Tạp chí Địa chất - Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản có nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản để xây dựng luận cứ khoa học cho việc điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản, phòng ngừa tai biến địa chất và các tác hại về môi trường địa chất; tham gia nghiên cứu xây dựng chiến lược phát triển, chính sách, pháp luật về địa chất, khoáng sản; nghiên cứu ứng dụng, chuyên giao tiến bộ khoa học - công nghệ về địa chất, khoáng sản; tổ chức thực hiện hoặc tham gia thực hiện các chương trình, dự án, đề tài nghiên cứu khoa học - công nghệ về địa chất, khoáng sản; thực hiện công tác đào tạo nâng cao nghiệp vụ chuyên môn và đảo tạo sau đại học về địa chất, khoáng sản. Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản có các phòng và các đơn vị sau đây:. Phòng Cổ sinh và Địa tầng.
Phòng Thạch luận - Trầm tích luận. Phòng Kiến tạo - Địa mạo. Phòng Khoáng sản Kim loại. Phòng Khoáng sản Không kim loại.
Phòng Địa chất Thủy văn - Địa chất Công trình. Phòng Viễn thám - Toán địa chất. Phòng Địa hóa và Môi trường. Phòng Địa vật lý.
Phòng Phân tích Khoáng thạch học. Phòng Khoáng vật-Địa chất đồng vị. Phòng Kinh tế Địa chất - Nguyên liệu khoáng. Phân Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản phía Nam (đặt tại thành phố Hồ Chí Minh).
Trung tâm Công nghệ Địa chất và Khoáng chất Công nghiệp. Các tổ chức ngoài Bộ Tài nguyên và Môi trường tham gia nghiên cứu, điêu tra cơ bản địa chât và tài nguyên khoáng sản Hiện nay có các tổ chức sau đây ở ngoài Bộ Tài nguyên và Môi trường tham gia thực hiện công tác nghiên cứu địa chât và khoáng sản : 1. Viện Địa chất thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam có nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản về địa chất. Trong thời gian qua, các cán bộ của Viện đã thực hiện các đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước, cấp Bộ, câp Viện và các hợp.
đồng nghiên cứu với các tổ chức thuộc các tỉnh, các ngành trong nhiều lĩnh vực: địa tang, magma, tân kiến tạo, địa hoá, địa vật lý. Viện có phòng phân tích được trang bị máy phân tích quang phé plasma khối phé ICP-MS. Viện Vật lý địa cầu: là tổ chức có nhiệm vụ nghiên cứu về nhiều lĩnh vực trong đó có nhiệm vụ quan trắc, nghiên cứu và dự báo động đât, theo dõi biên thiên địa từ ở Việt Nam. Viện Hải đương học: là tổ chức có nhiệm vụ nghiên cứu các vấn đề về biển, trong đó đã nghiên cứu, hoàn thành một sô đê tài về địa chât, tài nguyên biên.
Trường Đại học Mỏ- Địa chất: có tập thể các giáo sư, giảng viên về địa chất và khoáng sản, có các Trung tâm thực hiện, tham gia thực hiện một sô đề tài nghiên Báo cáo đánh giá trình độ công nghệ 6 cứu cấp Bộ, cấp Nhà nước và các hợp đồng dịch vụ về thăm đò khoáng sản, điều tra tài nguyên nước, địa kỹ thuật và các công việc khác; tham gia hướng dân, làm cô vân khoa học cho một sô đê án điêu tra địa chât, khoáng sản. Trường Đại học Khoa học tự nhiên Hà Nội: có tập thê giáo sư, giảng viên, có thực hiện và tham gia thực hiện các đề tài nghiên cứu về địa chât, kiến tạo và địa chất biển, có một số thiết bị phân tích mẫu. Trường Đại học Khoa học tự nhiên thành phố Hồ Chí Minh, trường Đại học Bách khoa thành phô Hô Chí Minh: có một sô giáo sư, giảng viên vê lĩnh vực địa chat, khoáng sản. Ngoài công VIỆC giảng dạy, có tham gia thực hiện một sô đê tài nghiên cứu về môi trường địa chât, tai biên địa chât.
Trong các trường Đại học hiện có các trung tâm tham gia thực hiện các đề tài nghiên cứu, tham gia thực hiện các nhiệm vụ điều tra cơ bản, các dịch vụ địa chât và phân tích mâu. Các doanh nghiệp thăm dò khoáng sản trong các doanh nghiệp khai khoáng có năng lực thăm dò tương đôi mạnh như Công ty Địa chât - Mỏ thuộc Tập đoàn Than và Khoáng sản, Công ty khảo sát tư vân Bộ Xây dựng. Một số doanh nghiệp khảo sát, khai thác khoáng sản của một số tỉnh thực hiện các nhiệm vụ khảo sát địa chât, thăm dò khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. Cac nhiệm vụ chủ yếu trong nghiên cứu, điều tra địa chất cơ bản địa chât và tài nguyên khoáng sản Trước năm 1991, các đơn vị địa chất thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, điều tra lập bản đô địa chat - khoáng sản, địa chat thuỷ văn, địa chất công trình các tỷ lệ từ nhỏ đên 1:50.000; tìm kiểm, thăm đò khoáng sản rắn, dâu khí; điều tra, thăm dò nước dưới đất, nước khoáng, nước nóng băng kinh phí Nhà nước trong đó kinh phí cho tìm kiêm, thăm dò khoáng sản răn, dâu khí chiêm tỷ lệ lớn.
_Sau nam 1991, các đơn vị địa chất được tổ chức lại và chỉ thực hiện các nhiệm vu diéu tra co ban vé dia chat và tài nguyên khoáng sản băng kinh phí Nhà nước. Cụ thê là thực hiện các nhóm nhiệm vụ sau đây: 1. Các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học cơ bản trong các lĩnh vực về địa chất, tài nguyên khoáng sản, địa chất thuỷ văn, địa chất công trình, địa mạo, môi trường địa chất, tai biến địa chất; tổng hợp, biên tập xuất bản ấn phâm về địa chất, khoáng sản. Điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản gồm: - Điều tra lập bản đồ địa chất và khoáng sản tỷ lệ 1:50.000; - Điều tra đánh giá tiềm năng tài nguyên khoáng sản; - Bay đo địa vật lý máy bay; oo Diéu tra dia chat, tai nguyén khoang san bién dé thành lập loạt bản đỗ địa chât, môi trường địa chât, trọng sa, địa hoá, trầm tích tâng mặt, địa mạo, môi trường phóng xạ.
Điều tra địa chất thuỷ văn - địa chất công trình Báo cáo đánh giá trình độ công nghệ 7 - Điều tra, lập bán đồ địa chất thuỷ văn - địa chất công trình ty lệ 1:200.000 và lớn hơn; - Điều tra đánh giá nguồn nước dưới đất, nước khoáng, nước nóng. Điều tra môi trường địa chất, tai biến địa chất - Điều tra, xác định các diện tích có nguy cơ xảy ra tai biến địa chất; các diện tích có môi trường địa chât ảnh hưởng tiêu cực đên dân sinh; _7 Quan trắc động thái nước dưới đất tại ba mạng quan trắc tại đồng bằng Bắc Bộ, đồng băng Nam Bộ và Tây Nguyên. Các kết quả chủ yếu 13. Nghiên cứu, tổng hợp, xuất bản „ 1,1.
Trong các năm 1991- 2007: đã hoàn thành 97 báo cáo kết quả nghiên cứu các để tài trong lĩnh vực địa chât, khoáng sản thực hiện băng kinh phí sự nghiệp dia chat, trong do tap trung vào: - Nghiên cứu để chuẩn hoá các thông tin về các phân vị địa chất (dia tang, magma). - Nghiên cứu cấu trúc địa chất và đặc điểm sinh khoáng trên cả nước ở tỉ lệ 1:1.000 và của các vùng, các cấu trúc địa chất cụ thể như Tây Bắc Bắc Bộ, Đông Bắc Bắc Bộ, đới Lô Gâm, đới Quảng Nam, đới Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và đới Đà Lạt ở tỉ lệ 1:200.000 và các đới cấu trúc nhỏ hơn như Tú Lệ, Po Kô, Rào Nậy. ở tỉ lệ lớn hơn, góp phần quan trọng cho việc định hướng điều tra phát hiện mỏ. - Nghiên cứu môi trường địa chất, tai bién địa chất, dia chat karst, dia hoá trong môi trường đât và nước, đã đưa ra các nhận định vê nguyên nhân dia chât và đê xuât các biện pháp phòng tránh, giảm thiêu thiệt hại do thiên tai.
- Các nghiên cứu để xây dựng các quy trình kỹ thuật, quy trình phân tích mẫu, ứng dụng thử nghiệm các tiên bộ khoa học kỹ thuật.
