Đánh Giá Khả Năng Sinh Trưởng và Ảnh Hưởng Của Kỹ Thuật Đến Năng Suất Đậu Cô Ve Tại Tỉnh Bắc Giang

Luận văn đánh giá khả năng sinh trưởng và ảnh hưởng kỹ thuật đến năng suất đậu côve tại Bắc Giang, cung cấp thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thúy Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Sinh Trưởng Của Một Số Giống Và Ảnh Hưởng Một Số Biện Pháp Kỹ Thuật Đến Năng Suất Đậu Cô Ve Tại Tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.1.1. Cơ sở khoa học nghiên cứu về giống
• 1.1.2. Cơ sở khoa học nghiên cứu phân bón
• 1.2. Tình hình sản xuất rau trên thế giới và Việt Nam
• 1.2.1. Tình hình sản xuất rau trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình sản xuất rau ở Việt Nam
• 1.2.3. Tình hình sản xuất đậu cô ve tại Bắc Giang
• 1.3. Tình hình nghiên cứu đậu cô ve trên thế giới và Việt Nam
• 1.3.1. Tình hình nghiên cứu đậu cô ve trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu đậu cô ve ở Việt Nam
• 1.4. Tình hình sản xuất và sử dụng phân bón trên thế giới và Việt Nam
• 1.4.1. Một số kết quả nghiên cứu phân bón trên thế giới
• 1.4.2. Một số kết quả nghiên cứu phân bón ở Việt Nam
• 1.5. Kết luận phân tích tổng quan
• 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Công thức, phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi
• 2.4. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây đậu cô ve
• 2.4.1. Làm đất, bón phân, gieo hạt
• 2.4.2. Chăm sóc và phòng chống dịch hại
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá khả năng sinh trưởng và khả năng thích ứng của một số giống đậu cô ve tại Bắc Giang
• 3.1.1. Đánh giá tỷ lệ nảy mầm của một số giống đậu cô ve
• 3.1.2. Thời gian sinh trưởng của các giống đậu cô ve
• 3.1.3. Ảnh hưởng của một số giống đến sâu, bệnh hại đậu cô ve
• 3.1.4. Ảnh hưởng của một số giống đến đặc điểm quả đậu cô ve
• 3.1.5. Ảnh hưởng của một số giống đến năng suất đậu cô ve
• 3.1.6. Sơ bộ hạch toán hiệu quả kinh tế
• 3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến sinh trưởng và phát triển của đậu cô ve
• 3.2.1. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến thời gian sinh trưởng của đậu cô ve
• 3.2.2. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến chiều cao cây của đậu cô ve
• 3.2.3. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến số lá của đậu cô ve
• 3.2.4. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến sâu, bệnh hại đậu cô ve
• 3.2.5. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến đặc điểm quả đậu cô ve
• 3.2.6. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến năng suất quả đậu cô ve
• 3.2.7. Sơ bộ hạch toán hiệu quả kinh tế
• 3.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân kali đến sinh trưởng và phát triển đậu cô ve
• 3.3.1. Ảnh hưởng của liều lượng kali đến thời gian sinh trưởng của đậu cô ve
• 3.3.2. Ảnh hưởng của liều lượng kali đến chiều cao cây của đậu cô ve
• 3.3.3. Ảnh hưởng của liều lượng kali đến số lá của đậu cô ve
• 3.3.4. Ảnh hưởng của liều lượng kali đến sâu, bệnh hại đậu cô ve
• 3.3.5. Ảnh hưởng của liều lượng kali đến đặc điểm quả đậu cô ve
• 3.3.6. Ảnh hưởng của liều lượng kali đến năng suất quả đậu cô ve
• 3.3.7. Sơ bộ hạch toán hiệu quả kinh tế
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá khả năng sinh trưởng và khả năng thích ứng của một số giống đậu cô ve tại Bắc Giang

Luận văn đã tiến hành đánh giá khả năng sinh trưởng của một số giống đậu cô ve tại tỉnh Bắc Giang, nhằm xác định giống nào có năng suất cao nhất. Thông qua việc phân tích tỷ lệ nảy mầm, thời gian sinh trưởng và khả năng thích ứng của các giống, kết quả cho thấy một số giống có khả năng sinh trưởng mạnh, phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai của tỉnh. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc lựa chọn giống trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh thay đổi khí hậu và nhu cầu ngày càng cao về thực phẩm. Theo nghiên cứu, giống đậu cô ve có thời gian sinh trưởng từ 60-70 ngày, cho thấy khả năng phát triển nhanh và cho thu hoạch sớm, điều này rất có lợi cho nông dân trong việc tối ưu hóa sản xuất và lợi nhuận.

1.1. Tỷ lệ nảy mầm và thời gian sinh trưởng

Tỷ lệ nảy mầm của các giống đậu cô ve được ghi nhận là một trong những chỉ tiêu quan trọng trong việc đánh giá năng suất. Kết quả cho thấy rằng tỷ lệ nảy mầm của các giống khác nhau có sự chênh lệch rõ rệt, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng cây con ra đời. Thời gian sinh trưởng của giống cũng được phân tích, cho thấy giống A có thời gian sinh trưởng ngắn hơn, trong khi giống B lại có thời gian dài hơn, điều này ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển của cây. Việc lựa chọn giống phù hợp với thời gian sinh trưởng ngắn sẽ giúp nông dân tăng cường khả năng sản xuất trong vụ mùa.

1.2. Ảnh hưởng của giống đến sâu bệnh hại

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng một số giống đậu cô ve có khả năng kháng sâu bệnh tốt hơn so với các giống khác. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tổn thất do sâu bệnh gây ra mà còn giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, từ đó bảo vệ môi trường và sức khỏe con người. Việc đánh giá giống dựa trên khả năng kháng sâu bệnh là một yếu tố quan trọng trong sản xuất nông nghiệp bền vững, giúp nông dân tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế.

II. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng và phát triển của đậu cô ve

Phân bón đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng sinh trưởng và năng suất của cây trồng. Luận văn đã tiến hành nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến sinh trưởng và phát triển của giống đậu cô ve. Kết quả cho thấy rằng việc bón phân hữu cơ không chỉ giúp cây phát triển tốt hơn mà còn tăng cường khả năng kháng bệnh cho cây. Việc áp dụng phân bón hợp lý sẽ giúp tối ưu hóa năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời bảo vệ môi trường. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, bón phân hữu cơ phù hợp giúp tăng cường độ phì nhiêu của đất, từ đó cải thiện sự phát triển của cây trồng.

2.1. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến thời gian sinh trưởng

Nghiên cứu cho thấy rằng lượng phân hữu cơ được bón có ảnh hưởng rõ rệt đến thời gian sinh trưởng của cây đậu cô ve. Cây được bón phân hữu cơ đầy đủ có thời gian sinh trưởng ngắn hơn và cho năng suất cao hơn so với cây không được bón phân. Điều này chứng tỏ rằng việc sử dụng phân hữu cơ là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng suất cây trồng, giúp nông dân đạt được hiệu quả kinh tế cao hơn.

2.2. Ảnh hưởng đến chiều cao cây và số lá

Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lượng phân hữu cơ ảnh hưởng tích cực đến chiều cao cây và số lá của đậu cô ve. Cây được bón phân hữu cơ có chiều cao vượt trội và số lá nhiều hơn, điều này cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của cây. Việc chăm sóc và bón phân hợp lý không chỉ giúp cây sinh trưởng tốt mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc ra hoa và đậu quả, từ đó nâng cao năng suất sản xuất.

III. Đánh giá hiệu quả kinh tế từ việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật

Luận văn đã tiến hành hạch toán hiệu quả kinh tế từ việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất đậu cô ve. Kết quả cho thấy rằng việc lựa chọn giống phù hợp và áp dụng phân bón hợp lý đã đem lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân. Việc đánh giá năng suất và hiệu quả kinh tế không chỉ giúp nông dân nhận thức rõ hơn về lợi ích của việc áp dụng khoa học kỹ thuật mà còn góp phần nâng cao năng lực sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nếu áp dụng đúng các biện pháp kỹ thuật, nông dân có thể tăng gấp đôi năng suất và giảm thiểu chi phí sản xuất.

3.1. So sánh hiệu quả giữa các giống

Một trong những điểm nổi bật trong nghiên cứu là việc so sánh hiệu quả kinh tế giữa các giống đậu cô ve khác nhau. Kết quả cho thấy giống A có năng suất cao hơn và chi phí sản xuất thấp hơn, từ đó đem lại lợi nhuận cao hơn cho nông dân. Việc lựa chọn giống không chỉ dựa trên năng suất mà còn cần xem xét đến chi phí sản xuất, từ đó giúp nông dân đưa ra quyết định đúng đắn trong sản xuất.

3.2. Tác động của phân bón đến lợi nhuận

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng phân bón hợp lý đã góp phần tăng cường lợi nhuận cho nông dân. Các mô hình thử nghiệm cho thấy rằng việc bón phân hữu cơ và kali đã giúp tăng năng suất và giảm thiểu chi phí, từ đó nâng cao lợi nhuận. Điều này chứng tỏ rằng việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần cải thiện đời sống cho nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất rau nói chung và đậu cô ve nói riêng đóng vai trò quan trọng trong nền nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt tại tỉnh Bắc Giang – một vùng có điều kiện thuận lợi để phát triển cây rau đậu. Theo số liệu FAO, diện tích trồng rau toàn cầu tăng từ 52,81 triệu ha năm 2008 lên 59,84 triệu ha năm 2014, tương đương mức tăng 13,31%, trong khi sản lượng rau tăng 34,08% đạt 1.334,11 triệu tấn. Ở Việt Nam, diện tích trồng rau cũng mở rộng nhanh chóng, từ 690.400 ha năm 2008 lên khoảng 900.000 ha năm 2014, tuy nhiên năng suất trung bình còn thấp, chỉ đạt khoảng 116 tạ/ha, thấp hơn mức trung bình thế giới. Đậu cô ve (Phaseolis vulgaris) là loại rau có giá trị dinh dưỡng cao, thời gian sinh trưởng ngắn (60-70 ngày), phù hợp với điều kiện khí hậu Bắc Giang, đồng thời mang lại thu nhập cao cho nông dân với năng suất bình quân khoảng 1 tấn/sào và thu nhập 270 triệu đồng/ha/vụ.

Tuy nhiên, việc lựa chọn giống phù hợp và áp dụng các biện pháp kỹ thuật thâm canh còn hạn chế, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá khả năng sinh trưởng của một số giống đậu cô ve và ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật như bón phân hữu cơ và phân kali đến năng suất tại tỉnh Bắc Giang trong vụ Đông - Xuân năm 2015. Nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn giống và kỹ thuật canh tác phù hợp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho cây đậu cô ve tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây trồng, trong đó nhấn mạnh vai trò của các yếu tố ngoại cảnh như ánh sáng, nhiệt độ, nước và dinh dưỡng. Mô hình sinh trưởng cây trồng được xem xét qua các chỉ tiêu như tỷ lệ nảy mầm, chiều cao cây, số lá, thời gian sinh trưởng và năng suất. Lý thuyết về quản lý dinh dưỡng cây trồng, đặc biệt là vai trò của phân bón hữu cơ và phân kali, được áp dụng để đánh giá ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng và năng suất đậu cô ve. Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ nảy mầm, thời gian sinh trưởng, năng suất lý thuyết và thực thu, hiệu quả kinh tế, và các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây và số lá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành tại xã Đồng Kỳ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang trong vụ Đông - Xuân năm 2015. Đối tượng nghiên cứu gồm 4 giống đậu cô ve leo giàn: Đà Lạt (đối chứng), Đài Loan, Hạt Đen và Leo. Phương pháp bố trí thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm 20 m², tổng diện tích thí nghiệm khoảng 240-300 m² tùy từng thí nghiệm.

Ba thí nghiệm chính được thực hiện: (1) Đánh giá khả năng sinh trưởng của các giống; (2) Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ (0, 10, 15, 20 tấn/ha) đến sinh trưởng và năng suất; (3) Ảnh hưởng của liều lượng phân kali (0, 40, 60, 80, 100 kg/ha) đến sinh trưởng và năng suất. Các chỉ tiêu theo dõi gồm tỷ lệ nảy mầm, thời gian mọc, ra lá thật, ra hoa, thu hoạch các đợt quả, chiều cao cây, số lá, tình hình sâu bệnh, đặc điểm quả và năng suất. Số liệu được xử lý bằng phần mềm IRRISTAT và Microsoft Excel, các kết quả được trình bày qua bảng biểu và biểu đồ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nảy mầm và thời gian sinh trưởng: Tỷ lệ nảy mầm của các giống dao động từ 81,67% (Đà Lạt) đến 85,33% (Hạt Đen). Thời gian sinh trưởng tổng thể của các giống từ 98 đến 105 ngày, trong đó giống Hạt Đen có thời gian dài nhất (105 ngày) và Đà Lạt ngắn nhất (98 ngày).

2. Chiều cao cây và số lá: Chiều cao cây tăng dần theo thời gian, với giống Hạt Đen đạt chiều cao cao nhất 156,73 cm sau 43 ngày, vượt hơn 11% so với giống Đà Lạt (140,67 cm). Số lá cũng tăng theo thời gian, giống Hạt Đen có số lá nhiều nhất (17,27 lá/cây sau 43 ngày), cao hơn khoảng 16% so với đối chứng.

3. Ảnh hưởng của phân hữu cơ: Việc bón phân hữu cơ với liều lượng 15-20 tấn/ha giúp tăng chiều cao cây trung bình lên 10-15%, số lá tăng 12-18% so với không bón phân hữu cơ. Năng suất quả tăng tương ứng, đạt mức cao nhất khoảng 25 tấn/ha, tăng 20% so với đối chứng không bón phân hữu cơ.

4. Ảnh hưởng của phân kali: Liều lượng kali 60-80 kg/ha thúc đẩy sinh trưởng chiều cao và số lá, giảm tỷ lệ sâu bệnh và tăng năng suất quả lên đến 27 tấn/ha, cao hơn 22% so với không bón kali. Liều lượng kali quá cao (100 kg/ha) không làm tăng năng suất thêm mà còn giảm hiệu quả kinh tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy giống đậu cô ve Hạt Đen có khả năng sinh trưởng và phát triển vượt trội so với các giống khác, phù hợp với điều kiện sinh thái Bắc Giang. Việc bón phân hữu cơ và phân kali cân đối giúp cải thiện điều kiện dinh dưỡng, tăng cường khả năng quang hợp và sinh trưởng của cây, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng quả. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phù hợp với quan điểm rằng phân bón cân đối là yếu tố then chốt để phát huy tiềm năng giống mới. Biểu đồ chiều cao cây và số lá minh họa rõ sự khác biệt sinh trưởng giữa các giống và các mức phân bón, trong khi bảng năng suất thể hiện hiệu quả kinh tế của từng biện pháp kỹ thuật. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ nâng cao năng suất mà còn góp phần giảm thiểu sâu bệnh, tăng tính bền vững trong sản xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Lựa chọn giống đậu cô ve Hạt Đen làm giống chủ lực tại Bắc Giang do khả năng sinh trưởng tốt, năng suất cao, phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai địa phương. Thời gian áp dụng: ngay trong các vụ Đông - Xuân tiếp theo.

2. Áp dụng bón phân hữu cơ với liều lượng 15-20 tấn/ha để cải tạo đất, tăng độ phì nhiêu và cung cấp dinh dưỡng bền vững cho cây đậu cô ve. Chủ thể thực hiện: nông dân và các tổ chức hợp tác xã, trong vòng 1-2 vụ mùa.

3. Bón phân kali cân đối ở mức 60-80 kg/ha kết hợp với phân hữu cơ và phân đạm để thúc đẩy sinh trưởng, tăng năng suất và giảm sâu bệnh. Thời gian áp dụng: theo từng vụ trồng, chủ động điều chỉnh theo điều kiện thực tế.

4. Tăng cường công tác tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh cho nông dân nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường. Chủ thể: các cơ quan khuyến nông, trường đại học, trung tâm nghiên cứu nông nghiệp, thực hiện liên tục hàng năm.

5. Xây dựng mô hình trình diễn và nhân rộng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả tại các vùng chuyên canh đậu cô ve để thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao thu nhập cho người dân trong vòng 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân trồng đậu cô ve và rau màu: Nắm bắt kiến thức về giống và kỹ thuật bón phân hữu cơ, phân kali để nâng cao năng suất và thu nhập.

2. Các cơ quan khuyến nông và quản lý nông nghiệp địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chương trình hỗ trợ, tập huấn kỹ thuật và phát triển vùng chuyên canh đậu cô ve.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học cây trồng, nông học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả thực nghiệm và ứng dụng trong nghiên cứu tiếp theo về cây rau đậu.

4. Doanh nghiệp sản xuất giống và phân bón: Đánh giá hiệu quả các giống đậu cô ve và biện pháp kỹ thuật để phát triển sản phẩm phù hợp với thị trường và điều kiện sản xuất địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn giống đậu cô ve Hạt Đen để khuyến cáo?
   Giống Hạt Đen có tỷ lệ nảy mầm cao nhất (85,33%), chiều cao cây và số lá vượt trội, thời gian sinh trưởng phù hợp, năng suất cao hơn 10-15% so với các giống khác, phù hợp với điều kiện Bắc Giang.

2. Lượng phân hữu cơ bao nhiêu là tối ưu cho đậu cô ve?
   Liều lượng 15-20 tấn/ha được xác định là tối ưu, giúp tăng chiều cao cây, số lá và năng suất quả khoảng 20% so với không bón phân hữu cơ, đồng thời cải thiện chất lượng đất.

3. Phân kali có vai trò gì trong sinh trưởng đậu cô ve?
   Phân kali thúc đẩy quá trình quang hợp, tổng hợp tinh bột và protein, giúp cây phát triển khỏe mạnh, tăng năng suất và giảm sâu bệnh. Liều lượng 60-80 kg/ha là hiệu quả nhất.

4. Có nên bón phân kali vượt quá 80 kg/ha không?
   Bón quá liều (100 kg/ha) không làm tăng năng suất thêm mà còn giảm hiệu quả kinh tế do chi phí tăng và có thể gây ảnh hưởng xấu đến cây trồng.

5. Làm thế nào để phòng trừ sâu bệnh hiệu quả cho đậu cô ve?
   Áp dụng biện pháp IPM, giữ gìn vệ sinh đồng ruộng, luân canh cây trồng, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý và kịp thời khi sâu bệnh vượt ngưỡng kinh tế.

Kết luận

• Đậu cô ve Hạt Đen là giống có khả năng sinh trưởng và thích nghi tốt nhất tại Bắc Giang với tỷ lệ nảy mầm 85,33% và chiều cao cây đạt 156,73 cm sau 43 ngày.
• Bón phân hữu cơ 15-20 tấn/ha kết hợp phân kali 60-80 kg/ha giúp tăng năng suất quả đậu cô ve lên khoảng 20-22% so với đối chứng.
• Các biện pháp kỹ thuật này không chỉ nâng cao năng suất mà còn giảm sâu bệnh, tăng hiệu quả kinh tế cho người trồng.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn giống và áp dụng kỹ thuật thâm canh phù hợp cho vùng Bắc Giang trong các vụ Đông - Xuân tiếp theo.
• Khuyến nghị triển khai tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn và nhân rộng để nâng cao thu nhập và phát triển bền vững ngành rau đậu tại địa phương.

Hãy áp dụng ngay các giải pháp kỹ thuật được đề xuất để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế trong sản xuất đậu cô ve tại Bắc Giang!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học Quá trình sinh trưởng, phát triển và khả năng cho năng suất của cây trồng phụ thuộc chủ yếu vào tác dụng tổng hợp của 4 yếu tố: ánh sáng, nhiệt độ, nước và dinh dưỡng. Trong điều kiện sản xuất, việc điều khiển các yếu tố để tăng cường sự sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây trồng rất khác nhau. Điều khiển chế độ nước, dinh dưỡng dễ dàng hơn và thực tế người ta coi phân bón là đòn bẩy tăng năng suất cây trồng.

Cùng với cuộc cách mạng xanh về giống, nền nông nghiệp thâm canh ra đời đã vận dụng tối đa tác dụng của phân bón. Các đặc tính của giống cây trồng được quyết định không những bởi môi trường và sự chọn lọc (tự nhiên và nhân tạo) đã tác động lên thành phần di truyền, mà còn được quyết định bởi tính chất phong phú hay nghèo nàn của thành phần di truyền giống đó. Muốn khẳng định giống mới có ưu thế hơn các giống khác thì phải qua khảo nghiệm và đánh giá một cách cụ thể và chi tiết các loại giống. Mặt khác, mỗi loại giống cây trồng nói chung và đậu cô ve nói riêng phù hợp với một điều kiện đất đai, thời tiết và điều kiện ngoại cảnh nhất định.

Trong sản xuất cần nắm vững các đặc trưng và đặc tính của giống để từ đó có biện pháp kỹ thuật tác động thích hợp nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Tuy vậy trong thực tế sản xuất nhiều năm qua ở nước ta nông dân chưa thực sự chọn tạo được giống phù hợp với điều kiện của địa phương. Vì vậy việc chọn tạo, khảo nghiệm giống mới là cần thiết và cần được duy trì liên tục.1 Cơ sở khoa học nghiên cứu về giống Sản xuất nông nghiệp dựa trên cơ sở áp dụng một cách khoa học giữa các yếu tố giống, phân bón, nước, kĩ thuật thâm canh, đồng thời bảo vệ tài nguyên thiên nhiên tránh ô nhiễm môi trường. Trong đó, giống là yếu tố quan trọng hàng đầu, sử dụng giống tốt có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu với điều kiện bất thuận và sâu, bệnh hại, có khả năng cải tạo và bảo vệ đất, hạn chế ô nhiễm môi trường là mục tiêu quan trọng của việc phát triển một nền sản xuất nông nghiệp tiên tiến, có tính bền vững cao.

Vì vậy để phát huy được hiệu quả của giống cần phải sử dụng 5 chúng hợp lí, phù hợp với điều kiện sinh thái, khí hậu đất đai, kinh tế xã hội. Để có những giống có năng suất cao,chất lượng cao, có khả năng chống chịu với điều kiện ngoại cảnh tốt thì công tác chọn giống đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Công tác khảo nghiệm giống là một cuộc thí nghiệm nhằm xác định sự thích ứng của giống đối với địa phương trên các loại đất, các loại khí hậu và các biện pháp kĩ thuật khác. Nếu các giống mới chưa được khảo nghiệm kĩ lưỡng và chưa được công nhận là đạt tiêu chuẩn mà đã đưa ra sản xuất ở diện rộng thì sẽ gây hiện tượng rối loạn giống, gây khó khăn cho việc sản xuất, thâm canh tăng năng suất cây trồng.2 Cơ sở khoa học nghiên cứu phân bón Giống mới chỉ có thể phát huy được tiềm năng, cho năng suất cao nhất khi được bón đầy đủ và hợp lí.

FAO đã tổng kết bón phân không cân đối làm giảm hiệu suất sử dụng 20-50%. Kết quả trong thí nghiệm và mô hình ở nước ta trong mấy năm qua cho thấy nếu NPK cân đối so với chỉ bón đạm, năng suất lúa trên đất bạc màu có thể tăng 100 – 200%. Kỹ nghệ phân bón không chỉ chú ý đến đạm, lân, kali mà phải chú ý đầy đủ đến các nguyên tố khác như lưu huỳnh( S ), magie( Mg ), với các nguyên tố vi lượng như: Mo, Bo, Mn, Fe… Tuy nhiên, bón nhiều phân chưa hẳn đã tốt, nồng độ hóa học cao có thể gây hại đối với cây trồng đồng thời ảnh hưởng xấu tới môi trường và sức khỏe con người. Cây trồng cũng như các sinh vật khác có những giới hạn chịu đựng nhất định, vượt quá giới hạn đó có thể bị hủy hoại.

Bón một lượng phân lớn vượt quá nhu cầu của cây còn gây ra lãng phí, tồn dư trong đất và sản phẩm tăng. Trong nhiều trường hợp, năng suất cây trồng cao chưa hẳn đảm bảo hiệu quả kinh tế, chất lượng sản phẩm giảm. Phân bón thường mang lại hiệu quả kinh tế cao khi lượng phân sử dụng hợp lý. Trong những giới hạn xác định, năng suất cây trồng tăng khi phân bón tăng.

Tiếp tục tăng lượng phân, năng suất tiếp tục tăng nhưng hiệu quả kinh tế bắt đầu giảm xuống, đến một giới hạn nào đó, cả năng suất và hiệu quả kinh tế giảm xuống đến lúc không còn hiệu quả nữa. Bón phân hợp lý là tìm ra lượng phân bón thích hợp để vừa đạt năng suất cao, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế của việc sử dụng phân bón (hình 1. 6 Mỗi một nguyên tố dinh dưỡng có những vai trò nhất định đối với quá trình sinh trưởng, phát triển và năng suất cây trồng. Trong đó, đạm là yếu tố quan trọng hàng đầu đối với cơ thể sống vì nó là thành phần cơ bản của protein - chất cơ bản biểu hiện sự sống.

Năng suất cây trồng Năng suất - Hiệu quả Hiệu quả kinh tế Lượng phân hợp lý Lượng phân bón Hình 1.1: Đồ thị năng suất cây trồng và hiệu quả kinh tế của lượng phân bón sử dụng Nguồn: Đường Hồng Dật [5]. Mặt khác, chi phí phân bón trong nông nghiệp chiếm đến 30% - 50%. trong đó, mục đích của người sản xuất không chỉ nhằm đặt năng suất tối đa mà còn tìm lợi nhuận cao nhất. cho nên con người phải tìm đến những biện pháp kỹ thuật bón phân cân đối hợp lý cho từng loại cây trồng khác nhau.

Bón phân vô cơ là rất tốt cho cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt, tuy nhiên nếu bón không đúng nồng độ, liều lượng, thời gian cách ly không đảm bảo sẽ dẫn đến tình trạng dư lượng NO3- trong sản phẩm vượt quá ngưỡng cho phép ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm và sức khỏe người tiêu dùng. Vì vậy, trong việc sử dụng phân đạm, kali hay bất cứ loại phân nào khác ta phải sử dụng hợp lý cho từng loại cây trồng, giai đoạn sinh trưởng, loại đất, nước, vi sinh vật và mùa vụ khác nhau…đồng thời, bón đúng chủng loại, đúng lúc đúng cách đúng nông độ, liều lượng, đảm bảo hời gian cách ly. Như vậy, sẽ góp phần tăng hiệu suất sử dụng phân bón, tránh lãng phí và bảo vệ môi trường.2 Tình hình sản xuất rau trên thế giới và VN 1.1 Tình hình sản xuất rau trên thế giới Hiện nay trên thế giới có nhiều chủng loại rau được gieo trồng, diện tích trồng rau ngày càng gia tăng để đáp ứng nhu cầu về rau của người dân(Mai Phương Anh và cs, 1996) [1]. Năm 1961-1965 tổng lượng rau của thế giới là 200.234 tấn, nhưng từ năm 1971-1975 tổng lượng rau đạt293.657 tấn và từ năm 1981-1985 là 392.060 tấn, đến năm 1996 đã lên đến 565.

Như vậy chúng ta thấy sản lượng rau trên thế giới tăng lên rất nhanh, điều đó chứng tỏ nhu cầu rau của con người ngày càng tăng. Trong nhiều năm gần đây, tình hình sản xuất rau trên thế giới không ngừng phát triển cả về diện tích và sản lượng, số liệu FAO được thống kê và được trình bày tại bảng 1.1: Tình hình sản xuất rau trên thế giới từ 2008 – 2014 Chỉ tiêu Diện tích Năng suất Sản lượng Năm (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) 2008 52,81 188,413 994,98 2009 54,03 188,629 1019,10 2010 55,72 188,210 1048,71 2011 56,81 191,371 1087,12 2012 57,27 193,133 1106,13 2013 58,67 195,176 1237,16 2014 59,84 196,103 1334,11 (Nguồn: FAOSTAT, 2016)[27] Theo thống kê của FAO, diện tích trồng rau năm 2008 là 52,81 triệu ha nhưng đến năm 2014 đã mở rộng lên tới 59,84 triệu ha, tăng so với năm 2008 là 7,03 triệu ha, tăng 13,31% so với năm 2008. Như vậy, diện tích trồng rau trên thế giới đang tăng lên, nguyên nhân là do người nông dân đang chuyển một phần diện tích trồng cây ngũ cốc và cây lấy sợi sang trồng rau. Năng suất rau bình quân trên thế giới không biến động nhiều đạt từ 188,413 – 196,103 ta/ha qua 7 năm, bởi diện tích trồng rau hiện nay không tập trung về tăng năng suất mà chú trọng hơn đến viêc tăng chất lượng sản phẩm.

Về sản lượng rau hàng năm thu được theo chiều hướng tăng dần tính đến năm 2014 đạt 1334,11 triệu tấn, tăng hơn so với năm 2008 là 339,13 triệu tấn, tương đương 34,08%. Sở dĩ trong những năm từ 2008 đến năm 2011 sản lượng rau 8 tăng nhanh như vậy là do diện tích trồng trong những năm gần đây tăng lên và do người trồng rau đã ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến đến phục vụ sản xuất.2: Tình hình sản xuất rau Châu Á Chỉ tiêu Diện tích Năng suất Sản lượng Năm ( ha) (tạ/ha) ( tấn) 2008 38.3: Tình hình sản xuất rau Trung Quốc Chỉ tiêu Diện tích Năng suất Sản lượng Năm ( ha) (tạ/ha) ( tấn) 2010 23.164 (Nguồn: FAOSTAT, 2016)[27] Trung Quốc là nước có sản lượng rau cao nhất thế giới ,cao hơn nhiều so với Mỹ, Nhật, Pháp, Thái Lan, Việt Nam và nhiều nước khác. Ở Châu Á, Trung Quốc là nước có sản lượng rau cao nhất, tiếp đến là Ấn Độ, còn ở nước ta sản lượng rau ở mức thấp nhất. Bên cạnh sự gia tăng về năng suất và sản lượng thì chất lượng rau cũng được nhiều nước trên thế giới quan tâm, nhiều công nghệ tiên tiến ra đời và việc kiểm soát dư lượng hóa chất tồn đọng trong rau ngày càng được thực hiện triệt để hơn.

9 Về tiêu thụ rau trên thế giới theo FAO dự báo trong thời gian tới hàng năm tăng bình quân 3,6%, trong khi tốc độ tăng trưởng chỉ khoảng 2,8%, như vậy thị trường rau trên thế giới chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ. Trong những năm qua nhu cầu nhập khẩu rau bình quân trên thế giới tăng 1,8% mỗi năm. Các nước và vùng lãnh thổ có nhu cầu nhập khẩu rau cao đó là Pháp, Đức,Canada. Một số nước có lượng rau xuất khẩu lớn nhất trên thế giới đó là Trung Quốc, Italia, Hà Lan.

Theo dự báo của FAO ước tính đến năm gần đây giá xuất khẩu rau tươi tăng cao, như vậy rau tươi là một trong những mặt hàng nông nghiệp xuất khẩu có giá trị, hơn nữa nhu cầu rau trên thế giới ngày một tăng, bởi vậy rau có vị trí lớn trên thị trường thế giới.