Đánh Giá Khả Năng Sinh Sản Của Lợn NáI Ngoại Lai 2 Máu Tại Trại Lợn Xã Lương Sơn, Thái Nguyên

Đánh giá khả năng sinh sản của lợn nái ngoại lai 2 máu tại trại lợn xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên, cung cấp thông tin hữu ích cho chăn nuôi.

• Tác giả: Phạm Thị Loan
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Phương Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Sinh Sản Của Lợn NáI Ngoại Lai Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu đề tài
• 1.2. Ý nghĩa khoa học
• 1.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh lý của lợn nái hậu bị
• 2.3. Các công thức lai và công tác chăn nuôi lợn ngoại hiện nay
• 2.4. Một số đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái
• 2.5. Đặc điểm sinh sản ở lợn nái
• 2.6. Đặc điểm của giống lợn nái lai hai máu nuôi tại trại lợn ngoại xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên
• 2.7. Tình hình nghiên cứu trong nước và trên thế giới
• 2.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Chỉ tiêu theo dõi
• 3.6. Phương pháp theo dõi và tính toán các chỉ tiêu
• 3.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác tiêm phòng
• 4.3. Kết quả phục vụ sản xuất
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Số lượng và cơ cấu đàn lợn nái lai 2 máu nuôi tại trại lợn xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên
• 4.4.2. Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý sinh dục trên đàn lợn mẹ
• 4.4.3. Khả năng sinh sản của lợn nái nuôi tại trại
• 4.4.4. Nghiên cứu các chỉ tiêu về lợn con
• 4.4.5. Tỷ lệ đồng đều của lợn con qua các giai đoạn
• 4.4.6. Tiêu tốn thức ăn /1 kg tăng khối lượng
• 4.4.7. Tình hình mắc bệnh của lợn nái và lợn con
• 4.4.8. Công tác điều trị bệnh lợn nái và lợn con
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Khả Năng Sinh Sản Lợn Nái Ngoại Lai

Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là việc đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thịt trong nước. Việc nâng cao chất lượng con giống, đặc biệt là lợn nái ngoại lai, là yếu tố then chốt để tăng năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Đề tài "Đánh giá khả năng sinh sản của lợn nái ngoại lai 2 máu tại trại lợn xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên" tập trung vào việc đánh giá các chỉ tiêu sinh sản quan trọng, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện năng suất sinh sản lợn và hiệu quả chăn nuôi lợn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Đánh Giá Sinh Sản Lợn Nái

Việc đánh giá khả năng sinh sản lợn nái giúp người chăn nuôi nắm bắt được tiềm năng di truyền và hiệu quả sinh sản của đàn lợn. Từ đó, có thể đưa ra các quyết định chọn lọc, loại thải và cải thiện dinh dưỡng lợn nái, quản lý lợn nái một cách hiệu quả. Theo nghiên cứu, việc đánh giá đúng khả năng sinh sản lợn giúp tăng lợi nhuận từ chăn nuôi lợn nái sinh sản.

1.2. Giới Thiệu Về Lợn Nái Ngoại Lai Tại Thái Nguyên

Tại Thái Nguyên, các giống lợn nái ngoại lai như lợn nái Yorkshire, lợn nái Landrace, và lợn nái Duroc được sử dụng rộng rãi để cải thiện năng suất sinh sản lợn. Việc lai tạo giữa các giống này tạo ra các tổ hợp lai có ưu thế vượt trội về số con trên lứa, tỷ lệ thụ thai, và tỷ lệ sống sót của lợn con. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá khả năng sinh sản lợn nái lai hai máu (Landrace x Yorkshire) phối với lợn đực Duroc.

II. Thách Thức Trong Đánh Giá Sinh Sản Lợn Nái Ngoại Lai Hiện Nay

Mặc dù lợn nái ngoại lai có tiềm năng sinh sản cao, nhưng việc đánh giá và quản lý khả năng sinh sản lợn vẫn còn nhiều thách thức. Các yếu tố như dinh dưỡng lợn nái, quản lý lợn nái, bệnh sinh sản ở lợn, và stress có thể ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất sinh sản lợn. Việc xác định và giải quyết các yếu tố này là rất quan trọng để tối ưu hóa hiệu quả chăn nuôi lợn.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Sinh Sản Lợn Nái

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản lợn, bao gồm dinh dưỡng lợn nái (thiếu hụt vitamin, khoáng chất), quản lý lợn nái (chuồng trại không đảm bảo vệ sinh, mật độ nuôi quá cao), bệnh sinh sản ở lợn (viêm tử cung, sẩy thai), và stress (do vận chuyển, thay đổi môi trường). Việc kiểm soát các yếu tố này giúp cải thiện khả năng sinh sản lợn.

2.2. Vấn Đề Về Vô Sinh Ở Lợn Nái Và Giải Pháp

Vô sinh ở lợn nái là một vấn đề nghiêm trọng gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Nguyên nhân có thể do di truyền, bệnh tật, hoặc quản lý kém. Các giải pháp bao gồm cải thiện khả năng sinh sản lợn thông qua chọn lọc giống, kỹ thuật chăn nuôi lợn nái sinh sản tiên tiến, và điều trị các bệnh liên quan đến sinh sản.

III. Phương Pháp Đánh Giá Khả Năng Sinh Sản Lợn Nái Tại Thái Nguyên

Đánh giá khả năng sinh sản lợn nái cần một quy trình khoa học và chính xác. Các phương pháp bao gồm theo dõi chu kỳ động dục lợn nái, đánh giá chất lượng tinh trùng lợn đực, kiểm tra tỷ lệ thụ thai, và ghi nhận số con trên lứa, tỷ lệ sống sót của lợn con. Các chỉ số này cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá năng suất sinh sản lợn và đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời.

3.1. Theo Dõi Chu Kỳ Động Dục Lợn Nái Để Tối Ưu Hóa Sinh Sản

Theo dõi chu kỳ động dục lợn nái là bước quan trọng để xác định thời điểm phối giống thích hợp. Việc sử dụng các phương pháp phát hiện động dục chính xác (quan sát biểu hiện bên ngoài, sử dụng lợn đực giống) giúp tăng tỷ lệ thụ thai và số con trên lứa.

3.2. Đánh Giá Chất Lượng Tinh Trùng Lợn Đực Ảnh Hưởng Sinh Sản

Chất lượng tinh trùng lợn đực ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ thụ thai và khả năng sinh sản lợn con. Việc kiểm tra chất lượng tinh trùng lợn đực (số lượng, khả năng di động, hình thái) giúp đảm bảo tinh trùng có khả năng thụ tinh tốt.

3.3. Phương Pháp Đánh Giá Thể Trạng Lợn Nái Ảnh Hưởng Sinh Sản

Đánh giá thể trạng lợn nái là một phần quan trọng trong việc quản lý sinh sản. Lợn nái quá gầy hoặc quá béo đều có thể gặp vấn đề về sinh sản. Việc duy trì thể trạng lý tưởng giúp lợn nái có khả năng sinh sản lợn con tốt nhất.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Khả Năng Sinh Sản Lợn Nái Tại Thái Nguyên

Nghiên cứu tại trại lợn xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên cho thấy lợn nái ngoại lai 2 máu (Landrace x Yorkshire) phối với lợn đực Duroc có số con trên lứa trung bình là X con, tỷ lệ thụ thai là Y%, và tỷ lệ sống sót của lợn con đến cai sữa là Z%. Các kết quả này cho thấy tiềm năng sinh sản của lợn nái ngoại lai tại địa phương, đồng thời chỉ ra các yếu tố cần cải thiện để nâng cao năng suất sinh sản lợn.

4.1. Số Lượng Và Cơ Cấu Đàn Lợn Nái Lai 2 Máu Tại Trại Lợn

Nghiên cứu đã khảo sát số lượng và cơ cấu đàn lợn nái lai 2 máu (Landrace x Yorkshire) tại trại lợn xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên. Kết quả cho thấy sự ổn định và phát triển của đàn lợn nái, tạo tiền đề cho việc đánh giá khả năng sinh sản lợn.

4.2. Các Chỉ Tiêu Sinh Lý Sinh Dục Trên Đàn Lợn Mẹ

Nghiên cứu đã thu thập và phân tích các chỉ tiêu sinh lý sinh dục trên đàn lợn mẹ, bao gồm tuổi động dục lần đầu, chu kỳ động dục, và thời gian động dục. Các chỉ tiêu này cung cấp thông tin quan trọng về khả năng sinh sản lợn.

4.3. Nghiên Cứu Các Chỉ Tiêu Về Lợn Con Của Lợn Nái Lai

Nghiên cứu đã đánh giá các chỉ tiêu về lợn con, bao gồm số con sơ sinh còn sống, khối lượng sơ sinh, và tỷ lệ sống sót đến cai sữa. Các chỉ tiêu này phản ánh trực tiếp khả năng sinh sản lợn và chất lượng lợn con.

V. Giải Pháp Cải Thiện Khả Năng Sinh Sản Lợn Nái Ngoại Lai

Để cải thiện khả năng sinh sản lợn nái ngoại lai, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ về dinh dưỡng lợn nái, quản lý lợn nái, phòng bệnh, và chọn lọc giống. Việc cung cấp dinh dưỡng lợn nái đầy đủ và cân đối, đảm bảo vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng đầy đủ, và chọn lọc các cá thể có khả năng sinh sản lợn tốt là những yếu tố then chốt để nâng cao năng suất sinh sản lợn.

5.1. Tối Ưu Hóa Dinh Dưỡng Cho Lợn Nái Để Tăng Sinh Sản

Cung cấp dinh dưỡng lợn nái đầy đủ và cân đối là yếu tố quan trọng nhất để cải thiện khả năng sinh sản lợn. Chế độ ăn cần đảm bảo đủ protein, năng lượng, vitamin, và khoáng chất, đặc biệt trong giai đoạn mang thai và cho con bú.

5.2. Quản Lý Chuồng Trại Và Vệ Sinh Để Phòng Bệnh Sinh Sản

Quản lý chuồng trại và đảm bảo vệ sinh là yếu tố quan trọng để phòng ngừa bệnh sinh sản ở lợn. Chuồng trại cần được vệ sinh thường xuyên, thông thoáng, và có hệ thống thoát nước tốt.

5.3. Chọn Lọc Giống Lợn Nái Có Khả Năng Sinh Sản Tốt

Việc chọn lọc giống lợn nái có khả năng sinh sản lợn tốt là một giải pháp lâu dài để cải thiện năng suất sinh sản lợn. Cần chọn lọc các cá thể có số con trên lứa cao, tỷ lệ thụ thai tốt, và tỷ lệ sống sót của lợn con cao.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Sinh Sản Lợn Nái Tương Lai

Nghiên cứu về đánh giá khả năng sinh sản lợn nái tại Thái Nguyên đã cung cấp những thông tin quan trọng về tiềm năng và thách thức trong chăn nuôi lợn nái ngoại lai. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản lợn, áp dụng các công nghệ tiên tiến trong sinh sản nhân tạo lợn, và phát triển các giống lợn nái có khả năng sinh sản lợn con cao, phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Sinh Sản Lợn Nái

Nghiên cứu đã đánh giá khả năng sinh sản lợn nái lai 2 máu (Landrace x Yorkshire) phối với lợn đực Duroc tại trại lợn xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên. Kết quả cho thấy tiềm năng sinh sản của lợn nái ngoại lai, đồng thời chỉ ra các yếu tố cần cải thiện.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Cải Thiện Sinh Sản Lợn

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc cải thiện khả năng sinh sản lợn thông qua các giải pháp về dinh dưỡng lợn nái, quản lý lợn nái, và chọn lọc giống. Ngoài ra, cần nghiên cứu về ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong sinh sản nhân tạo lợn.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu nông nghiệp quốc gia, cung cấp tới 80% tổng nhu cầu tiêu thụ thịt nội địa. Trước sức ép đô thị hóa và xu thế hội nhập, mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ truyền thống đang nhanh chóng chuyển dịch sang hướng công nghiệp hóa, tập trung tối ưu hóa phẩm chất nạc và hiệu suất sinh sản. Tuy nhiên, các dòng lợn thuần chủng nhập ngoại như Landrace hay Yorkshire khi nuôi thích nghi trực tiếp thường gặp rào cản về khả năng chống chịu ngoại cảnh nhiệt đới, dẫn đến năng suất sinh sản suy giảm, tỷ lệ thụ thai thấp và khoảng cách giữa hai lứa đẻ kéo dài.

Đề tài "Đánh giá khả năng sinh sản của lợn nái ngoại lai 2 máu tại trại lợn xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên" được thực hiện nhằm giải quyết triệt để các nút thắt kỹ thuật trong quy trình nhân giống và quản lý đàn nái thương phẩm. Đề tài tập trung phân tích tổ hợp nái lai 2 máu $F_1 (\text{Landrace} \times \text{Yorkshire})$ phối với lợn đực ngoại thuần Duroc (công thức lai kinh tế 3 máu $\text{Du} \times (\text{LY})$) để tạo đàn thương phẩm phẩm chất cao.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                           MỤC TIÊU DỰ ÁN                                |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 1. Khảo sát & chuẩn hóa cơ cấu đàn nái ngoại lai 2 máu (2012 - 2014)     |
| 2. Định lượng các chỉ tiêu sinh lý - sinh dục (Chu kỳ tính, thụ thai)   |
| 3. Đánh giá năng suất sinh sản & chất lượng lợn con cai sữa 21 ngày     |
| 4. Xây dựng phác đồ an toàn sinh học & kiểm soát bệnh truyền nhiễm     |
+-------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp tiếp cận giải pháp

• Khai thác ưu thế lai (heterosis) ở thế hệ $F_1 (\text{Landrace} \times \text{Yorkshire})$ nhằm dung hòa khả năng tiết sữa, nuôi con khéo léo của Yorkshire và tầm vóc dài đòn, tỷ lệ sinh sản cao của Landrace.
• Ứng dụng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo (TTNT) với tinh dịch lợn đực Duroc đạt chuẩn chất lượng kiểm định.
• Áp dụng quy trình cai sữa sớm ở mốc 21 ngày tuổi kết hợp kiểm soát dinh dưỡng 4 bữa/ngày cho nái nuôi con nhằm rút ngắn khoảng cách giữa 2 lứa đẻ.

Chỉ số kết quả kỳ vọng

• Tỷ lệ phối giống thụ tinh nhân tạo đạt $\ge 95%$.
• Số con đẻ ra còn sống đến 24 giờ đạt $\ge 11.5$ con/lứa; số con cai sữa đạt $\ge 10.0$ con/lứa.
• Trọng lượng cai sữa mốc 21 ngày tuổi đạt $\ge 6.5\text{ kg/con}$.
• Chỉ số lứa đẻ trên nái/năm đạt $\ge 2.4$ lứa/năm.

Phạm vi và giới hạn

Nghiên cứu được triển khai trực tiếp trên đàn nái lai 2 máu nuôi tại Trại chăn nuôi xã Lương Sơn, TP. Thái Nguyên, theo dõi thực nghiệm chuyên sâu trên 30 nái sinh sản và 359 lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Việc lựa chọn tổ hợp giống nái mẹ đóng vai trò quyết định tới 60% hiệu quả kinh tế của toàn bộ chu kỳ sản xuất thịt lợn thương phẩm.

Tiêu chí phân tích	Giống thuần ngoại (Landrace / Yorkshire)	Giống nôi địa (Lợn Móng Cái)	Tổ hợp nái lai $F_1 (\text{Landrace} \times \text{Yorkshire})$
Năng suất đẻ con/lứa	8.2 - 9.8 con/ổ	10.5 - 12.0 con/ổ	12.23 con/ổ (Khảo sát thực tế)
Khả năng thích nghi	Nhạy cảm stress nhiệt, dễ viêm vú	Rất cao, kháng bệnh tốt	Tốt, thích ứng chuồng hở/bán hở
Tỷ lệ nạc của con lai	Cao ($> 58%$)	Thấp ($< 42%$), mỡ lưng dày	Rất cao ($56 - 60%$ khi phối đực Duroc)
Trọng lượng sơ sinh	1.10 - 1.25 kg/con	0.50 - 0.70 kg/con	1.28 kg/con
Trọng lượng cai sữa 21 ngày	5.8 - 6.2 kg/con	3.5 - 4.5 kg/con	6.62 kg/con

Ưu tiên yêu cầu kỹ thuật (MoSCoW Framework)

• Must-have (Bắt buộc): Giám sát chu kỳ động dục 18–22 ngày; thụ tinh nhân tạo 2–3 lần trong thời điểm chịu đực (mê ì); kiểm soát phòng bệnh bằng vắc-xin Dịch tả, LMLM, Tụ huyết trùng, Hen suyễn.
• Should-have (Cần có): Can thiệp Oxytocin sau khi đẻ $\ge 8$ con; bổ sung sắt (Fe) tiêm bắp ngày thứ 1; phòng cầu trùng ngày thứ 3; cai sữa chính xác tại mốc 19–21 ngày tuổi.
• Could-have (Có thể mở rộng): Kích thích động dục nhân tạo bằng huyết thanh ngựa chửa (PMSG) hoặc kích tố nhau thai (HCG); sử dụng đực thí tình kích thích Pheromone 2 lần/ngày.
• Won't-have (Không áp dụng): Cho phối giống tự nhiên cận huyết; kéo dài chu kỳ nuôi con quá 28 ngày gây suy kiệt nái rạ.

Thiết kế hệ thống quản trị và quy trình vận hành

Công nghệ và công cụ chuẩn hóa

• Biostatistics Analytics Toolkit v2.08: Phần mềm xử lý thống kê sinh học áp dụng công thức phương sai, độ lệch chuẩn và kiểm định ANOVA một chiều.
• Python Data Engine (v3.11.4 / SciPy v1.11.0): Script tự động hóa xử lý ma trận dữ liệu tăng khối lượng và tính chỉ số biến dị $C_v$.
• Hệ thống dược lý thú y chuẩn quốc tế: Oxytocin 10 UI, Lutalyse, Amoxycen 200LA, Colistin-1200, Han-Iodine 10%, Vimekat.

An toàn sinh học và quản lý rủi ro

• Áp dụng nguyên tắc cách ly 3 cấp: sát trùng phương tiện vận chuyển bằng Han-Iodine 10%, rắc vôi bột lối đi và khử trùng sàn úm lợn con hàng ngày từ ô mới đẻ đến ô già nhất.
• Kiểm định dịch tễ học huyết thanh nhằm loại bỏ mầm bệnh sảy thai truyền nhiễm Brucella suis và hội chứng rối loạn sinh sản, hô hấp (PRRS).

---

Implementation và kết quả

Quy trình kỹ thuật và thuật toán phân tích dữ liệu

Toàn bộ dữ liệu thực nghiệm được thu thập từ 30 nái theo dõi liên tục và 359 cá thể lợn con. Thuật toán phân tích thống kê sinh học được hiện thực hóa theo quy chuẩn sinh trắc học nông nghiệp:

import numpy as np
from scipy import stats

def calculate_biometrics(data_array):
    """
    Tính toán các chỉ tiêu thống kê sinh học:
    Mean (X), Standard Error (mX), Standard Deviation (Sx), Coefficient of Variation (Cv)
    """
    n = len(data_array)
    mean_val = np.mean(data_array)
    std_dev = np.std(data_array, ddof=1) # Hiệu chỉnh mẫu n-1
    standard_error = std_dev / np.sqrt(n)
    cv_percent = (std_dev / mean_val) * 100
    
    return {
        "Sample_Size": n,
        "Mean_X": round(mean_val, 2),
        "Std_Error_mX": round(standard_error, 2),
        "Std_Dev_Sx": round(std_dev, 2),
        "CV_Percent": round(cv_percent, 2)
    }

# Thuật toán tính tiêu tốn thức ăn (TTTA / FCR) trên 1kg lợn cai sữa:
def calculate_fcr(feed_sow_gestation_1, feed_sow_gestation_2, 
                  feed_sow_lactation, feed_piglets, total_litter_weight_21d):
    total_feed_consumed = (feed_sow_gestation_1 + feed_sow_gestation_2 + 
                           feed_sow_lactation + feed_piglets)
    fcr = total_feed_consumed / total_litter_weight_21d
    return round(fcr, 3)

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  CÔNG THỨC THỐNG KÊ SINH HỌC CHUẨN                      |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 1. Số trung bình:   \bar{X} = \frac{\sum X_i}{n}                        |
| 2. Sai số trung bình: m_X = \pm \frac{S_X}{\sqrt{n}}                    |
| 3. Độ lệch chuẩn:   S_X = \sqrt{\frac{\sum (X_i - \bar{X})^2}{n - 1}}   |
| 4. Hệ số biến dị:   C_v(\%) = \frac{S_X}{\bar{X}} \times 100            |
+-------------------------------------------------------------------------+

Kết quả nghiên cứu và kiểm định lâm sàng

1. Các chỉ tiêu sinh lý - sinh dục của lợn mẹ ($n = 30$)

• Tuổi đẻ lứa đầu: Đạt $355.90 \pm 0.35\text{ ngày}$ ($C_v = 0.50%$).
• Thời gian mang thai: Đạt $115.90 \pm 0.35\text{ ngày}$ ($C_v = 1.60%$).
• Thời gian động dục lại sau cai sữa: Đạt $7.97 \pm 0.69\text{ ngày}$ ($C_v = 47.50%$).
• Khoảng cách giữa 2 lứa đẻ: Đạt $147.30 \pm 0.92\text{ ngày}$ ($C_v = 3.36%$).
• Số lứa đẻ/nái/năm: $\frac{365}{147.30} = 2.48\text{ lứa/năm}$.
• Tỷ lệ phối giống thụ thai: Đạt $100%$ qua phương pháp thụ tinh nhân tạo 3 lần phối.

2. Khả năng sinh sản và năng suất đàn con ($n = 30\text{ ổ}, 359\text{ con}$)

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị	Giá trị $(\bar{X} \pm m_X)$	Hệ số biến dị $C_v (%)$
Số con đẻ ra/ổ	con	$12.23 \pm 0.29$	15.13
Số con đẻ ra còn sống đến 24 giờ	con	$11.97 \pm 0.31$	14.12
Số con còn sống đến 21 ngày	con	$10.30 \pm 0.43$	22.62
Số con cai sữa/ổ (mốc 21 ngày)	con	$10.17 \pm 0.17$	9.05
Tỷ lệ nuôi sống đến 21 ngày	%	$84.47%$	-
Khối lượng sơ sinh/ổ	kg	$16.76 \pm 0.49$	15.63
Khối lượng sơ sinh/con	kg	$1.28 \pm 0.09$	41.40
Khối lượng toàn ổ lúc 21 ngày	kg	$66.86 \pm 1.34$	10.86
Khối lượng cá thể lúc 21 ngày	kg	$6.51 \pm 0.51$	42.13
Khối lượng cai sữa bình quân	kg/con	$6.62 \pm 0.34$	27.64

3. Đánh giá độ đồng đều đàn lợn con qua các mốc sinh trưởng

Giai đoạn sinh trưởng	Trọng lượng nhỏ nhất (kg)	Trọng lượng lớn nhất (kg)	Tỷ lệ đồng đều (%)
Sơ sinh	0.90	2.40	37.50%
7 ngày tuổi	1.50	4.20	35.70%
14 ngày tuổi	2.00	6.50	30.77%
21 ngày tuổi	3.20	8.00	40.00%

4. Hiệu quả công tác thú y và điều trị bệnh truyền nhiễm

Hạng mục can thiệp	Số ca theo dõi (con)	Số ca khỏi bệnh/an toàn (con)	Tỷ lệ thành công (%)	Phác đồ điều trị chính
Tiêm phòng LMLM, Tụ huyết trùng, Suyễn	600 (3 đợt x 200)	600	100.00%	Vắc-xin vô hoạt theo lịch dịch tễ
Phân trắng lợn con (E. coli)	130	105	80.77%	Kháng sinh P.C tiêm bắp 3 ngày
Tiêu chảy lợn con	90	71	78.89%	Colistin-1200 ($1\text{g}/10\text{kg}$ thể trọng)
Viêm khớp (Streptococcus suis)	30	25	83.33%	Kampico + Ketovet + Vimekat
Viêm tử cung nái sau đẻ	3	3	100.00%	Amoxycen 200LA + Oxytocin
Viêm vú nái nuôi con	3	3	100.00%	NANOMOX-LA + Nanomin + chườm ấm
Sảy thai (Brucella suis)	5	5	100.00%	Han-Prost + Thụt rửa Han-Iodine

---

Đổi mới và đóng góp

Đổi mới công nghệ và kỹ thuật

1. Tối ưu hóa công thức lai 3 máu $\text{Du} \times (\text{LY})$: Kết hợp hài hòa đặc tính mắn đẻ, sữa tốt của mẹ $F_1 (\text{Landrace} \times \text{Yorkshire})$ với phẩm chất tăng trọng nhanh, thịt nạc cao của đực Duroc.
2. Kỹ thuật cai sữa sớm ở 21 ngày tuổi: Rút ngắn thời gian cho con bú so với phương thức truyền thống (45–56 ngày), đẩy nhanh phục hồi chu kỳ sinh dục của nái từ 5–7 ngày, giúp tăng hệ số quay vòng đàn lên $2.48\text{ lứa/năm}$.
3. Phác đồ kích kháng thể sớm: Đảm bảo $100%$ lợn con bú sữa đầu chứa kháng thể IgG trong 12 giờ đầu và IgA sau 48 giờ để bảo vệ tối ưu niêm mạc ruột non.

So sánh với các nghiên cứu công bố tiêu chuẩn

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  SO SÁNH CÁC CHỈ TIÊU SINH SẢN CHÍNH                    |
+-------------------------------------------------------------------------+
|  Nghiên cứu          | Giống nái        | Đẻ ra/ổ  | Sống 24h | Cai sữa/ổ|
|  ------------------  | ---------------- | -------- | -------- | ---------|
|  Đinh Văn Chỉnh 1995 | Landrace thuần   |   -      | 8.20 con |   -      |
|  Đặng Vũ Bình 1999   | Landrace thuần   |   -      | 9.77 con | 8.68 con |
|  Lê Đình Phùng 2009  | F1 (Y x L)       | 10.41 con|   -      | 6.35 kg* |
|  Nghiên cứu này 2015 | F1 (L x Y) x Du  | 12.23 con| 11.97 con| 10.17 con|
+-------------------------------------------------------------------------+
(* Trọng lượng cai sữa bình quân/con)

• Mức độ cải thiện: Số con đẻ ra còn sống đến 24 giờ ($11.97\text{ con}$) cao hơn $22.5%$ so với nái Landrace thuần trong nghiên cứu của Đặng Vũ Bình ($9.77\text{ con}$). Số con cai sữa trên ổ ($10.17\text{ con}$) cao hơn $17.16%$ so với nái thuần ($8.68\text{ con}$).
• Hiệu quả vòng đời: Khoảng cách lứa đẻ $147.30\text{ ngày}$ giúp sinh sản $2.48\text{ lứa/năm}$, vượt trội so với mức $2.13\text{ lứa/năm}$ của tổ hợp lai $\text{Pietrain} \times (\text{LY})$ trong nghiên cứu của Nguyễn Văn Thắng & Đặng Vũ Bình (2005) ($171.07\text{ ngày}$).

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Mô hình triển khai tại trang trại

• Yêu cầu chuồng trại: Thiết kế hệ thống chuồng hở hoặc chuồng kín có quạt thông gió làm mát dạng tấm pad, nhiệt độ phòng nái đẻ duy trì $24 - 28^\circ\text{C}$, khu vực úm lợn con đạt $30 - 32^\circ\text{C}$ dùng đèn hồng ngoại.
• Chế độ dinh dưỡng chuẩn hóa: Khẩu phần nái đẻ chia làm 4 cữ (5:00, 10:00, 17:00, 21:00), nâng dần lượng thức ăn lên $6.0 - 7.0\text{ kg/ngày}$ nhằm kích thích tiết sữa tối đa mà không gây viêm vú.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  BÀI TOÁN TÀI CHÍNH & HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ (ROI)             |
|                        (Quy mô trang trại 100 nái)                      |
+-------------------------------------------------------------------------+
| - Số lứa đẻ/năm: 2.48 lứa x 100 nái = 248 lứa đẻ/năm                    |
| - Số lợn con cai sữa xuất chuồng: 248 lứa x 10.17 con = 2,522 con/năm   |
| - So với mô hình nái thuần (2.1 lứa x 8.68 con = 1,822 con/năm):       |
|   -> Tăng sản lượng thêm: 700 lợn giống cai sữa/năm                     |
| - Doanh thu gia tăng ước tính: 700 con x 1,200,000 VNĐ = 840,000,000 VNĐ|
| - Thời gian hoàn vốn đầu tư nái giống hậu bị: 14 - 16 tháng             |
+-------------------------------------------------------------------------+

Lộ trình nhân rộng mô hình

1. Giai đoạn 1 (Tháng 1 - 3): Tuyển chọn nái hậu bị $F_1 (\text{Landrace} \times \text{Yorkshire})$ đạt trọng lượng $120 - 150\text{ kg}$, hoàn thiện lịch tiêm phòng 5 bệnh truyền nhiễm chính.
2. Giai đoạn 2 (Tháng 4 - 8): Phối giống đồng loạt bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo với tinh đực Duroc, áp dụng khẩu phần dinh dưỡng chửa kỳ 1 và kỳ 2.
3. Giai đoạn 3 (Tháng 9 - 12): Quản lý chuồng đẻ, đỡ đẻ can thiệp oxytocin an toàn, cai sữa 21 ngày tuổi và luân chuyển đàn nhanh.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật tồn đọng

• Độ đồng đều của lợn con ở mốc 14 ngày tuổi còn suy giảm ($30.77%$) do sữa mẹ bắt đầu giảm từ tuần thứ 3 trong khi lợn con chưa ăn thức ăn tập ăn thuần thục.
• Tỷ lệ mắc bệnh đường tiêu hóa (tiêu chảy, phân trắng do E. coli) ở lợn con theo mẹ còn ở mức cao ($220\text{ ca}$ mắc), cần can thiệp kháng sinh thường xuyên.

Định hướng nghiên cứu mở rộng

• Nghiên cứu bổ sung men vi sinh Probiotics và chế phẩm acid hữu cơ vào thức ăn tập ăn nhằm hạ pH đường ruột, nâng cao độ đồng đều giai đoạn 14–21 ngày tuổi.
• So sánh đối chứng hiệu quả sinh trưởng giai đoạn nuôi thịt vỗ béo giữa con lai $\text{Du} \times (\text{LY})$ và tổ hợp $\text{PiDu} \times (\text{LY})$ để hoàn thiện chuỗi giá trị chăn nuôi công nghiệp.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-------------------------------------------------------------------------+
|                        ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                              |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 1. SINH VIÊN & HỌC VIÊN CHUYÊN NGÀNH: Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng    |
|    chuẩn xác về các chỉ tiêu sinh học nái lai và phác đồ thú y thực tế. |
| 2. KỸ SƯ CHĂN NUÔI & DẪN TINH VIÊN: Nắm vững quy trình thụ tinh nhân    |
|    tạo 3 lần/chu kỳ và kỹ thuật đỡ đẻ kiểm soát Oxytocin/Lutalyse.      |
| 3. CHỦ TRANG TRẠI & HỘ CHĂN NUÔI: Tối ưu hóa hệ số nái (2.48 lứa/năm),  |
|    nâng cao năng suất đàn con cai sữa đạt 6.62 kg ở mốc 21 ngày.        |
| 4. CÁC NHÀ KHOA HỌC: Cung cấp số liệu so sánh tin cậy phục vụ nghiên    |
|    cứu ưu thế lai và công thức giống lợn thịt thương phẩm tại Việt Nam. |
+-------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để đưa nái hậu bị lai vào phối giống lần đầu là gì?

Lợn nái hậu bị phải đạt độ tuổi từ 8–9 tháng tuổi, khối lượng cơ thể đạt từ $100 - 110\text{ kg}$, đã qua ít nhất 1–2 chu kỳ động dục tự nhiên trước đó để đảm bảo bộ máy sinh dục và khung xương hoàn thiện thể vóc.

2. Tại sao lại thực hiện cai sữa sớm ở 21 ngày tuổi thay vì 28 hay 45 ngày?

Cai sữa ở 21 ngày tuổi giúp nái mẹ giảm thời gian hao mòn thể trạng, rút ngắn khoảng cách giữa 2 lứa đẻ xuống $147.30\text{ ngày}$, đạt $2.48\text{ lứa/năm}$. Đồng thời, việc này giúp hạn chế nguy cơ lây truyền mầm bệnh từ mẹ sang con qua đường tiếp xúc trực tiếp.

3. Làm thế nào để đạt tỷ lệ thụ thai $100%$ khi thụ tinh nhân tạo?

Cần phát hiện chính xác thời điểm "chịu đực" (khi ấn tay vào hông nái đứng im, âm hộ thâm tái, chảy dịch nhờn), tiến hành phối lặp 3 lần vào các thời điểm mát mẻ trong ngày (7:00–8:00 sáng và 17:00 chiều) bằng tinh dịch đực Duroc có hoạt lực cao ($A \ge 0.7$).

4. Cách khắc phục hiện tượng lợn con giảm độ đồng đều ở giai đoạn 14 ngày tuổi?

Cần tập cho lợn con ăn sớm từ ngày thứ 5–7 bằng thức ăn viên cao cấp dễ tiêu, làm ấm máng tập ăn, chia nhỏ bữa ăn và bổ sung chế phẩm men tiêu hóa men sống probiotic nhằm bù đắp lượng sữa mẹ suy giảm.

5. Chi phí đầu tư đàn nái ngoại lai 2 máu có hiệu quả hơn giống thuần không?

Hiệu quả kinh tế cao hơn đáng kể. Con lai $F_1$ thể hiện ưu thế lai rõ rệt: sinh nhiều con hơn ($12.23\text{ con/lứa}$), tỷ lệ nuôi sống cao ($84.47%$), thời gian quay vòng nhanh, giúp tăng thêm 3–4 lợn con cai sữa/nái/năm so với nái ngoại thuần.

---

Kết luận

Đề tài tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Loan đã chứng minh một cách khoa học và thực tiễn tính ưu việt vượt trội của tổ hợp nái ngoại lai 2 máu $F_1 (\text{Landrace} \times \text{Yorkshire})$ phối với lợn đực Duroc tại Trại chăn nuôi xã Lương Sơn, TP. Thái Nguyên. Với các chỉ số ấn tượng: số con đẻ ra/ổ đạt $12.23\text{ con}$, số con cai sữa $10.17\text{ con}$, trọng lượng cai sữa 21 ngày đạt $6.62\text{ kg/con}$ và số lứa đẻ đạt $2.48\text{ lứa/năm}$, mô hình này là giải pháp kỹ thuật tối ưu để nâng cao năng suất và lợi nhuận cho ngành chăn nuôi lợn công nghiệp hiện đại. Các chủ trang trại và kỹ sư chăn nuôi có thể ứng dụng ngay quy trình kỹ thuật và phác đồ an toàn sinh học này để tối ưu hóa đàn giống của cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ở Việt Nam 80% dân số làm Nông nghiệp, ngành chăn nuôi ở nước ta đã và đang được quan tâm phát triển. Trong các ngành chăn nuôi thì chăn nuôi lợn giữ một vị trí quan trọng trong sự phát triển kinh tế của đất nước. Hiện nay thịt lợn chiếm khoảng 80% nhu cầu về thịt cho tiêu dùng trong nước. Do nhu cầu tiêu thụ thịt trong nước đang tăng nhanh, đặc biệt là thịt nạc, do sự cạnh tranh gay gắt về chất lượng và giá cả của lợn giống, lợn hơi và các sản phẩm chế biến từ thịt lợn trên thị trường trong nước và quốc tế, nhiều hộ nông dân, trang trại và xí nghiệp chăn nuôi lợn ở nước ta đã cố gắng chuyển phương thức chăn nuôi truyền thống chủ yếu dựa vào kinh nghiệm vốn có và nguồn thức ăn từ phụ phẩm nông nghiệp sang chăn nuôi theo hướng công nghiệp.

Trong quá trình phát triển của ngành chăn nuôi lợn việc nâng cao chất lượng con giống đã và đang tích cực đẩy mạnh nhằm nâng cao chất lượng và năng suất của đàn lợn nước ta thêm một bước mới. Các giống lợn ngoại thuần và các tổ hợp nái lai 02 máu ngoại đã được sử dụng để tạo ra các con lai thương phẩm 2, 3 và 4 máu ngoại nuôi thịt. Do đó, nhập ngoại các giống lợn cao sản, lai tạo các giống mới là yêu cầu cấp thiết và cấp bách hiện nay. Xuất phát từ xu thế và thực tế trên, nhằm nâng cao kiến thức cũng như góp phần đẩy mạnh công tác chăn nuôi lợn ở Việt Nam, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá khả năng sinh sản của lợn nái ngoại lai 2 máu tại trại lợn xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên.

Mục đích nghiên cứu đề tài - Đánh giá khả năng sinh sản của đàn lợn nái tại trại lợn ngoại xã Lương Sơn, thành phố Thái Nguyên. Ý nghĩa khoa học - Nhằm bổ sung thêm tư liệu về khả năng sinh sản của lợn nái lai 2 máu (Landrace x Yorkshire) phối với lợn đực Duroc. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở phục vụ nghiên cứu và học tập của sinh viên khóa tiếp theo. Ý nghĩa thực tiễn Giúp đánh giá được khả năng sản suất của lợn nái ngoại, góp phần nâng cao được hiệu quả kinh tế khi chăn nuôi lợn nái ngoại.

Từ những kết quả nghiên cứu được ta có thể áp dụng vào thực tiễn sản xuất để tăng khả năng sản xuất của đàn lợn nái đạt hiệu quả cao nhất. 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm sinh lý của lợn nái hậu bị Gia súc phát triển đến một giai đoạn nhất định thì có biển hiện về tính dục.

Lợn nái khi thành thục về tính sẽ xuất hiện các triệu chứng động dục và kèm theo quá trình rụng trứng. Đồng thời lợn nái hậu bị vẫn tiếp tục sinh trưởng để thành thục về thể vóc. Tuy nhiên trong giai đoạn xảy ra chu kỳ động dục của lợn nái hậu bị thường bị giảm mức tăng trọng so với bình thường. Cấu tạo cơ quan sinh dục của lợn nái bao gồm: Buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung (cổ thân và sừng tử cung), âm đạo và các cơ quan bên ngoài.

Buồng trứng: khác so với dịch hoàn, buồng trứng nằm trong xoang bụng, phát triển thành một cặp. Buồng trứng lợn cái có hình chùm nho, khối lượng một buồng trứng là 4 – 7g. Ở lợn trưởng thành buồng trứng có 10 – 25 nang thành thục, đường kính là 8 – 12mm, thể vàng thành thục có hình cầu hoặc hình trứng đường kính 5 – 10mm Nguyễn Đức Hùng và cs (2003) [6]. Buồng trứng thực hiện 2 chức năng: Ngoại tiết (bài noãn) và nội tiết (sản sinh hormone sinh dục cái).

Ống dẫn trứng: được chia thành 4 đoạn: Tua diềm, phễu, phồng ống dẫn trứng và eo. Ống dẫn trứng có một chức năng duy nhất là vận chuyển trứng và tinh trùng theo một hướng ngược chiều nhau, hầu hết là đồng thời. Phồng ống dẫn trứng là nơi xảy ra sự thụ tinh. Ống dẫn trứng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các giao tử và sự phát triển ban đầu của phôi.

Tử cung: Gồm có 2 sừng, 1 thân và 1 cổ tử cung. Tử cung lợn thuộc loại 2 sừng, các sừng gấp nếp hoặc quấn lại và có độ dài đến 1m. Độ dài này thích hợp cho việc mang thai nhiều. Ở lợn trưởng thành, trung bình các sừng tử cung dài 40 – 45cm, thân cử cung 5cm, cổ tử cung dài 10cm và có đường kính ngoài 2 – 3cm.

Tử cung có nhiều chức năng. Nội mạc tử cung và các 4 chất dịch tử cung giữ vai trò chủ chốt trong quá trinh sản xuất bao gồm các chức năng sau: Vận chuyển tinh trùng, điều hòa chức năng của thể vàng, là nơi làm tổ của phôi, thực hiện các chức năng chửa đẻ Nguyễn Đức Hùng và cs (2003) [6]. Âm đạo: Có cấu tạo như một ống cơ có thành dầy, dài 10 – 12cm. Đây là cơ quan giao cấu của lợn nái, là ống thải dịch cổ tử cung, nội mạc tử cung và ống dẫn trứng, đồng thời cũng là đường cho thai ra ngoài khi đẻ.

Bộ phận sinh dục bên ngoài: Là phần có thể sờ thấy và quan sát được, bao gồm: Âm môn, âm vật và tiền đình. Các công thức lai và công tác chăn nuôi lợn ngoại hiện nay Công thức 1 ♂ Duroc x ♀ F1 (Landrace x Yorkshire) (Du) (LY) Du x (LY) Công thức 2 ♂ PiDu x ♀ F1 (LY) PiDu x (LY) Công thức 3 ♂ Duroc x ♀ F1 (YL) Du x (YL) Công thức 4 ♂ PiDu x ♀ F1 (YL) PiDu x (YL) 5 2. Một số đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái * Sự thành thục về tính và thể vóc Sự thành thục về tính Tuổi thành thục về tính là tuổi mà con vật bắt đầu có phản xạ về tính dục và có khả năng sinh sản. Khi gia súc thành thục về tính, bộ máy sinh dục đã phát triển hoàn thiện, dưới tác dụng của thần kinh nội tiết tố, con vật bắt đầu xuất hiện những phản xạ về sinh dục.

Con cái có hiện tượng động dục, con đực có hiện tượng giao phối. Kết quả nghiên cứu của Phùng Thị Vân và cs (2001) [12], cho biết lợn Landrace thành thục về tính là 213,1 ngày. Ở lợn cái có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự thành thục về tính như giống, chế độ dinh dưỡng, nhiệt độ và độ ẩm môi trường, mùa vụ, mật độ nuôi nhốt… - Giống: giống là yếu tố quyết định đến sức sinh sản của lợn nái. Các giống khác nhau thì cho năng suất sinh sản khác nhau.Tuổi thành thục sinh dục của lợn ngoại so với lợn nội thuần chủng muộn hơn thường ở tháng thứ 6 đến tháng thứ 7 (180 - 210 ngày), Võ Trọng Hốt và cs (2000) [5].

Trong cùng một giống nhưng khi phối đồng huyết thì thành thục về tính muộn hơn. - Chế độ dinh dưỡng: Ảnh hưởng rất lớn đến tuổi thành thục về tính của lợn cái. Thường những lợn được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt thì tuổi thành thục về tính sớm hơn những lợn được nuôi trong điều kiện dinh dưỡng kém. Anderson (1967) [13], tiến hành thí nghiệm mức ăn hạn chế về năng lượng đã làm chậm tuổi thành thục về tính 16 ngày.

- Nhiệt độ và độ ẩm môi trường: nhiệt độ và độ ẩm cao sẽ làm chậm quá trình động dục của lợn. 6 - Mùa: Lợn cái sinh ra trong mùa xuân thành thục sớm hơn lợn cái sinh ra ở các mùa khác nhau. Theo Lê Xuân Cương (1986) [3], mùa hè lợn cái thành thục tính dục chậm hơn so với mùa thu - đông. - Mật độ nuôi nhốt: Mật độ nuôi nhốt đông trên 1 đơn vị diện tích trong suốt thời gian phát triển sẽ làm chậm tuổi động dục.

Nhưng cần tránh nuôi cái hậu bị tách biệt đàn trong thời kỳ phát triển. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc nuôi nhốt lợn cái hậu bị riêng từng cá thể sẽ làm chậm lại thành thục tính so với lợn cái được nuôi nhốt theo nhóm. Những con được chăn thả tự do thì xuất hiện thành thục sớm hơn những con nuôi nhốt trong chuồng. - Ảnh hưởng của sự tiếp xúc với lợn đực: Sự kích thích của con đực có ảnh hưởng đến tuổi thành thục tính dục của lợn cái.

Theo Paul Hughes và James (1996) [20], lợn cái ngoài 90 kg thể trọng ở 165 ngày tuổi cho tiếp xúc 2 lần/ngày với lợn đực mỗi lần 15 - 20 phút sẽ làm tăng nhanh hoạt động tính dục và tới 83% lợn cái động dục lần đầu. Thời gian tiếp xúc và tuổi của lợn cái lúc tiếp xúc lợn đực có ý nghĩa quan trọng đến sự đáp ứng được thu nhận, do vậy cần phải theo dõi chặt chẽ đàn lợn cái hậu bị để có kế hoạch cho tiếp xúc với lợn đực hợp lý. Sự thành thục về thể vóc Tuổi thành thục về thể vóc là tuổi có sự phát triển về ngoại hình và thể chất đạt mức độ hoàn chỉnh, xương đã được cốt hoá hoàn toàn, tầm vóc ổn định. Tuổi thành thục về thể vóc thường chậm hơn so với tuổi thành thục về tính.

Thành thục về tính được đánh dấu bằng hiện tượng động dục lần đầu tiên. Đối với lợn cái nội khi được 7 - 8 tháng tuổi khối lượng đạt 40 - 50 kg nên cho phối, đối với lợn ngoại khi được 8 - 9 tháng tuổi, khối lượng đạt 100 - 110 kg mới nên cho phối. * Chu kỳ động dục 7 Chu kỳ động dục là một quá trình sinh lý phức tạp sau khi toàn bộ cơ thể đã phát triển hoàn hảo, cơ quan sinh dục không có bào thai và không có hiện tượng bệnh lý thì bên trong buồng trứng có quá trình phát triển của noãn bao, noãn bao thành thục, trứng chín và thải trứng. Song song với quá trình thải trứng thì toàn bộ cơ thể nói chung đặc biệt là cơ quan sinh dục có hàng loạt các biến đổi về hình thái cấu tạo và chức năng sinh lý.

Tất cả các biến đổi đó được lặp đi, lặp lại có tính chất chu kỳ nên gọi là chu kỳ tính. Chu kỳ tính được bắt đầu từ khi cơ thể đã thành thục về tính, nó xuất hiện liên tục và chấm dứt khi cơ thể cái già yếu. Quá trình này lặp lại theo một quy trình nhất định với thời gian trung bình là từ 18 đến 22 ngày và được chia thành 4 giai đoạn. Giai đoạn trước động dục (kéo dài 2 – 3 ngày) Đây là giai đoạn đầu của chu kỳ sinh dục.

Ở giai đoạn này các noãn bao phát triển thành thục và nổi rõ lên bề mặt buồng trứng.