Đặt vấn đề Thanh long (Hylocereus spp.) là loại trái cây được trồng phổ biến ở nước ta. Thanh long không những có giá trị dinh dưỡng cao như cung cấp vitamin B1, B2, B3, protein, chất béo, carbohydrate,.mà còn có nhiều tác dụng tốt với sức khỏe con người như thúc đây hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa, ngăn ngừa ung thư đại trực tràng và tiêu đường, kiểm soát mức cholesterol và huyết áp (Saenjum và ctv, 2021). Hiện nay, Việt Nam là nước có diện tích và sản lượng thanh long lớn nhất Châu A và cũng là nước xuất khẩu thanh long hàng dau thé giới. Theo Cục Trồng trọt (2022) thì cả nước có hơn 64 nghìn ha trồng cây thanh long tại hầu hết các tỉnh thành với sản lượng khoảng 1,4 triệu tân/năm.
Phan lớn thanh long Việt Nam thi 80 — 85% sản lượng là xuất khẩu, còn khoảng từ 15 — 20% sản lượng thị trường nội địa tiêu thụ. Từ năm 2019 đến năm 2022 thì giá trị xuất khẩu thanh long của cả nước đạt cao nhất là vào năm 2019 với gần 1,25 tỷ USD. Thanh long Việt Nam xuất khâu tới hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ thanh long chủ yếu với tỷ lệ 90%, kế đến là Singapore, Indonesia. Bên cạnh những thị trường lớn vừa đề cập ở trên, hiện nay Việt Nam ta còn xuất khâu sang quốc gia khác, chủ yếu là các nước Châu A (UAE, Hồng Kông, An Độ, Malaysia, Quata, Philippin, Myanmar), Châu Âu (Đức, Hà Lan, New Zealand, Nga), Châu Mỹ (Canada và Mỹ) và Châu Úc (Australia) (Cục trồng trọt, 2022).
Từ những giá trị kinh tế nói trên hiện nay cây thanh long được xem là một trong những loại trái cây quan trọng có tiềm năng xuất khẩu và mang lại giá trị kinh tế khá cao không những ở nước ta mà còn ở các quốc gia khác. Tuy nhiên gần đây các bệnh hại trên trái thanh long sau thu hoạch như bệnh đốm nâu (Neoscytalidium dimidiatum), bệnh thối đầu cành (Alternaria sp.), than thư (Colletotrichum sp.), d6m đen (Bipolaris sp. là nguyên nhân làm giảm năng xuất và chất lượng quả. Nam Chaetomium là loại nam đối kháng cực mạnh có khả năng tiết ra enzyme tấn công vả ức chế nhanh các loại nắm bệnh.
Do đó, Chaetomium rat thích hợp ứng dụng như tiềm năng tiếp cận dé góp phan phòng trừ bệnh hại và nâng cao chat lượng trái thanh long đó cũng là lý do em thực hiện đề tài “Đánh giá khả năng đối kháng của các chủng nam Chaetomium sp. với nam Neoscytalidium sp. và Alternaria sp. gây bệnh trên trái thanh long”.
Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá khả năng đối kháng của các chủng nam Chaetomium sp. với nam Neoscytalidium sp. và Alternaria sp. gây bệnh trên trái thanh long, từ đó ứng dụng cho các nghiên cứu tiếp theo.
Nội dung thực hiện Nội dung 1: Phân lập và định danh nắm Neoscytalidium sp. và Alternaria sp. gay bệnh trên trái thanh long. Nội dung 2: Đánh giá khả năng ức chế nam bệnh Neoscytalidium sp.
va Alternaria sp. của nam Chaetomium sp. trên dia petri trong điều kiện phòng thí nghiệm. Nội dung 3: Đánh giá khả năng ức chế nam bệnh Neoscytalidium sp.
và Alternaria sp. của nam Chaetomium sp. trên trái thanh long. TONG QUAN TÀI LIEU 2.
Téng quan về thanh long 2. Nguồn gốc Thanh long có tên khoa học là Hylocereus spp. thuộc họ xương rồng Cactaceae, phổ biến với hai chỉ riêng biệt Hylocereus và Selenicereus. Các giông được trồng thương mại phổ biến nhất là từ chi Hylocereus bao gồm khoảng 16 loài khác nhau (Jalgaonkar và ctv, 2022).
Thanh long có nguồn gốc từ Nam Mỹ, Trung Mỹ và Mexico. Vào thế ki XVI, thanh long được người Tây Ban Nha du nhập vào các nước Đông Nam Á và được người Pháp đem trồng ở Việt Nam cách đây khoảng 100 năm (Việt, 2015). Tuy nhiên, đến năm 1980 chúng mới được đưa lên thị trường hàng hóa (Balendres và Bengoa, 2019). Việt Nam là nước xuất khẩu thanh long lớn nhất thế giới với ba vùng sản xuất thanh long lớn là Bình Thuận, Long An và Tiền Giang.
Đặc điểm thực vật học của thanh long Thanh long là cây thân leo phát triển bằng cách sử dụng cọc đỡ hoặc các loại cây khác để có thé phát triển tối ưu bằng cách sử dụng rễ trên không, tiếp xúc đầy đủ với ánh nắng mặt trời, lấy chất dinh dưỡng từ không khí và độ âm của cây. Thân cây thanh long có đặc điểm mọc bòng bong, mọc leo, các cành vươn rộng, phân nhánh và có hình dạng giống như hình tam giác, là nguồn dự trữ nước và dinh dưỡng chính cho cây. Trong khi hoa thanh long có màu vàng lục hoặc hơi trắng đặc trưng, có hương thơm dịu nhẹ và đặc biệt chúng chỉ nở về đêm khoảng từ 7 giờ đến 9 giờ tối, cánh hoa dài khoảng 20 — 35 cm và rộng 22 — 35 cm (Safira và ctv, 2021). Quả thanh long có hình bầu dục, day từ 4 đến 9 cm, dai từ 6 đến 12 cm, thường có màu đỏ và có lá bắc lớn.
Quả thanh long có hình thé chứa đầy các quang vú (phan 16i) nơi mọc gai, trong mỗi quang vú có từ 2 đến 5 gai với kích thước 1 — 3 cm. Quả có hạt rất nhỏ, thịt quả có màu đen và thường nặng khoảng 150 đến 600 g. Thịt quả thanh long có màu hồng, trắng, đỏ hoặc vàng và có vị chua ngọt xen kẽ. Ruột thanh long rất đa dang, có loại thanh long ruột màu vàng, nhưng có quả lại ruột mau trắng hoặc màu đỏ tùy theo từng loại giống (Safira và ctv, 2021).
Các loại thanh long phố biến Thanh long có ba loại chính bao gồm Hylocereus Undatus quả có ruột trắng với vỏ màu hồng hoặc đỏ, Hylocereus Costaricensis quả ruột đỏ với vỏ hồng hoặc đỏ và Hylocereus Megalanthus quả ruột trắng với vỏ vàng (Patil và ctv, 2021). Tình hình sản xuất và tiêu thụ thanh long trên thế giới và ở Việt Nam 2. Trên thế giới Thanh long được trồng khá phố biến ở khoảng 20 quốc gia va vùng lãnh thé thuộc Châu A, Trung Đông và Châu Mỹ, trong đó tập trung nhiều ở Châu A — Thái Binh Dương, nhất là ở Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Philippines, Trung Quốc và Đài Loan (Jalgaonkar và ctv, 2022). Rất nhiều nơi còn lên kế hoạch mở rộng diện tích trồng thanh long.
Hiện chưa có thong kê chính thức đầy đủ về lượng sản xuất và xuất khẩu thanh long hàng năm của thế giới. Theo Cục trồng trọt (2022) thì vùng Trung Mỹ, Nicaragua sản xuất thanh long ruột đỏ xuất khẩu sang Mỹ, Canada, Châu Âu và Nhật. Guatemala, El Salvador, Honduras, Costa Rica sản xuất thanh long quy mô nhỏ, trong sân vườn. Colombia sản xuất hàng đầu loại thanh long vàng.
Ecuador sản xuất cả hai loại thanh long vàng và loại ruột do. Israel cũng được xem là nơi sản xuất thanh long dé xuất khẩu sang các nước Chau Au. Ở khu vực Châu Á, Việt Nam đứng đầu về sản xuất thanh long với khoảng 64 nghìn ha, đồng thời cũng là nước xuất khâu thanh long lớn nhất thế giới, chiếm thị phần cao nhất ở Châu Á, Châu Âu và đôi khi là ở Mỹ. Tuy nhiên, năm nay do một số yếu tố, xuất khâu thanh long trong tại Việt Nam giảm mạnh.
Về những nước xuất khẩu thanh long khác, Thái Lan và Israel là những nhà xuất khẩu lớn thứ hai và thứ ba tại thị trường Châu Âu. Tại thị trường Mỹ, Mexico và các nước Trung — Nam Mỹ là các đối thủ cạnh tranh lớn nhất đối với các nhà xuất khâu thanh long từ Chau A do lợi thé địa lý. Thanh long Việt Nam từ lâu đã được người Mỹ gốc Á biết đến. Thanh long Thái Lan, Malaysia.
đang có gang tìm kiếm thị phan tại thị trường này. Tại Châu A, Việt Nam là nhà xuất khâu hàng đầu vào thị trường Trung Quốc đại lục, tuy nhiên xuất khẩu sang 4 các thị trường như ASEAN, Hồng Kông vấp phải cạnh tranh ngày càng tăng từ các thị trường xuất khẩu khác như Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan và Malaysia. Về thị trường tiêu thụ, nhu cầu thanh long thé giới hiện dang tăng trưởng khoảng 4%/năm, và dự báo xu hướng này sẽ còn tiếp diễn. Chau A là thị trường thanh long lớn nhất và dé tiêu thụ nhất, đặc biệt là trong cộng đồng người Hoa, do niềm tin vào vận may đo tên gọi, hình dang và mau sắc của trái thanh long mang lại.
Trung Quốc là nước tiêu thụ thanh long lớn nhất Châu A và cũng là lớn nhất thé giới hiện nay. Nhu cau thanh long ở Indonesia, Singapore, Thái Lan và Philippines cũng tăng lên trong những năm gần đây. Một số quốc gia Châu Á không chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa như Nhật Bản, Hàn Quốc,. cũng ngày càng quan tâm đến quả thanh long do những lợi ích sức khỏe mà thanh long mang lại.
Ở Việt Nam Hiện nay, Việt Nam là nước có diện tích và sản lượng thanh long lớn nhất Châu A và cũng là nước xuất khẩu thanh long hàng dau thế giới. Theo Cục Trồng trọt (2022) thì cả nước có hơn 64 nghìn ha trồng cây thanh long tại hầu hết các tỉnh thành với sản lượng khoảng 1,4 triệu tan/nam. Trong đó, ba tỉnh có diện tích sản xuất thanh long chính gồm: Bình Thuận (33 nghìn ha), Long An (gần 12 nghìn ha), Tiền Giang (9,6 nghìn ha). Sản lượng của ba tỉnh này lần lượt là 700.889 tấn/năm và chiếm hơn 80% tổng sản lượng thanh long cả nước.
Phần diện tích thanh long còn lại phân bố ở một số tỉnh miền Nam như Vĩnh Long, Trà Vinh, Tây Ninh, Bà Rịa — Vũng Tàu và một số tỉnh Miền Bắc như Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Quảng Ninh, Thanh Hóa và Ha Nội. Về thị trường tiêu thụ thi thị trường nội địa tiêu thụ khoảng từ 15 — 20% san lượng, còn lại từ 80 — 85% sản lượng là xuất khâu. Trong xuất khâu, chỉ có khoảng từ 2 — 3% là xuất khâu chính ngạch, còn lại theo hình thức biên mậu (tiểu ngạch) qua biên giới Trung Quốc. Theo Cục Trồng trọt, từ năm 2019 đến năm 2022 thì giá trị xuất khẩu thanh long của cả nước đạt cao nhất là vào năm 2019 với gần 1,25 tỷ USD.
Thanh long Việt Nam xuất khẩu tới hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thé, trong đó Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ thanh long chủ yếu với tỷ lệ 90%, kế đến là Singapore, Indonesia. Gần đây, Việt Nam đã mở cửa thêm thị trường đầy tiềm năng như: Mỹ, Thái Lan.