Luận văn đánh giá kết quả công tác thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã cẩm tân huyện cẩm thủy tỉnh thanh hóa giai đoạn 2013 2015

Đánh giá kết quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Cẩm Tân, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2013-2015.

• Tác giả: Vũ Thị Chinh
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Quý Ly
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Kết Quả Công Tác Thực Hiện Chương Trình Xây Dựng NTM Tại Xã Cẩm Tân, Huyện Cẩm Thủy, Tỉnh Thanh Hóa Giai Đoạn 2013 - 2015
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích của đề tài
• 1.3. Mục tiêu của đề tài
• 1.4. Yêu cầu của đề tài
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Khái niệm nông thôn
• 2.3. Khái niệm mô hình NTM
• 2.4. Sự cần thiết phải xây dựng NTM ở nước ta
• 2.5. Vai trò của mô hình NTM trong sự phát triển kinh tế- xã hội– môi trường
• 2.6. Nội dung xây dựng NTM
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.4.2. Phương pháp so sánh
• 3.4.3. Phương pháp tổng hợp thông tin và đánh giá
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - văn hóa xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của xã Cẩm Tân năm 2015
• 4.1.3. Những khó khăn và thuận lợi của xã Cẩm Tân
• 4.2. Đánh giá các tiêu chí xây dựng NTM
• 4.3. Đánh giá sự hiểu biết của người dân về xây dựng NTM
• 4.4. Tổng hợp kết quả sự hiểu biết của người dân về xây dựng NTM trên địa bàn xã Cẩm Tân
• 4.5. Mục tiêu phương hướng và giải pháp xây dựng xã Cẩm Tân đến năm 2020
• 4.6. Quan điểm về xây dựng NTM ở xã Cẩm Tân
• 4.7. Mục tiêu, phương hướng và giải pháp xây dựng NTM ở xã Cẩm Tân trong những năm tiếp theo
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Xây Dựng Nông Thôn Mới Cẩm Tân 2013 2015

Chương trình xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nhằm thay đổi diện mạo khu vực nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Tại xã Cẩm Tân, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2013-2015 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình thực hiện chương trình này. Bài viết này sẽ đánh giá một cách khách quan những kết quả đạt được, những khó khăn còn tồn tại, và đề xuất các giải pháp để phát triển nông thôn bền vững hơn trong tương lai. Chương trình này không chỉ là xây dựng cơ sở hạ tầng mà còn là sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân, biến họ thành chủ thể tích cực trong quá trình phát triển.

1.1. Mục tiêu và Phạm vi Đánh giá Nông thôn Mới Cẩm Tân

Mục tiêu chính của đánh giá này là xác định mức độ thành công của chương trình xây dựng nông thôn mới Cẩm Tân trong giai đoạn 2013-2015. Phạm vi đánh giá bao gồm tất cả các tiêu chí nông thôn mới, từ kinh tế, văn hóa, xã hội đến môi trường và an ninh trật tự. Đánh giá tập trung vào việc thu thập và phân tích dữ liệu thực tế, so sánh với các tiêu chuẩn quốc gia và tỉnh, đồng thời xem xét ý kiến của người dân địa phương. Kết quả đánh giá sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc điều chỉnh và cải thiện chương trình trong giai đoạn tiếp theo.

1.2. Ý nghĩa của Việc Đánh Giá Kết Quả Xây Dựng Nông Thôn Mới

Việc đánh giá kết quả xây dựng nông thôn mới có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định những thành công và hạn chế của chương trình. Nó giúp các nhà quản lý và hoạch định chính sách có cái nhìn tổng quan về tình hình thực tế, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp để thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn. Ngoài ra, đánh giá còn giúp nâng cao nhận thức của người dân về chương trình, khuyến khích họ tham gia tích cực hơn vào quá trình xây dựng nông thôn mới.

II. Thách Thức Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Cẩm Tân

Mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng kể, quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Cẩm Tân vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Nguồn lực đầu tư còn hạn chế, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, trình độ dân trí còn thấp, và sự tham gia của người dân chưa thực sự chủ động là những rào cản lớn. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu và các vấn đề về môi trường cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội, và đặc biệt là sự nỗ lực của chính người dân.

2.1. Khó khăn về Nguồn Lực và Cơ Sở Hạ Tầng Nông Thôn

Một trong những khó khăn lớn nhất trong xây dựng nông thôn mới là nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Ngân sách nhà nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu, việc huy động vốn từ các nguồn khác còn gặp nhiều khó khăn. Cơ sở hạ tầng như đường giao thông, hệ thống điện, nước sạch, trường học, trạm y tế còn thiếu và chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân và khả năng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần có giải pháp đột phá để giải quyết vấn đề này, như tăng cường xã hội hóa, thu hút đầu tư tư nhân, và sử dụng hiệu quả nguồn vốn hiện có.

2.2. Vấn Đề Nâng Cao Dân Trí và Thay Đổi Nhận Thức

Trình độ dân trí còn thấp và nhận thức về nông thôn mới chưa đầy đủ là một thách thức không nhỏ. Nhiều người dân chưa hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa của chương trình, chưa thấy được lợi ích thiết thực mà nó mang lại, dẫn đến sự tham gia còn hạn chế. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức cho người dân, giúp họ hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng cho lao động nông thôn, giúp họ có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

2.3. Ảnh Hưởng của Biến Đổi Khí Hậu và Môi Trường Nông Thôn

Biến đổi khí hậu và các vấn đề về môi trường đang ngày càng trở nên nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân. Hạn hán, lũ lụt, ô nhiễm nguồn nước, suy thoái đất đai là những thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn. Cần có các giải pháp ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên một cách hợp lý, và phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.

III. Đánh Giá Kết Quả Thực Hiện Tiêu Chí Nông Thôn Mới Cẩm Tân

Việc đánh giá kết quả thực hiện các tiêu chí nông thôn mới tại xã Cẩm Tân trong giai đoạn 2013-2015 là rất quan trọng để xác định những thành công và hạn chế của chương trình. Các tiêu chí được đánh giá bao gồm quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, kinh tế và tổ chức sản xuất, văn hóa - xã hội - môi trường, và hệ thống chính trị. Kết quả đánh giá cho thấy xã đã đạt được những tiến bộ đáng kể ở một số tiêu chí, nhưng vẫn còn nhiều tiêu chí chưa đạt hoặc đạt ở mức thấp. Cần có sự nỗ lực hơn nữa để hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

3.1. Đánh Giá Tiêu Chí Hạ Tầng Kinh Tế Xã Hội Cẩm Tân

Tiêu chí hạ tầng kinh tế - xã hội bao gồm các chỉ tiêu về giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, chợ. Trong giai đoạn 2013-2015, xã Cẩm Tân đã đầu tư xây dựng và nâng cấp một số công trình hạ tầng, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Đường giao thông nông thôn chưa được bê tông hóa hoàn toàn, hệ thống thủy lợi chưa đáp ứng đủ nhu cầu tưới tiêu, điện lưới chưa đảm bảo chất lượng, trường học và trạm y tế còn thiếu trang thiết bị. Cần tiếp tục đầu tư và nâng cấp hạ tầng kinh tế - xã hội để đáp ứng yêu cầu phát triển nông thôn mới.

3.2. Đánh Giá Tiêu Chí Kinh Tế và Tổ Chức Sản Xuất Cẩm Tân

Tiêu chí kinh tế và tổ chức sản xuất bao gồm các chỉ tiêu về thu nhập bình quân đầu người, tỷ lệ hộ nghèo, cơ cấu kinh tế, hình thức tổ chức sản xuất. Trong giai đoạn 2013-2015, kinh tế của xã Cẩm Tân có sự tăng trưởng, thu nhập bình quân đầu người tăng lên, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống. Tuy nhiên, cơ cấu kinh tế vẫn còn lạc hậu, chủ yếu là nông nghiệp, các hình thức tổ chức sản xuất như hợp tác xã, tổ hợp tác còn yếu. Cần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất hiệu quả.

3.3. Đánh Giá Tiêu Chí Văn Hóa Xã Hội Môi Trường Cẩm Tân

Tiêu chí văn hóa - xã hội - môi trường bao gồm các chỉ tiêu về giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường, an ninh trật tự. Trong giai đoạn 2013-2015, xã Cẩm Tân đã có những tiến bộ trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao. Tuy nhiên, môi trường vẫn còn bị ô nhiễm, an ninh trật tự còn tiềm ẩn nhiều phức tạp. Cần tăng cường công tác bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự, và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho người dân.

IV. Giải Pháp Phát Triển Nông Thôn Mới Bền Vững Tại Cẩm Tân

Để xây dựng nông thôn mới bền vững tại xã Cẩm Tân, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường, và quản lý. Các giải pháp bao gồm: phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, thu hút đầu tư vào khu vực nông thôn, phát triển du lịch sinh thái, bảo vệ môi trường, nâng cao trình độ dân trí, và tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình phát triển. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội, và đặc biệt là sự nỗ lực của chính người dân.

4.1. Phát Triển Nông Nghiệp Hàng Hóa và Nâng Cao Giá Trị Sản Phẩm

Phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao thu nhập cho người dân. Cần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp, tìm kiếm thị trường tiêu thụ, và liên kết với các doanh nghiệp để tạo chuỗi giá trị gia tăng.

4.2. Thu Hút Đầu Tư và Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Nông Thôn

Thu hút đầu tư vào khu vực nông thôn là một giải pháp quan trọng để tạo việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế. Cần có các chính sách ưu đãi để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực như chế biến nông sản, sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, và phát triển du lịch sinh thái. Phát triển du lịch sinh thái là một hướng đi tiềm năng, giúp khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử, và cảnh quan thiên nhiên của địa phương.

4.3. Nâng Cao Dân Trí và Tăng Cường Sự Tham Gia của Người Dân

Nâng cao dân trí là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn. Cần tăng cường đầu tư vào giáo dục, đào tạo nghề, nâng cao trình độ dân trí cho người dân. Đồng thời, cần tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình phát triển, tạo điều kiện cho họ đóng góp ý kiến, tham gia vào các hoạt động cộng đồng, và giám sát việc thực hiện các chương trình, dự án.

V. Bài Học Kinh Nghiệm Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Cẩm Tân

Quá trình xây dựng nông thôn mới tại xã Cẩm Tân đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Một trong những bài học quan trọng nhất là sự tham gia tích cực của người dân là yếu tố quyết định thành công của chương trình. Bên cạnh đó, cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của các cấp chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban, ngành, đoàn thể, và sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội. Ngoài ra, cần có quy hoạch chi tiết, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư.

5.1. Vai Trò của Người Dân Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới

Sự tham gia tích cực của người dân là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của chương trình xây dựng nông thôn mới. Khi người dân hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa của chương trình, họ sẽ tự nguyện đóng góp công sức, tiền của, và trí tuệ để xây dựng quê hương. Cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình lập kế hoạch, thực hiện, và giám sát các hoạt động của chương trình.

5.2. Tầm Quan Trọng của Quy Hoạch Chi Tiết và Phù Hợp

Quy hoạch chi tiết và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn. Quy hoạch cần xác định rõ các mục tiêu, nhiệm vụ, và giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Quy hoạch cần được xây dựng trên cơ sở khoa học, có sự tham gia của các chuyên gia, và được điều chỉnh linh hoạt theo thời gian.

VI. Định Hướng Phát Triển Nông Thôn Mới Cẩm Tân Giai Đoạn Mới

Để tiếp tục xây dựng nông thôn mới bền vững tại xã Cẩm Tân trong giai đoạn tiếp theo, cần có những định hướng rõ ràng và cụ thể. Các định hướng bao gồm: phát triển nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, phát triển du lịch sinh thái, bảo vệ môi trường, nâng cao trình độ dân trí, và tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình phát triển. Cần có sự đổi mới trong tư duy và hành động, và sự quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị.

6.1. Ưu Tiên Phát Triển Nông Nghiệp Công Nghệ Cao Cẩm Tân

Phát triển nông nghiệp công nghệ cao là một trong những ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn tiếp theo. Cần áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất, và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, và khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này.

6.2. Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Gắn Với Bảo Tồn Văn Hóa

Phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn văn hóa là một hướng đi tiềm năng, giúp khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử, và cảnh quan thiên nhiên của địa phương. Cần xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn, và thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, và nâng cao nhận thức của người dân về du lịch.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thị Chinh (chuyên ngành Quản lý đất đai, Khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2016) thực hiện trong bối cảnh chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đang được đẩy mạnh trên phạm vi cả nước. Tại thời điểm nghiên cứu, nông thôn Việt Nam đứng trước nhiều bất cập lớn: khoảng 23% số xã có quy hoạch nhưng còn thiếu đồng bộ; hạ tầng kinh tế - xã hội còn lạc hậu (tỷ lệ kênh mương kiên cố hóa do cấp xã quản lý chỉ đạt khoảng 25%, tỷ lệ trường học đạt chuẩn cơ sở vật chất thấp với 32,7%, trên 400.000 nhà ở tạm bợ); quan hệ sản xuất chậm đổi mới và chênh lệch giàu nghèo gia tăng (thu nhập bình quân năm 2008 đạt 16 triệu đồng/hộ nhưng phân hóa giữa nhóm giàu nhất và nghèo nhất lên tới 13,5 lần, tỷ lệ hộ nghèo nông thôn chiếm 16,2%).

Nhằm triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Quyết định số 2005/QĐ-UBND ngày 07/6/2010 của UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt Đề án xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020; và Quyết định số 1757/QĐ-UBND ngày 15/12/2010 của UBND huyện Cẩm Thủy, xã Cẩm Tân đã được lựa chọn là một trong 5 xã điểm của huyện Cẩm Thủy thực hiện kế hoạch hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2015. Việc tổng kết, đánh giá thực trạng triển khai tại địa bàn có tính chất bản lề để kiểm chứng các chính sách tại cơ sở.

Mục đích tổng quát của nghiên cứu là đánh giá khách quan kết quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp có tính khả thi nhằm duy trì và nâng cao hiệu quả chương trình trong giai đoạn tiếp theo. Để hiện thực hóa mục đích trên, đề tài xác định 5 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về mô hình nông thôn mới và tiến trình xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay.
2. Tìm hiểu và đánh giá công tác thực hiện mô hình và quy trình xây dựng nông thôn mới tại xã Cẩm Tân, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2013 - 2015.
3. Rút ra các ưu điểm, nhược điểm và những vấn đề còn tồn tại trong việc thực hiện chương trình tại địa phương.
4. Phân tích chỉ ra các nguyên nhân chủ yếu, thiết yếu và những yếu tố tác động trực tiếp đến quá trình xây dựng nông thôn mới ở cấp xã.
5. Đề xuất định hướng và các nhóm giải pháp nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã Cẩm Tân trong những năm tiếp theo.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác triển khai, tổ chức thực hiện 19 tiêu chí trong chương trình xây dựng nông thôn mới.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ ranh giới hành chính xã Cẩm Tân, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa (bao gồm 7 thôn: Do Thượng, Do Trung, Do Hạ, Phiến Thôn, Lữ Trung, Trại Hà, Phú Xuân).
• Phạm vi thời gian: Đề tài tập trung phân tích số liệu thực hiện giai đoạn 2013 - 2015 (có so sánh đối chiếu với các mốc năm 2010 và 2011); thời gian thực địa thu thập thông tin diễn ra từ ngày 17/08/2015 đến ngày 29/11/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung lý thuyết dựa trên các khái niệm chuẩn tắc về nông thôn và mô hình nông thôn mới, được thể chế hóa qua các văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chí quốc gia:

• Căn cứ pháp lý nền tảng: Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X); Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới; Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí; Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020 với 19 tiêu chí phân thành 5 nhóm nội dung (Quy hoạch; Hạ tầng kinh tế - xã hội; Kinh tế và tổ chức sản xuất; Văn hóa - xã hội - môi trường; Hệ thống chính trị).
• Cơ sở thực tiễn quốc tế và trong nước: Tác giả nghiên cứu phong trào Saemaul Undong (Hàn Quốc, phát động từ 1970 với nguyên tắc Nhà nước hỗ trợ vật tư, người dân ra quyết định và thực thi); mô hình "Mỗi làng một sản phẩm" (OVOP - Nhật Bản, khởi xướng năm 1979 tại tỉnh Oita với 3 nguyên tắc: địa phương hóa hướng tới toàn cầu, tự chủ - sáng tạo, phát triển nhân lực); mô hình OTOP (Thái Lan); cùng các bài học thực tiễn rút ra từ 11 xã điểm xây dựng nông thôn mới của Ban chỉ đạo Trung ương (như Thanh Chăn, Tân Thịnh, Hải Đường, Gia Phổ, Tam Phước, Tân Hội, Tân Lập, Định Hòa, Mỹ Long Nam, Tân Thông Hội, Thụy Hương) và mô hình làng quê sinh thái tại tỉnh Quảng Nam.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nghiên cứu bàn giấy và khảo sát thực địa:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tiếp cận, trích lục các báo cáo thống kê định kỳ, tài liệu quy hoạch sử dụng đất, số liệu khí tượng - thủy văn từ Trung tâm khí tượng thủy văn Thanh Hóa, hồ sơ lưu trữ về kinh tế - xã hội, địa chính và văn kiện chỉ đạo của Đảng ủy, HĐND, UBND xã Cẩm Tân và UBND huyện Cẩm Thủy.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Thiết kế bảng hỏi cấu trúc và tiến hành điều tra ngẫu nhiên 35 phiếu tại các hộ gia đình thuộc 7 thôn trên địa bàn xã Cẩm Tân nhằm đo lường mức độ nhận thức, mức độ đồng thuận và đánh giá của người dân về các nội dung xây dựng nông thôn mới.
• Phương pháp so sánh và đối chiếu chuẩn: So sánh đối chiếu các chỉ tiêu thực tế đạt được của xã Cẩm Tân giai đoạn 2013 - 2015 với các ngưỡng quy định trong Bộ tiêu chí Quốc gia theo Quyết định 491/QĐ-TTg; so sánh các mốc thời gian trước khi thực hiện (năm 2010 - 2011) và sau khi hoàn thiện (năm 2015).
• Phương pháp phân tích, tổng hợp và xử lý số liệu: Sử dụng kỹ thuật thống kê mô tả, phân tổ số liệu kinh tế - đất đai và tổng hợp ma trận đánh giá để nhận diện nguyên nhân, chỉ ra các mặt thuận lợi và thách thức.

---

Nội dung chính theo từng chương

Bố cục khóa luận được cấu trúc thành 4 phần chính tương ứng với logic nghiên cứu học thuật của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên:

Phần 1: Mở đầu

Phần này làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp - nông thôn. Tác giả khẳng định vai trò chiến lược của địa bàn nông thôn, viện dẫn chủ trương của Ban chỉ đạo Trung ương và thực tiễn triển khai chương trình tại tỉnh Thanh Hóa, huyện Cẩm Thủy. Phần mở đầu cũng xác lập tường minh hệ thống mục đích, mục tiêu (5 nội dung), yêu cầu kỹ thuật (7 điểm kiểm soát về dữ liệu, điều tra, phân tích) và ý nghĩa học tập - thực tiễn của công trình nghiên cứu.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Phần này hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về nông thôn, nội hàm cấu trúc mô hình nông thôn mới và 5 vai trò trọng yếu (kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, con người, môi trường). Nội dung phân tích chi tiết 19 tiêu chí thuộc 5 nhóm chuẩn quốc gia theo Quyết định số 491/QĐ-TTg. Bên cạnh đó, phần tổng quan cung cấp cơ sở thực tiễn quốc tế (Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan) và tổng kết thực tiễn Việt Nam: đánh giá kết quả triển khai tại 11 xã điểm thí điểm toàn quốc, bức tranh chung toàn quốc huy động khoảng 851.380 tỷ đồng trong 5 năm (ngân sách nhà nước chiếm 31,3%, tín dụng 51%, doanh nghiệp 4,9%, nhân dân đóng góp 12,6%), tình hình tỉnh Thanh Hóa (bình quân đạt 13,1 tiêu chí/xã, 100 xã đạt chuẩn) và kết quả của huyện Cẩm Thủy (đến cuối năm 2015 đạt bình quân 13/19 tiêu chí, có 2 xã đạt chuẩn 19/19 tiêu chí là Cẩm Tú và Cẩm Tân).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết đối tượng nghiên cứu (tiến trình thực hiện chương trình nông thôn mới tại Cẩm Tân), phạm vi không gian hành chính toàn xã và mốc thời gian thực hiện nghiên cứu từ tháng 8 đến tháng 11/2015. Mục này phân rã các khối nội dung công việc cụ thể: đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội; đánh giá chi tiết 5 nhóm tiêu chí (19 tiêu chí cụ thể); đánh giá sự hiểu biết của người dân thông qua 35 phiếu khảo sát; và đề xuất định hướng, mục tiêu, giải pháp đến năm 2020. Phương pháp nghiên cứu được định hình rõ qua quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp/sơ cấp, kỹ thuật so sánh chuẩn và thống kê tổng hợp.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Đây là phần nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn bộ dữ liệu điều tra thực địa và kết quả tính toán chi tiết:

• Điều kiện tự nhiên và quỹ đất: Xã Cẩm Tân nằm ở tọa độ từ 20°06'29" đến 20°08'37" vĩ độ Bắc, 105°30'55" đến 105°33'54" kinh độ Đông, cách trung tâm huyện 16 km và thành phố Thanh Hóa 54 km. Nhiệt độ trung bình năm đạt 23,3°C (cao nhất 41,1°C, thấp nhất 4,1°C); tổng lượng mưa trung bình 1.634 mm (tập trung 85% vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10); số giờ nắng 1.684 giờ/năm. Tổng diện tích tự nhiên của xã là 698,12 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 435,45 ha (62,37%), đất phi nông nghiệp chiếm 247,67 ha (35,48%), đất chưa sử dụng còn 15,00 ha (2,15%). Sông Mã chảy qua phía Tây và Nam với chiều dài hơn 7,2 km chi phối mạnh mẽ đến thủy văn và trầm tích phù sa.
• Hiện trạng kinh tế - xã hội: Dân số năm 2015 gồm 978 hộ với 3.940 nhân khẩu (giảm 94 hộ và giảm 730 nhân khẩu so với năm 2010), mật độ 564,37 người/km². Đồng bào dân tộc Mường có 580 người (chiếm 14,72%), dân tộc Kinh chiếm 85,28%. Tỷ lệ lao động có việc làm thường xuyên đạt 95,77% (2.295 lao động). Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng: nông lâm thủy sản chiếm 45%, công nghiệp - xây dựng chiếm 23%, dịch vụ chiếm 32%.
• Đánh giá thực hiện 19 tiêu chí nông thôn mới:
  • Tiêu chí 1 (Quy hoạch): Hoàn thành đồ án quy hoạch tổng thể và được UBND huyện Cẩm Thủy phê duyệt tại Quyết định số 479/QĐ-UBND ngày 17/5/2012; đã cắm 26 mốc chỉ giới hạ tầng với tổng kinh phí thực hiện 271,5 triệu đồng.
  • Tiêu chí 2 (Giao thông): 100% đường trục liên xã (0,884 km) được nhựa hóa; 100% đường liên thôn (17,6 km) và 100% đường ngõ xóm (13,2 km) được bê tông hóa kiên cố; đường trục chính nội đồng được cứng hóa đạt 20,25 km / 24,7 km (tỷ lệ 81,9%).
  • Tiêu chí 3 (Thủy lợi): Sở hữu 5 trạm bơm điện phục vụ sản xuất; kiên cố hóa được 32 km / 37,063 km kênh mương nội đồng (đạt tỷ lệ 86,3%), đảm bảo chủ động tưới tiêu cho toàn bộ diện tích đất canh tác.
  • Tiêu chí 4 (Điện): Hệ thống gồm 6 trạm biến áp tổng công suất 700 KVA, 14,7 km đường dây 0,4 kV và 5,7 km đường dây 35 kV; tỷ lệ hộ sử dụng điện an toàn, thường xuyên đạt 100% (978/978 hộ).
  • Tiêu chí 5 (Trường học): Cả 3 cấp học (Mầm non gồm 2 điểm trường khu I và khu II; Tiểu học; THCS) đều đạt chuẩn cơ sở vật chất theo quy định.
  • Tiêu chí 6 (Cơ sở vật chất văn hóa): Trung tâm văn hóa thể thao xã đặt tại thôn Do Trung có hội trường 100 chỗ ngồi; 7/7 thôn có nhà văn hóa đạt chuẩn với tổng diện tích chiếm đất là 5.344 m².
  • Tiêu chí 8 (Bưu điện): 100% thôn kết nối Internet cáp quang, 61,65% số hộ dân (603/978 hộ) có kết nối mạng Internet.
  • Tiêu chí 9, 10, 11 (Nhà ở, thu nhập, hộ nghèo): Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 16,29 triệu đồng (năm 2010) lên 26,29 triệu đồng/người/năm (năm 2015, gấp 1,61 lần); tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 18,84% (năm 2010) xuống còn 4,30% (42 hộ năm 2015); xóa bỏ hoàn toàn nhà tạm dột nát, tỷ lệ nhà kiên cố đạt chuẩn Bộ Xây dựng là 97,54% (954/978 nhà).
  • Tiêu chí Môi trường: 91,3% hộ dân (893/978 hộ) sử dụng nước sạch hợp vệ sinh; 82,3% hộ có nhà tiêu hợp vệ sinh; 68,8% hộ có chuồng trại chăn nuôi hợp vệ sinh.
• Kết luận chung của chương: Đến cuối năm 2015, xã Cẩm Tân đã hoàn thành 19/19 tiêu chí, là một trong 2 xã đầu tiên của huyện miền núi Cẩm Thủy đạt chuẩn quốc gia về nông thôn mới.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận ghi nhận kết quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Cẩm Tân giai đoạn 2013 - 2015 thông qua hệ thống số liệu định lượng:

STT	Nhóm chỉ tiêu	Hiện trạng trước NTM (2010 - 2011)	Kết quả đạt được đến năm 2015
1	Thu nhập bình quân đầu người	16,29 triệu đồng/người/năm	26,29 triệu đồng/người/năm
2	Tỷ lệ hộ nghèo	18,84% (202 hộ)	4,30% (42 hộ)
3	Tỷ lệ kiên cố hóa đường liên thôn	39,3% (6,8 km)	100% (17,6 km)
4	Tỷ lệ kiên cố hóa đường ngõ xóm	43,0% (5,7 km)	100% (13,2 km)
5	Cứng hóa đường trục chính nội đồng	3,27% (0,79 km)	81,9% (20,25 km / 24,7 km)
6	Kiên cố hóa kênh mương thủy lợi	40,02% (14,834 km)	86,3% (32 km / 37,063 km)
7	Tỷ lệ hộ sử dụng điện an toàn	Chưa đạt chuẩn kỹ thuật	100% (978/978 hộ)
8	Nhà ở đạt chuẩn Bộ Xây dựng	Tồn tại nhà tạm	97,54% (954/978 hộ, không còn nhà tạm)
9	Lao động có việc làm thường xuyên	70% (năm 2011)	95,77% (2.295 lao động)
10	Tỷ lệ thôn có nhà văn hóa đạt chuẩn	Thiếu chuẩn diện tích	100% (7/7 thôn, tổng 5.344 m² đất)

Hệ thống giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất:

• Về sản xuất nông nghiệp: Tiếp tục chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi; thâm canh tăng vụ (mở rộng vụ đông); nhân rộng các mô hình sản xuất chuyên canh hàng hóa có giá trị kinh tế cao (như mía ép, ngô ngọt, cây thuốc nam với thu nhập 100 - 150 triệu đồng/ha/năm); mở rộng quy mô trang trại lợn tập trung, nuôi cá bể xi măng ven sông Mã.
• Về quản lý đất đai và bảo vệ môi trường: Thực hiện dồn điền đổi thửa triệt để nhằm tạo điều kiện cơ giới hóa; kiểm soát ô nhiễm đất và nước sông Mã; xây dựng đồng bộ các công trình xử lý chất thải chăn nuôi gia đình (hầm biogas); hạn chế đốt rơm rạ tươi vùi vào ruộng gây nghẹt rễ lúa do thiếu vôi khử chua.
• Về tổ chức thực hiện: Đẩy mạnh phong trào thi đua "Dân vận khéo", tuân thủ quy chế dân chủ ở cơ sở theo nguyên tắc "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân hưởng thụ"; nâng cao năng lực quản lý điều hành của cán bộ xã; khuyến khích các hình thức hợp tác liên kết tiêu thụ sản phẩm qua Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Cẩm Tân.

Đóng góp của khóa luận: Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng chi tiết, có hệ thống về thực trạng thực hiện bộ tiêu chí quốc gia tại một xã bán sơn địa thuộc huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa. Nghiên cứu chỉ ra kinh nghiệm thực tế về cách huy động sức dân và phân bổ nguồn lực hỗ trợ xi măng để hoàn thiện hạ tầng giao thông - thủy lợi trong điều kiện ngân sách địa phương hạn hẹp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu phản ánh trực tiếp từ nội dung văn bản:

• Phạm vi khảo sát xã hội học còn khiêm tốn: Cỡ mẫu điều tra sơ cấp đánh giá nhận thức của người dân chỉ dừng ở mức 35 phiếu khảo sát ngẫu nhiên, chưa bao quát sâu sắc tương quan giữa các tầng lớp dân cư và các nhóm dân tộc thiểu số tại 7 thôn.
• Hạn chế nội tại của địa bàn nghiên cứu: Nguồn vốn đối ứng từ nhân dân gặp khó khăn do xuất phát điểm thuần nông; lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và làng nghề truyền thống hầu như chưa phát triển; quy mô chăn nuôi trang trại lớn còn ít và vấn đề kiểm soát mùi hôi, xử lý chất thải chăn nuôi nông hộ còn nhiều tồn tại (tỷ lệ công trình chăn nuôi hợp vệ sinh mới đạt 68,8%).
• Số liệu tài chính công trình: Một số thông tin tổng mức đầu tư tại các hạng mục giao thông, thủy lợi trong bản thảo trình bày chưa đồng bộ số liệu lẻ (như số liệu kinh phí tiêu chí 2 và 3).

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ phạm vi đề tài:

• Mở rộng quy mô điều tra xã hội học với mẫu đại diện lớn hơn để phân tích sâu sự hài lòng của người dân đối với tính bền vững của các tiêu chí sau khi đạt chuẩn.
• Nghiên cứu cơ chế tích tụ ruộng đất nông nghiệp và chuỗi giá trị liên kết giữa nông hộ với doanh nghiệp chế biến nông sản trong giai đoạn 2016 - 2020.
• Đánh giá khả năng duy trì các tiêu chí mềm (văn hóa, an ninh trật tự, môi trường sinh thái) của xã đạt chuẩn nông thôn mới khi bước vào giai đoạn nâng cao chất lượng tiêu chí.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị ứng dụng và tham khảo rõ ràng trong các phạm vi:

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên môi trường, Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp; cán bộ phụ trách công tác địa chính - xây dựng, cán bộ chuyên trách văn phòng điều phối nông thôn mới cấp xã, cấp huyện.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Khung phương pháp đánh giá định lượng và cách thức đối chiếu 19 tiêu chí nông thôn mới theo Quyết định số 491/QĐ-TTg.
  • Bảng tổng hợp hiện trạng sử dụng đất đai chi tiết năm 2015 (Bảng 4.2) và chuỗi dữ liệu khí tượng thủy văn đo đạc chi tiết theo tháng (Bảng 4.1).
  • Kinh nghiệm triển khai cơ chế "Nhà nước hỗ trợ xi măng, nhân dân đóng góp công sức và mặt bằng" để hoàn thành 100% mục tiêu kiên cố hóa giao thông nông thôn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu sử dụng đất tại xã Cẩm Tân năm 2015 được phân bổ cụ thể như thế nào?

Theo số liệu thống kê đất đai năm 2015 trong khóa luận, tổng diện tích đất tự nhiên của xã Cẩm Tân là 698,12 ha, phân bổ thành 3 nhóm đất:

• Đất nông nghiệp: 435,45 ha, chiếm 62,37% diện tích tự nhiên.
• Đất phi nông nghiệp: 247,67 ha, chiếm 35,48% diện tích tự nhiên.
• Đất chưa sử dụng: 15,00 ha, chiếm 2,15% diện tích tự nhiên. Xã có quỹ đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối, là nền tảng sản xuất chính của cư dân địa phương.

2. Thu nhập và tỷ lệ hộ nghèo của xã Cẩm Tân thay đổi như thế nào sau 5 năm thực hiện chương trình?

Qua giai đoạn 2010 - 2015, đời sống kinh tế người dân có chuyển biến rõ rệt:

• Thu nhập bình quân đầu người: Tăng từ 16,29 triệu đồng/người/năm (năm 2010) lên 26,29 triệu đồng/người/năm (năm 2015), tăng gấp 1,61 lần.
• Tỷ lệ hộ nghèo: Giảm mạnh từ 18,84% (với 202 hộ nghèo năm 2010) xuống còn 4,30% (chỉ còn 42 hộ nghèo năm 2015), hoàn thành tiêu chí số 11 (yêu cầu ≤ 5%).

3. Hạ tầng giao thông và thủy lợi xã Cẩm Tân đạt kết quả thực hiện cụ thể ra sao?

• Về giao thông: Đường trục liên xã hoàn thành 100% nhựa hóa (0,884 km); đường trục thôn và liên thôn được bê tông hóa thêm 10,8 km, đạt 17,6 km / 17,6 km (100%); đường ngõ xóm bê tông hóa thêm 7,5 km, đạt 13,2 km / 13,2 km (100%); đường trục chính nội đồng cứng hóa được thêm 19,46 km, nâng tổng chiều dài cứng hóa lên 20,25 km / 24,7 km (81,9%).
• Về thủy lợi: Sở hữu 5 trạm bơm điện phục vụ sản xuất; xây mới thêm 17,166 km mương, nâng tổng số kênh mương được kiên cố hóa lên 32 km / 37,063 km (đạt 86,3%), đáp ứng 100% nhu cầu tưới tiêu diện tích gieo trồng.

4. Điều kiện nhà ở, hạ tầng điện và viễn thông của xã đạt mức nào vào năm 2015?

• Nhà ở: Toàn xã có 954/978 hộ sở hữu nhà kiên cố đạt tiêu chuẩn của Bộ Xây dựng (chiếm 97,54%), không còn tình trạng nhà tạm bợ dột nát.
• Điện lưới: Hệ thống gồm 6 trạm biến áp (700 KVA) và 20,4 km đường dây; tỷ lệ hộ sử dụng điện an toàn, thường xuyên đạt 100% (978/978 hộ).
• Viễn thông: 7/7 thôn có mạng Internet đến thôn (đạt 100%); có 603/978 hộ gia đình kết nối sử dụng dịch vụ Internet (chiếm tỷ lệ 61,65%).

5. Những mô hình sản xuất nông nghiệp cụ thể nào được triển khai để nâng cao thu nhập cho cư dân Cẩm Tân?

Địa phương đã thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi bằng các mô hình chuyên canh: sản xuất mía ép, trồng thuốc nam, gieo trồng ngô ngọt cho giá trị thu nhập từ 100 - 150 triệu đồng/ha/năm; xây dựng trang trại lợn tập trung nạc hóa quy mô lớn; phát triển mô hình nuôi cá giống và cá thịt trong bể xi măng kết hợp khai thác mặt nước sông Mã, hồ Đồng Môn, hồ Đồng Giếng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thị Chinh đã phản ánh đầy đủ tiến trình và kết quả triển khai chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại xã Cẩm Tân giai đoạn 2013 - 2015 dựa trên hệ thống số liệu thực địa và hồ sơ quản lý hành chính. Công trình đã chứng minh nỗ lực của Đảng bộ và nhân dân địa phương trong việc hoàn thành toàn diện 19/19 tiêu chí, đưa Cẩm Tân trở thành một trong hai xã đầu tiên của huyện miền núi Cẩm Thủy đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2015. Bên cạnh việc ghi nhận bước nhảy vọt về cơ sở hạ tầng kỹ thuật và giảm nghèo, nghiên cứu đã thẳng thắn chỉ ra các điểm nghẽn về xử lý môi trường chăn nuôi và nguồn vốn đầu tư, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp tổ chức sản xuất phù hợp với thực tiễn cơ sở. Báo cáo là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho công tác quản lý tài nguyên, quy hoạch sử dụng đất và phát triển nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nông thôn Việt Nam là khu vực rộng lớn và đông dân nhất, đa dạng về thành phần tộc ngƣời, về văn hóa, là nơi bảo tồn, lƣu giữ các phong tục, tập quán của cộng đồng, là nơi sản xuất quan trọng, làm ra các sản phẩm cần thiết cho cuộc sống con ngƣời. Trong xu thế phát triển hiện nay, không thể có một nƣớc công nghiệp nếu nông nghiệp, nông thôn còn lạc hậu và đời sống nông dân còn thấp. Vì vậy, xây dựng NTM đƣợc Đảng và Nhà nƣớc Việt Nam cho là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của đất nƣớc. Xây dựng nông thôn trong từng giai đoạn và từng thời kỳ là một vấn đề luôn đƣợc sự quan tâm của Đảng và Nhà nƣớc.

Sau hơn 25 năm "Đổi mới" nông thôn ở nƣớc ta đã liên tục phát triển góp phần quan trọng ổn định tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống của nhân dân. Tại cuộc họp BCĐ Trung Ƣơng Chƣơng trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, Phó Thủ tƣớng Vũ Văn Ninh đã đồng ý với nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2015 của Chƣơng trình, cần phát huy kết quả 6 tháng đầu năm, triển khai khẩn trƣơng, bổ sung các giải pháp đẩy mạnh phát triển sản xuất, tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng NTM, từng bƣớc nâng cao hơn nữa về số lƣợng và chất lƣợng; phát triển các mô hình phát triển sản xuất, liên kết sâu với doanh nghiệp, nhằm gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; tập trung xử lý những tồn tại, đôn đốc các tỉnh kịp thời phân bổ vốn cho các huyện, xã; có biện pháp chỉ đạo tập trung quyết liệt đối với 5 tỉnh chƣa có xã đạt chuẩn NTM là Điện Biên, Sơn La, Cao Bằng, Bắc Kạn và Đắc Nông. Tuy vậy hiện nay đang xuất hiện nhiều thách thức mới trong nông nghiệp, nông dân và nông thôn ảnh hƣởng tới sự phát triển bền vững của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn. Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng (khoá X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Thực hiện Quyết định số 2005/QĐ – UBND ngày 07 tháng 06 năm 2010 của UBND tỉnh Thanh Hóa về phê duyệt đề án xây dựng NTM tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2010 – 2020. Thực hiện Quyết định số 1757/QQĐ – UBND của UBND huyện Cẩm Thủy ngày 15 tháng 12 năm 2010 về xây dựng NTM trên địa bàn huyện. 2 Thực hiện Chƣơng trình mục tiêu quốc gia của Đảng, Nhà nƣớc và xuất phát từ thực tiễn đã xã Cẩm Tân tiến hành công tác xây dựng NTM nhằm đƣa xã đến năm 2015 có nền nông nghiệp bền vững, nông thôn hiện đại, văn minh, nông dân có đời sống vật chất và tinh thần phát triển, không quá chênh lệch với đô thị và có đóng góp hiệu quả vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá thành phố. Căn cứ vào tình hình thực tế ở địa phƣơng, đƣợc sự đồng ý của Ban Chủ nhiệm Khoa Quản lý Tài nguyên – trƣờng Đại học Nông lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của thầy giáo – Th.S Nguyễn Qúy Ly, em tiến hành thực hiện đề tài : “ Đánh giá kết quả công tác thực hiện chương trình xây dựng NTM tại xã Cẩm Tân huyện Cẩm Thủy tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2013 - 2015 ”.

Mục đích của đề tài Đánh giá một cách khách quan về kết quả chƣơng trình xây dựng NTM tại địa phƣơng và từ đó đề xuất các giải pháp hợp lý, mang tính chất khả thi cao để chƣơng trình thực hiện xây dựng NTM ở xã Cẩm Tân huyện Cẩm Thủy tỉnh Thanh Hóa đạt hiệu quả cao nhất. Mục tiêu của đề tài - Hệ thống hóa cơ sở lí luận và thực tiễn về mô hình NTM và xây dựng NTM ở nƣớc ta hiện nay. - Tìm hiểu và đánh giá công tác thực hiện mô hình và quy trình xây dựng NTM ở xã Cẩm Tân huyện Cẩm Thủy tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2013 – 2015. - Rút ra đƣợc những ƣu – nhƣợc điểm , các vấn đề còn tồn tại trong việc thực hiện chƣơng trình NTM.

- Phân tích chỉ ra đƣợc các nguyên nhân chủ yếu , thiết yếu và những yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình xây dựng NTM ở địa phƣơng. - Đề xuất định hƣớng và các giải pháp đẩy mạnh quá trình xây dựng NTM trên địa bàn xã ở những năm tiếp theo. Yêu cầu của đề tài - Cần nắm vững các quy định, nghị quyết, thông tƣ ,… của Đảng và Nhà nƣớc ban hành. Cũng nhƣ nắm vững các quy định trong Luật Đất Đai , các luật có liên quan.

- Phân tích rõ ràng và cụ thể từng chỉ tiêu, tiêu chí NTM mà địa phƣơng đã làm đƣợc và các hạn chế còn tồn tại. - Số liệu thu thập phải chính xác, khách quan, trung thực. - Đối tƣợng đƣợc lựa chọn phỏng vấn là đại diện các tầng lớp , các lứa tuổi làm việc ở nhiều ngành nghề khác nhau. 3 - Tiến hành điều tra theo bộ câu hỏi , bộ câu hỏi phải dễ hiểu và đầy đủ các thông tin cần thiết cho việc đánh giá.

- Các số liệu, tài liệu phải phản ánh chính xác các yếu tố ảnh hƣởng ở thời điểm trƣớc và sau khi xây dựng NTM để từ đó thấy đƣợc sự biến chuyển. - Đề xuất giải pháp , các đóng góp đƣa ra phù hợp với địa phƣơng và phải có tính khả thi cao. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập : Việc hoàn thành đề tài sẽ là cơ hội cho sinh viên củng cố kiến thức đã học, đồng thời cũng là bƣớc đầu tạo cho sinh viên có cơ hội tiếp xúc với môi trƣờng công tác sau này , có thêm một số kĩ năng cần thiết và bổ ích. Là tài liệu tham khảo cho khoa Quản lý tài nguyên, nhà trƣờng và các sinh viên quan tâm.

-Ý nghĩa thực tiễn : Đề tài đánh giá , phân tích tìm ra những hiệu quả , yếu tố tích cực khi thực hiện xây dựng NTM cũng nhƣ những tồn tại bất cập cản trở sự phát triển của địa phƣơng. Từ đó có những đóng góp nhanh chóng , kịp thời và phù hợp với thực tế để khắc phục những khó khăn nhằm thực hiện tốt chƣơng trình xây dựng NTM, cải thiện đời sống của nhân dân trong xã. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các địa phƣơng khác có thể nhìn nhận , khai thác và áp dụng, phát huy những điểm mạnh, điểm yếu từ đó có hƣớng đi phù hợp, đạt hiệu quả cao. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở lý luận của đề tài 2. Khái niệm nông thôn Nông thôn đƣợc coi nhƣ là khu vực địa lý, nơi đó sinh kế cộng đồng gắn bó, có quan hệ trực tiếp đến khai thác, sử dụng, bảo vệ môi trƣờng và tài nguyên thiên nhiên cho hoạt động SXNN. Hiện nay vẫn chƣa có khái niệm chuẩn xác về nông thôn và còn có nhiều quan điểm khác nhau. Khái niệm về nông thôn, ngƣời ta thƣờng so sánh nông thôn với đô thị.

Có ý kiến cho rằng, khi xem xét nông thôn dùng chỉ tiêu mật độ dân số, số lƣợng dân cƣ ở nông thôn thấp hơn so với thành thị. Có quan điểm lại cho rằng chỉ tiêu trình độ phát triển của cơ sở hạ tầng, có nghĩa là vùng nông thôn có cơ sở hạ tầng không phát triển bằng thành thị. Quan điểm khác lại cho rằng nên dựa vào chỉ tiêu tiếp cận thị trƣờng, phát triển hàng hóa để xác định vùng nông thôn vì cho rằng vùng nông thôn có trình độ sản xuất hàng hóa và khả năng tiếp cận thị trƣờng thấp hơn so với đô thị. Một quan điểm khác lại cho rằng, vùng nông thôn là vùng có dân cƣ làm nông nghiệp là chủ yếu tức là nguồn sinh kế của cƣ dân nông thôn trong vùng là từ hoạt động SXNN.

Những ý kiến này chỉ đúng trong từng khía cạnh cụ thể và từng nƣớc nhất định, phụ thuộc vào trình độ phát triển, cơ cấu kinh tế, cơ chế áp dụng cho từng nền kinh tế. Nhƣ vậy khái niệm nông thôn chỉ có tính chất tƣơng đối, nó có thể thay đổi theo thời gian và theo tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia trên thế giới. Trong điều kiện hiện nay của Việt Nam chúng ta có thể hiểu : Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cƣ dân, trong đó có nhiều nông dân. Tập hợp cƣ dân này tham gia vào các hoạt động kinh tế - văn hóa – xã hội và môi trƣờng trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hƣởng của các tổ chức khác[3].

Khái niệm mô hình NTM Mô hình NTM là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu cấu trúc nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay, là kiểu nông thôn đƣợc xây dựng so với mô hình nông thôn cũ (truyền thống, đã cũ) ở tỉnh tiên tiến về mọi mặt [3]. Sự cần thiết phải xây dựng NTM ở nước ta 5 Có thể nói từ khi thực hiện đƣờng lối đổi mới, chủ trƣơng, chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn của Đảng và Nhà nƣớc ta có những thay đổi căn bản. Những thành tựu đạt đƣợc trong phát triển nông nghiệp, nông thôn thời kì đổi mới là rất to lớn tuy nhiên nền nông nghiệp và nông thôn nƣớc ta vẫn còn những tiềm ẩn mâu thuẫn, thách thức và bộc lộ những hạn chế không nhỏ nhƣ : Thứ nhất : Nông thôn phát triển thiếu quy hoạch và mang tính chất tự phát : - Hiện nay nông thôn phát triển thiếu quy hoạch , tự phát và có khoảng 23% xã có quy hoạch nhƣng thiếu đồng bộ, tầm nhìn ngắn chất lƣợng chƣa cao. - Cơ chế quản lý phát triển theo quy hoạch còn yếu.

- Xây dựng tự phát, kiến trúc cảnh quan làng quê bị pha tạp , lộn xộn, nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống dần bị mai một. Thứ hai: Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn lạc hậu không đáp ứng được yêu cầu phát triển lâu dài: Thủy lợi còn chƣa đáp ứng đủ nhu cầu SXNN và dân sinh. Tỷ lệ kênh mƣơng do xã quản lý đƣợc kiên cố hóa mới đạt 25%. Giao thông chất lƣợng thấp không có quy chuẩn, chủ yếu phục vụ dân sinh, nhiều vùng giao thông chƣa phục vụ tốt sản xuất, lƣu thông hàng hóa, phần lớn chƣa đạt chuẩn quy định.