Đánh giá thực trạng kết quả thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại xã định hải huyện tĩnh gia tỉnh thanh hóa

Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Xây dựng Nông thôn Mới (XDNTM) là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước… 61 trang · Trường Đại Học Lâm Nghiệp · 2018.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lan
• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Thị Dung
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Kết Quả Thực Hiện Chương Trình Mục Tiêu Quốc Gia Về Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Xã Định Hải, Tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Khái niệm về nông thôn mới
• 1.2. Khái niệm về mô hình nông thôn mới
• 1.3. Sự cần thiết xây dựng mô hình nông thôn mới
• 1.4. Vai trò của xây dựng nông thôn mới
• 1.5. Nội dung xây dựng mô hình nông thôn mới
• 1.6. Các tiêu chí xây dựng nông thôn mới
• 1.7. Cơ sở thực tiễn
• 1.7.1. Mô hình nông thôn mới của một số quốc gia trên thế giới
• 1.7.2. Xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam
• 1.7.3. Một số bài học kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA XÃ ĐỊNH HẢI, HUYỆN TĨNH GIA - TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Địa hình địa thế
• 2.1.3. Khí hậu, thủy văn
• 2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của xã
• 2.2.1. Dân số, lao động
• 2.2.2. Cơ sở hạ tầng
• 2.2.3. Tình hình phát triển kinh tế của địa phương
• 2.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Định Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ ĐỊNH HẢI
• 3.1. Thực trạng tổ chức thực hiện chương trình MTQG về XDNTM tại xã Định Hải
• 3.1.1. Tổ chức thực hiện xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải
• 3.1.2. Cơ sở pháp lý xây dựng nông thôn mới
• 3.1.3. Kết quả huy động vốn và phân bổ vốn cho thực hiện chương trình MTQG về XDNTM tại xã Định Hải
• 3.2. Thực trạng kết quả thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về XDNTM của xã Định Hải
• 3.2.1. Quy hoạch và phát triển theo quy hoạch
• 3.2.2. Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội
• 3.2.3. Kinh tế và tổ chức sản xuất
• 3.2.4. Văn hoá - Xã hội - Môi trường (Gồm 6 tiêu chí từ tiêu chí số 14 đến tiêu chí số 19)
• 3.2.5. Hệ thống chính trị, an ninh trật tự xã hội
• 3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình xây dựng nông thôn mới
• 3.4. Nhận xét chung
• 3.4.1. Những thành công
• 3.4.2. Những tồn tại, hạn chế
• 3.4.3. Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế
• 3.5. Một số ý kiến đẩy nhanh tiến độ thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của xã Định Hải
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chương Trình Mục Tiêu Quốc Gia Nông Thôn Mới

Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Xây dựng Nông thôn Mới (XDNTM) là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện khu vực nông thôn. Chương trình không chỉ tập trung vào phát triển kinh tế mà còn chú trọng đến văn hóa, xã hội, môi trường và an ninh trật tự. Đây là một quá trình lâu dài và liên tục, đòi hỏi sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Chương trình đặt mục tiêu xây dựng nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch. Xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; nâng cao sức mạnh của hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng ở nông thôn. Từ đó, xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nông và đội ngũ trí thức, tạo nền tảng kinh tế - xã hội và chính trị vững chắc, đảm bảo thực hiện thành công công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

1.1. Định Nghĩa và Bản Chất của Nông Thôn Mới

Nông thôn mới không chỉ là một khái niệm địa lý mà còn là một mô hình phát triển toàn diện, hướng đến sự thay đổi về chất trong mọi mặt đời sống. Theo đó, cần phân biệt rõ giữa nông thôn mới và nông thôn truyền thống, trong đó nông thôn mới phải bao hàm cơ cấu và chức năng mới. Xây dựng nông thôn mới không phải việc biến làng xã thành nơi hiện đại trang hoàng tại nông thôn mà là đô thị hóa và phi nông thôn hóa nông dân chính là nguồn động lực quan trọng để xây dựng nông thôn mới. Chuyển dịch lao động nông thôn chính là nội dung quan trọng của sự nghiệp xây dựng nông thôn mới với chủ thể là các tổ chức nông dân. Các tổ chức hợp tác khu xã nông dân kiểu mới đóng một vai trò đặc biệt trong sự nghiệp này.

1.2. Mục Tiêu Cốt Lõi của Chương Trình Mục Tiêu Quốc Gia

Mục tiêu cốt lõi của Chương trình MTQG về XDNTM là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Để đạt được mục tiêu này, chương trình tập trung vào nhiều lĩnh vực, từ phát triển kinh tế, cơ sở hạ tầng, đến văn hóa, xã hội và môi trường. Chương trình hướng đến một nền nông nghiệp hiện đại, có khả năng cạnh tranh trên thị trường, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Xây dựng nông thôn mới là việc đổi mới tư duy, nâng cao năng lực của người dân, tạo động lực giúp họ chủ động phát triển kinh tế, xã hội, góp phần thực hiện chính sách vì nông nghiệp, nông dân, nông thôn, thay đổi cơ sở vật chất và diện mạo đời sống, văn hóa, qua đó thu hẹp khoảng cách sống giữa nông thôn và thành thị.

II. Thách Thức và Khó Khăn Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Định Hải

Mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng kể, quá trình xây dựng NTM tại xã Định Hải vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nguồn lực hạn chế, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, trình độ dân trí còn thấp, và sự thay đổi chậm chạp trong tư duy của một bộ phận người dân. Việc giải quyết những thách thức này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của toàn thể cộng đồng. Một trong số những thách thức lớn là sự phát triển tự phát, thiếu quy hoạch. Có khoảng 23% xã có quy hoạch nhưng thiếu đồng bộ, tầm nhìn ngắn, chất lượng chưa cao. Cơ chế quản lý phát triển theo quy hoạch còn yếu.

2.1. Những Hạn Chế Về Cơ Sở Hạ Tầng và Nguồn Lực Đầu Tư

Cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội còn lạc hậu, không đáp ứng được mục đích được mục tiêu phát triển lâu dài. Thủy lợi chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất nông nghiệp và dân sinh. Tỷ lệ kênh mương do xã quản lý được kiên cố hóa mới đạt 25%. Giao thông chất lượng thấp, không có quy chuẩn, chủ yếu phục vụ dân sinh, nhiều vùng giao thông chưa phục vụ tốt sản xuất, lưu thông hàng hóa, phần lớn chưa đạt tiêu chuẩn quy định. Hệ thống lưới điện gạ thế chấ lượng thấp, quản lý lưới điện nông thôn còn yếu, tổn hao điện năng cao, nông thông phải chịu mức giá điện cao. Hệ thống các trường mầm non, tiểu học trung học cơ sở ở nông thôn có tỷ lệ đạt chuẩn về cơ sở vật chất còn thấp, hầu hết các nông thôn chưa có khu thể thao theo quy định.

2.2. Thay Đổi Tư Duy và Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Một trong những thách thức lớn nhất là thay đổi tư duy và nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và trách nhiệm của họ trong quá trình xây dựng NTM. Cần phải có những giải pháp đồng bộ để tuyên truyền, vận động và giáo dục người dân hiểu rõ về lợi ích của chương trình và tích cực tham gia vào các hoạt động xây dựng NTM. Tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp. Mức hưởng thụ về văn hóa của người dân dần bị mai một, tệ nạn xã hội có xu hướng gia tăng. Hệ thống an sinh xã hội chưa phát triển.

III. Đánh Giá Hiệu Quả Chương Trình Nông Thôn Mới Tại Định Hải

Để đánh giá một cách khách quan hiệu quả của chương trình NTM tại xã Định Hải, cần phải xem xét một cách toàn diện các tiêu chí và chỉ tiêu đã được đặt ra. Việc đánh giá không chỉ dựa trên số liệu thống kê mà còn phải dựa trên cảm nhận và đánh giá của người dân về sự thay đổi trong đời sống của họ. Đánh giá toàn diện thực trạng kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải – huyện Tĩnh Gia – Tỉnh Thanh Hoá. Từ đó đề xuất một số ý kiến chủ yếu góp phần đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại địa bàn nghiên cứu.

3.1. Phân Tích Các Tiêu Chí và Chỉ Tiêu Đạt Được

Việc phân tích các tiêu chí và chỉ tiêu đạt được sẽ giúp chúng ta có cái nhìn tổng quan về những thành tựu đã đạt được trong quá trình xây dựng NTM tại xã Định Hải. Đồng thời, cũng giúp chúng ta nhận diện những điểm còn hạn chế và cần phải cải thiện. Các tiêu chí bao gồm quy hoạch, cơ sở hạ tầng, kinh tế và tổ chức sản xuất, văn hoá - Xã hội - Môi trƣờng, hệ thống chính trị, an ninh trật tự xã hội.

3.2. Nhận Xét Từ Cộng Đồng Về Sự Thay Đổi Trong Đời Sống

Ý kiến và cảm nhận của người dân là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả của chương trình NTM. Việc thu thập ý kiến từ cộng đồng có thể được thực hiện thông qua các cuộc khảo sát, phỏng vấn hoặc các buổi đối thoại trực tiếp. Môi trường sống bị ô nhiễm. Số tranh bị y tế đạt tiêu chuẩn thấp, y tế dự phòng của xã còn hạn chế.

IV. Giải Pháp Đẩy Nhanh Tiến Độ Xây Dựng Nông Thôn Mới Định Hải

Để đẩy nhanh tiến độ xây dựng NTM tại xã Định Hải, cần phải có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, tập trung vào việc huy động nguồn lực, nâng cao năng lực quản lý, phát triển kinh tế, và cải thiện đời sống văn hóa, xã hội. Các giải pháp phải phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và có tính khả thi cao. Hệ thống chính trị tại cấp xã còn yếu về trình độ và năng lực điều hành. Nhiều cán bộ xã chưa qua đào tạo, trình độ đại học chỉ khoảng 10%.

4.1. Tăng Cường Huy Động và Sử Dụng Hiệu Quả Nguồn Lực

Cần phải có những giải pháp sáng tạo để huy động nguồn lực từ nhiều kênh khác nhau, bao gồm ngân sách nhà nước, vốn vay, vốn đầu tư của doanh nghiệp, và đóng góp của cộng đồng. Đồng thời, cần phải đảm bảo sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả và minh bạch, tránh lãng phí và thất thoát. Kết quả huy động vốn và phân bổ vốn cho thực hiện chương trình MTQG về XDNTM tại xã Định Hải cần phải được xem xét kỹ lưỡng.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý và Điều Hành Của Cán Bộ

Cần phải tăng cường đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, nâng cao năng lực quản lý và điều hành của họ, đặc biệt là ở cấp xã. Cán bộ phải có kiến thức chuyên môn vững vàng, có khả năng hoạch định chính sách, và có tinh thần trách nhiệm cao. Ban chỉ đạo chương trình XDNTM của xã Định Hải cần phải được củng cố và tăng cường năng lực.

V. Tác Động Chương Trình Mục Tiêu Quốc Gia Nông Thôn Mới

Việc xây dựng nông thôn mới có nhiều tác động tích cực đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân xã Định Hải. Không chỉ làm thay đổi diện mạo nông thôn, chương trình còn mang đến những cơ hội phát triển mới, giúp người dân nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, để đạt được những tác động tích cực này một cách bền vững, cần phải có sự quan tâm và đầu tư lâu dài từ cả nhà nước và xã hội.

5.1. Về Kinh Tế

Nông thôn có nền sản xuất hàng hóa mở, hướng đến thị trường và giao lưu, hội nhập. Để đạt được điều đó, kết cấu hạ tầng của nông thôn phải hiện đại, tạo điều kiện cho mở rộng sản xuất giao lưu buôn bán. Thúc đẩy nông nghiệp, nông thôn phát triển nhanh, khuyến khích mọi người tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, điều chỉnh, giảm bớt sự phân hóa dầu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị.

5.2. Về Văn Hóa Xã Hội

Xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, giúp nhau xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng. Về con người Xây dựng hình mẫu người nông dân sản xuất hàng hóa khá giả, giàu có, kết tinh các tư cách: Công dân, thể dân, dân của làng, người con của dòng họ, gia đình.

VI. Định Hướng Phát Triển Nông Thôn Mới Định Hải Bền Vững

Để xây dựng NTM tại xã Định Hải một cách bền vững, cần phải có những định hướng rõ ràng và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Định hướng này phải dựa trên những nguyên tắc cơ bản như phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường, phát huy vai trò chủ thể của người dân, và đảm bảo sự hài hòa giữa các yếu tố kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường. Xây dựng, củng cố, bảo vệ môi trường sinh thái. Bảo vệ rừng đầu...

6.1. Phát Triển Kinh Tế Xanh và Bền Vững

Cần phải chuyển đổi sang một mô hình phát triển kinh tế xanh và bền vững, tập trung vào các ngành nghề có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường, và có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Khuyến khích sản xuất nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao, và phát triển du lịch sinh thái.

6.2. Bảo Tồn và Phát Huy Các Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống

Cần phải có những giải pháp hiệu quả để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, như các lễ hội, phong tục tập quán, và các di tích lịch sử văn hóa. Khuyến khích phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng, và các hoạt động văn hóa nghệ thuật truyền thống.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa khu vực nông thôn với thành thị. Tại xã Định Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa, quá trình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2014–2017 đã ghi nhận một số chuyển biến tích cực; tuy nhiên, cơ sở hạ tầng kinh tế kỹ thuật (điện, đường, trường, trạm) vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu sản xuất và sinh hoạt. Hoạt động sản xuất nông nghiệp còn mang tính nhỏ lẻ, manh mún, chưa khai thác tương xứng với tiềm năng tài nguyên đất đai và nguồn nhân lực địa phương. Việc đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang điểm dân cư nông thôn còn tự phát, chắp vá, nhiều công trình xã hội xuống cấp và môi trường sinh thái bắt đầu xuất hiện tình trạng ô nhiễm. Xuất phát từ thực tiễn trên, việc đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Đề án xây dựng nông thôn mới tại địa phương là yêu cầu cấp thiết.

Khóa luận tốt nghiệp ngành Kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Lan (Trường Đại học Lâm nghiệp, 2018) được thực hiện với các mục tiêu cụ thể:

1. Làm rõ các đặc điểm cơ bản về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của xã Định Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.
2. Đánh giá thực trạng kết quả thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải giai đoạn 2014–2017 theo Bộ tiêu chí Quốc gia.
3. Đề xuất một số ý kiến, giải pháp chủ yếu nhằm khắc phục tồn tại và thúc đẩy tiến độ xây dựng nông thôn mới tại địa bàn nghiên cứu.

• Đối tượng nghiên cứu: Tình hình và kết quả thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Định Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.
• Phạm vi thời gian: Số liệu và tài liệu thứ cấp được thu thập, phân tích chủ yếu trong giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt lý luận, tác giả hệ thống hóa các khái niệm cơ bản về nông thôn, mô hình nông thôn mới và vai trò của xây dựng nông thôn mới trên 5 phương diện chính: kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, con người và môi trường. Khung nội dung xây dựng nông thôn mới bao gồm: đào tạo nâng cao năng lực cộng đồng; nâng cao mức sống; hỗ trợ phát triển sản xuất hàng hóa và dịch vụ; phát triển ngành nghề phi nông nghiệp; xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật; quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường; phát triển cơ sở vật chất văn hóa.

Nghiên cứu vận dụng khung pháp lý và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và địa phương, bao gồm:

• Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn;
• Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 của Chính phủ;
• Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới (19 tiêu chí thuộc 5 nhóm);
• Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới;
• Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010–2020;
• Quyết định số 1457/QĐ-UBND ngày 11/05/2011 của UBND tỉnh Thanh Hóa;
• Quyết định số 279-QĐ/HU ngày 02/03/2012 của Huyện ủy Tĩnh Gia và Quyết định số 875/QĐ-UBND ngày 15/06/2012 của UBND huyện Tĩnh Gia phê duyệt Đồ án quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Định Hải đến năm 2020;
• Quyết định số 75-QĐ/ĐU ngày 05/05/2010 của Đảng ủy xã Định Hải và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Định Hải lần thứ 22 (nhiệm kỳ 2010–2015).

Ngoài ra, khóa luận tổng kết kinh nghiệm thực tiễn quốc tế như phong trào "Làng mới" (Saemaul Undong) của Hàn Quốc, mô hình "Công nghiệp hương trấn" gắn với ba chương trình Đốm lửa, Được mùa, Giúp đỡ vùng nghèo của Trung Quốc, cùng bài học từ các mô hình thí điểm tại Việt Nam (xã Tân Hội - Lâm Đồng, xã Tân Thông Hội - TP. Hồ Chí Minh).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai cụ thể:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa có chọn lọc số liệu từ các báo cáo thuyết minh phát triển kinh tế - xã hội, báo cáo sản xuất nông - lâm nghiệp và báo cáo kết quả thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới do UBND xã Định Hải cung cấp, kết hợp khảo sát thực địa.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp dữ liệu; áp dụng phương pháp thống kê mô tả (tính toán số tuyệt đối, số tương đối) và phương pháp thống kê so sánh theo chuỗi thời gian 2014–2017.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới

Chương này làm rõ cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa. Tác giả phân tích tính tất yếu của việc chuyển đổi nông thôn truyền thống sang mô hình nông thôn mới có kết cấu hạ tầng hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý và đời sống văn hóa ổn định. Hệ thống 19 tiêu chí quốc gia được phân loại theo 5 nhóm: Quy hoạch (1 tiêu chí), Hạ tầng kinh tế - xã hội (8 tiêu chí), Kinh tế và tổ chức sản xuất (4 tiêu chí), Văn hóa - Xã hội - Môi trường (4 tiêu chí), và Hệ thống chính trị (2 tiêu chí). Đề tài tổng hợp số liệu thực tế trên toàn quốc đến cuối tháng 3/2014: cả nước có 34 xã đạt 19/19 tiêu chí, 276 xã đạt 14–18 tiêu chí, 1.701 xã đạt 9–13 tiêu chí, và 2.523 xã đạt dưới 5 tiêu chí; từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm về phát huy nội lực nhân dân, nâng cao năng lực cán bộ cơ sở và coi trọng công tác quy hoạch đi trước một bước.

Chương 2: Đặc điểm cơ bản của xã Định Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa

Chương 2 mô tả điều kiện tự nhiên, tài nguyên và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của xã Định Hải:

• Vị trí địa lý và địa hình: Xã Định Hải là vùng bán sơn địa nằm cách trung tâm huyện Tĩnh Gia gần 7 km về phía Tây Bắc, cách thành phố Thanh Hóa 40 km về phía Nam. Phía Bắc giáp xã Hùng Sơn và Các Sơn; phía Nam giáp xã Hải Nhân và Nguyên Bình; phía Đông giáp xã Tân Dân, Hải Lĩnh và Ninh Hải; phía Tây giáp xã Phú Sơn.
• Khí hậu và thủy văn: Nhiệt độ không khí trung bình năm là 23,1°C (cao nhất vào tháng 6 khoảng 32,6°C, thấp nhất vào tháng 1 khoảng 13,8°C); lượng mưa trung bình năm đạt 1.800 mm, tập trung vào tháng 8, 9 và 10. Nguồn nước sản xuất dựa vào sông Bùi, hồ Yên Mỹ và hồ Hao Hao.
• Cơ cấu sử dụng đất đai năm 2017: Tổng diện tích tự nhiên là 2.671,42 ha. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm 2.442,82 ha (91,44%), bao gồm đất sản xuất nông nghiệp 1.002,36 ha và đất lâm - thủy sản 1.420,46 ha. Đất phi nông nghiệp chiếm 248,60 ha (9,30%), gồm đất ở 67,20 ha, đất chuyên dùng 159,00 ha, đất nghĩa trang 6,70 ha, đất sông suối mặt nước 15,70 ha. Diện tích đất chưa sử dụng là 0 ha.
• Dân số và lao động năm 2017: Toàn xã có 3.300 nhân khẩu thuộc 705 hộ gia đình; nam chiếm 52,0%, nữ chiếm 48,0%. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên là 1,0% (giảm 0,3% so với mức 1,3% năm 2014). Tổng số lao động trong độ tuổi là 1.713 người (53,2% dân số), trong đó ngành Nông - Lâm nghiệp - Thủy sản có 1.600 lao động (chiếm 93,4%), ngành Công nghiệp - Xây dựng có 85 lao động và ngành Dịch vụ - Thương mại có 171 lao động.
• Tăng trưởng và cơ cấu kinh tế: Tổng giá trị sản xuất toàn xã tăng từ 160,0 tỷ đồng năm 2014 lên 225,1 tỷ đồng năm 2017, tốc độ phát triển bình quân đạt 112,05%/năm.

Ngành kinh tế	Năm 2014 (Tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	Năm 2015 (Tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	Năm 2016 (Tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	Năm 2017 (Tỷ đồng)	Cơ cấu (%)	Tốc độ PTBQ (%)
Nông nghiệp	104,80	65,50	97,10	60,20	101,30	58,40	103,70	46,00	99,65
Công nghiệp - Xây dựng	36,96	23,10	39,30	24,40	44,30	25,50	63,10	28,00	119,52
Thương mại - Dịch vụ	17,80	11,40	24,80	15,40	27,40	16,10	58,30	26,00	148,51
Tổng giá trị sản xuất	160,00	100,00	161,20	100,00	173,40	100,00	225,10	100,00	112,05

Chương 3: Thực trạng kết quả thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải

Chương này đánh giá chi tiết cơ chế tổ chức thực hiện, kết quả huy động vốn và mức độ hoàn thành từng tiêu chí:

• Tổ chức bộ máy: Thành lập Ban Chỉ đạo xã do Bí thư Đảng ủy làm Trưởng ban, Ban Quản lý xây dựng nông thôn mới cấp xã do Chủ tịch UBND xã làm Trưởng ban, Ban Giám sát cộng đồng do Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã làm Trưởng ban, và các Tiểu ban tại các thôn do Trưởng thôn làm Trưởng ban.
• Huy động và phân bổ nguồn vốn: Tổng nguồn vốn huy động đạt 106,497513 tỷ đồng, phân bổ thành ba nhóm:
  1. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản: 91,200 tỷ đồng (chiếm 85,64%), tập trung vào giao thông (22,713 tỷ đồng), xây dựng hợp tác xã dịch vụ (20,150 tỷ đồng), trung tâm văn hóa - TDTT xã (10,906 tỷ đồng), trung tâm văn hóa - thể thao thôn (8,148 tỷ đồng), điện (6,431 tỷ đồng), bưu điện (6,431 tỷ đồng), trường học (5,069 tỷ đồng), chợ nông thôn (4,157 tỷ đồng), du lịch sinh thái (2,280 tỷ đồng), trạm y tế (2,200 tỷ đồng), nhà ở dân cư (1,700 tỷ đồng), thủy lợi (1,015 tỷ đồng) và hệ thống thoát nước.
  2. Nguồn vốn sự nghiệp: 13,5548 tỷ đồng (chiếm 12,73%), gồm chi môi trường (7,276 tỷ đồng), chuyển dịch cơ cấu lao động (4,950 tỷ đồng), văn hóa (0,495 tỷ đồng), quy hoạch (0,2318 tỷ đồng), củng cố hệ thống chính trị (0,162 tỷ đồng), an ninh trật tự (0,060 tỷ đồng) và chi khác (0,542 tỷ đồng).
  3. Vốn phát triển sản xuất: 1,742713 tỷ đồng (chiếm 1,64%), gồm hỗ trợ mô hình trồng trọt, chăn nuôi hộ nghèo (0,742713 tỷ đồng), mô hình trồng trọt, chăn nuôi chung (0,500 tỷ đồng) và phát triển lâm nghiệp (0,500 tỷ đồng).

Nhóm tiêu chí / Tiêu chí cụ thể	Hiện trạng thực hiện tại xã Định Hải đến năm 2017	Đánh giá so với chuẩn
I. Quy hoạch
Tiêu chí 1: Quy hoạch và thực hiện quy hoạch	Đã hoàn thành Quy hoạch sử dụng đất, Quy hoạch hạ tầng KT-XH và Quy hoạch khu dân cư theo Đồ án phê duyệt năm 2012.	Đạt
II. Hạ tầng kinh tế - xã hội
Tiêu chí 2: Giao thông	Đường trục xã: 5,8 km đã bê tông/nhựa hóa 100%. Đường trục thôn/liên thôn: 20,02 km (cứng hóa 5,2 km - đạt 26%, còn lại đường đất). Đường nội đồng: 21,95 km đường đất.	Đạt
Tiêu chí 3: Thủy lợi	Kênh Bắc Hao Hao dài 5,0 km đã bê tông hóa; kênh mương nội đồng 16,8 km (cứng hóa 13,3 km - 79%, còn 3,5 km mương đất). 3 tuyến đê dài 1,25 km (đê Hao Hao 350m cứng hóa, đê Hồ Khe Răm 300m xuống cấp, đê Đồng Cấm 300m đê đất). 4 cầu (1 tốt, 3 xuống cấp); 54 cống (12 tốt, 42 xuống cấp).	Chưa đạt
Tiêu chí 4: Điện	4 trạm biến áp tổng công suất 275 kVA (Thôn 4: 75 kVA, Thôn 9: 50 kVA, Thôn 5: 75 kVA, Thôn 8: 75 kVA). Đường dây trung thế (35 kV) dài 3,8 km (hoặc 5,03 km), đường dây hạ thế (0,4 kV) dài 26,096 km. Tỷ lệ dùng điện đạt 100%.	Đạt
Tiêu chí 5: Trường học	Cả 3 trường đạt chuẩn: Mầm non (diện tích 694 m², 6 phòng, 154 cháu, 16 cán bộ GV); Tiểu học (diện tích 502 m², khu 2 tầng 8 phòng + khu hiệu bộ 182 m², 180 học sinh); THCS (diện tích 772 m², 16 phòng, 170 học sinh).	Đạt
Tiêu chí 6: Cơ sở vật chất văn hóa	Công sở xã 3.038,6 m² (nhà 2 tầng 280 m²); Đài tưởng niệm liệt sĩ 477,6 m²; chưa có trung tâm VHTT cấp xã. 9/9 thôn có nhà văn hóa riêng (một số thôn nhà văn hóa xuống cấp cần làm mới), 5 thôn có sân thể thao riêng (Thôn 3: 6.382,3 m², Thôn 5: 3.550 m², Thôn 6: 2.500 m², Thôn 7: 5.391,1 m², Thôn 8: 4.965,6 m²).	Đạt
Tiêu chí 7: Chợ nông thôn	Xã chưa đầu tư xây dựng công trình chợ nông thôn.	Chưa đạt
Tiêu chí 8: Bưu điện, truyền thanh	Điểm Bưu điện văn hóa diện tích 258 m² (xây dựng 62 m²); 3 trạm BTS; 354 máy điện thoại cố định; 12 hộ đăng ký Internet; đài truyền thanh trung tâm trang bị 1 máy thu phát và 2-3 loa/thôn.	Đạt
Tiêu chí 9: Nhà ở dân cư	Nhà ở kiên cố và bán kiên cố đạt 98% (nhà truyền thống 3 gian 2 chái và nhà bê tông 1-2 tầng); còn 14 nhà tạm, dột nát (chiếm 2,0%).	Đạt
III. Kinh tế và tổ chức sản xuất
Tiêu chí 10: Thu nhập	Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 10,0 triệu đồng/năm (2014) lên 23,0 triệu đồng/năm (2017).	Đạt
Tiêu chí 11: Hộ nghèo	Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới còn chiếm 27,1% tổng số hộ toàn xã. Năm 2014 đã cấp 6 tấn gạo cứu tế (533 lượt người) và hỗ trợ xóa 10 nhà dột nát (156 triệu đồng).	Chưa đạt
Tiêu chí 12: Lao động có việc làm	1.713 người trong độ tuổi lao động, trong đó 1.600 lao động làm việc trong ngành nông - lâm - thủy sản (chiếm 93,4%).	Đạt
Tiêu chí 13: Hình thức tổ chức sản xuất	Duy trì hoạt động của HTX dịch vụ nông nghiệp; phát triển 49 cơ sở dịch vụ - tiểu thủ công nghiệp (12 cơ sở xay xát, 30 cơ sở TM-DV, 7 cơ sở vận tải).	Đạt
IV. Văn hóa - Xã hội - Môi trường
Tiêu chí 14: Giáo dục	Đạt phổ cập giáo dục đúng độ tuổi 100%; tỷ lệ học sinh lớp 9 thi đỗ vào lớp 10 đạt 95%; tốt nghiệp THPT đạt 100%; năm 2017 có 45 học sinh đỗ ĐH, CĐ, THCN.	Đạt
Tiêu chí 15: Y tế	Trạm y tế diện tích đất 989,5 m² (nhà 1 tầng 199 m²), có 4 y sỹ và 9 cán bộ y tế thôn đội.	Đạt
Tiêu chí 16: Văn hóa	8/9 thôn đạt danh hiệu làng văn hóa (7 thôn đạt chuẩn cấp huyện); tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 72%. Duy trì 45 tổ an ninh xã hội (9 tổ bảo vệ ANTT).	Đạt
Tiêu chí 17: Môi trường	Chưa có bãi rác và khu xử lý chất thải tập trung; 9 nghĩa địa (tổng diện tích 4,38 ha) chưa tách riêng hung táng và cát táng; tỷ lệ hộ có đủ 3 công trình vệ sinh đạt chuẩn mới đạt 30%.	Chưa đạt
V. Hệ thống chính trị
Tiêu chí 18: Hệ thống chính trị xã hội	Tổng số 41 cán bộ (19 công chức, 22 cán bộ không chuyên trách); 2 người có trình độ Đại học, 17 người có trình độ Cao đẳng và Trung cấp. Đảng bộ đạt danh hiệu "Trong sạch, vững mạnh".	Đạt
Tiêu chí 19: An ninh, trật tự xã hội	Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn được giữ vững, không có điểm nóng phức tạp.	Đạt

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh trung thực tiến trình triển khai Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải với các kết quả cụ thể:

1. Mức độ hoàn thành tiêu chí: Đến năm 2017, xã Định Hải đã đạt 15/19 tiêu chí nông thôn mới theo Bộ tiêu chí Quốc gia. Bốn tiêu chí chưa đạt bao gồm: Tiêu chí số 3 (Thủy lợi), Tiêu chí số 7 (Chợ nông thôn), Tiêu chí số 11 (Hộ nghèo - còn 27,1%), và Tiêu chí số 17 (Môi trường - tỷ lệ hộ có 3 công trình vệ sinh chỉ đạt 30%, chưa có bãi rác tập trung).
2. Chuyển biến kinh tế: Tổng giá trị sản xuất tăng 40,68% sau 3 năm (từ 160 tỷ đồng lên 225,1 tỷ đồng); thu nhập bình quân đầu người tăng 2,3 lần (từ 10 triệu đồng lên 23 triệu đồng/năm). Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp (từ 65,5% xuống 46,0%), tăng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng (từ 23,1% lên 28,0%) và thương mại - dịch vụ (từ 11,4% lên 26,0%).
3. Nguồn lực huy động: Tổng vốn huy động đạt 106,498 tỷ đồng, trong đó vốn xây dựng cơ bản chiếm chủ đạo (85,64%).

Giải pháp do tác giả đề xuất:

• Về nguồn vốn và xây dựng cơ bản: Đa dạng hóa các kênh huy động vốn, lồng ghép các chương trình mục tiêu; ưu tiên phân bổ ngân sách để cứng hóa 3,5 km kênh mương nội đồng, nâng cấp 42 cống xuống cấp, kiên cố hóa 300m đê Đồng Cấm và tu sửa đê Hồ Khe Răm.
• Về phát triển kinh tế và giảm nghèo: Củng cố hoạt động của Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp; mở rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa (rau hữu cơ, cải tạo giống lúa); cấy nghề và đào tạo nghề phi nông nghiệp để chuyển dịch lao động, hạ tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới mức chuẩn quốc gia.
• Về văn hóa, xã hội và môi trường: Xây dựng đề án quy hoạch bãi xử lý rác thải tập trung; vận động nhân dân xây dựng hầm biogas trong chăn nuôi và hoàn thiện 3 công trình vệ sinh; quy hoạch lại hệ thống 9 nghĩa trang thôn để tách biệt khu vực hung táng và cát táng; xúc tiến xây dựng chợ nông thôn trung tâm xã.

Đóng góp của khóa luận: Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng hoàn chỉnh, chi tiết đến từng công trình, từng trạm biến áp, từng trường học và từng thôn của xã Định Hải giai đoạn 2014–2017; xác định chính xác các điểm nghẽn hạ tầng và môi trường để chính quyền cơ sở điều chỉnh kế hoạch thực hiện.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chủ yếu dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp do UBND và Ban Thống kê xã Định Hải cung cấp giai đoạn 2014–2017; chưa triển khai phương pháp điều tra chọn mẫu hộ gia đình bằng bảng hỏi để đánh giá mức độ hài lòng thực tế của người dân đối với từng tiêu chí. Một số số liệu hạ tầng (chiều dài đường dây điện, số lượng học sinh) có sự chênh lệch nhỏ giữa các báo cáo chuyên ngành của địa phương.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi, đánh giá lộ trình hoàn thành 4 tiêu chí còn lại (Thủy lợi, Chợ, Hộ nghèo, Môi trường) sau năm 2017; đánh giá tính bền vững của các tiêu chí kinh tế và giải pháp quản lý nợ đọng xây dựng cơ bản sau khi xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

Giá trị tham khảo

Tài liệu có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên ngành Kinh tế, Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn và Quản lý công trong việc tiếp cận phương pháp xây dựng báo cáo đánh giá tiến độ nông thôn mới cấp xã.
• Cán bộ quản lý kinh tế, công chức nông nghiệp - địa chính tại các xã thuộc vùng bán sơn địa có điều kiện tương đồng trong việc lập kế hoạch huy động nguồn vốn, rà soát ma trận 19 tiêu chí và xử lý các vấn đề môi trường, thủy lợi nội đồng.
• Phần đáng tham khảo nhất là hệ thống biểu bảng thống kê chi tiết về cơ cấu phân bổ vốn đầu tư xây dựng cơ bản và bảng tổng hợp thực trạng 19 tiêu chí tại địa bàn nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổng nguồn vốn huy động cho chương trình xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải giai đoạn 2014–2017 là bao nhiêu và phân bổ ra sao?
Tổng nguồn vốn huy động đạt 106,497513 tỷ đồng. Trong đó: Vốn đầu tư xây dựng cơ bản là 91,200 tỷ đồng (chiếm 85,64%); Vốn sự nghiệp là 13,5548 tỷ đồng (chiếm 12,73%); Vốn phát triển sản xuất là 1,742713 tỷ đồng (chiếm 1,64%).

2. Tính đến năm 2017, xã Định Hải đã hoàn thành bao nhiêu tiêu chí và những tiêu chí nào chưa đạt chuẩn Quốc gia?
Xã Định Hải đã đạt 15/19 tiêu chí. Bốn tiêu chí chưa đạt gồm: Tiêu chí số 3 (Thủy lợi - do tỷ lệ kênh mương, đê điều, cống rãnh xuống cấp cao), Tiêu chí số 7 (Chợ nông thôn - do chưa xây dựng chợ), Tiêu chí số 11 (Hộ nghèo - tỷ lệ hộ nghèo còn 27,1%), và Tiêu chí số 17 (Môi trường - chưa có bãi rác tập trung, tỷ lệ hộ đủ 3 công trình vệ sinh chỉ đạt 30%).

3. Cơ cấu kinh tế và giá trị sản xuất của xã Định Hải đã chuyển dịch như thế nào trong giai đoạn 2014–2017?
Tổng giá trị sản xuất tăng từ 160,0 tỷ đồng (năm 2014) lên 225,1 tỷ đồng (năm 2017) với tốc độ tăng bình quân 112,05%/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực: Tỷ trọng Nông nghiệp giảm từ 65,5% xuống 46,0%; Công nghiệp - Xây dựng tăng từ 23,1% lên 28,0%; Thương mại - Dịch vụ tăng từ 11,4% lên 26,0%. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 10 triệu lên 23 triệu đồng/năm.

4. Thực trạng hạ tầng thủy lợi và giao thông của xã Định Hải ghi nhận những thông số kỹ thuật nào?
Về giao thông: Đường trục xã có 5,8 km đã bê tông/nhựa hóa 100%; đường liên thôn dài 20,02 km mới cứng hóa 5,2 km (26%); đường nội đồng dài 21,95 km toàn bộ là đường đất. Về thủy lợi: Kênh Bắc Hao Hao dài 5 km đã bê tông hóa; kênh mương nội đồng dài 16,8 km đã cứng hóa 13,3 km (79%), còn 3,5 km mương đất; hệ thống gồm 3 tuyến đê (1,25 km), 4 cây cầu (3 cầu xuống cấp) và 54 cống (42 cống xuống cấp).

5. Cơ cấu sử dụng đất đai và nguồn nhân lực của xã Định Hải năm 2017 có đặc điểm gì nổi bật?
Tổng diện tích tự nhiên là 2.671,42 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 91,44% (2.442,82 ha), đất phi nông nghiệp chiếm 9,30% (248,6 ha), không còn đất chưa sử dụng. Dân số toàn xã là 3.300 người với 1.713 lao động trong độ tuổi (chiếm 53,2% dân số), trong đó lao động nông - lâm - thủy sản chiếm áp đảo với 93,4% (1.600 người).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Lan đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2014–2017. Nghiên cứu chỉ rõ địa phương đã đạt 15/19 tiêu chí, huy động được 106,498 tỷ đồng và tạo bước chuyển dịch tích cực về cơ cấu kinh tế cũng như thu nhập của người dân. Các số liệu thực chứng về 4 tiêu chí chưa đạt (thủy lợi, chợ, hộ nghèo, môi trường) là căn cứ thực tiễn quan trọng để chính quyền cơ sở ban hành các giải pháp kỹ thuật, tài chính và quản lý nhằm sớm hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề và kết luận, chuyên đề gồm 2 chƣơng: 3 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chƣơng trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Đặc điểm cơ bản của xã Định Hải – huyện Tĩnh Gia – Tỉnh Thanh Hoá. Thực trạng kết quả thực hiện chƣơng trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới tại xã Định Hải –huyện Tĩnh Gia – Tỉnh Thanh Hoá. 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHƢƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.

Khái niệm về nông thôn mới Nông thôn đƣợc coi là khu vực địa lý nơi sinh kế cộng đồng gắn bó, có quan hệ trực tiếp đến khai thác, sử dụng, bảo vệ môi trƣờng và tài nguyên thiên nhiên cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Hiện nay vẫn chƣa có khái niệm chuẩn xác về nông thôn và còn nhiều quan điểm khác nhau. Khi khái niệm về nông thôn ngƣời ta thƣờng so sánh nông thôn với đô thị. Có ý kiến cho rằng, khi xem xét nông thôn đúng chỉ tiêu mật độ dân số, số lƣợng dân cƣ ở nông thôn thấp hơn so với thành thị.

Quan điểm khác lại cho rằng chỉ cần dựa vào chỉ tiêu trình độ phát triển cơ sở hạ tầng, có nghĩa là vùng nông thôn có cơ sở hạ tầng không phát triển bằng thành thị. Quan điểm khác lại cho rằng nên dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trƣờng, phát triển hàng hóa để xác định vùng nông thôn vì cho rằng vùng nông thôn có trình độ sản xuất hàng hóa và khả năng tiếp cận thị trƣờng thấp hơn so với đô thị. Một quan điểm khác cho rằng, vùng nông thôn là vùng có dân cƣ làm nông nghiệp là chủ yếu, tức là nguồn sinh kế chính của dân cƣ nông thôn trong vùng là từ hoạt động sản xuất nông nghiệp. Những ý kiến này chỉ đúng trong từng khía cạnh cụ thể và từng nƣớc nhất định, phụ thuộc vào trình độ phát triển cơ cấu kinh tế, cơ chế áp dụng cho từng nền kinh tế.

Nhƣ vậy, khái niệm nông thôn chỉ có tính chất tƣơng đối, nó có thể thay đổi theo thời gian và theo tiến trình phát triển kinh tế – xã hội của các quốc gia trên thế giới. Trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam chúng ta có thể hiểu: “Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cư dân, trong đó có nhiều nông dân. Tập hợp cư dân này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa – 5 xã hội và môi trường tròn một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác” 1. Khái niệm về mô hình nông thôn mới Khái niệm nông thôn mới trƣớc tiên phải là nông thôn chứ không phải là thành thị.

Thứ hai, là nông thôn mới chứ không phải nông thôn truyền thống. Nếu so sánh giữa nông thôn mới với nông thôn truyền thống, thì nông thôn mới phải bao hàm cơ cấu và chức năng mới. Xây dựng nông thôn mới không phải việc biến làng xã thành nơi hiện đại trang hoàng tại nông thôn. Đô thị hóa và phi nông thôn hóa nông dân chính là nguồn động lực quan trọng để xây dựng nông thôn mới.

Xây dựng nông thông mới phải đặt trong bối cảnh đô thị hóa. Trong đó, chuyển dịch lao động nông thôn chính là nội dung quan trọng của sự nghiệp xây dựng nông thôn mới với chủ thể là các tổ chức nông dân. Các tổ chức hợp tác khu xã nông dân kiểu mới đóng một vai trò đặc biệt trong sự nghiệp này. Khái niệm mô hình nông thôn mới mang sự đặc trƣng của mỗi vùng nông thôn khác nhau.